మహాభారతం · అధ్యాయం 12.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.265.1
इमे वै मानसाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः ।
कोऽयं धर्मः कुतो धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.१ ॥
ఇవన్నీ ధర్మం గురించి మనసులో కలిగే సందేహాలు. ఈ ధర్మం ఏది, ధర్మం ఎక్కడి నుండి వస్తుంది? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.265.2
धर्मस्त्वयमिहार्थः किममुत्रार्थोपि वा भवेत् ।
उभयार्थो हि वा धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.२ ॥
ఈ ధర్మం ఇక్కడి ప్రయోజనమా, లేక పరలోక ప్రయోజనం కూడా ఇందులో ఉందా? లేక ధర్మం రెండు లోకాలకూ ప్రయోజనకరమా? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.265.3
सदाचारः स्मृतिर्वेदास्त्रिविधं धर्मलक्षणम् ।
चतुर्थमर्थमप्याहुः कवयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.२६५.३ ॥
సదాచారం, స్మృతి, వేదాలు — ఇవి ధర్మం యొక్క మూడు లక్షణాలు. జ్ఞానులు నాలుగవదిగా అర్థాన్ని కూడా ధర్మ లక్షణం అని చెబుతారు.
12.265.4
अविध्युक्तानि कर्माणि व्यवस्यन्त्युप्तमूषरे ।
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मस्य नियमः कृतः ॥ १२.२६५.४ ॥
విధి చేత నిర్దేశింపబడని కర్మలను ప్రజలు బీడు నేలలో విత్తిన విత్తనంలా చేస్తారు. లోక వ్యవహారం కోసమే ఇక్కడ ధర్మ నియమం ఏర్పరచబడింది.
12.265.5
उभयत्र सुखोदर्क इह चैव परत्र च ।
अलब्ध्वा निपुणं धर्मं पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.२६५.५ ॥
సూక్ష్మమైన ధర్మాన్ని పొందనివాడు పాపి, పాపంలోనే ఆసక్తుడౌతాడు. ఇహంలోనూ పరంలోనూ సుఖఫలాన్నిచ్చే ధర్మమైనా అతడు దానిని పొందడు.
12.265.6
न च पापकृतः पापान्मुच्यन्ते केचिदापदि ।
अपापवादी भवति यथा भवति धर्मवित्।
धर्मस्य निष्ठा स्वाचारस्तमेवाश्रित्य चावसेत् ॥ १२.२६५.६ ॥
పాపం చేసినవారిలో కొందరు ఆపదలోనైనా పాపం నుండి విముక్తి పొందరు. ధర్మజ్ఞుడు అపవాదు చెప్పనివాడౌతాడు. ధర్మానికి ఆధారం స్వాచారం; దానినే ఆశ్రయించి జీవించాలి.
12.265.7
यथाधर्मसमाविष्टो धनं गृह्णाति तस्करः ।
रमते निर्हरस्तेनः परवित्तमराजके ॥ १२.२६५.७ ॥
అధర్మంలో మునిగిన దొంగ ధనాన్ని అపహరిస్తాడు; రాజు లేని దేశంలో దోపిడీదారుడు ఇతరుల ధనంలో ఆనందిస్తాడు.
12.265.8
यदास्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ।
तदा तेषां स्पृहयते ये वै तुष्टाः स्वकैर्धनैः ॥ १२.२६५.८ ॥
అతని ధనాన్ని ఇతరులు అపహరించినప్పుడు అతడు రాజును కోరుకుంటాడు; అప్పుడు తమ సొంత ధనంతో సంతుష్టులైనవారిని అతడు ఆశిస్తాడు.
12.265.9
अभीतः शुचिरभ्येति राजद्वारमशङ्कितः ।
न हि दुश्चरितं किंचिदन्तरात्मनि पश्यति ॥ १२.२६५.९ ॥
భయం లేనివాడు, శుచి అయినవాడు రాజద్వారానికి శంకలేకుండా వస్తాడు; ఎందుకంటే అతని అంతరాత్మలో ఏ దుశ్చర్యనూ అతడు చూడడు.
12.265.10
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२६५.१० ॥
సత్యవచనం మంచిది; సత్యం కంటే గొప్పది ఏదీ లేదు. సత్యంతోనే సమస్తం ధరించబడుతుంది; సమస్తం సత్యంలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
12.265.11
अपि पापकृतो रौद्राः सत्यं कृत्वा मिथःकृतम् ।
अद्रोहमविसंवादं प्रवर्तन्ते तदाश्रयाः ॥ १२.२६५.११ ॥
పాపం చేసే క్రూరులు కూడా పరస్పరం చేసుకున్న సత్యాన్ని పాటించి, ద్రోహం, వివాదం లేకుండా నడుచుకుంటారు; దానినే ఆశ్రయంగా చేసుకుంటారు.
12.265.12
ते चेन्मिथ्या धृतिं कुर्युर्विनश्येयुरसंशयम् ।
न हर्तव्यं परधनमिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.२६५.१२ ॥
వారు అసత్యంగా ప్రతిజ్ఞ చేసినట్లయితే సందేహం లేకుండా నశిస్తారు. పరుల ధనాన్ని అపహరించకూడదని ధర్మజ్ఞులు తెలుసుకున్నారు.
12.265.13
मन्यन्ते बलवन्तस्तं दुर्बलैः संप्रवर्तितम् ।
यदा नियतिदौर्बल्यमथैषामेव रोचते ॥ १२.२६५.१३ ॥
బలవంతులు, బలహీనులు ప్రవర్తింపజేసిన ఆ (ఆచారాన్ని) విధి యొక్క బలహీనతగా భావిస్తారు, అది వారికే నచ్చినప్పుడు.
12.265.14
न ह्यत्यन्तं बलयुता भवन्ति सुखिनोपि वा ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न कार्या ते कदाचन ॥ १२.२६५.१४ ॥
బలవంతులు ఎప్పుడూ పూర్తిగా ఉండరు, సుఖంగా ఉన్నవారు కూడా కాదు. అందువల్ల నీ బుద్ధి ఎప్పుడూ కపటం వైపు మళ్లకూడదు.
12.265.15
असाधुभ्योऽस्य न भयं न चौरेभ्यो न राजतः ।
अकिंचित्कस्यचित्कुर्वन्निर्भयः शुचिरावसेत् ॥ १२.२६५.१५ ॥
ఎవరికీ కొంచెమైనా హాని చేయనివానికి దుష్టుల నుండి, దొంగల నుండి, రాజు నుండి భయం ఉండదు. అతడు భయరహితుడై, శుద్ధుడై నివసించాలి.
12.265.16
सर्वतः शङ्कते स्तेनो मृगो ग्राममिवेयिवान् ।
बहुधाऽऽचरितं पापमन्यत्रैवानुपश्यति ॥ १२.२६५.१६ ॥
గ్రామానికి వచ్చిన జింకలా దొంగ అన్ని వైపులా శంకిస్తాడు. అనేక విధాలుగా చేసిన పాపాన్ని అతడు ఇతరుల్లోనే చూస్తాడు.
12.265.17
मुदितः शुचिरभ्येति सर्वतो निर्भयः सदा ।
न हि दुश्चरितं किंचिदात्मनोऽन्येषु पश्यति ॥ १२.२६५.१७ ॥
సంతోషంగా, శుద్ధంగా ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ భయరహితుడై అన్ని వైపులా వెళ్తాడు; తన దుశ్చర్యను ఇతరుల్లో చూడడు.
12.265.18
दातव्यमित्ययं धर्म उक्तो भूतहिते रतैः ।
तं मन्यन्ते धनयुताः कृपणैः संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.१८ ॥
"దానం చేయాలి" అనేది ఈ ధర్మమని ప్రాణుల హితంలో నిమగ్నులైనవారు చెప్పారు. ధనవంతులు దానిని పిసినారులు ప్రవర్తింపజేసినదిగా భావిస్తారు.
12.265.19
यदा नियतिकार्पण्यमथैपामव रोचते ।
धनवन्तोपि नात्यन्तं भवन्ति सुखिनोपि वा ॥ १२.२६५.१९ ॥
వారికి విధివశాత్తు కలిగిన లోభం ఇష్టమైనప్పుడు, ధనవంతులు కూడా పూర్తిగా సుఖంగా ఉండరు.
12.265.20
यदन्यैर्विहितं नेच्छेदात्मनः कर्म पूरुषः ।
न तत्परेषु कुर्वीत जानन्नप्रियमात्मनः ॥ १२.२६५.२० ॥
తనకు ఇష్టం లేని పనిని ఇతరులు చేస్తే, అది తనకు అప్రియమని తెలిసి, అలాంటి పనిని ఇతరుల పట్ల చేయకూడదు.
12.265.21
योऽन्यस्य स्यादुपपतिः स कं किं वक्तुमर्हति ।
यदन्यस्य ततः कुर्यान्न मृष्येदिति मे मतिः ॥ १२.२६५.२१ ॥
పరుని భార్యతో సంబంధం పెట్టుకున్నవాడు ఎవరితో ఏమి మాట్లాడే అర్హత కలిగి ఉంటాడు? ఇతరులకు తాను చేసినది తానూ సహించకూడదు అన్నది నా అభిప్రాయం.
12.265.22
जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत्कथं सोऽन्यं प्रघातयेत् ।
यद्यदात्मन इच्छेत तत्परस्यापि चिन्तयेत् ॥ १२.२६५.२२ ॥
తాను బతకాలని కోరుకునేవాడు, ఇతరుని ఎలా చంపుతాడు? తనకు ఏది కావాలని కోరుకుంటాడో, అదే ఇతరుడికీ ఆలోచించాలి.
12.265.23
अतिरिक्तः संविभजेद्भोगैरन्यानकिंचनान् ।
एतस्मात्कारणाद्धात्रा कुसीदं संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.२३ ॥
అధికంగా కలిగినవాడు లేనివారికి తన భోగాలను పంచాలి. ఈ కారణంగానే బ్రహ్మ వడ్డీ వ్యాపారాన్ని ప్రవర్తింపజేశాడు.
12.265.24
यस्मिंस्तु देवाः समये सन्तिष्ठेरंस्तथा भवेत् ।
अथ चेल्लोभसमये स्थितिर्धर्मोऽपि शोभना ॥ १२.२६५.२४ ॥
దేవతలు కూడా తమ సమయానికి నిలిచి ఉండునట్లు అది ఉంటుంది. లోభ సమయంలోనూ స్థితి నిలిస్తే ధర్మం కూడా శోభిస్తుంది.
12.265.25
सर्वं प्रियाभ्युपगतं पुण्यमाहुर्मनीषिणः ।
पश्यैतं लक्षणोद्देशं धर्माधर्मे युधिष्ठिर ॥ १२.२६५.२५ ॥
జ్ఞానులు ప్రియమైనదిగా అంగీకరించబడిన ప్రతిదాన్నీ పుణ్యమని అంటారు. ఓ యుధిష్ఠిరా, ధర్మాధర్మాల ఈ లక్షణ నిర్దేశాన్ని చూడు.
12.265.26
लोकसंग्रहसंयुक्तं विधात्रा विहितं पुरा ।
सूक्ष्मधर्मार्थनियतं सतां चरितमुत्तमम् ॥ १२.२६५.२६ ॥
సత్పురుషుల ఈ ఉత్తమ ఆచారం, పూర్వకాలంలో బ్రహ్మచేత లోకసంగ్రహంతో కూడినదిగా, సూక్ష్మ ధర్మార్థాలలో నియతమైనదిగా విధించబడింది.
12.265.27
धर्मलक्षणमाख्यातमेतत्ते कुरुसत्तम ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न ते कार्या कथंचन ॥ १२.२६५.२७ ॥
ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ధర్మ లక్షణం నీకు ఇది చెప్పబడింది. కాబట్టి ఏ విధంగానైనా నీ బుద్ధిని వక్రత వైపు మళ్లించకు.