Mahābhārata · Adhyāya 12.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.269.1
यथा प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया ।
स्वर्गद्वारं च वत्तिं च भूतानामवरोत्स्यते ॥ १२.२६९.१ ॥
Tal como tú, que sostienes la balanza, has establecido el dharma, la puerta del cielo y el sustento de los seres no serán obstruidos.
12.269.2
कृष्या ह्यन्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जिवसि ।
पशुभिश्चौषधीभिश्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज ॥ १२.२६९.२ ॥
El alimento surge de la agricultura, y gracias a ella también tú vives. Los mortales viven del ganado, de las hierbas y del comercio.
12.269.3
ततो यज्ञः प्रभवति नास्तिक्यमपि जल्पसि ।
न हि वर्तेदयं लोको वार्तामुत्सृज्य केवलाम् ॥ १२.२६९.३ ॥
De ahí surge el sacrificio, y aun así tú hablas de ateísmo. Este mundo no podría sostenerse si se abandonara solo el sustento.
12.269.4
वक्ष्यामि जाजले वृत्तिं नास्मि ब्राह्मण नास्तिकः ।
न यज्ञं च विनिन्दामि यज्ञवित्तु सुदुर्लभः ॥ १२.२६९.४ ॥
Oh Jājali, hablaré del sustento. Oh brahmán, no soy ateo, ni condeno el sacrificio; pero quien conoce el sacrificio es sumamente raro.
12.269.5
नमो ब्राह्मण यज्ञाय ये च यज्ञविदो जनाः ।
स्वयज्ञं ब्राह्मणा हित्वा क्षत्रयज्ञमनुष्ठिताः ॥ १२.२६९.५ ॥
Homenaje a los brahmanes por el sacrificio, y a quienes conocen el sacrificio. Habiendo abandonado su propio sacrificio, los brahmanes practican el sacrificio de los kshatriyas.
12.269.6
लुब्धैर्वित्तपरैर्ब्रह्मन्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादानभिज्ञानां सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२६९.६ ॥
Oh brahmán, esto ha sido impulsado por ateos codiciosos, ávidos de riqueza e ignorantes de las doctrinas védicas; es una falsedad que parece verdad.
12.269.7
इदं देयमिदं देयमिति नान्यच्चिकीर्षति ।
अतः स्तैन्यं प्रभवति विकर्माणि च जाजले ॥ १२.२६९.७ ॥
No desea hacer otra cosa que pensar: «Esto debe darse, esto debe darse». Por eso surgen el robo y las malas acciones, oh Jājali.
12.269.8
यदेव सुकृतं हव्यं तेन तुष्यन्ति देवताः ।
नमस्कारेण हविषा स्वाध्यायैरौषधैस्तथा।
पूजा स्याद्देवतानां हि यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२६९.८ ॥
Con cualquier buena acción y ofrenda los dioses se complacen: con reverencia, con ofrenda, con la recitación védica y también con las hierbas. La adoración de los dioses debe conformarse a lo que muestran las escrituras.
12.269.9
इष्टापूर्तादसाधूनां विदुषां जायते प्रजा ।
लुब्धेभ्यो जायते लुब्धः समेभ्यो जायते समः ॥ १२.२६९.९ ॥
De los sacrificios y obras de mérito de los malvados, y de los de los sabios, nacen los descendientes. Del avaro nace el avaro; del de ánimo ecuánime nace el de ánimo ecuánime.
12.269.10
यजमाना यथाऽऽत्मानमृत्विजश्च तथा प्रजाः ।
यज्ञात्प्रजा प्रभवति नभसोऽम्भ इवामलम् ॥ १२.२६९.१० ॥
Como los oferentes son para sí mismos, así lo son los sacerdotes, y así lo es el pueblo. Del sacrificio surge el pueblo, como el agua pura del cielo.
12.269.11
अग्नौ प्रास्ताहुतिर्ब्रह्मन्नादित्यमुपगच्छति ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ १२.२६९.११ ॥
Oh brahmín, la ofrenda vertida en el fuego llega al sol. Del sol nace la lluvia; de la lluvia, el alimento; y del alimento, los seres vivos.
12.269.12
तस्मात्सुनिष्ठिताः पूर्वे सर्वान्कामांश्च लेभिरे ।
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिर्वीररुधोऽभवन् ॥ १२.२६९.१२ ॥
Por eso los antiguos, bien establecidos, obtuvieron todos sus deseos, y por sus bendiciones la tierra se volvió una que da fruto sin ser arada, rica en héroes.
12.269.13
न ते यज्ञेष्वात्मसु वा फलं पश्यन्ति किंचन ।
शङ्कमानाः फलं यज्ञे ये यजेरन्कथंचन ॥ १२.२६९.१३ ॥
No ven fruto alguno en los sacrificios ni en el yo; dudando del fruto del sacrificio, quienes lo realizan de cualquier modo.
12.269.14
जानन्तः सर्वथा साधु लुब्धा वित्तप्रयोजनाः ।
स स्म पापकृतां लोकान्गुच्छेदशुभकर्मणा ॥ १२.२६९.१४ ॥
Aunque conoce plenamente el bien, quien es codicioso y tiene la riqueza como fin, por una acción inauspiciosa va a los mundos de los malhechores.
12.269.15
प्रमाणमप्रमाणेन यः कुर्यादशुभं नरः ।
पापात्मा सोऽकृतप्रज्ञः सदैवेह द्विजोत्तम ॥ १२.२६९.१५ ॥
El hombre que mide con lo que no es medida y hace lo inauspicioso es de ánimo pecaminoso y de sabiduría inmadura; oh, mejor de los dvijas, aquí siempre permanece así.
12.269.16
कर्तव्यमिति कर्तव्यं वेत्ति वै ब्राह्मणो भयम् ।
ब्रह्मैव वर्तते लोके नैव कर्तव्यतां पुनः ॥ १२.२६९.१६ ॥
Quien sabe lo que debe hacerse como 'esto ha de hacerse', el brahmán conoce el temor; en el mundo solo permanece Brahman, y ya no hay deber de hacer.
12.269.17
विगुणं च पुनः कर्म ज्याय इत्यनुशुश्रुम् ।
सर्वभूतोपकारश्च फलभावे च संयमः ॥ १२.२६९.१७ ॥
Hemos oído además que la acción sin mérito es mejor: beneficiar a todos los seres y el dominio de sí en el estado de fruto.
12.269.18
सत्ययज्ञा दमयज्ञा अलुब्धाश्चात्मवृत्तयः ।
उत्पन्नत्यागिनः सर्वे जना आसन्नमत्सराः ॥ १२.२६९.१८ ॥
Cuyo sacrificio era la verdad, cuyo sacrificio era el dominio de sí, libres de codicia y de conducta dueña de sí, desprendidos por naturaleza: así eran todas las gentes, libres de envidia por el alimento.
12.269.19
क्षेत्रक्षेत्रज्ञतत्त्वज्ञाः स्वयज्ञपरिनिष्ठिताः ।
ब्राह्मं वेदमधीयन्तस्तोषयन्त्यपरानपि ॥ १२.२६९.१९ ॥
Quienes conocen la verdad del campo y del conocedor del campo, firmemente establecidos en su propio sacrificio, mientras estudian el Veda de Brahman, también complacen a otros.
12.269.20
अखिलं दैवतं सर्वं ब्रह्म ब्रह्मणि संश्रितम् ।
तृप्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्ताऽतृप्तस्य जाजले ॥ १२.२६९.२० ॥
Toda divinidad, todas las cosas son Brahman, que reposa en Brahman. Los dioses se satisfacen con quien está satisfecho; oh Jājali, así es para el satisfecho y el insatisfecho por igual.
12.269.21
यथा सर्वरसैस्तृप्तो नाभिनन्दति किंचन ।
तथा प्रज्ञानतृप्तस्य नित्यतृप्तिः सुखोदया ॥ १२.२६९.२१ ॥
Como quien está satisfecho con todos los sabores no se alegra por nada en particular, así la contentación eterna del satisfecho por la sabiduría hace nacer la dicha.
12.269.22
धर्माधारा धर्मसुखाः कृत्स्नव्यवसितास्तथा ।
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते ॥ १२.२६९.२२ ॥
Quienes tienen el dharma como fundamento, hallan felicidad en el dharma y están plenamente resueltos: el sabio lo contempla así: «En verdad aún hay algo más para nosotros».
12.269.23
ज्ञानविज्ञानिनः केचित्परं पारं तितीर्षवः ।
अतीव पुण्यदं पुण्यं पुण्याभिजनसंहितम् ॥ १२.२६९.२३ ॥
Algunos que poseen conocimiento y discernimiento desean cruzar a la orilla suprema, que otorga un gran mérito, es meritoria y está unida a un linaje de mérito.
12.269.24
यत्र गत्वा न शोचन्ति च च्यवन्ति व्यथन्ति च ।
ते तु तद्ब्रह्मणः स्थानं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ॥ १२.२६९.२४ ॥
Habiendo llegado allí, no se afligen, ni caen, ni se turban; los de naturaleza sáttvica alcanzan aquí mismo aquella morada de Brahman.
12.269.25
नैव ते स्वर्गमिच्छन्ति न यजन्ति यशोधनाः ।
सतां वर्त्मानुवर्तन्ते यथाबलमहिंसया ॥ १२.२६९.२५ ॥
No desean el cielo, ni sacrifican quienes tienen la fama como riqueza. Según su fuerza, siguen el camino de los buenos mediante la no violencia.
12.269.26
वनस्पतीनोषधीश्च फलमूलानि ते विदुः ।
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिनः ॥ १२.२६९.२६ ॥
Conocen los árboles, las hierbas y los frutos y raíces; pero los sacerdotes codiciosos que buscan fruto no hacen sacrificios con ellos.
12.269.27
स्वमेव चार्थं कुर्वाणा यज्ञं चक्रुः पुनर्द्विजाः ।
परिनिष्ठितकर्माणाः प्रजानुग्रहकाम्यया ॥ १२.२६९.२७ ॥
Persiguiendo su propio fin, los dos veces nacidos volvieron a realizar el sacrificio; los que tienen completados sus deberes lo hacían deseando el bienestar de las criaturas.
12.269.28
तस्मात्तानृत्विजो लुब्धा याजयन्त्यशुभान्नरान् ।
प्रापयेयुः प्रजाः स्वर्गे स्वधर्माचरणेन वै।
इति मे वर्तते बुद्धिः समा सर्वत्र जाजले ॥ १२.२६९.२८ ॥
Por eso los sacerdotes codiciosos hacen que hombres de mal augurio ofrezcan sacrificios; mediante el cumplimiento de su propio deber podrían llevar a las criaturas al cielo. Así pienso, oh Jājali: mi juicio es igual en todas partes.
12.269.29
प्रयुञ्जते येन यज्ञे सदा प्राज्ञा द्विजर्षभाः ।
तेन ते देवयानेन पथा यान्ति महामुने ॥ १२.२६९.२९ ॥
Por el mismo medio con que los sabios, los mejores de los dos veces nacidos, siempre se dedican al sacrificio, oh gran sabio, por ese camino de los dioses van.
12.269.30
आवृत्तिस्तस्य चैकस्य नास्त्यावृत्तिर्मनीषिणाः ।
उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा ॥ १२.२६९.३० ॥
De aquel uno hay retorno, pero para él no hay retorno, oh sabios; ambos van por el camino de los dioses, oh Jājali, así como lo hacen.
12.269.31
स्वयं चैषामनडुहो युञ्जन्ति च वहन्ति च ।
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते मनःसंकल्पसिद्धिभिः ॥ १२.२६९.३१ ॥
Sus propios toros se uncen y cargan por sí mismos, y sus vacas se ordeñan por sí mismas, por el cumplimiento de la resolución de la mente.
12.269.32
स्वयं यूपानुपादाय यजन्ते स्वाप्तदक्षिणाः ।
यस्तथा भावितात्मा स्यात्स गामालब्धुमर्हति ॥ १२.२६९.३२ ॥
Ellos mismos toman los postes sacrificiales y realizan sacrificios, pagando sus propios honorarios. Solo quien así esté purificado en su espíritu es digno de sacrificar una vaca.
12.269.33
ओषधीभिस्तथा ब्रह्मन्यजेरंस्ते न तादृशाः ।
श्रद्धया गां पुरस्कृत्य तदृतं प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२६९.३३ ॥
Oh brahmán, de la misma manera pueden sacrificar con hierbas, pero no son tales hombres. Poniendo a la vaca en primer lugar con fe, te digo esta verdad.
12.269.34
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
अक्षीणं क्षीणकर्माणं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२६९.३४ ॥
Aquel que no desea bendiciones, no emprende nada, no hace reverencias ni alabanzas, es inmutable y cuyas obras se han agotado — a él los dioses lo conocen como brahmán.
12.269.35
न श्रावयन्न च यजन्न ददद्ब्राह्मणेषु च ।
काम्यां वृत्तिं लिप्समानः कां गतिं याति जाजले।
इदं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३५ ॥
Quien no hace recitar el Veda, no sacrifica, no da a los brahmanes y busca un sustento movido por el deseo — oh Jājali, ¿a qué destino llega? Tomando esto como deidad, uno puede obtener el fruto del sacrificio.
12.269.36
न वै मुनीनां शृणुमः स्म तत्त्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज कष्टमेतत्।
पूर्वेपूर्वे चास्य नावेक्षमाणा ।
नातः परं तमृषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२६९.३६ ॥
No hemos oído esa verdad de los sabios. Oh mercader, te pregunto esta cuestión difícil. Los anteriores no la consideraron, y los sabios no la establecen más allá de esto.
12.269.37
यस्मिन्नेवात्मतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुर्मखम् ।
अथ स्म कर्मणा केन वाणिज प्राप्नुयात्सुखम्।
शंस मे तन्महाप्राज्ञ भृशं वै श्रद्दधामि ते ॥ १२.२६९.३७ ॥
¿Por qué vado del propio yo llegan los animales al sacrificio? ¿Y por qué acción alcanza el hombre la felicidad? Dímelo, oh mercader, oh gran sabio; confío plenamente en ti.
12.269.38
उत यज्ञा उतायज्ञा मस्वं नार्हन्ति ते क्वचित् ।
आज्येन पयसा दध्ना सत्कृत्यामिक्षया त्वचा।
बालैः शृङ्गेण पादेन संभरत्येव गौर्मखम् ॥ १२.२६९.३८ ॥
Sean sacrificios o no sacrificios, nunca debes considerarlos dignos. Con mantequilla clarificada, leche, cuajada, leche cuajada, piel, pelo, cuerno y pezuña, la vaca sola, honrada, lleva el sacrificio a su cumplimiento.
12.269.39
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन् ।
इष्टं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३९ ॥
Mediante el voto a la esposa, realizando la regla prescrita, se actúa; habiendo hecho de la deidad elegida el fin, se alcanza el sacrificio.
12.269.40
पुरोडाशो हि सर्वेषां पशूनां मेध्य उच्यते ।
सर्वा नद्यः सरस्वत्यः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः।
जाजले तीर्थमात्मेव मा स्म देशातिथिर्भव ॥ १२.२६९.४० ॥
Entre todos los animales, se dice que el purodāśa es el único apto para el sacrificio. Todos los ríos son Sarasvatīs, todos los montones de piedras son sagrados. Oh Jājali, el yo es el vado sagrado; no seas un huésped de la tierra.
12.269.41
एतानीदृशकान्धर्मानाचरन्निह जाजले ।
कारणैर्धर्ममन्विच्छन्स लोकानाप्नुते शुभान् ॥ १२.२६९.४१ ॥
Oh Jājali, quien practica aquí deberes de esta clase y busca el dharma por sus causas alcanza mundos auspiciosos.
12.269.42
एतानीदृशकान्धर्मांस्तुलाधारः प्रशंसति ।
उपपत्त्याऽभिसंपन्नान्नित्यं सद्भिर्निषेवितान् ॥ १२.२६९.४२ ॥
El pesador de la balanza alaba deberes como estos, establecidos por la razón y siempre practicados por los buenos.