ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.269.1
यथा प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया ।
स्वर्गद्वारं च वत्तिं च भूतानामवरोत्स्यते ॥ १२.२६९.१ ॥
ਤੱਕੜੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਤੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਰਗ-ਦੁਆਰ ਅਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਰੁਕੇਗੀ ਨਹੀਂ।
12.269.2
कृष्या ह्यन्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जिवसि ।
पशुभिश्चौषधीभिश्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज ॥ १२.२६९.२ ॥
ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਜੀਂਦਾ ਹੈਂ। ਪਸ਼ੂਆਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
12.269.3
ततो यज्ञः प्रभवति नास्तिक्यमपि जल्पसि ।
न हि वर्तेदयं लोको वार्तामुत्सृज्य केवलाम् ॥ १२.२६९.३ ॥
ਉਸੇ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਿਕਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।
12.269.4
वक्ष्यामि जाजले वृत्तिं नास्मि ब्राह्मण नास्तिकः ।
न यज्ञं च विनिन्दामि यज्ञवित्तु सुदुर्लभः ॥ १२.२६९.४ ॥
ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਮੈਂ ਜੀਵਿਕਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹਨ।
12.269.5
नमो ब्राह्मण यज्ञाय ये च यज्ञविदो जनाः ।
स्वयज्ञं ब्राह्मणा हित्वा क्षत्रयज्ञमनुष्ठिताः ॥ १२.२६९.५ ॥
ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਆਪਣਾ ਯਜ੍ਞ ਛੱਡ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
12.269.6
लुब्धैर्वित्तपरैर्ब्रह्मन्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादानभिज्ञानां सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२६९.६ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੋਭੀ, ਧਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਚਨਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚਲਾਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਝੂਠ ਹੈ।
12.269.7
इदं देयमिदं देयमिति नान्यच्चिकीर्षति ।
अतः स्तैन्यं प्रभवति विकर्माणि च जाजले ॥ १२.२६९.७ ॥
'ਇਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਇਹੀ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਾਜਲਿ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.269.8
यदेव सुकृतं हव्यं तेन तुष्यन्ति देवताः ।
नमस्कारेण हविषा स्वाध्यायैरौषधैस्तथा।
पूजा स्याद्देवतानां हि यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२६९.८ ॥
ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹਵਨ-ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ, ਹਵਿ ਨਾਲ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.269.9
इष्टापूर्तादसाधूनां विदुषां जायते प्रजा ।
लुब्धेभ्यो जायते लुब्धः समेभ्यो जायते समः ॥ १२.२६९.९ ॥
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟਪੂਰਤ (ਯੱਗ ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ) ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟਪੂਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਜਨਮਦੀ ਹੈ। ਲੋਭੀ ਤੋਂ ਲੋਭੀ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਸਮ-ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਸਮ-ਚਿੱਤ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
12.269.10
यजमाना यथाऽऽत्मानमृत्विजश्च तथा प्रजाः ।
यज्ञात्प्रजा प्रभवति नभसोऽम्भ इवामलम् ॥ १२.२६९.१० ॥
ਜਿਵੇਂ ਯਜਮਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਿਤਵਿਜ ਵੀ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ। ਯੱਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਂਗ।
12.269.11
अग्नौ प्रास्ताहुतिर्ब्रह्मन्नादित्यमुपगच्छति ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ १२.२६९.११ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਆਹੁਤੀ ਆਦਿਤਯ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਆਦਿਤਯ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਅੰਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾ।
12.269.12
तस्मात्सुनिष्ठिताः पूर्वे सर्वान्कामांश्च लेभिरे ।
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिर्वीररुधोऽभवन् ॥ १२.२६९.१२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਵਜ ਸੁਨਿਸ਼ਠਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬਿਨਾਂ ਵਾਹੇ ਫਲਦਾਇਕ ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ।
12.269.13
न ते यज्ञेष्वात्मसु वा फलं पश्यन्ति किंचन ।
शङ्कमानाः फलं यज्ञे ये यजेरन्कथंचन ॥ १२.२६९.१३ ॥
ਉਹ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ। ਯੱਗ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.269.14
जानन्तः सर्वथा साधु लुब्धा वित्तप्रयोजनाः ।
स स्म पापकृतां लोकान्गुच्छेदशुभकर्मणा ॥ १२.२६९.१४ ॥
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਲਾਈ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੋ ਲੋਭੀ ਹਨ ਅਤੇ ਧਨ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.269.15
प्रमाणमप्रमाणेन यः कुर्यादशुभं नरः ।
पापात्मा सोऽकृतप्रज्ञः सदैवेह द्विजोत्तम ॥ १२.२६९.१५ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਪਰਿਪੱਕ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.269.16
कर्तव्यमिति कर्तव्यं वेत्ति वै ब्राह्मणो भयम् ।
ब्रह्मैव वर्तते लोके नैव कर्तव्यतां पुनः ॥ १२.२६९.१६ ॥
'ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ; ਫਿਰ ਕਰਤੱਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.269.17
विगुणं च पुनः कर्म ज्याय इत्यनुशुश्रुम् ।
सर्वभूतोपकारश्च फलभावे च संयमः ॥ १२.२६९.१७ ॥
ਫਿਰ, ਗੁਣਹੀਨ ਕਰਮ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ — ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਅਤੇ ਫਲ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ।
12.269.18
सत्ययज्ञा दमयज्ञा अलुब्धाश्चात्मवृत्तयः ।
उत्पन्नत्यागिनः सर्वे जना आसन्नमत्सराः ॥ १२.२६९.१८ ॥
ਸੱਚ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੱਗ ਸੀ, ਦਮ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੱਗ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਭ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਸਹਿਜ ਤਿਆਗੀ ਸਨ — ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਐਸੇ ਸਨ, ਅੰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ।
12.269.19
क्षेत्रक्षेत्रज्ञतत्त्वज्ञाः स्वयज्ञपरिनिष्ठिताः ।
ब्राह्मं वेदमधीयन्तस्तोषयन्त्यपरानपि ॥ १२.२६९.१९ ॥
ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰਗਿਆ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਟਿਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.269.20
अखिलं दैवतं सर्वं ब्रह्म ब्रह्मणि संश्रितम् ।
तृप्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्ताऽतृप्तस्य जाजले ॥ १२.२६९.२० ॥
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ।
12.269.21
यथा सर्वरसैस्तृप्तो नाभिनन्दति किंचन ।
तथा प्रज्ञानतृप्तस्य नित्यतृप्तिः सुखोदया ॥ १२.२६९.२१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਦੀ ਨਿੱਤ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸੁਖ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ।
12.269.22
धर्माधारा धर्मसुखाः कृत्स्नव्यवसितास्तथा ।
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते ॥ १२.२६९.२२ ॥
ਧਰਮ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ; 'ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਗਿਆ ਵਾਲਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
12.269.23
ज्ञानविज्ञानिनः केचित्परं पारं तितीर्षवः ।
अतीव पुण्यदं पुण्यं पुण्याभिजनसंहितम् ॥ १२.२६९.२३ ॥
ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਲੋਕ, ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੁੰਨਮਈ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਕੁਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਰਮ ਪਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.269.24
यत्र गत्वा न शोचन्ति च च्यवन्ति व्यथन्ति च ।
ते तु तद्ब्रह्मणः स्थानं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ॥ १२.२६९.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਡਿੱਗਦੇ ਨਹੀਂ, ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਸਾਤਵਿਕ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.269.25
नैव ते स्वर्गमिच्छन्ति न यजन्ति यशोधनाः ।
सतां वर्त्मानुवर्तन्ते यथाबलमहिंसया ॥ १२.२६९.२५ ॥
ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਯਸ਼ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਯਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।
12.269.26
वनस्पतीनोषधीश्च फलमूलानि ते विदुः ।
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिनः ॥ १२.२६९.२६ ॥
ਉਹ ਬਨਸਪਤੀਆਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲ-ਮੂਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਭੀ ਰਿਤਵਿਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਗ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ।
12.269.27
स्वमेव चार्थं कुर्वाणा यज्ञं चक्रुः पुनर्द्विजाः ।
परिनिष्ठितकर्माणाः प्रजानुग्रहकाम्यया ॥ १२.२६९.२७ ॥
ਆਪਣਾ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸਾਧਦੇ ਹੋਏ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਯਗ ਕੀਤਾ। ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਯਗ ਕਰਦੇ ਸਨ।
12.269.28
तस्मात्तानृत्विजो लुब्धा याजयन्त्यशुभान्नरान् ।
प्रापयेयुः प्रजाः स्वर्गे स्वधर्माचरणेन वै।
इति मे वर्तते बुद्धिः समा सर्वत्र जाजले ॥ १२.२६९.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਲੋਭੀ ਰਿਤਵਿਜ ਅਸ਼ੁਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲੋਂ ਯਗ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨ ਹੈ।
12.269.29
प्रयुञ्जते येन यज्ञे सदा प्राज्ञा द्विजर्षभाः ।
तेन ते देवयानेन पथा यान्ति महामुने ॥ १२.२६९.२९ ॥
ਗਿਆਨੀ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਗ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਉਸੇ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਤੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.269.30
आवृत्तिस्तस्य चैकस्य नास्त्यावृत्तिर्मनीषिणाः ।
उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा ॥ १२.२६९.३० ॥
ਉਸ ਇੱਕ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਮਨੀਸ਼ੀਓ, ਉਸਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ।
12.269.31
स्वयं चैषामनडुहो युञ्जन्ति च वहन्ति च ।
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते मनःसंकल्पसिद्धिभिः ॥ १२.२६९.३१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲਦ ਆਪੇ ਹੀ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜਦੇ ਤੇ ਬੋਝ ਢੋਂਦੇ ਹਨ; ਗਾਵਾਂ ਵੀ ਆਪੇ ਹੀ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ — ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਨਾਲ।
12.269.32
स्वयं यूपानुपादाय यजन्ते स्वाप्तदक्षिणाः ।
यस्तथा भावितात्मा स्यात्स गामालब्धुमर्हति ॥ १२.२६९.३२ ॥
ਉਹ ਆਪੇ ਯੂਪ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
12.269.33
ओषधीभिस्तथा ब्रह्मन्यजेरंस्ते न तादृशाः ।
श्रद्धया गां पुरस्कृत्य तदृतं प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२६९.३३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨ; ਪਰ ਉਹ ਐਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ — ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
12.269.34
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
अक्षीणं क्षीणकर्माणं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२६९.३४ ॥
ਜੋ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਅਕਸ਼ਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਖੀਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ — ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.269.35
न श्रावयन्न च यजन्न ददद्ब्राह्मणेषु च ।
काम्यां वृत्तिं लिप्समानः कां गतिं याति जाजले।
इदं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३५ ॥
ਜੋ ਵੇਦ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਾਮਨਾ ਭਰੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.269.36
न वै मुनीनां शृणुमः स्म तत्त्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज कष्टमेतत्।
पूर्वेपूर्वे चास्य नावेक्षमाणा ।
नातः परं तमृषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२६९.३६ ॥
ਮੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੱਤ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਵਣਜਾਰੇ, ਇਹ ਕਠਿਨ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
12.269.37
यस्मिन्नेवात्मतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुर्मखम् ।
अथ स्म कर्मणा केन वाणिज प्राप्नुयात्सुखम्।
शंस मे तन्महाप्राज्ञ भृशं वै श्रद्दधामि ते ॥ १२.२६९.३७ ॥
ਆਤਮ-ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਯੱਗ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਪਾਵੇ? ਹੇ ਵਪਾਰੀ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.269.38
उत यज्ञा उतायज्ञा मस्वं नार्हन्ति ते क्वचित् ।
आज्येन पयसा दध्ना सत्कृत्यामिक्षया त्वचा।
बालैः शृङ्गेण पादेन संभरत्येव गौर्मखम् ॥ १२.२६९.३८ ॥
ਯੱਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਯੱਗ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੰਨਣ ਯੋਗ ਨਾ ਸਮਝ। ਘਿਓ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਆਮਿਕਸ਼ਾ, ਚਮੜੀ, ਵਾਲਾਂ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਖੁਰ ਸਮੇਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਾਂ ਹੀ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
12.269.39
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन् ।
इष्टं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३९ ॥
ਪਤਨੀਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਯੱਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.269.40
पुरोडाशो हि सर्वेषां पशूनां मेध्य उच्यते ।
सर्वा नद्यः सरस्वत्यः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः।
जाजले तीर्थमात्मेव मा स्म देशातिथिर्भव ॥ १२.२६९.४० ॥
ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ ਹੀ ਮੇਧ੍ਯ (ਯੱਗ ਯੋਗ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਰਸਵਤੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਆਤਮਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਹਿਮਾਨ ਨਾ ਬਣ।
12.269.41
एतानीदृशकान्धर्मानाचरन्निह जाजले ।
कारणैर्धर्ममन्विच्छन्स लोकानाप्नुते शुभान् ॥ १२.२६९.४१ ॥
ਹੇ ਜਾਜਲੀ, ਅਜਿਹੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਚਰਣ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.269.42
एतानीदृशकान्धर्मांस्तुलाधारः प्रशंसति ।
उपपत्त्याऽभिसंपन्नान्नित्यं सद्भिर्निषेवितान् ॥ १२.२६९.४२ ॥
ਤੁਲਾਧਾਰ ਅਜਿਹੇ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।