Mahābhārata · Adhyāya 12.267
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.267.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तुलाधारस्य वाक्यानि धर्मे जाजलिना सह ॥ १२.२६७.१ ॥
Aquí también se relata esta antigua historia: las palabras de Tulādhāra sobre el dharma, junto a Jājali.
12.267.2
वने वनचरः कश्चिज्जाजलिर्नाम वै द्विजः ।
सागरोद्देशमागम्य तपस्तेपे महातपाः ॥ १२.२६७.२ ॥
En el bosque había un brahmán llamado Jājali, morador del bosque de gran austeridad, que llegó a la costa del océano y practicó austeridades.
12.267.3
नियतो नियताहारश्चीराजिनजटाधरः ।
मलपङ्कधरो धीमान्बहून्वर्षगणान्मुनिः ॥ १२.२६७.३ ॥
Dominado, de dieta regulada, portando ropa de corteza, piel de ciervo y cabello enmarañado, cubierto de suciedad y lodo, el sabio asceta permaneció muchos años.
12.267.4
स कदाचिन्महातेजा जलवासो महीपते ।
चचार लोकान्विप्रर्षिः प्रेक्षमाणो मनोजवः ॥ १२.२६७.४ ॥
Aquel radiante morador de las aguas, oh señor de la tierra, un día vagó por los mundos: el sabio brahmán veloz como el pensamiento, contemplándolo todo.
12.267.5
स चिन्तयामास मुनिर्जलमध्ये कदाचन ।
विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम् ॥ १२.२६७.५ ॥
Aquel sabio, una vez, de pie en medio de las aguas y contemplando la tierra con sus bosques y arboledas hasta el borde del océano, reflexionó.
12.267.6
न मया सदृशोऽस्तीह लोके स्थावरजङ्गमे ।
अप्सु वैहायसं गच्छेन्मया योऽन्यः सहेति वै ॥ १२.२६७.६ ॥
En este mundo, entre lo inmóvil y lo móvil, no hay nadie igual a mí; ningún otro podría ir conmigo por las aguas volando por el cielo.
12.267.7
स दृश्यमानो रक्षोभिर्जलमध्ये च भारत ।
आस्फोटयत्तदाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.७ ॥
Oh Bhārata, mientras los rākṣasas miraban, en medio del agua él aplaudió en el cielo y dijo: "El dharma ha sido alcanzado por mí."
12.267.8
अब्रुवंश्च पिशाचास्तं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
तुलाधारो वणिग्धर्मा वाराणस्यां महायशाः।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.८ ॥
Los piśācas le dijeron: "No deberías hablar así. El mercader Tulādhāra de Vārāṇasī, devoto del dharma y de gran fama, tampoco merece hablar como tú, oh mejor de los dvija."
12.267.9
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैः प्रत्युवाच महातपाः ।
पश्येयं तमहं प्राज्ञं तुलाधारं यशस्विनम् ॥ १२.२६७.९ ॥
Así interpelado por los seres, el gran asceta Jājali respondió: "Debo ver a ese sabio y famoso Tulādhāra."
12.267.10
इति ब्रुवाणं तमृषिं रक्षांस्युत्थाय सागरात् ।
अब्रुवन्गच्छ पन्थानमास्थायेमं द्विजोत्तम् ॥ १२.२६७.१० ॥
Mientras el sabio hablaba así, los rākṣasas se levantaron del mar y le dijeron: "Ve, oh mejor de los dvija, tomando este camino."
12.267.11
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैर्जगाम विमनास्तदा ।
वाराणस्यां तुलाधारं समासाद्याब्रवीदिदम् ॥ १२.२६७.११ ॥
Así interpelado por los seres, Jājali partió con el ánimo abatido; y al llegar a Vārāṇasī le dijo esto a Tulādhāra.
12.267.12
किं कृतं दुष्करं तात कर्म जाजलिना पुरा ।
येन सिद्धिं परां प्राप्तस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२६७.१२ ॥
"Querido, ¿qué acción difícil realizó Jājali en el pasado, por la cual alcanzó la suprema perfección? Por favor, explícamelo."
12.267.13
अतीव तपसा युक्तो घोरेण स बभूव ह ।
नद्युपस्पर्शनपरः सायंप्रातर्महातपाः ॥ १२.२६७.१३ ॥
Se volvió extremadamente dedicado a la austeridad feroz, entregado a bañarse en el río al atardecer y al amanecer, el gran asceta.
12.267.14
अग्नीन्परिचरन्सम्यक्स्वाध्यायपरमो द्विजः ।
वानप्रस्थ विधानज्ञो जाजलिर्ज्वलितः श्रिया ॥ १२.२६७.१४ ॥
Atendiendo debidamente a los fuegos sagrados, supremamente dedicado al recitado védico, el dvija Jājali, conocedor de las reglas del morador del bosque, resplandecía con esplendor.
12.267.15
वने तपस्यतिष्ठत्स न चाधर्ममवैक्षत ।
वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते जलसंश्रयः ॥ १२.२६७.१५ ॥
Permaneciendo en el bosque practicando austeridad, nunca vio la impiedad; en las lluvias dormía bajo el cielo abierto, y en invierno buscaba refugio en el agua.
12.267.16
वातातपसहो ग्रीष्मे न चाधर्ममविन्दत ।
दुःखशय्याश्च विविधा भूमौ च परिवर्तनम् ॥ १२.२६७.१६ ॥
Soportando el viento y el sol en verano, no encontró impiedad; en lechos diversos de sufrimiento y revolcándose en el suelo, vivía.
12.267.17
ततः कदाचित्स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थितः ।
अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्नां प्रत्यगृह्णान्मुहुर्मुहुः ॥ १२.२६७.१७ ॥
Entonces, una vez, aquel sabio, de pie bajo el cielo abierto durante las lluvias, recibía sobre su cabeza el agua que caía del cielo, una y otra vez.
12.267.18
आप्लुतस्य जटाः क्लिन्ना बभूवुर्ग्रथिताः प्रभो ।
अरण्यगमनान्नित्यं मलिनोऽमलसंयुतः ॥ १२.२६७.१८ ॥
Oh señor, sus mechones, empapados por el baño, se enredaron; por ir al bosque siempre estaba sucio, y sin embargo unido a la pureza.
12.267.19
स कदाचिन्निराहारो वायुभक्षो महातपाः ।
तस्थौ काष्ठवदव्यग्रो न चचाल च कर्हिचित् ॥ १२.२६७.१९ ॥
En cierta ocasión, sin alimento, nutriéndose solo de aire, el gran asceta permaneció de pie, inmóvil como un leño, sin moverse jamás.
12.267.20
तस्य स्म स्थाणुभूतस्य निर्विचेष्टस्य भारत ।
कुलिङ्गशकुनौ राजन्नीडं शिरसि चक्रतुः ॥ १२.२६७.२० ॥
Oh Bhārata, oh rey, sobre la cabeza de aquel que se había vuelto como un poste, inmóvil, dos aves llamadas kuliṅga hicieron su nido.
12.267.21
स तौ दयावान्ब्रह्मर्षिरुपप्रैक्षत दंपती ।
कुर्वाणौ नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभिः ॥ १२.२६७.२१ ॥
Aquel brahmarṣi compasivo observó a la pareja que allí hacía un nido en sus enmarañados cabellos con briznas de hierba y fibras.
12.267.22
यदा न स चलत्येव स्थाणुभूतो महातपाः ।
ततस्तौ सुखविश्वस्तौ सुखं तत्रोषतुस्तदा ॥ १२.२६७.२२ ॥
Como el gran asceta, convertido en un poste, nunca se movía, ambos, tranquilos y confiados, vivieron allí felices.
12.267.23
अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते ।
प्राजापत्येन विधिना विश्वासात्काममोहितौ ॥ १२.२६७.२३ ॥
Cuando las estaciones de lluvia pasaron y llegó el otoño, ambos, cegados por el deseo por confianza, se unieron según el rito prājāpatya.
12.267.24
तत्रोत्पादयतां राजञ्शिरस्यण्डानि खेचरौ ।
तान्यबुध्यत तेजस्वी स विप्रः संशितव्रतः ॥ १२.२६७.२४ ॥
Oh rey, aquel brahmín radiante y de votos firmes percibió los huevos que aquellas dos aves que surcan el cielo ponían sobre su cabeza.
12.267.25
बुद्ध्वा च स महातेजा न चचाल च जाजलिः ।
धर्मे कृतमना नित्यं नाधर्मं स त्वरोचयत् ॥ १२.२६७.२५ ॥
Sabiéndolo, el de gran esplendor Jājali no se inmutó. Siempre fijo en el dharma, nunca aprobó el adharma.
12.267.26
अहन्यहनि चागत्य ततस्तौ तस्य मूर्धनि ।
आश्वासितौ निवसतः संप्रहृष्टौ तदा विभौ ॥ १२.२६७.२६ ॥
Día tras día venían y se posaban sobre su cabeza, reconfortados y muy alegres, oh poderoso.
12.267.27
अण्डेभ्यस्त्वथ पुष्टेभ्यः प्राजायन्त शकुन्तकाः ।
व्यवर्धन्त च तत्रैव न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.२७ ॥
Entonces, de los huevos alimentados nacieron pajarillos, que crecieron allí mismo; pero Jājali no tembló.
12.267.28
स रक्षमाणस्त्वण्डानि कुलिङ्गानां धृतव्रतः ।
तथैव तस्थौ धर्मात्मा निर्विचेष्टः समाहितः ॥ १२.२६७.२८ ॥
Protegiendo los huevos de las aves kuliṅga, aquel de alma justa, firme en su voto, permaneció igualmente inmóvil y recogido.
12.267.29
ततस्तु काले राजेन्द्र बभूवुस्तेऽथ पक्षिणः ।
बुबुधे तांस्तु स मुनिर्जातपक्षान्कुलिङ्गकान् ॥ १२.२६७.२९ ॥
Luego, a su debido tiempo, oh rey de reyes, se convirtieron en aves; y el sabio percibió a aquellas aves kuliṅga, con las alas ya crecidas.
12.267.30
ततः कदाचित्तांस्तत्र पश्यन्पक्षीन्यतव्रतः ।
बभूव परमप्रीतस्तदा मतिमतां वरः ॥ १२.२६७.३० ॥
Entonces, viendo un día a aquellas aves, el firme en su voto, el mejor de los sabios, se sintió profundamente complacido.
12.267.31
तथा तानभिसंवृद्धान्दृष्ट्वा चैवाप्तवान्मुदम् ।
शकुनौ निर्भयौ तत्र ऊषतुश्चात्मजैः सह ॥ १२.२६७.३१ ॥
Al ver que habían crecido por completo, también él alcanzó la alegría. Los dos pájaros vivieron allí sin temor junto con sus crías.
12.267.32
जातपक्षांश्च सोऽपश्यदुड्डीनान्पुनरागतान् ।
सायंसायं द्विजान्विप्रो न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३२ ॥
Cada atardecer veía a las aves, ya con las alas crecidas, alejarse volando y regresar de nuevo; pero el brahmán Jājali no vaciló.
12.267.33
कदाचित्पुनरभ्येत्य पुनर्गच्छन्ति संततम् ।
त्यक्ता मातापितृभ्यां ते नचाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३३ ॥
A veces las aves volvían a acercarse y luego se marchaban una y otra vez sin cesar, como si sus padres las hubieran abandonado; aun así Jājali no vaciló.
12.267.34
तथा ते दिवसं चापि गत्वा सायं पुनर्नृप ।
उपावर्तन्त तत्रैव निवासार्थं शकुन्तकाः ॥ १२.२६७.३४ ॥
Así, aquellas aves se marchaban de día y, oh rey, al atardecer regresaban a aquel mismo lugar para morar.
12.267.35
कदाचिद्दिवसान्पञ्च समुत्पत्य विहगमाः ।
षष्ठेऽहनि समाजग्मुर्न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३५ ॥
A veces las aves volaban durante cinco días y el sexto día regresaban juntas; aun así Jājali no vaciló.
12.267.36
क्रमेण च पुनः सर्वे दिवसान्सुबहूनथ ।
नोपावर्तन्त शकुना जातपक्षाश्च ते यदा ॥ १२.२६७.३६ ॥
Luego, poco a poco, las aves cuyas alas habían crecido no regresaron durante muchísimos días.
12.267.37
कदाचिन्मासमात्रेण समुत्पत्य विहंगमाः ।
नैवागच्छंस्ततो राजन्प्रातिष्ठत स जाजलिः ॥ १२.२६७.३७ ॥
Una vez, al cabo de un solo mes, las aves alzaron el vuelo y no regresaron, oh rey; entonces Jājali partió.
12.267.38
ततस्तेषु प्रलीनेषु जाजलिर्जातविस्मयः ।
सिद्धोस्मीति मतिं चक्रे ततस्तं मान आविशत् ॥ १२.२६७.३८ ॥
Cuando desaparecieron, Jājali se llenó de asombro y pensó: 'Soy un perfeccionado'; entonces el orgullo entró en él.
12.267.39
स तथा निर्गतान्दृष्ट्वा शकुन्तान्नियतव्रतः ।
संभावितात्मा संभाव्य भृशं प्रीतस्तदाऽभवत् ॥ १२.२६७.३९ ॥
Al ver a las aves partir, él, firme en sus votos, considerándose honrado, quedó muy complacido.
12.267.40
स नद्यां समुपस्पृश्य तर्पयित्वा हुताशनम् ।
उदयन्तमथादित्यमभ्यागच्छन्महातपाः ॥ १२.२६७.४० ॥
Tras bañarse en el río, sorber agua y ofrecer libaciones al fuego sagrado, el gran asceta se dirigió hacia el sol naciente.
12.267.41
संभाव्य चटकान्मूर्ध्नि जाजलिर्जपतांवरः ।
आस्फोटयत्तथाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.४१ ॥
Jājali, el mejor de los recitadores, honró a los gorriones sobre su cabeza, aplaudió en el cielo y dijo: 'Ciertamente he alcanzado el dharma.'
12.267.42
अथान्तरिक्षे वागासीत्तां च शुश्राव जाजलिः ।
धर्मेण न समस्त्वं वै तुलाधारस्य जाजले ॥ १२.२६७.४२ ॥
Entonces surgió una voz en el cielo, y Jājali la oyó: 'Oh Jājali, en dharma no eres igual a Tulādhāra.'
12.267.43
वाराणस्यां महाप्राज्ञस्तुलाधारः प्रतिष्ठितः ।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं भाषसे द्विज ॥ १२.२६७.४३ ॥
En Vārāṇasī vive el gran sabio Tulādhāra. Él tampoco es digno de hablar como tú hablas, oh brahmán.
12.267.44
सोमर्षवशमापन्नस्तुलाधारदिदृक्षया ।
पृथिवीमचरद्राजन्यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १२.२६७.४४ ॥
Oh rey, aquel sabio, dominado por la ira y deseando ver a Tulādhāra, cuyo hogar era allí donde caía la tarde, recorrió la tierra.
12.267.45
कालेन महताऽगच्छत्स तु वाराणसीं पुरीम् ।
विक्रीणन्तं च पण्यानि तुलाधारं ददर्श सः ॥ १२.२६७.४५ ॥
Con el tiempo, tras largo tiempo, llegó a la ciudad de Vārāṇasī, y allí vio a Tulādhāra vendiendo sus mercancías.
12.267.46
सोऽपि दृष्ट्वैव तं विप्रमायान्तं भाण्डजीवनः ।
समुत्थाय सुसंहृष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.२६७.४६ ॥
Al ver que aquel brahmán se acercaba, él también, que vivía de sus mercancías, se levantó muy contento y lo honró con palabras de bienvenida.
12.267.47
आयानेवासि विदितो मम ब्रह्मन्न संशयः ।
ब्रवीमि यत्तु वचनं तच्छृणुष्व द्विजोत्तम ॥ १२.२६७.४७ ॥
Oh brahmán, sé que has venido, no hay duda. Oh mejor de los dos veces nacidos, escucha las palabras que digo.
12.267.48
सागरानूपमाश्रित्य तपस्तप्तं त्वया महत् ।
न च धर्मस्य संज्ञां त्वं पुरा वेत्थ कथंचन ॥ १२.२६७.४८ ॥
Habiéndote retirado a la orilla del mar, has practicado una gran austeridad; pero nunca antes conociste de ningún modo el verdadero nombre del dharma.
12.267.49
ततः सिद्धस्य तपसा तव विप्र शकुन्तकाः ।
क्षिप्रं शिरस्यजायन्त ते च संभावितास्त्वया ॥ १२.२६७.४९ ॥
Entonces, oh brahmín, por el poder de tu perfección y tu austeridad, unos pájaros pequeños nacieron de inmediato sobre tu cabeza, y tú los cuidaste.
12.267.50
जातपक्षा यदा ते च गता संचरितुं ततः ।
मन्यमानस्ततो धर्मं चटकप्रभवं द्विज।
खे वाचां त्वमथाश्रौषीर्मां प्रति द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५० ॥
Cuando les crecieron las alas y se fueron a volar, entonces, oh nacido dos veces, creyendo que era dharma, oíste en el cielo una voz referente a mí, oh el mejor de los nacidos dos veces.
12.267.51
अमर्षवशमापन्नस्ततः प्राप्तो भवानिह ।
करवाणि प्रियं किं ते तद्ब्रूहि द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५१ ॥
Dominado por la ira, has venido aquí. Oh el mejor de los nacidos dos veces, dime qué cosa agradable puedo hacer por ti.