Mahābhārata · Adhyāya 12.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.265.1
इमे वै मानसाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः ।
कोऽयं धर्मः कुतो धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.१ ॥
Todas estas dudas de la mente surgen acerca del dharma. ¿Qué es este dharma y de dónde procede el dharma? Abuelo, dímelo.
12.265.2
धर्मस्त्वयमिहार्थः किममुत्रार्थोपि वा भवेत् ।
उभयार्थो हि वा धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.२ ॥
¿Es el fin de este dharma solo aquí, o podría tener también un fin en el otro mundo? ¿O es el dharma de ambos fines? Abuelo, dímelo.
12.265.3
सदाचारः स्मृतिर्वेदास्त्रिविधं धर्मलक्षणम् ।
चतुर्थमर्थमप्याहुः कवयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.२६५.३ ॥
La buena conducta, la tradición y los Vedas: estas son las tres señales del dharma. Los sabios llaman también al artha la cuarta señal del dharma.
12.265.4
अविध्युक्तानि कर्माणि व्यवस्यन्त्युप्तमूषरे ।
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मस्य नियमः कृतः ॥ १२.२६५.४ ॥
Los hombres emprenden acciones no prescritas por la regla, como semilla sembrada en tierra estéril. Solo para el orden de la vida mundana se ha establecido aquí una norma del dharma.
12.265.5
उभयत्र सुखोदर्क इह चैव परत्र च ।
अलब्ध्वा निपुणं धर्मं पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.२६५.५ ॥
Quien no ha alcanzado el dharma sutil, el pecador, se aferra al pecado, aunque el dharma produce fruto feliz tanto aquí como en el otro mundo.
12.265.6
न च पापकृतः पापान्मुच्यन्ते केचिदापदि ।
अपापवादी भवति यथा भवति धर्मवित्।
धर्मस्य निष्ठा स्वाचारस्तमेवाश्रित्य चावसेत् ॥ १२.२६५.६ ॥
Algunos que han cometido pecado no se liberan del pecado ni en la desgracia. Quien conoce el dharma se vuelve quien no habla mal. El fundamento del dharma es la propia conducta; uno debe vivir apoyado en ella.
12.265.7
यथाधर्मसमाविष्टो धनं गृह्णाति तस्करः ।
रमते निर्हरस्तेनः परवित्तमराजके ॥ १२.२६५.७ ॥
Como el ladrón, totalmente entregado a la injusticia, arrebata riquezas, así el saqueador y el bandido se regocija en los bienes ajenos en una tierra sin rey.
12.265.8
यदास्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ।
तदा तेषां स्पृहयते ये वै तुष्टाः स्वकैर्धनैः ॥ १२.२६५.८ ॥
Cuando otros le arrebatan sus bienes, entonces desea un rey; y entonces anhela a quienes están contentos con sus propias riquezas.
12.265.9
अभीतः शुचिरभ्येति राजद्वारमशङ्कितः ।
न हि दुश्चरितं किंचिदन्तरात्मनि पश्यति ॥ १२.२६५.९ ॥
El hombre sin temor y puro se acerca a la puerta del rey sin inquietud, pues no ve en su interior ninguna mala acción.
12.265.10
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२६५.१० ॥
Bueno es el dicho de la verdad; nada es superior a la verdad. Todo se sostiene por la verdad, y todo está establecido en la verdad.
12.265.11
अपि पापकृतो रौद्राः सत्यं कृत्वा मिथःकृतम् ।
अद्रोहमविसंवादं प्रवर्तन्ते तदाश्रयाः ॥ १२.२६५.११ ॥
Incluso los malvados crueles, habiendo cumplido la verdad que se prometieron entre sí, avanzan sin traición ni disputa, apoyándose en ella.
12.265.12
ते चेन्मिथ्या धृतिं कुर्युर्विनश्येयुरसंशयम् ।
न हर्तव्यं परधनमिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.२६५.१२ ॥
Si hicieran una promesa falsa, sin duda perecerían. Los conocedores del dharma saben que no debe tomarse la riqueza ajena.
12.265.13
मन्यन्ते बलवन्तस्तं दुर्बलैः संप्रवर्तितम् ।
यदा नियतिदौर्बल्यमथैषामेव रोचते ॥ १२.२६५.१३ ॥
Los fuertes consideran aquella conducta, puesta en marcha por los débiles, como una debilidad del destino, cuando a ellos mismos les agrada.
12.265.14
न ह्यत्यन्तं बलयुता भवन्ति सुखिनोपि वा ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न कार्या ते कदाचन ॥ १२.२६५.१४ ॥
Los que están dotados de fuerza no permanecen del todo así para siempre, ni siempre son felices. Por tanto, tu mente nunca debe inclinarse a la falsedad.
12.265.15
असाधुभ्योऽस्य न भयं न चौरेभ्यो न राजतः ।
अकिंचित्कस्यचित्कुर्वन्निर्भयः शुचिरावसेत् ॥ १२.२६५.१५ ॥
Quien no causa daño a nadie no tiene miedo de los malvados, de los ladrones ni del rey. Sin temor y puro, que viva.
12.265.16
सर्वतः शङ्कते स्तेनो मृगो ग्राममिवेयिवान् ।
बहुधाऽऽचरितं पापमन्यत्रैवानुपश्यति ॥ १२.२६५.१६ ॥
El ladrón desconfía por todos lados, como un ciervo que ha entrado en una aldea. El pecado cometido de muchas maneras solo lo ve en los demás.
12.265.17
मुदितः शुचिरभ्येति सर्वतो निर्भयः सदा ।
न हि दुश्चरितं किंचिदात्मनोऽन्येषु पश्यति ॥ १२.२६५.१७ ॥
El hombre alegre y puro va a todas partes siempre sin temor; no ve en los demás ninguna mala conducta propia.
12.265.18
दातव्यमित्ययं धर्म उक्तो भूतहिते रतैः ।
तं मन्यन्ते धनयुताः कृपणैः संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.१८ ॥
"Se debe dar": este es el deber declarado por quienes se dedican al bien de los seres. Los ricos lo consideran puesto en marcha por los avaros.
12.265.19
यदा नियतिकार्पण्यमथैपामव रोचते ।
धनवन्तोपि नात्यन्तं भवन्ति सुखिनोपि वा ॥ १२.२६५.१९ ॥
Cuando la mezquindad nacida del destino les agrada, incluso los ricos no son del todo felices, ni siquiera dichosos.
12.265.20
यदन्यैर्विहितं नेच्छेदात्मनः कर्म पूरुषः ।
न तत्परेषु कुर्वीत जानन्नप्रियमात्मनः ॥ १२.२६५.२० ॥
Un hombre no debe hacer a otros lo que otros le han hecho y que no desea para sí, sabiendo que es desagradable para sí mismo.
12.265.21
योऽन्यस्य स्यादुपपतिः स कं किं वक्तुमर्हति ।
यदन्यस्य ततः कुर्यान्न मृष्येदिति मे मतिः ॥ १२.२६५.२१ ॥
¿Quién se convierte en amante de la mujer de otro, a quién y qué puede decir con derecho? Mi opinión es que no se debe hacer a otro lo que no se soportaría uno mismo.
12.265.22
जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत्कथं सोऽन्यं प्रघातयेत् ।
यद्यदात्मन इच्छेत तत्परस्यापि चिन्तयेत् ॥ १२.२६५.२२ ॥
¿Cómo puede matar a otro quien desea vivir? Lo que uno desea para sí, debe también pensarlo para el otro.
12.265.23
अतिरिक्तः संविभजेद्भोगैरन्यानकिंचनान् ।
एतस्मात्कारणाद्धात्रा कुसीदं संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.२३ ॥
Quien tenga algo de sobra debe repartir sus bienes con los desposeídos; por esta razón el Creador instituyó la práctica de prestar a interés.
12.265.24
यस्मिंस्तु देवाः समये सन्तिष्ठेरंस्तथा भवेत् ।
अथ चेल्लोभसमये स्थितिर्धर्मोऽपि शोभना ॥ १२.२६५.२४ ॥
Así como los dioses permanecen en su tiempo señalado, así sucede; y si el orden se mantiene incluso en tiempos de codicia, el dharma también es admirable.
12.265.25
सर्वं प्रियाभ्युपगतं पुण्यमाहुर्मनीषिणः ।
पश्यैतं लक्षणोद्देशं धर्माधर्मे युधिष्ठिर ॥ १२.२६५.२५ ॥
Los sabios llaman meritorio a todo lo que se acepta con agrado. Mira, Yudhiṣṭhira, esta indicación de las señales del dharma y del adharma.
12.265.26
लोकसंग्रहसंयुक्तं विधात्रा विहितं पुरा ।
सूक्ष्मधर्मार्थनियतं सतां चरितमुत्तमम् ॥ १२.२६५.२६ ॥
Esta conducta suprema de los buenos, unida al sostenimiento del mundo, fue establecida en el pasado por el creador, fijada en el dharma sutil y en el propósito.
12.265.27
धर्मलक्षणमाख्यातमेतत्ते कुरुसत्तम ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न ते कार्या कथंचन ॥ १२.२६५.२७ ॥
Mejor de los kurus, esta señal del dharma te ha sido declarada. Por tanto, que tu mente nunca se incline a la falsedad de ningún modo.