ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.265.1
इमे वै मानसाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः ।
कोऽयं धर्मः कुतो धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.१ ॥
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಂದೇಹಗಳು. ಈ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು, ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ? ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
12.265.2
धर्मस्त्वयमिहार्थः किममुत्रार्थोपि वा भवेत् ।
उभयार्थो हि वा धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.२ ॥
ಈ ಧರ್ಮ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯೋಜನವೇ, ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವೇ? ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
12.265.3
सदाचारः स्मृतिर्वेदास्त्रिविधं धर्मलक्षणम् ।
चतुर्थमर्थमप्याहुः कवयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.२६५.३ ॥
ಸದಾಚಾರ, ಸ್ಮೃತಿ, ವೇದಗಳು — ಇವು ಧರ್ಮದ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.265.4
अविध्युक्तानि कर्माणि व्यवस्यन्त्युप्तमूषरे ।
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मस्य नियमः कृतः ॥ १२.२६५.४ ॥
ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಜನರು ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
12.265.5
उभयत्र सुखोदर्क इह चैव परत्र च ।
अलब्ध्वा निपुणं धर्मं पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.२६५.५ ॥
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯದವನು ಪಾಪಿ, ಪಾಪದಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಹಪರ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸುಖಫಲ ನೀಡುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.265.6
न च पापकृतः पापान्मुच्यन्ते केचिदापदि ।
अपापवादी भवति यथा भवति धर्मवित्।
धर्मस्य निष्ठा स्वाचारस्तमेवाश्रित्य चावसेत् ॥ १२.२६५.६ ॥
ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವರು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮಜ್ಞನು ಯಾರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸದವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮದ ಆಧಾರ ಸ್ವಾಚಾರ; ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕಬೇಕು.
12.265.7
यथाधर्मसमाविष्टो धनं गृह्णाति तस्करः ।
रमते निर्हरस्तेनः परवित्तमराजके ॥ १२.२६५.७ ॥
ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಕಳ್ಳ ಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನಿಲ್ಲದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಲಿಗೆಕೋರನು ಪರರ ಧನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.265.8
यदास्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ।
तदा तेषां स्पृहयते ये वै तुष्टाः स्वकैर्धनैः ॥ १२.२६५.८ ॥
ಅವನ ಧನವನ್ನು ಇತರರು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಧನದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾದವರನ್ನು ಅವನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
12.265.9
अभीतः शुचिरभ्येति राजद्वारमशङ्कितः ।
न हि दुश्चरितं किंचिदन्तरात्मनि पश्यति ॥ १२.२६५.९ ॥
ಭಯವಿಲ್ಲದವನು, ಶುಚಿಯಾದವನು ರಾಜದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಶಂಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದುರ್ನಡತೆಯನ್ನೂ ಅವನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.265.10
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२६५.१० ॥
ಸತ್ಯದ ಮಾತು ಒಳ್ಳೆಯದು; ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ. ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
12.265.11
अपि पापकृतो रौद्राः सत्यं कृत्वा मिथःकृतम् ।
अद्रोहमविसंवादं प्रवर्तन्ते तदाश्रयाः ॥ १२.२६५.११ ॥
ಪಾಪ ಮಾಡುವ ಕ್ರೂರರೂ ಪರಸ್ಪರ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದ್ರೋಹ ಮತ್ತು ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನೇ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
12.265.12
ते चेन्मिथ्या धृतिं कुर्युर्विनश्येयुरसंशयम् ।
न हर्तव्यं परधनमिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.२६५.१२ ॥
ಅವರು ಸುಳ್ಳು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪರರ ಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಧರ್ಮಜ್ಞರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
12.265.13
मन्यन्ते बलवन्तस्तं दुर्बलैः संप्रवर्तितम् ।
यदा नियतिदौर्बल्यमथैषामेव रोचते ॥ १२.२६५.१३ ॥
ಬಲವಂತರು ದುರ್ಬಲರು ನಡೆಸಿದ ಅದನ್ನು, ಅದು ಅವರಿಗೇ ಇಷ್ಟವಾದಾಗ, ವಿಧಿಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.265.14
न ह्यत्यन्तं बलयुता भवन्ति सुखिनोपि वा ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न कार्या ते कदाचन ॥ १२.२६५.१४ ॥
ಬಲವುಳ್ಳವರು ಸದಾ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಖಿಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಪಟದತ್ತ ಹೋಗಬಾರದು.
12.265.15
असाधुभ्योऽस्य न भयं न चौरेभ्यो न राजतः ।
अकिंचित्कस्यचित्कुर्वन्निर्भयः शुचिरावसेत् ॥ १२.२६५.१५ ॥
ಯಾರಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕೇಡು ಮಾಡದವನಿಗೆ ದುಷ್ಟರಿಂದ, ಕಳ್ಳರಿಂದ, ರಾಜನಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ.
12.265.16
सर्वतः शङ्कते स्तेनो मृगो ग्राममिवेयिवान् ।
बहुधाऽऽचरितं पापमन्यत्रैवानुपश्यति ॥ १२.२६५.१६ ॥
ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಕಳ್ಳ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಶಂಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ಅವನು ಬೇರೆಯವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.265.17
मुदितः शुचिरभ्येति सर्वतो निर्भयः सदा ।
न हि दुश्चरितं किंचिदात्मनोऽन्येषु पश्यति ॥ १२.२६५.१७ ॥
ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಇರುವವನು ಸದಾ ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಯಾವ ದುರ್ನಡತೆಯನ್ನೂ ಅವನು ಇತರರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.265.18
दातव्यमित्ययं धर्म उक्तो भूतहिते रतैः ।
तं मन्यन्ते धनयुताः कृपणैः संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.१८ ॥
"ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಈ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತರು ಅದನ್ನು ಜಿಪುಣರು ನಡೆಸಿದುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.265.19
यदा नियतिकार्पण्यमथैपामव रोचते ।
धनवन्तोपि नात्यन्तं भवन्ति सुखिनोपि वा ॥ १२.२६५.१९ ॥
ಅವರಿಗೆ ದೈವನಿಯತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕೃಪಣತೆ ಇಷ್ಟವಾದಾಗ, ಶ್ರೀಮಂತರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಖಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.265.20
यदन्यैर्विहितं नेच्छेदात्मनः कर्म पूरुषः ।
न तत्परेषु कुर्वीत जानन्नप्रियमात्मनः ॥ १२.२६५.२० ॥
ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ, ಇತರರು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾನು ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ಅದು ತನಗೆ ಅಪ್ರಿಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಇತರರಿಗೆ ಮಾಡಬಾರದು.
12.265.21
योऽन्यस्य स्यादुपपतिः स कं किं वक्तुमर्हति ।
यदन्यस्य ततः कुर्यान्न मृष्येदिति मे मतिः ॥ १२.२६५.२१ ॥
ಪರನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟವನು ಯಾರಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹನು? ಇತರರಿಗೆ ತಾನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ತಾನೇ ಸಹಿಸದಿರಲಿ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.265.22
जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत्कथं सोऽन्यं प्रघातयेत् ।
यद्यदात्मन इच्छेत तत्परस्यापि चिन्तयेत् ॥ १२.२६५.२२ ॥
ತಾನು ಬದುಕಲು ಬಯಸುವವನು ಇತರರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ? ತನಗೆ ಏನು ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನೇ ಇತರರಿಗೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು.
12.265.23
अतिरिक्तः संविभजेद्भोगैरन्यानकिंचनान् ।
एतस्मात्कारणाद्धात्रा कुसीदं संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.२३ ॥
ಅಧಿಕವಿದ್ದವನು ಭೋಗವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಡವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಧಾತನು ಬಡ್ಡಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
12.265.24
यस्मिंस्तु देवाः समये सन्तिष्ठेरंस्तथा भवेत् ।
अथ चेल्लोभसमये स्थितिर्धर्मोऽपि शोभना ॥ १२.२६५.२४ ॥
ದೇವತೆಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ. ಲೋಭದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರೆ ಧರ್ಮವೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ.
12.265.25
सर्वं प्रियाभ्युपगतं पुण्यमाहुर्मनीषिणः ।
पश्यैतं लक्षणोद्देशं धर्माधर्मे युधिष्ठिर ॥ १२.२६५.२५ ॥
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಈ ಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ನೋಡು.
12.265.26
लोकसंग्रहसंयुक्तं विधात्रा विहितं पुरा ।
सूक्ष्मधर्मार्थनियतं सतां चरितमुत्तमम् ॥ १२.२६५.२६ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಡತೆ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಾತನಿಂದ ಲೋಕಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
12.265.27
धर्मलक्षणमाख्यातमेतत्ते कुरुसत्तम ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न ते कार्या कथंचन ॥ १२.२६५.२७ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಕುಟಿಲತೆಯತ್ತ ಹೋಗದಿರಲಿ.