മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.269.1
यथा प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया ।
स्वर्गद्वारं च वत्तिं च भूतानामवरोत्स्यते ॥ १२.२६९.१ ॥
തുലാസ് പിടിക്കുന്ന നീ ധർമ്മത്തെ ഏതുവിധം പ്രവർത്തിപ്പിച്ചുവോ, അതിനാൽ ജീവികളുടെ സ്വർഗ്ഗദ്വാരവും ഉപജീവനവും തടയപ്പെടുകയില്ല.
12.269.2
कृष्या ह्यन्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जिवसि ।
पशुभिश्चौषधीभिश्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज ॥ १२.२६९.२ ॥
കൃഷിയിൽ നിന്നാണ് അന്നം ഉണ്ടാകുന്നത്; അതിനാൽ നീയും ജീവിക്കുന്നു. കന്നുകാലികളാലും ഔഷധങ്ങളാലും വ്യാപാരത്താലും മർത്യർ ജീവിക്കുന്നു.
12.269.3
ततो यज्ञः प्रभवति नास्तिक्यमपि जल्पसि ।
न हि वर्तेदयं लोको वार्तामुत्सृज्य केवलाम् ॥ १२.२६९.३ ॥
അതിൽ നിന്നാണ് യജ്ഞം ഉണ്ടാകുന്നത്; എന്നിട്ടും നീ നാസ്തികത്വം പറയുന്നു. ഉപജീവനം മാത്രം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഈ ലോകം നിലനിൽക്കില്ല.
12.269.4
वक्ष्यामि जाजले वृत्तिं नास्मि ब्राह्मण नास्तिकः ।
न यज्ञं च विनिन्दामि यज्ञवित्तु सुदुर्लभः ॥ १२.२६९.४ ॥
ജാജലേ, ഉപജീവനത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ നാസ്തികനല്ല; യജ്ഞത്തെ ഞാൻ നിന്ദിക്കുന്നുമില്ല. യജ്ഞമറിയുന്നവർ അതിദുർലഭരാണ്.
12.269.5
नमो ब्राह्मण यज्ञाय ये च यज्ञविदो जनाः ।
स्वयज्ञं ब्राह्मणा हित्वा क्षत्रयज्ञमनुष्ठिताः ॥ १२.२६९.५ ॥
യജ്ഞത്തിനായി ബ്രാഹ്മണർക്ക് നമസ്കാരം; യജ്ഞമറിയുന്നവർക്കും നമസ്കാരം. സ്വന്തം യജ്ഞം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണർ ക്ഷത്രിയയജ്ഞം ചെയ്യുന്നു.
12.269.6
लुब्धैर्वित्तपरैर्ब्रह्मन्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादानभिज्ञानां सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२६९.६ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ലോഭികളും ധനത്തിൽ മുഴുകിയവരും വേദവചനങ്ങൾ അറിയാത്ത നാസ്തികരും ഇതു പ്രചരിപ്പിച്ചു; സത്യം പോലെ തോന്നുന്ന അസത്യമാണിത്.
12.269.7
इदं देयमिदं देयमिति नान्यच्चिकीर्षति ।
अतः स्तैन्यं प्रभवति विकर्माणि च जाजले ॥ १२.२६९.७ ॥
‘ഇത് കൊടുക്കണം, ഇത് കൊടുക്കണം’ എന്നല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവൻ ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, ജാജലേ, മോഷണവും ദുഷ്കർമ്മങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു.
12.269.8
यदेव सुकृतं हव्यं तेन तुष्यन्ति देवताः ।
नमस्कारेण हविषा स्वाध्यायैरौषधैस्तथा।
पूजा स्याद्देवतानां हि यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२६९.८ ॥
നല്ല കർമ്മവും ഹവ്യവും ഏതോ അതിനാൽത്തന്നെ ദേവന്മാർ പ്രസന്നരാകുന്നു — നമസ്കാരത്താലും ഹവിസ്സിനാലും സ്വാധ്യായത്താലും ഔഷധങ്ങളാലും അങ്ങനെതന്നെ. ദേവന്മാരുടെ പൂജ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ചായിരിക്കണം.
12.269.9
इष्टापूर्तादसाधूनां विदुषां जायते प्रजा ।
लुब्धेभ्यो जायते लुब्धः समेभ्यो जायते समः ॥ १२.२६९.९ ॥
ദുഷ്ടരുടെ ഇഷ്ടപൂർത്തത്താലും (യജ്ഞങ്ങളും പുണ്യകർമ്മങ്ങളും) വിദ്വാന്മാരുടെ ഇഷ്ടപൂർത്തത്താലും പ്രജകൾ ജനിക്കുന്നു. ലുബ്ധനിൽനിന്ന് ലുബ്ധൻ ജനിക്കുന്നു; സമചിത്തനിൽനിന്ന് സമചിത്തൻ ജനിക്കുന്നു.
12.269.10
यजमाना यथाऽऽत्मानमृत्विजश्च तथा प्रजाः ।
यज्ञात्प्रजा प्रभवति नभसोऽम्भ इवामलम् ॥ १२.२६९.१० ॥
യജമാനന്മാർ സ്വയം എങ്ങനെയോ, ഋത്വിജുകളും അങ്ങനെതന്നെ; അങ്ങനെതന്നെ പ്രജകളും. യജ്ഞത്തിൽനിന്ന് പ്രജ ഉണ്ടാകുന്നു, ആകാശത്തുനിന്ന് നിർമ്മലജലം എന്നപോലെ.
12.269.11
अग्नौ प्रास्ताहुतिर्ब्रह्मन्नादित्यमुपगच्छति ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ १२.२६९.११ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ആഹുതി ആദിത്യനെ പ്രാപിക്കുന്നു. ആദിത്യനിൽനിന്ന് മഴ ജനിക്കുന്നു; മഴയിൽനിന്ന് അന്നം, അതിൽനിന്ന് പ്രജകൾ.
12.269.12
तस्मात्सुनिष्ठिताः पूर्वे सर्वान्कामांश्च लेभिरे ।
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिर्वीररुधोऽभवन् ॥ १२.२६९.१२ ॥
അതിനാൽ പൂർവ്വികരായ സുനിഷ്ഠിതർ എല്ലാ കാമങ്ങളും പ്രാപിച്ചു. അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ ഭൂമി ഉഴാതെതന്നെ വിളയുന്നതും വീരന്മാർ നിറഞ്ഞതുമായി.
12.269.13
न ते यज्ञेष्वात्मसु वा फलं पश्यन्ति किंचन ।
शङ्कमानाः फलं यज्ञे ये यजेरन्कथंचन ॥ १२.२६९.१३ ॥
അവർ യജ്ഞങ്ങളിലോ ആത്മാവിലോ യാതൊരു ഫലവും കാണുന്നില്ല. യജ്ഞഫലത്തെക്കുറിച്ച് സംശയിച്ചുകൊണ്ട് ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർ.
12.269.14
जानन्तः सर्वथा साधु लुब्धा वित्तप्रयोजनाः ।
स स्म पापकृतां लोकान्गुच्छेदशुभकर्मणा ॥ १२.२६९.१४ ॥
എല്ലാവിധത്തിലും നന്മ അറിഞ്ഞിട്ടും ലോഭികളായി ധനം ലക്ഷ്യമാക്കുന്നവൻ അശുഭകർമ്മത്താൽ പാപികളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു.
12.269.15
प्रमाणमप्रमाणेन यः कुर्यादशुभं नरः ।
पापात्मा सोऽकृतप्रज्ञः सदैवेह द्विजोत्तम ॥ १२.२६९.१५ ॥
പ്രമാണത്തെ അപ്രമാണം കൊണ്ട് അശുഭം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ പാപാത്മാവാണ്; അവൻ അപക്വബുദ്ധിയാണ്. ഓ ദ്വിജോത്തമാ, ഇവിടെ അവൻ എപ്പോഴും അങ്ങനെതന്നെയാണ്.
12.269.16
कर्तव्यमिति कर्तव्यं वेत्ति वै ब्राह्मणो भयम् ।
ब्रह्मैव वर्तते लोके नैव कर्तव्यतां पुनः ॥ १२.२६९.१६ ॥
'ഇത് ചെയ്യണം' എന്ന് ചെയ്യേണ്ടത് അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഭയം അറിയുന്നു. ലോകത്തിൽ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; പിന്നെ കർത്തവ്യതയില്ല.
12.269.17
विगुणं च पुनः कर्म ज्याय इत्यनुशुश्रुम् ।
सर्वभूतोपकारश्च फलभावे च संयमः ॥ १२.२६९.१७ ॥
ഇനിയും, ഗുണരഹിതമായ കർമ്മത്തെക്കാൾ ഉത്തമം എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട് — സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഉപകാരവും ഫലഭാവത്തിൽ സംയമവും.
12.269.18
सत्ययज्ञा दमयज्ञा अलुब्धाश्चात्मवृत्तयः ।
उत्पन्नत्यागिनः सर्वे जना आसन्नमत्सराः ॥ १२.२६९.१८ ॥
സത്യമേ യജ്ഞമായുള്ളവർ, ദമമേ യജ്ഞമായുള്ളവർ, ലോഭമില്ലാത്തവർ, ആത്മസംയമ വൃത്തിയുള്ളവർ, സ്വാഭാവികമായി ത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർ — എല്ലാ ജനങ്ങളും അങ്ങനെയായിരുന്നു, അന്നത്തോട് അസൂയയില്ലാത്തവരായി.
12.269.19
क्षेत्रक्षेत्रज्ञतत्त्वज्ञाः स्वयज्ञपरिनिष्ठिताः ।
ब्राह्मं वेदमधीयन्तस्तोषयन्त्यपरानपि ॥ १२.२६९.१९ ॥
ക്ഷേത്രവും ക്ഷേത്രജ്ഞന്റെ തത്ത്വവും അറിയുന്നവരും സ്വന്തം യജ്ഞത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരും ബ്രാഹ്മവേദം പഠിക്കുന്നവരുമായവർ മറ്റുള്ളവരെയും സംതൃപ്തരാക്കുന്നു.
12.269.20
अखिलं दैवतं सर्वं ब्रह्म ब्रह्मणि संश्रितम् ।
तृप्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्ताऽतृप्तस्य जाजले ॥ १२.२६९.२० ॥
എല്ലാ ദൈവങ്ങളും എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണ്; അത് ബ്രഹ്മത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തനാകുന്നവനാൽ ദേവന്മാരും തൃപ്തരാകുന്നു; ജാജലേ, തൃപ്തനും അതൃപ്തനുമായവർക്ക് ഇതുതന്നെ.
12.269.21
यथा सर्वरसैस्तृप्तो नाभिनन्दति किंचन ।
तथा प्रज्ञानतृप्तस्य नित्यतृप्तिः सुखोदया ॥ १२.२६९.२१ ॥
എല്ലാ രസങ്ങളാലും തൃപ്തനായവൻ ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അതുപോലെ പ്രജ്ഞയാൽ തൃപ്തനായവന്റെ നിത്യ തൃപ്തി സുഖം ഉദിപ്പിക്കുന്നു.
12.269.22
धर्माधारा धर्मसुखाः कृत्स्नव्यवसितास्तथा ।
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते ॥ १२.२६९.२२ ॥
ധർമ്മത്തെ ആധാരമാക്കിയവരും ധർമ്മത്തിൽ സുഖം കണ്ടവരും പൂർണ്ണമായി തീരുമാനിച്ചവരുമായി; 'യഥാർത്ഥത്തിൽ നമുക്ക് ഇനിയും എന്തോ ഉണ്ട്' എന്നു പ്രാജ്ഞൻ നോക്കുന്നു.
12.269.23
ज्ञानविज्ञानिनः केचित्परं पारं तितीर्षवः ।
अतीव पुण्यदं पुण्यं पुण्याभिजनसंहितम् ॥ १२.२६९.२३ ॥
ജ്ഞാനവും വിജ്ഞാനവുമുള്ള ചിലർ, അതിപുണ്യം നൽകുന്നതും പുണ്യമായതും പുണ്യവംശവുമായി ചേർന്നതുമായ പരമതീരം കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.269.24
यत्र गत्वा न शोचन्ति च च्यवन्ति व्यथन्ति च ।
ते तु तद्ब्रह्मणः स्थानं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ॥ १२.२६९.२४ ॥
അവിടെയെത്തിയവർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, വീഴുന്നില്ല, വേദനിക്കുന്നില്ല; സാത്ത്വികർ ഇവിടെത്തന്നെ ആ ബ്രഹ്മസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.269.25
नैव ते स्वर्गमिच्छन्ति न यजन्ति यशोधनाः ।
सतां वर्त्मानुवर्तन्ते यथाबलमहिंसया ॥ १२.२६९.२५ ॥
അവർ സ്വർഗ്ഗത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; യശസ്സാണ് ധനമായുള്ളവർ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നതുമില്ല. തങ്ങളുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് അഹിംസയാൽ സജ്ജനങ്ങളുടെ വഴി പിന്തുടരുന്നു.
12.269.26
वनस्पतीनोषधीश्च फलमूलानि ते विदुः ।
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिनः ॥ १२.२६९.२६ ॥
അവർ വൃക്ഷങ്ങളെയും ഔഷധങ്ങളെയും ഫലമൂലങ്ങളെയും അറിയുന്നു. എന്നാൽ ഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ലുബ്ധരായ ഋത്വിക്കുകൾ ഇവകൊണ്ട് യാഗം ചെയ്യിക്കുന്നില്ല.
12.269.27
स्वमेव चार्थं कुर्वाणा यज्ञं चक्रुः पुनर्द्विजाः ।
परिनिष्ठितकर्माणाः प्रजानुग्रहकाम्यया ॥ १२.२६९.२७ ॥
സ്വന്തം ആവശ്യം തന്നെ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ട് ദ്വിജന്മാർ വീണ്ടും യജ്ഞം ചെയ്തു. കർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയവർ പ്രജകളുടെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ച് യജ്ഞം ചെയ്തു.
12.269.28
तस्मात्तानृत्विजो लुब्धा याजयन्त्यशुभान्नरान् ।
प्रापयेयुः प्रजाः स्वर्गे स्वधर्माचरणेन वै।
इति मे वर्तते बुद्धिः समा सर्वत्र जाजले ॥ १२.२६९.२८ ॥
അതിനാൽ ലുബ്ധരായ ഋത്വിക്കുകൾ അശുഭരായ മനുഷ്യരെക്കൊണ്ട് യാഗം ചെയ്യിക്കുന്നു. സ്വധർമ്മാചരണത്താൽ അവർക്ക് പ്രജകളെ സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിക്കാം. ജാജലേ, എന്റെ ബുദ്ധി സർവത്ര സമമാണ്.
12.269.29
प्रयुञ्जते येन यज्ञे सदा प्राज्ञा द्विजर्षभाः ।
तेन ते देवयानेन पथा यान्ति महामुने ॥ १२.२६९.२९ ॥
ജ്ഞാനികളായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ യജ്ഞത്തിൽ എപ്പോഴും ഏത് രീതിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നുവോ, ഓ മഹാമുനേ, ആ ദേവയാന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അവർ പോകുന്നു.
12.269.30
आवृत्तिस्तस्य चैकस्य नास्त्यावृत्तिर्मनीषिणाः ।
उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा ॥ १२.२६९.३० ॥
ആ ഒരാൾക്ക് പുനർജന്മമുണ്ട്; എന്നാൽ ഓ മനീഷികളേ, അവന് പുനർജന്മമില്ല. ജാജലേ, അവർ രണ്ടുപേരും ദേവയാന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാണ് പോകുന്നത്, അതുപോലെ.
12.269.31
स्वयं चैषामनडुहो युञ्जन्ति च वहन्ति च ।
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते मनःसंकल्पसिद्धिभिः ॥ १२.२६९.३१ ॥
ഇവരുടെ കാളകൾ തന്നെ നുകം വെച്ചു ഭാരം വഹിക്കുന്നു; പശുക്കളും തന്നെ കറക്കപ്പെടുന്നു — മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പസിദ്ധിയാൽ.
12.269.32
स्वयं यूपानुपादाय यजन्ते स्वाप्तदक्षिणाः ।
यस्तथा भावितात्मा स्यात्स गामालब्धुमर्हति ॥ १२.२६९.३२ ॥
അവർ തന്നെ യൂപസ്തംഭങ്ങൾ എടുത്ത് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു; സ്വന്തം മാർഗ്ഗത്താൽ ദക്ഷിണകൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ആത്മശുദ്ധി നേടിയവൻ മാത്രം പശുവിനെ വധിക്കാൻ യോഗ്യനാകുന്നു.
12.269.33
ओषधीभिस्तथा ब्रह्मन्यजेरंस्ते न तादृशाः ।
श्रद्धया गां पुरस्कृत्य तदृतं प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२६९.३३ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, ഇങ്ങനെ തന്നെ അവർ ഔഷധികളാൽ യജ്ഞം ചെയ്യട്ടെ; പക്ഷേ അവർ അങ്ങനെയുള്ളവരല്ല. ശ്രദ്ധയോടെ പശുവെ മുൻനിർത്തി — ഈ സത്യം ഞാൻ നിനക്ക് പറയുന്നു.
12.269.34
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
अक्षीणं क्षीणकर्माणं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२६९.३४ ॥
അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിക്കാത്തവൻ, ആരംഭമില്ലാത്തവൻ, നമസ്കാരമില്ലാത്തവൻ, സ്തുതിയില്ലാത്തവൻ, ക്ഷയിക്കാത്തവൻ, കർമ്മങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചവൻ — അവനെ ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനായി അറിയുന്നു.
12.269.35
न श्रावयन्न च यजन्न ददद्ब्राह्मणेषु च ।
काम्यां वृत्तिं लिप्समानः कां गतिं याति जाजले।
इदं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३५ ॥
വേദം ചൊല്ലിക്കാതെയും യജ്ഞം ചെയ്യാതെയും ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദാനം നൽകാതെയും കാമ്യവൃത്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ — ജാജലീ, അവൻ ഏത് ഗതി പ്രാപിക്കും? ഇതിനെ ദൈവമാക്കി യജ്ഞഫലം നേടാം.
12.269.36
न वै मुनीनां शृणुमः स्म तत्त्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज कष्टमेतत्।
पूर्वेपूर्वे चास्य नावेक्षमाणा ।
नातः परं तमृषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२६९.३६ ॥
മുനിമാരിൽ നിന്ന് ആ തത്ത്വം ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടില്ല. വണിക്കേ, ഈ കഠിനകാര്യം നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു. പൂർവ്വികർ ഇതിനെ നോക്കിയില്ല; ഇതിനപ്പുറം ഋഷിമാർ അതിനെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ല.
12.269.37
यस्मिन्नेवात्मतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुर्मखम् ।
अथ स्म कर्मणा केन वाणिज प्राप्नुयात्सुखम्।
शंस मे तन्महाप्राज्ञ भृशं वै श्रद्दधामि ते ॥ १२.२६९.३७ ॥
ആത്മതീർത്ഥത്താൽ മൃഗങ്ങൾ യജ്ഞം പ്രാപിക്കുന്നത് എങ്ങനെ? ഏത് കർമ്മത്താൽ മനുഷ്യൻ സുഖം നേടും? വ്യാപാരീ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, അത് എന്നോട് പറയൂ; ഞാൻ നിന്നിൽ പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിക്കുന്നു.
12.269.38
उत यज्ञा उतायज्ञा मस्वं नार्हन्ति ते क्वचित् ।
आज्येन पयसा दध्ना सत्कृत्यामिक्षया त्वचा।
बालैः शृङ्गेण पादेन संभरत्येव गौर्मखम् ॥ १२.२६९.३८ ॥
യജ്ഞങ്ങളോ അയജ്ഞങ്ങളോ, നീ അവയെ ഒരിക്കലും കണക്കാക്കരുത്. നെയ്യ്, പാൽ, തൈര്, ആമിക്ഷ, തൊലി, രോമം, കൊമ്പ്, കുളമ്പ് എന്നിവയോടെ ആദരപൂർവ്വം പശുവാണ് യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കുന്നത്.
12.269.39
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन् ।
इष्टं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३९ ॥
പത്നീവ്രതത്താൽ വിധിപ്രകാരം നിയോഗിച്ച് മനുഷ്യൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇഷ്ടദേവതയെ സ്ഥാപിച്ചാൽ മാത്രമേ അവൻ യജ്ഞം പ്രാപിക്കൂ.
12.269.40
पुरोडाशो हि सर्वेषां पशूनां मेध्य उच्यते ।
सर्वा नद्यः सरस्वत्यः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः।
जाजले तीर्थमात्मेव मा स्म देशातिथिर्भव ॥ १२.२६९.४० ॥
എല്ലാ മൃഗങ്ങളിലും പുരോഡാശമാണ് മേധ്യമെന്ന് പറയുന്നു. എല്ലാ നദികളും സരസ്വതികളാണ്; എല്ലാ ശിലാസമൂഹങ്ങളും പുണ്യമാണ്. ജാജലേ, ആത്മാവ് തന്നെയാണ് തീർത്ഥം; ദേശത്തിന്റെ അതിഥിയാകരുത്.
12.269.41
एतानीदृशकान्धर्मानाचरन्निह जाजले ।
कारणैर्धर्ममन्विच्छन्स लोकानाप्नुते शुभान् ॥ १२.२६९.४१ ॥
ജാജലേ, ഇങ്ങനെയുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ ഇവിടെ ആചരിച്ച്, കാരണങ്ങളാൽ ധർമ്മം അന്വേഷിക്കുന്നവൻ ശുഭലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.269.42
एतानीदृशकान्धर्मांस्तुलाधारः प्रशंसति ।
उपपत्त्याऽभिसंपन्नान्नित्यं सद्भिर्निषेवितान् ॥ १२.२६९.४२ ॥
തുലാധാരൻ ഇത്തരം ധർമ്മങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുന്നു; അവ യുക്തിയാൽ സിദ്ധമായവയും സജ്ജനങ്ങൾ എന്നും പാലിക്കുന്നവയുമാണ്.