マハーバーラタ · 章 12.267
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.267.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
तुलाधारस्य वाक्यानि धर्मे जाजलिना सह ॥ १२.२६७.१ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。法について、トゥラーダーラとジャージャリの言葉である。
12.267.2
वने वनचरः कश्चिज्जाजलिर्नाम वै द्विजः ।
सागरोद्देशमागम्य तपस्तेपे महातपाः ॥ १२.२६७.२ ॥
森に住む、ジャージャリという名の一人のバラモンがいた。大いなる苦行者で、海辺に来て苦行を行った。
12.267.3
नियतो नियताहारश्चीराजिनजटाधरः ।
मलपङ्कधरो धीमान्बहून्वर्षगणान्मुनिः ॥ १२.२६७.३ ॥
自制し、食を節し、樹皮衣と鹿皮をまとい、髪を束ね、汚れと泥をまとった賢明な聖者は、幾年もの間そうして過ごした。
12.267.4
स कदाचिन्महातेजा जलवासो महीपते ।
चचार लोकान्विप्रर्षिः प्रेक्षमाणो मनोजवः ॥ १२.२६७.४ ॥
その輝かしい水辺の住人は、大地の主よ、かつて諸世界を巡り歩いた——思考のように速い、万物を見つめるバラモンの聖仙であった。
12.267.5
स चिन्तयामास मुनिर्जलमध्ये कदाचन ।
विप्रेक्ष्य सागरान्तां वै महीं सवनकाननाम् ॥ १२.२६७.५ ॥
その聖者はある時、水の中に立ち、海に至るまで森と林に覆われた大地を眺めながら思いにふけった。
12.267.6
न मया सदृशोऽस्तीह लोके स्थावरजङ्गमे ।
अप्सु वैहायसं गच्छेन्मया योऽन्यः सहेति वै ॥ १२.२६७.६ ॥
この世界では、動くものも動かぬものも、私に並ぶ者はいない。水上を空を飛んで私と共に行ける者は、ほかにいないのだ。
12.267.7
स दृश्यमानो रक्षोभिर्जलमध्ये च भारत ।
आस्फोटयत्तदाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.७ ॥
バーラタよ、羅刹たちが見ている中、彼は水の中で、空中に拍手して言った。「ダルマは私が得た」と。
12.267.8
अब्रुवंश्च पिशाचास्तं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि ।
तुलाधारो वणिग्धर्मा वाराणस्यां महायशाः।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.८ ॥
ピシャーチャたちは彼に言った。「お前はそのように言うべきではない。ヴァーラーナシーの、ダルマに篤く大いに名高い商人トゥラーダーラでさえ、お前のようには言う資格がない、再生者の中の最良の者よ。」
12.267.9
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैः प्रत्युवाच महातपाः ।
पश्येयं तमहं प्राज्ञं तुलाधारं यशस्विनम् ॥ १२.२६७.९ ॥
存在たちにこう言われ、大苦行者ジャーフリは答えた。「私はあの賢明で名高いトゥラーダーラに会わねばならない。」
12.267.10
इति ब्रुवाणं तमृषिं रक्षांस्युत्थाय सागरात् ।
अब्रुवन्गच्छ पन्थानमास्थायेमं द्विजोत्तम् ॥ १२.२६७.१० ॥
聖仙がそう語っていると、羅刹たちは海から立ち上がって言った。「再生者の中の最良の者よ、この道を行くがよい。」
12.267.11
इत्युक्तो जाजलिर्भूतैर्जगाम विमनास्तदा ।
वाराणस्यां तुलाधारं समासाद्याब्रवीदिदम् ॥ १२.२६७.११ ॥
存在たちにこう言われ、ジャーフリは気落ちして出発した。ヴァーラーナシーに着くと、トゥラーダーラにこう語った。
12.267.12
किं कृतं दुष्करं तात कर्म जाजलिना पुरा ।
येन सिद्धिं परां प्राप्तस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२६७.१२ ॥
「親愛なる方よ、ジャーフリは以前どのような困難な行いをして、最高の成就を得たのか。どうかそれを私に説明してください。」
12.267.13
अतीव तपसा युक्तो घोरेण स बभूव ह ।
नद्युपस्पर्शनपरः सायंप्रातर्महातपाः ॥ १२.२६७.१३ ॥
彼は非常に苛烈な苦行に専念し、夕暮れと夜明けに川で沐浴することに励む大苦行者であった。
12.267.14
अग्नीन्परिचरन्सम्यक्स्वाध्यायपरमो द्विजः ।
वानप्रस्थ विधानज्ञो जाजलिर्ज्वलितः श्रिया ॥ १२.२६७.१४ ॥
聖火を正しく祀り、吠陀の読誦に最も専念し、林住期の規定に通じた再生族のジャージャリは、威光に輝いた。
12.267.15
वने तपस्यतिष्ठत्स न चाधर्ममवैक्षत ।
वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते जलसंश्रयः ॥ १२.२६७.१५ ॥
森で苦行を続けて立ち、彼は不正を見ることがなかった。雨季には大空の下に眠り、冬には水に身を寄せた。
12.267.16
वातातपसहो ग्रीष्मे न चाधर्ममविन्दत ।
दुःखशय्याश्च विविधा भूमौ च परिवर्तनम् ॥ १२.२६७.१६ ॥
夏には風と日差しに耐え、不正を犯すことはなかった。さまざまな苦しみの寝床で、地面に身を転がしながら過ごした。
12.267.17
ततः कदाचित्स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थितः ।
अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्नां प्रत्यगृह्णान्मुहुर्मुहुः ॥ १२.२६७.१७ ॥
さてある時、その聖者は雨季に大空の下に立ち、天から落ちる水を頭上に何度も受けていた。
12.267.18
आप्लुतस्य जटाः क्लिन्ना बभूवुर्ग्रथिताः प्रभो ।
अरण्यगमनान्नित्यं मलिनोऽमलसंयुतः ॥ १२.२६७.१८ ॥
主よ、沐浴して濡れた彼の髪束はもつれ絡まった。森に行くために彼は常に汚れていたが、清浄さをそなえていた。
12.267.19
स कदाचिन्निराहारो वायुभक्षो महातपाः ।
तस्थौ काष्ठवदव्यग्रो न चचाल च कर्हिचित् ॥ १२.२६७.१९ ॥
ある時、断食し、ただ風を食べて、大苦行者は薪のように微動だにせず立ち続け、決して動かなかった。
12.267.20
तस्य स्म स्थाणुभूतस्य निर्विचेष्टस्य भारत ।
कुलिङ्गशकुनौ राजन्नीडं शिरसि चक्रतुः ॥ १२.२६७.२० ॥
バーラタよ、王よ、柱のように微動だにしなくなったその人の頭に、クリンガという二羽の鳥が巣を作った。
12.267.21
स तौ दयावान्ब्रह्मर्षिरुपप्रैक्षत दंपती ।
कुर्वाणौ नीडकं तत्र जटासु तृणतन्तुभिः ॥ १२.२६७.२१ ॥
その慈悲深いブラフマルシは、そこで彼の乱れた髪の中に草の茎と糸で巣を作っている二羽を見た。
12.267.22
यदा न स चलत्येव स्थाणुभूतो महातपाः ।
ततस्तौ सुखविश्वस्तौ सुखं तत्रोषतुस्तदा ॥ १२.२६७.२२ ॥
大苦行者は柱のように決して動かなかったので、二羽は安心して、そこで幸せに暮らした。
12.267.23
अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते ।
प्राजापत्येन विधिना विश्वासात्काममोहितौ ॥ १२.२६७.२३ ॥
雨季が過ぎ秋が訪れると、信頼ゆえに欲望に惑わされた二羽は、プラージャーパティヤの儀礼によって交わった。
12.267.24
तत्रोत्पादयतां राजञ्शिरस्यण्डानि खेचरौ ।
तान्यबुध्यत तेजस्वी स विप्रः संशितव्रतः ॥ १२.२६७.२४ ॥
王よ、その輝かしく誓いの固い婆羅門は、天空を行く二羽の鳥が頭の上で産んだ卵に気づいた。
12.267.25
बुद्ध्वा च स महातेजा न चचाल च जाजलिः ।
धर्मे कृतमना नित्यं नाधर्मं स त्वरोचयत् ॥ १२.२६७.२५ ॥
それを知ってもなお、大いなる光輝のジャジャリは動じなかった。常にダルマに心を向け、アダルマを決して認めなかった。
12.267.26
अहन्यहनि चागत्य ततस्तौ तस्य मूर्धनि ।
आश्वासितौ निवसतः संप्रहृष्टौ तदा विभौ ॥ १२.२६७.२६ ॥
日ごとに二羽は来ては彼の頭の上に留まり、安らぎを得て、大いに喜んで暮らした。おお、偉大なる者よ。
12.267.27
अण्डेभ्यस्त्वथ पुष्टेभ्यः प्राजायन्त शकुन्तकाः ।
व्यवर्धन्त च तत्रैव न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.२७ ॥
やがて育てられた卵から雛が生まれ、そこで育っていった。しかしジャジャリは動じなかった。
12.267.28
स रक्षमाणस्त्वण्डानि कुलिङ्गानां धृतव्रतः ।
तथैव तस्थौ धर्मात्मा निर्विचेष्टः समाहितः ॥ १२.२६७.२८ ॥
クリンガ鳥の卵を守り、誓いに堅固なそのダルマの魂は、そのまま動かず、心を集中して立ち続けた。
12.267.29
ततस्तु काले राजेन्द्र बभूवुस्तेऽथ पक्षिणः ।
बुबुधे तांस्तु स मुनिर्जातपक्षान्कुलिङ्गकान् ॥ १२.२६७.२९ ॥
やがて時が来て、王の王よ、それらは鳥となった。すると聖者は、翼の生えたクリンガ鳥たちに気づいた。
12.267.30
ततः कदाचित्तांस्तत्र पश्यन्पक्षीन्यतव्रतः ।
बभूव परमप्रीतस्तदा मतिमतां वरः ॥ १२.२६७.३० ॥
ある時そこでその鳥たちを見て、誓いに堅固な、賢者の中で最もすぐれた者は、大いに喜んだ。
12.267.31
तथा तानभिसंवृद्धान्दृष्ट्वा चैवाप्तवान्मुदम् ।
शकुनौ निर्भयौ तत्र ऊषतुश्चात्मजैः सह ॥ १२.२६७.३१ ॥
このように彼らが十分に成長したのを見て、彼もまた喜びを得た。その二羽の鳥は、そこで恐れることなく子らと共に住んだ。
12.267.32
जातपक्षांश्च सोऽपश्यदुड्डीनान्पुनरागतान् ।
सायंसायं द्विजान्विप्रो न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३२ ॥
羽根の生えた鳥たちが飛び去っては再び戻るのを、彼は毎夕見ていた。しかし婆羅門ジャージャリは動じなかった。
12.267.33
कदाचित्पुनरभ्येत्य पुनर्गच्छन्ति संततम् ।
त्यक्ता मातापितृभ्यां ते नचाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३३ ॥
時には鳥たちが再び近くに来て、また絶え間なく飛び去った。まるで両親に捨てられたかのように。それでもジャージャリは動じなかった。
12.267.34
तथा ते दिवसं चापि गत्वा सायं पुनर्नृप ।
उपावर्तन्त तत्रैव निवासार्थं शकुन्तकाः ॥ १२.२६७.३४ ॥
こうして鳥たちは昼のあいだに飛び去り、王よ、夕方にはまたその同じ場所に住むために戻ってきた。
12.267.35
कदाचिद्दिवसान्पञ्च समुत्पत्य विहगमाः ।
षष्ठेऽहनि समाजग्मुर्न चाकम्पत जाजलिः ॥ १२.२६७.३५ ॥
時には鳥たちが五日間飛び去り、六日目に再び集まって戻ってきた。それでもジャージャリは動じなかった。
12.267.36
क्रमेण च पुनः सर्वे दिवसान्सुबहूनथ ।
नोपावर्तन्त शकुना जातपक्षाश्च ते यदा ॥ १२.२६७.३६ ॥
やがて次第に、羽根の生えた鳥たちは何日も長く戻ってこなかった。
12.267.37
कदाचिन्मासमात्रेण समुत्पत्य विहंगमाः ।
नैवागच्छंस्ततो राजन्प्रातिष्ठत स जाजलिः ॥ १२.२६७.३७ ॥
ある時、わずか一月ののちに鳥たちは飛び立ち、王よ、戻ってこなかった。そこでジャージャリは出発した。
12.267.38
ततस्तेषु प्रलीनेषु जाजलिर्जातविस्मयः ।
सिद्धोस्मीति मतिं चक्रे ततस्तं मान आविशत् ॥ १२.२६७.३८ ॥
それらが消えると、ジャーヴァリは驚嘆し、「私は成就した」と考えた。するとその心に慢心が入り込んだ。
12.267.39
स तथा निर्गतान्दृष्ट्वा शकुन्तान्नियतव्रतः ।
संभावितात्मा संभाव्य भृशं प्रीतस्तदाऽभवत् ॥ १२.२६७.३९ ॥
鳥たちが去ったのを見て、誓戒に堅固な彼は自らを尊ばれた者と思い、大いに喜んだ。
12.267.40
स नद्यां समुपस्पृश्य तर्पयित्वा हुताशनम् ।
उदयन्तमथादित्यमभ्यागच्छन्महातपाः ॥ १२.२६७.४० ॥
川で沐浴し、口を清め、聖火に供物を捧げてから、大苦行者は昇る太陽へと向かった。
12.267.41
संभाव्य चटकान्मूर्ध्नि जाजलिर्जपतांवरः ।
आस्फोटयत्तथाऽऽकाशे धर्मः प्राप्तो मयेति वै ॥ १२.२६७.४१ ॥
誦唱者の中で最も優れたジャーヴァリは、頭上に雀を敬い、空に向かって手を叩き、「私は確かに法を得た」と言った。
12.267.42
अथान्तरिक्षे वागासीत्तां च शुश्राव जाजलिः ।
धर्मेण न समस्त्वं वै तुलाधारस्य जाजले ॥ १२.२६७.४२ ॥
すると空に声が響き、ジャーヴァリはそれを聞いた。「ジャーヴァリよ、法においてお前はトゥラーダーラに及ばない。」
12.267.43
वाराणस्यां महाप्राज्ञस्तुलाधारः प्रतिष्ठितः ।
सोऽप्येवं नार्हते वक्तुं यथा त्वं भाषसे द्विज ॥ १२.२६७.४३ ॥
ヴァーラーナシーには大いなる叡智のトゥラーダーラが住んでいる。二度生まれし者よ、彼もまたお前のように語るにふさわしくはない。
12.267.44
सोमर्षवशमापन्नस्तुलाधारदिदृक्षया ।
पृथिवीमचरद्राजन्यत्रसायंगृहो मुनिः ॥ १२.२६७.४४ ॥
王よ、怒りに支配されたその聖者は、トゥラーダーラに会いたい一心で、夕暮れが訪れる所を家として大地をさまよった。
12.267.45
कालेन महताऽगच्छत्स तु वाराणसीं पुरीम् ।
विक्रीणन्तं च पण्यानि तुलाधारं ददर्श सः ॥ १२.२६७.४५ ॥
長い時を経て、彼はヴァーラーナシーの町に着き、そこでトゥラーダーラが商品を売っているのを見た。
12.267.46
सोऽपि दृष्ट्वैव तं विप्रमायान्तं भाण्डजीवनः ।
समुत्थाय सुसंहृष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत् ॥ १२.२६७.४६ ॥
そのバラモンが近づくのを見て、商いで生計を立てる彼もまた大いに喜んで立ち上がり、歓迎の言葉で敬意を表した。
12.267.47
आयानेवासि विदितो मम ब्रह्मन्न संशयः ।
ब्रवीमि यत्तु वचनं तच्छृणुष्व द्विजोत्तम ॥ १२.२६७.४७ ॥
バラモンよ、お前が来たことは私にはわかっている、疑いはない。二度生まれし者の最上の者よ、私の言葉を聞け。
12.267.48
सागरानूपमाश्रित्य तपस्तप्तं त्वया महत् ।
न च धर्मस्य संज्ञां त्वं पुरा वेत्थ कथंचन ॥ १२.२६७.४८ ॥
海辺に身を寄せて、お前は大いなる苦行をした。だがダルマの真の名を、お前は以前どうしても知らなかった。
12.267.49
ततः सिद्धस्य तपसा तव विप्र शकुन्तकाः ।
क्षिप्रं शिरस्यजायन्त ते च संभावितास्त्वया ॥ १२.२६७.४९ ॥
さて、バラモンよ、おまえの成就と苦行の力によって、おまえの頭の上に小鳥が速やかに生まれ、おまえはそれらを慈しんだ。
12.267.50
जातपक्षा यदा ते च गता संचरितुं ततः ।
मन्यमानस्ततो धर्मं चटकप्रभवं द्विज।
खे वाचां त्वमथाश्रौषीर्मां प्रति द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५० ॥
彼らに翼が生えて飛び立ったとき、再生者よ、おまえは法だと思い、空中で私についての声を聞いた。再生者の中の最良の者よ。
12.267.51
अमर्षवशमापन्नस्ततः प्राप्तो भवानिह ।
करवाणि प्रियं किं ते तद्ब्रूहि द्विजसत्तम ॥ १२.२६७.५१ ॥
怒りに支配されておまえはここに来た。再生者の中の最良の者よ、おまえのために何か喜ばしいことをすればよいか、言え。