มหาภารตะ · อัธยายะ 12.265
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.265.1
इमे वै मानसाः सर्वे धर्मं प्रति विशङ्किताः ।
कोऽयं धर्मः कुतो धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.१ ॥
ความสงสัยในใจเหล่านี้ทั้งหมดเกิดขึ้นเกี่ยวกับธรรม อะไรคือธรรมนี้ และธรรมมาจากไหน ข้าแต่ปู่ขอได้โปรดบอกข้าเรื่องนั้นเถิด
12.265.2
धर्मस्त्वयमिहार्थः किममुत्रार्थोपि वा भवेत् ।
उभयार्थो हि वा धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२६५.२ ॥
ธรรมนี้มีจุดหมายเพียงในโลกนี้ หรืออาจมีจุดหมายในโลกหน้าด้วย หรือธรรมมีจุดหมายทั้งสองอย่าง ข้าแต่ปู่ขอได้โปรดบอกข้าเรื่องนั้นเถิด
12.265.3
सदाचारः स्मृतिर्वेदास्त्रिविधं धर्मलक्षणम् ।
चतुर्थमर्थमप्याहुः कवयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.२६५.३ ॥
ความประพฤติดี สมฤติ และพระเวท เป็นลักษณะของธรรมสามประการ ผู้รู้ยังกล่าวว่าอรรถเป็นลักษณะที่สี่ของธรรมด้วย
12.265.4
अविध्युक्तानि कर्माणि व्यवस्यन्त्युप्तमूषरे ।
लोकयात्रार्थमेवेह धर्मस्य नियमः कृतः ॥ १२.२६५.४ ॥
คนทั่วไปลงมือกระทำการที่ไม่ได้กำหนดไว้ตามวิธี เหมือนหว่านเมล็ดลงบนดินที่แห้งแล้ง กฎแห่งธรรมที่วางไว้ที่นี่ก็เพื่อการดำเนินไปของชีวิตในโลกเท่านั้น
12.265.5
उभयत्र सुखोदर्क इह चैव परत्र च ।
अलब्ध्वा निपुणं धर्मं पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.२६५.५ ॥
ธรรมที่ละเอียดอ่อนนั้นยังไม่ได้รับ คนบาปย่อมยึดติดอยู่กับบาป ทั้งที่ธรรมให้ผลอันเป็นสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
12.265.6
न च पापकृतः पापान्मुच्यन्ते केचिदापदि ।
अपापवादी भवति यथा भवति धर्मवित्।
धर्मस्य निष्ठा स्वाचारस्तमेवाश्रित्य चावसेत् ॥ १२.२६५.६ ॥
บางคนที่ทำบาปก็ไม่พ้นจากบาปแม้ในยามทุกข์ยาก ผู้รู้ธรรมย่อมไม่กล่าวร้ายผู้ใด ความตั้งมั่นของธรรมคือความประพฤติของตนเอง ควรพำนักโดยอาศัยสิ่งนั้นเท่านั้น
12.265.7
यथाधर्मसमाविष्टो धनं गृह्णाति तस्करः ।
रमते निर्हरस्तेनः परवित्तमराजके ॥ १२.२६५.७ ॥
เหมือนโจรที่ถูกอธรรมครอบงำแย่งชิงทรัพย์ คนปล้นและขโมยย่อมชื่นชมในทรัพย์ของผู้อื่นในแผ่นดินที่ไร้พระราชา
12.265.8
यदास्य तद्धरन्त्यन्ये तदा राजानमिच्छति ।
तदा तेषां स्पृहयते ये वै तुष्टाः स्वकैर्धनैः ॥ १२.२६५.८ ॥
เมื่อผู้อื่นพรากทรัพย์ของเขาไป เขาก็ปรารถนาพระราชา และเขาก็ปรารถนาคนเหล่านั้นที่พอใจในทรัพย์ของตนเอง
12.265.9
अभीतः शुचिरभ्येति राजद्वारमशङ्कितः ।
न हि दुश्चरितं किंचिदन्तरात्मनि पश्यति ॥ १२.२६५.९ ॥
ผู้ไม่หวาดกลัวและบริสุทธิ์ย่อมเข้าไปถึงประตูพระราชาโดยไม่ระแวง เพราะเขาไม่เห็นความชั่วร้ายใดในตนเองเลย
12.265.10
सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद्विद्यते परम् ।
सत्येन विधृतं सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२६५.१० ॥
คำพูดแห่งสัจจะเป็นสิ่งดี ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าสัจจะ ทุกสิ่งค้ำจุนอยู่ด้วยสัจจะ และทุกสิ่งตั้งอยู่บนสัจจะ
12.265.11
अपि पापकृतो रौद्राः सत्यं कृत्वा मिथःकृतम् ।
अद्रोहमविसंवादं प्रवर्तन्ते तदाश्रयाः ॥ १२.२६५.११ ॥
แม้ผู้กระทำบาปที่โหดร้ายก็ยังรักษาสัจจะที่ให้ไว้แก่กัน ย่อมดำเนินไปโดยไม่ทรยศและไม่ทะเลาะ อาศัยสัจจะนั้นเป็นที่พึ่ง
12.265.12
ते चेन्मिथ्या धृतिं कुर्युर्विनश्येयुरसंशयम् ।
न हर्तव्यं परधनमिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.२६५.१२ ॥
หากพวกเขาให้คำมั่นอย่างเท็จ พวกเขาก็จะพินาศเป็นแน่ ผู้รู้ธรรมกล่าวว่า ไม่พึงแย่งทรัพย์ของผู้อื่น
12.265.13
मन्यन्ते बलवन्तस्तं दुर्बलैः संप्रवर्तितम् ।
यदा नियतिदौर्बल्यमथैषामेव रोचते ॥ १२.२६५.१३ ॥
ผู้แข็งแรงย่อมเห็นว่าการกระทำนั้นเป็นความอ่อนแอของโชคชะตา ซึ่งผู้อ่อนแอเป็นผู้ก่อให้เกิดขึ้น เมื่อสิ่งนั้นเป็นที่พอใจของพวกเขาเอง
12.265.14
न ह्यत्यन्तं बलयुता भवन्ति सुखिनोपि वा ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न कार्या ते कदाचन ॥ १२.२६५.१४ ॥
ผู้ที่มีกำลังย่อมไม่คงอยู่ในกำลังตลอดไป และไม่ได้มีความสุขเสมอไปเช่นกัน เพราะฉะนั้นอย่าให้จิตของเจ้าหันไปสู่ความคดโกงเลยเป็นอันขาด
12.265.15
असाधुभ्योऽस्य न भयं न चौरेभ्यो न राजतः ।
अकिंचित्कस्यचित्कुर्वन्निर्भयः शुचिरावसेत् ॥ १२.२६५.१५ ॥
ผู้ไม่ทำร้ายผู้ใดย่อมไม่มีความกลัวต่อคนชั่ว ต่อโจร หรือต่อพระราชา ผู้ไม่หวาดกลัวและบริสุทธิ์พึงอยู่อาศัยเถิด
12.265.16
सर्वतः शङ्कते स्तेनो मृगो ग्राममिवेयिवान् ।
बहुधाऽऽचरितं पापमन्यत्रैवानुपश्यति ॥ १२.२६५.१६ ॥
โจรย่อมหวาดระแวงไปทุกด้าน เหมือนกวางที่เข้ามาในหมู่บ้าน บาปที่ตนได้กระทำไว้หลายประการ เขาย่อมเห็นเฉพาะในผู้อื่นเท่านั้น
12.265.17
मुदितः शुचिरभ्येति सर्वतो निर्भयः सदा ।
न हि दुश्चरितं किंचिदात्मनोऽन्येषु पश्यति ॥ १२.२६५.१७ ॥
ผู้ที่ร่าเริงและบริสุทธิ์ย่อมไปทุกหนทุกแห่งโดยไม่หวาดกลัวเสมอ เขาไม่เห็นความประพฤติชั่วของตนในผู้อื่นเลย
12.265.18
दातव्यमित्ययं धर्म उक्तो भूतहिते रतैः ।
तं मन्यन्ते धनयुताः कृपणैः संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.१८ ॥
"พึงให้" นี่คือธรรมที่ผู้ยินดีในประโยชน์สุขของสัตว์ทั้งหลายกล่าวไว้ ผู้มั่งคั่งย่อมเห็นว่าธรรมนั้นถูกดำเนินไปโดยคนตระหนี่
12.265.19
यदा नियतिकार्पण्यमथैपामव रोचते ।
धनवन्तोपि नात्यन्तं भवन्ति सुखिनोपि वा ॥ १२.२६५.१९ ॥
เมื่อความตระหนี่อันเกิดจากโชคชะตาเป็นที่พอใจของพวกเขา แม้ผู้มั่งคั่งก็ไม่ได้มีความสุขโดยสิ้นเชิง หรือแม้แต่ความพอใจก็ไม่มี
12.265.20
यदन्यैर्विहितं नेच्छेदात्मनः कर्म पूरुषः ।
न तत्परेषु कुर्वीत जानन्नप्रियमात्मनः ॥ १२.२६५.२० ॥
บุคคลไม่ควรกระทำต่อผู้อื่นสิ่งที่ผู้อื่นกระทำต่อตน และสิ่งที่ตนไม่ปรารถนาให้เกิดแก่ตนเอง โดยรู้ว่าสิ่งนั้นไม่เป็นที่รักของตนเอง
12.265.21
योऽन्यस्य स्यादुपपतिः स कं किं वक्तुमर्हति ।
यदन्यस्य ततः कुर्यान्न मृष्येदिति मे मतिः ॥ १२.२६५.२१ ॥
ผู้ที่กลายเป็นชู้ของภรรยาผู้อื่น เขาจะพูดกับใครและพูดเรื่องอะไรได้โดยชอบ ข้าพเจ้าเห็นว่าไม่ควรทำแก่ผู้อื่นสิ่งที่ตนเองจะไม่ยอมทนรับ
12.265.22
जीवितुं यः स्वयं चेच्छेत्कथं सोऽन्यं प्रघातयेत् ।
यद्यदात्मन इच्छेत तत्परस्यापि चिन्तयेत् ॥ १२.२६५.२२ ॥
ผู้ที่ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่เอง จะฆ่าผู้อื่นได้อย่างไร สิ่งใดที่ตนปรารถนาให้เกิดแก่ตน ก็ควรคิดถึงสิ่งนั้นแม้แก่ผู้อื่นด้วย
12.265.23
अतिरिक्तः संविभजेद्भोगैरन्यानकिंचनान् ।
एतस्मात्कारणाद्धात्रा कुसीदं संप्रवर्तितम् ॥ १२.२६५.२३ ॥
ผู้ที่มีส่วนเกินควรแบ่งปันสิ่งเสพบริโภคให้แก่ผู้อื่นที่ไม่มีอะไรเลย เพราะเหตุนี้ พระผู้สร้างจึงได้ตั้งประเพณีการให้ยืมเงินโดยคิดดอกเบี้ยขึ้น
12.265.24
यस्मिंस्तु देवाः समये सन्तिष्ठेरंस्तथा भवेत् ।
अथ चेल्लोभसमये स्थितिर्धर्मोऽपि शोभना ॥ १२.२६५.२४ ॥
ดังที่เหล่าเทพดำรงอยู่ตามเวลาที่กำหนดไว้ ก็เป็นเช่นนั้น และหากระเบียบยังคงอยู่แม้ในยามแห่งความโลภ ธรรมก็ย่อมงดงามเช่นกัน
12.265.25
सर्वं प्रियाभ्युपगतं पुण्यमाहुर्मनीषिणः ।
पश्यैतं लक्षणोद्देशं धर्माधर्मे युधिष्ठिर ॥ १२.२६५.२५ ॥
ผู้มีปัญญาทั้งหลายกล่าวว่า สิ่งทั้งปวงที่รับไว้ด้วยความยินดีเป็นบุญ ดูเครื่องหมายบ่งชี้นี้เถิด ยุธิษฐิระ ซึ่งแสดงลักษณะของธรรมและอธรรม
12.265.26
लोकसंग्रहसंयुक्तं विधात्रा विहितं पुरा ।
सूक्ष्मधर्मार्थनियतं सतां चरितमुत्तमम् ॥ १२.२६५.२६ ॥
การประพฤติอันสูงสุดของผู้ดีนี้ ประกอบด้วยการธำรงโลกไว้ ผู้สร้างได้กำหนดไว้แต่เดิมนานแล้ว ตั้งมั่นอยู่ในธรรมอันละเอียดและประโยชน์ที่แท้
12.265.27
धर्मलक्षणमाख्यातमेतत्ते कुरुसत्तम ।
तस्मादनार्जवे बुद्धिर्न ते कार्या कथंचन ॥ १२.२६५.२७ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ ลักษณะของธรรมนี้ได้ถูกประกาศแก่ท่านแล้ว เพราะเหตุนั้น ใจของท่านอย่าได้หันไปสู่ความคดโกงเลยไม่ว่าด้วยวิธีใดๆ