మహాభారతం · అధ్యాయం 12.267
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.267.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तुलाधारस्य वाक्यानि धर्मे जाजलिना सह ॥ १२.२६७.१ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — ధర్మం గురించి జాజలితో తులాధారుని వాక్యాలు.
12.267.2
वने वनचरः कश्चिज्जाजलिर्नाम वै द्विजः ।
सागरोद्देशमागम्य तपस्तेपे महातपाः ॥ १२.२६७.२ ॥
అడవిలో నివసించే జాజలి అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు సముద్ర ప్రాంతానికి చేరి మహా తపస్సు చేశాడు.
12.267.3
नियतो नियताहारश्चीराजिनजटाधरः ।
मलपङ्कधरो धीमान्बहून्वर्षगणान्मुनिः ॥ १२.२६७.३ ॥
నియమబద్ధుడు, నియత ఆహారం తీసుకునేవాడు, చీరలు, జింకచర్మం, జటలు ధరించినవాడు, మలిన-పంకాన్ని ధరించిన ధీమంతుడైన ముని అనేక సంవత్సరాలు.
12.267.4
स कदाचिन्महातेजा जलवासो महीपते ।
चचार लोकान्विप्रर्षिः प्रेक्षमाणो मनोजवः ॥ १२.२६७.४ ॥
ఆ మహాతేజస్వి జలవాసి, ఓ మహీపతీ, ఒకప్పుడు లోకాల్లో సంచరించాడు — మనోవేగంతో, అన్నింటినీ చూస్తూ ఉన్న బ్రాహ్మణ ఋషి.
12.267.5
स चिन्तयामास मुनिर्जलमध्ये कदाचन ।
विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम् ॥ १२.२६७.५ ॥
ఆ ముని ఒకప్పుడు నీటి మధ్యలో ఉండి, సముద్రం వరకు విస్తరించిన, వనాలు ఉపవనాలు కలిగిన భూమిని చూసి ఆలోచించాడు.
12.267.6
न मया सदृशोऽस्तीह लोके स्थावरजङ्गमे ।
अप्सु वैहायसं गच्छेन्मया योऽन्यः सहेति वै ॥ १२.२६७.६ ॥
ఈ లోకంలో, స్థావర జంగమాలలో నాతో సమానుడు ఎవ్వడూ లేడు; నీటిలోనూ ఆకాశగమనంలో నాతో కలిసి వెళ్లగలిగేవాడు మరొకడు లేడు.
12.267.7
स दृश्यमानो रक्षोभिर्जलमध्ये च भारत ।
आस्फोटयत्तदाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.७ ॥
ఓ భారతా, రాక్షసులు చూస్తుండగా అతడు నీటి మధ్యలో, ఆకాశంలో చప్పట్లు కొట్టి, "ధర్మం నాకు లభించింది" అన్నాడు.
12.267.8
अब्रुवंश्च पिशाचास्तं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
तुलाधारो वणिग्धर्मा वाराणस्यां महायशाः।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.८ ॥
పిశాచులు అతనితో అన్నారు: "నీవు అలా అనకూడదు. వారణాసిలోని తులాధారుడు అనే ధర్మపరాయణ వైశ్యుడు, మహాయశస్వి కూడా నీలా అలా అనడు, ఓ ద్విజోత్తమా."
12.267.9
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैः प्रत्युवाच महातपाः ।
पश्येयं तमहं प्राज्ञं तुलाधारं यशस्विनम् ॥ १२.२६७.९ ॥
భూతాలు ఈ విధంగా చెప్పగా, మహాతపస్వి జాజలి సమాధానమిచ్చాడు: "ఆ ప్రాజ్ఞుడు, యశస్వి అయిన తులాధారుడిని నేను చూడాలి."
12.267.10
इति ब्रुवाणं तमृषिं रक्षांस्युत्थाय सागरात् ।
अब्रुवन्गच्छ पन्थानमास्थायेमं द्विजोत्तम् ॥ १२.२६७.१० ॥
ఈ విధంగా మాట్లాడుతున్న ఆ ఋషితో రాక్షసులు సముద్రం నుండి లేచి అన్నారు: "ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ మార్గాన్ని పట్టుకుని వెళ్ళు."
12.267.11
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैर्जगाम विमनास्तदा ।
वाराणस्यां तुलाधारं समासाद्याब्रवीदिदम् ॥ १२.२६७.११ ॥
భూతాలు ఈ విధంగా చెప్పగా జాజలి మనసు కుంగి బయలుదేరాడు. వారణాసికి చేరి తులాధారుడితో ఇలా అన్నాడు.
12.267.12
किं कृतं दुष्करं तात कर्म जाजलिना पुरा ।
येन सिद्धिं परां प्राप्तस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२६७.१२ ॥
"ఓ తాతా, పూర్వం జాజలి ఏ కష్టమైన కర్మ చేసి పరమ సిద్ధిని పొందాడు? అది నాకు వివరించడం తగును."
12.267.13
अतीव तपसा युक्तो घोरेण स बभूव ह ।
नद्युपस्पर्शनपरः सायंप्रातर्महातपाः ॥ १२.२६७.१३ ॥
అతడు అత్యంత ఘోరమైన తపస్సుతో కూడినవాడయ్యాడు. నదిలో స్నానం చేయడంలో నిమగ్నుడై, సాయంత్రం మరియు ఉదయం ఆ మహాతపస్వి ఉండేవాడు.
12.267.14
अग्नीन्परिचरन्सम्यक्स्वाध्यायपरमो द्विजः ।
वानप्रस्थ विधानज्ञो जाजलिर्ज्वलितः श्रिया ॥ १२.२६७.१४ ॥
అగ్నులను సరిగా సేవిస్తూ, స్వాధ్యాయంలో అత్యంత నిమగ్నుడై, వానప్రస్థ విధానాన్ని తెలిసిన ద్విజుడు జాజలి తన కాంతితో ప్రకాశించాడు.
12.267.15
वने तपस्यतिष्ठत्स न चाधर्ममवैक्षत ।
वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते जलसंश्रयः ॥ १२.२६७.१५ ॥
అడవిలో తపస్సు చేస్తూ అతడు ఉండేవాడు; అధర్మాన్ని అతడు చూడలేదు. వర్షాకాలంలో ఆకాశమే కప్పుగా నిద్రించాడు; హేమంతంలో నీటిలో ఆశ్రయం పొందాడు.
12.267.16
वातातपसहो ग्रीष्मे न चाधर्ममविन्दत ।
दुःखशय्याश्च विविधा भूमौ च परिवर्तनम् ॥ १२.२६७.१६ ॥
వేసవిలో గాలిని, ఎండను భరిస్తూ అతడు అధర్మాన్ని పొందలేదు. అనేక రకాల కష్టమైన పడకలపై, నేలపై అటూఇటూ తిరుగుతూ ఉండేవాడు.
12.267.17
ततः कदाचित्स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थितः ।
अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्नां प्रत्यगृह्णान्मुहुर्मुहुः ॥ १२.२६७.१७ ॥
ఆ తర్వాత ఒకసారి ఆ ముని వర్షాకాలంలో ఆకాశం కింద నిలబడి, ఆకాశం నుండి వచ్చిన నీటిని తన తలపై మళ్ళీ మళ్ళీ స్వీకరించాడు.
12.267.18
आप्लुतस्य जटाः क्लिन्ना बभूवुर्ग्रथिताः प्रभो ।
अरण्यगमनान्नित्यं मलिनोऽमलसंयुतः ॥ १२.२६७.१८ ॥
ఓ ప్రభూ, స్నానం చేసినవాని జటలు తడిసి చిక్కులు పడ్డాయి. అడవికి వెళ్లడం వలన అతడు నిత్యం మలినుడుగా ఉండేవాడు, అయినా నిర్మలతతో కూడినవాడు.
12.267.19
स कदाचिन्निराहारो वायुभक्षो महातपाः ।
तस्थौ काष्ठवदव्यग्रो न चचाल च कर्हिचित् ॥ १२.२६७.१९ ॥
అతడు ఒకప్పుడు ఆహారం లేకుండా, గాలినే భక్షిస్తూ, మహా తపస్వియై, కట్టెలాగా చలించక నిలిచాడు; ఎప్పుడూ కదలలేదు.
12.267.20
तस्य स्म स्थाणुभूतस्य निर्विचेष्टस्य भारत ।
कुलिङ्गशकुनौ राजन्नीडं शिरसि चक्रतुः ॥ १२.२६७.२० ॥
భారతా, స్తంభంలా నిశ్చలంగా ఉన్న అతని తలపై, రాజా, కులింగ అనే రెండు పక్షులు గూడు కట్టాయి.
12.267.21
स तौ दयावान्ब्रह्मर्षिरुपप्रैक्षत दंपती ।
कुर्वाणौ नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभिः ॥ १२.२६७.२१ ॥
దయగల ఆ బ్రహ్మర్షి అక్కడ జడలలో గడ్డిపోగులతో గూడు కట్టుకుంటున్న ఆ జంటను చూశాడు.
12.267.22
यदा न स चलत्येव स्थाणुभूतो महातपाः ।
ततस्तौ सुखविश्वस्तौ सुखं तत्रोषतुस्तदा ॥ १२.२६७.२२ ॥
స్తంభంలా ఉన్న ఆ మహాతపస్వి ఎప్పుడూ కదలకపోవడంతో, ఆ ఇద్దరూ సుఖంగా నమ్మకంతో అక్కడే నివసించారు.
12.267.23
अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते ।
प्राजापत्येन विधिना विश्वासात्काममोहितौ ॥ १२.२६७.२३ ॥
వర్షాకాలాలు గడిచి శరదృతువు వచ్చినప్పుడు, నమ్మకం వల్ల కామంతో మోహితులై, ఆ ఇద్దరూ ప్రాజాపత్య విధానంతో (కలిశారు).
12.267.24
तत्रोत्पादयतां राजञ्शिरस्यण्डानि खेचरौ ।
तान्यबुध्यत तेजस्वी स विप्रः संशितव्रतः ॥ १२.२६७.२४ ॥
రాజా, అక్కడ తలపై గుడ్లను పెట్టిన ఆ రెండు ఆకాశచారి పక్షులను, తేజస్వి, దృఢవ్రతుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు గ్రహించాడు.
12.267.25
बुद्ध्वा च स महातेजा न चचाल च जाजलिः ।
धर्मे कृतमना नित्यं नाधर्मं स त्वरोचयत् ॥ १२.२६७.२५ ॥
అది తెలిసినా మహాతేజస్వి జాజలి చలించలేదు. ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో మనసు నిలిపినవాడు అధర్మాన్ని ఎన్నడూ ఇష్టపడలేదు.
12.267.26
अहन्यहनि चागत्य ततस्तौ तस्य मूर्धनि ।
आश्वासितौ निवसतः संप्रहृष्टौ तदा विभौ ॥ १२.२६७.२६ ॥
ఓ విభూ, ఆ ఇద్దరూ రోజురోజుకూ వచ్చి అతని తలపై ఆశ్వాసంతో ఉంటూ అప్పుడు మిక్కిలి సంతోషంగా నివసించారు.
12.267.27
अण्डेभ्यस्त्वथ पुष्टेभ्यः प्राजायन्त शकुन्तकाः ।
व्यवर्धन्त च तत्रैव न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.२७ ॥
తరువాత పోషించబడిన గుడ్ల నుండి పక్షులు పుట్టాయి; అక్కడే అవి పెరిగాయి. కానీ జాజలి చలించలేదు.
12.267.28
स रक्षमाणस्त्वण्डानि कुलिङ्गानां धृतव्रतः ।
तथैव तस्थौ धर्मात्मा निर्विचेष्टः समाहितः ॥ १२.२६७.२८ ॥
కులింగ పక్షుల గుడ్లను కాపాడుతూ, వ్రతనిష్ఠుడైన ఆ ధర్మాత్ముడు అలాగే చలించకుండా, ఏకాగ్రంగా నిలిచాడు.
12.267.29
ततस्तु काले राजेन्द्र बभूवुस्तेऽथ पक्षिणः ।
बुबुधे तांस्तु स मुनिर्जातपक्षान्कुलिङ्गकान् ॥ १२.२६७.२९ ॥
తరువాత కాలక్రమంలో, ఓ రాజేంద్రా, అవి పక్షులయ్యాయి. అప్పుడు ఆ ముని రెక్కలు వచ్చిన కులింగ పక్షులను గమనించాడు.
12.267.30
ततः कदाचित्तांस्तत्र पश्यन्पक्षीन्यतव्रतः ।
बभूव परमप्रीतस्तदा मतिमतां वरः ॥ १२.२६७.३० ॥
తరువాత ఒకప్పుడు అక్కడ ఆ పక్షులను చూసి, వ్రతనిష్ఠుడైన, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు మిక్కిలి సంతోషించాడు.
12.267.31
तथा तानभिसंवृद्धान्दृष्ट्वा चैवाप्तवान्मुदम् ।
शकुनौ निर्भयौ तत्र ऊषतुश्चात्मजैः सह ॥ १२.२६७.३१ ॥
ఇలా అవి పూర్తిగా పెరిగినట్లు చూసి అతడు ఆనందాన్ని పొందాడు. ఆ రెండు పక్షులు అక్కడ భయం లేకుండా తమ పిల్లలతో కలిసి నివసించాయి.
12.267.32
जातपक्षांश्च सोऽपश्यदुड्डीनान्पुनरागतान् ।
सायंसायं द्विजान्विप्रो न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३२ ॥
రెక్కలు వచ్చిన ఆ పక్షులు ఎగిరిపోయి తిరిగి రావడాన్ని అతడు ప్రతి సాయంత్రం చూశాడు; కానీ బ్రాహ్మణుడు జాజలి చలించలేదు.
12.267.33
कदाचित्पुनरभ्येत्य पुनर्गच्छन्ति संततम् ।
त्यक्ता मातापितृभ्यां ते नचाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३३ ॥
కొన్నిసార్లు ఆ పక్షులు మళ్లీ దగ్గరకు వచ్చి నిరంతరం మళ్లీ వెళ్లిపోయాయి; తల్లిదండ్రులు విడిచిపెట్టినట్లుగా; అయినా జాజలి చలించలేదు.
12.267.34
तथा ते दिवसं चापि गत्वा सायं पुनर्नृप ।
उपावर्तन्त तत्रैव निवासार्थं शकुन्तकाः ॥ १२.२६७.३४ ॥
అలా ఆ పక్షులు పగలు వెళ్లి, ఓ రాజా, సాయంత్రం మళ్లీ అక్కడే నివాసానికి తిరిగి వచ్చాయి.
12.267.35
कदाचिद्दिवसान्पञ्च समुत्पत्य विहगमाः ।
षष्ठेऽहनि समाजग्मुर्न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३५ ॥
కొన్నిసార్లు ఆ పక్షులు ఐదు రోజులు ఎగిరిపోయి ఆరో రోజున తిరిగి వచ్చి కలిశాయి; అయినా జాజలి చలించలేదు.
12.267.36
क्रमेण च पुनः सर्वे दिवसान्सुबहूनथ ।
नोपावर्तन्त शकुना जातपक्षाश्च ते यदा ॥ १२.२६७.३६ ॥
తర్వాత క్రమంగా, రెక్కలు వచ్చిన ఆ పక్షులు చాలా రోజుల వరకు తిరిగి రాలేదు.
12.267.37
कदाचिन्मासमात्रेण समुत्पत्य विहंगमाः ।
नैवागच्छंस्ततो राजन्प्रातिष्ठत स जाजलिः ॥ १२.२६७.३७ ॥
ఒకసారి ఒక నెలలోపే పక్షులు ఎగిరిపోయాయి; ఓ రాజా, అవి తిరిగి రాలేదు; అప్పుడు జాజలి బయలుదేరాడు.
12.267.38
ततस्तेषु प्रलीनेषु जाजलिर्जातविस्मयः ।
सिद्धोस्मीति मतिं चक्रे ततस्तं मान आविशत् ॥ १२.२६७.३८ ॥
అవి అదృశ్యమైన తర్వాత జాజలి ఆశ్చర్యపడ్డాడు; 'నేను సిద్ధుడనైనాను' అని భావించాడు; అప్పుడు అతనిలో గర్వం ప్రవేశించింది.
12.267.39
स तथा निर्गतान्दृष्ट्वा शकुन्तान्नियतव्रतः ।
संभावितात्मा संभाव्य भृशं प्रीतस्तदाऽभवत् ॥ १२.२६७.३९ ॥
పక్షులు వెళ్లిపోవడం చూసి, నియమవ్రతుడైన అతడు తనను గౌరవనీయునిగా భావించి అత్యంత సంతోషించాడు.
12.267.40
स नद्यां समुपस्पृश्य तर्पयित्वा हुताशनम् ।
उदयन्तमथादित्यमभ्यागच्छन्महातपाः ॥ १२.२६७.४० ॥
ఆ మహాతపస్వి నదిలో స్నానం చేసి, ఆచమనం చేసి, హోమాగ్నికి తర్పణం ఇచ్చి, ఉదయిస్తున్న సూర్యుని వైపు వచ్చాడు.
12.267.41
संभाव्य चटकान्मूर्ध्नि जाजलिर्जपतांवरः ।
आस्फोटयत्तथाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.४१ ॥
జపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన జాజలి, పిచ్చుకలను తలపై గౌరవించి, ఆకాశంలో చప్పట్లు కొట్టి, 'నేను ధర్మాన్ని పొందాను' అన్నాడు.
12.267.42
अथान्तरिक्षे वागासीत्तां च शुश्राव जाजलिः ।
धर्मेण न समस्त्वं वै तुलाधारस्य जाजले ॥ १२.२६७.४२ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో ఒక వాణి వినిపించింది; జాజలి దానిని విన్నాడు: 'ఓ జాజలి, ధర్మంలో నీవు తులాధారునితో సమానుడవు కావు.'
12.267.43
वाराणस्यां महाप्राज्ञस्तुलाधारः प्रतिष्ठितः ।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं भाषसे द्विज ॥ १२.२६७.४३ ॥
వారాణసిలో మహాప్రాజ్ఞుడైన తులాధారుడు నివసిస్తున్నాడు. ఓ ద్విజా, నీవు మాట్లాడినట్లు అతడు కూడా ఇలా మాట్లాడటానికి అర్హుడు కాడు.
12.267.44
सोमर्षवशमापन्नस्तुलाधारदिदृक्षया ।
पृथिवीमचरद्राजन्यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १२.२६७.४४ ॥
ఓ రాజా, కోపవశుడైన ఆ ముని, తులాధారుడిని చూడాలనే కోరికతో, ఎక్కడ సాయంత్రం అవుతుందో అక్కడే నివసించేవాడు, భూమిపై సంచరించాడు.
12.267.45
कालेन महताऽगच्छत्स तु वाराणसीं पुरीम् ।
विक्रीणन्तं च पण्यानि तुलाधारं ददर्श सः ॥ १२.२६७.४५ ॥
చాలా కాలం తర్వాత అతడు వారాణసీ నగరానికి చేరుకున్నాడు, అక్కడ తులాధారుడు సరుకులు అమ్ముతుండటం చూశాడు.
12.267.46
सोऽपि दृष्ट्वैव तं विप्रमायान्तं भाण्डजीवनः ।
समुत्थाय सुसंहृष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.२६७.४६ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు వస్తుండటం చూసి, వస్తువులు అమ్మి జీవించే అతడు ఎంతో సంతోషంతో లేచి, స్వాగత వచనాలతో అతన్ని గౌరవించాడు.
12.267.47
आयानेवासि विदितो मम ब्रह्मन्न संशयः ।
ब्रवीमि यत्तु वचनं तच्छृणुष्व द्विजोत्तम ॥ १२.२६७.४७ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, మీరు వచ్చారని నాకు తెలుసు, సందేహం లేదు. ఓ ద్విజోత్తమా, నేను చెప్పే మాటలను వినండి.
12.267.48
सागरानूपमाश्रित्य तपस्तप्तं त्वया महत् ।
न च धर्मस्य संज्ञां त्वं पुरा वेत्थ कथंचन ॥ १२.२६७.४८ ॥
సముద్ర తీరాన్ని ఆశ్రయించి మీరు గొప్ప తపస్సు చేశారు; కానీ ధర్మం యొక్క అసలు పేరును మీరు ఇంతకుముందు ఏ విధంగానూ తెలుసుకోలేదు.
12.267.49
ततः सिद्धस्य तपसा तव विप्र शकुन्तकाः ।
क्षिप्रं शिरस्यजायन्त ते च संभावितास्त्वया ॥ १२.२६७.४९ ॥
ఓ విప్రుడా, నీ సిద్ధి మరియు తపస్సు వల్ల వెంటనే నీ తలపై చిన్న పక్షులు పుట్టాయి; వాటిని నీవు ఆదరించావు.
12.267.50
जातपक्षा यदा ते च गता संचरितुं ततः ।
मन्यमानस्ततो धर्मं चटकप्रभवं द्विज।
खे वाचां त्वमथाश्रौषीर्मां प्रति द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५० ॥
వాటికి రెక్కలు వచ్చి ఎగరడానికి వెళ్లినప్పుడు, ఓ ద్విజా, ధర్మమని భావించి ఆకాశంలో నన్ను గురించి వచ్చిన వాణిని నీవు విన్నావు, ఓ ద్విజోత్తమా.
12.267.51
अमर्षवशमापन्नस्ततः प्राप्तो भवानिह ।
करवाणि प्रियं किं ते तद्ब्रूहि द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५१ ॥
కోపానికి లోనై నీవు ఇక్కడికి వచ్చావు. ఓ ద్విజోత్తమా, నీకు ఏది ప్రియమో చెప్పు; నేను ఏమి చేయగలను?