మహాభారతం · అధ్యాయం 12.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.269.1
यथा प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया ।
स्वर्गद्वारं च वत्तिं च भूतानामवरोत्स्यते ॥ १२.२६९.१ ॥
తుల పట్టుకున్న నీవు ధర్మాన్ని ఏ విధంగా ప్రవర్తింపజేశావో, దాని వలన ప్రాణులకు స్వర్గద్వారమూ జీవనోపాధీ అడ్డుకోబడవు.
12.269.2
कृष्या ह्यन्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जिवसि ।
पशुभिश्चौषधीभिश्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज ॥ १२.२६९.२ ॥
వ్యవసాయం వలనే అన్నం ఉత్పన్నమవుతుంది; దాని వలన నీవూ జీవిస్తున్నావు. పశువుల వలన, ఔషధుల వలన, వ్యాపారం వలన మనుషులు జీవిస్తారు.
12.269.3
ततो यज्ञः प्रभवति नास्तिक्यमपि जल्पसि ।
न हि वर्तेदयं लोको वार्तामुत्सृज्य केवलाम् ॥ १२.२६९.३ ॥
దానివలననే యజ్ఞం ఉత్పన్నమవుతుంది; అయినా నీవు నాస్తికత్వం మాట్లాడుతున్నావు. కేవలం జీవనోపాధిని వదిలేస్తే ఈ లోకం నడవదు.
12.269.4
वक्ष्यामि जाजले वृत्तिं नास्मि ब्राह्मण नास्तिकः ।
न यज्ञं च विनिन्दामि यज्ञवित्तु सुदुर्लभः ॥ १२.२६९.४ ॥
ఓ జాజలి, జీవనోపాధి గురించి చెబుతాను. ఓ బ్రాహ్మణుడా, నేను నాస్తికుడను కాను; యజ్ఞాన్ని నేను నిందించను. యజ్ఞం తెలిసినవాడు అతి దుర్లభుడు.
12.269.5
नमो ब्राह्मण यज्ञाय ये च यज्ञविदो जनाः ।
स्वयज्ञं ब्राह्मणा हित्वा क्षत्रयज्ञमनुष्ठिताः ॥ १२.२६९.५ ॥
యజ్ఞానికి బ్రాహ్మణులకు నమస్కారం; యజ్ఞం తెలిసినవారికీ నమస్కారం. తమ యజ్ఞాన్ని వదిలి బ్రాహ్మణులు క్షత్రియ యజ్ఞాన్ని ఆచరిస్తున్నారు.
12.269.6
लुब्धैर्वित्तपरैर्ब्रह्मन्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादानभिज्ञानां सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२६९.६ ॥
ఓ బ్రాహ్మణుడా, లోభులు, ధనాసక్తులు, వేద వచనాలు తెలియని నాస్తికులు దీన్ని ప్రవర్తింపజేశారు; ఇది సత్యం వలె కనిపించే అసత్యం.
12.269.7
इदं देयमिदं देयमिति नान्यच्चिकीर्षति ।
अतः स्तैन्यं प्रभवति विकर्माणि च जाजले ॥ १२.२६९.७ ॥
'ఇది ఇవ్వాలి, ఇది ఇవ్వాలి' అన్నదే తప్ప మరేదీ అతడు చేయగోరడు. అందువల్ల, ఓ జాజలి, దొంగతనమూ చెడ్డ కర్మలూ పుడతాయి.
12.269.8
यदेव सुकृतं हव्यं तेन तुष्यन्ति देवताः ।
नमस्कारेण हविषा स्वाध्यायैरौषधैस्तथा।
पूजा स्याद्देवतानां हि यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२६९.८ ॥
మంచి కర్మయు, హవ్యమూ ఏదైతే ఉన్నాయో, దాని చేత దేవతలు సంతోషిస్తారు — నమస్కారంతో, హవిస్సుతో, స్వాధ్యాయంతో, ఓషధులతో కూడా అలాగే. దేవతల పూజ శాస్త్రానుసారంగా ఉండాలి.
12.269.9
इष्टापूर्तादसाधूनां विदुषां जायते प्रजा ।
लुब्धेभ्यो जायते लुब्धः समेभ्यो जायते समः ॥ १२.२६९.९ ॥
దుష్టుల ఇష్టపూర్తం (యజ్ఞాలు, పుణ్యకర్మలు) నుండి, విద్వాంసుల ఇష్టపూర్తం నుండి ప్రజలు పుడతారు. లోభి నుండి లోభి పుడతాడు; సమబుద్ధి గలవారి నుండి సమబుద్ధి గలవాడు పుడతాడు.
12.269.10
यजमाना यथाऽऽत्मानमृत्विजश्च तथा प्रजाः ।
यज्ञात्प्रजा प्रभवति नभसोऽम्भ इवामलम् ॥ १२.२६९.१० ॥
యజమానులు తమను, ఋత్విజులు కూడా; అలాగే ప్రజలు. యజ్ఞం నుండి ప్రజ పుడుతుంది, ఆకాశం నుండి నిర్మల జలం వలె.
12.269.11
अग्नौ प्रास्ताहुतिर्ब्रह्मन्नादित्यमुपगच्छति ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ १२.२६९.११ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, అగ్నిలో వేసిన ఆహుతి ఆదిత్యుని చేరుతుంది. ఆదిత్యుని నుండి వర్షం పుడుతుంది; వర్షం నుండి అన్నం, అటు నుండి ప్రజలు.
12.269.12
तस्मात्सुनिष्ठिताः पूर्वे सर्वान्कामांश्च लेभिरे ।
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिर्वीररुधोऽभवन् ॥ १२.२६९.१२ ॥
కాబట్టి పూర్వులైన సుస్థిరులు అన్ని కోరికలూ పొందారు. ఆశీర్వాదాలతో భూమి దున్నకుండానే పండేదిగా, వీరులతో నిండినదిగా అయింది.
12.269.13
न ते यज्ञेष्वात्मसु वा फलं पश्यन्ति किंचन ।
शङ्कमानाः फलं यज्ञे ये यजेरन्कथंचन ॥ १२.२६९.१३ ॥
వారు యజ్ఞాలలో గాని ఆత్మలో గాని ఏ ఫలాన్నీ చూడరు. యజ్ఞఫలాన్ని గురించి సందేహిస్తూ ఏదో విధంగా యజ్ఞం చేసేవారు.
12.269.14
जानन्तः सर्वथा साधु लुब्धा वित्तप्रयोजनाः ।
स स्म पापकृतां लोकान्गुच्छेदशुभकर्मणा ॥ १२.२६९.१४ ॥
అన్ని విధాలుగా మంచిని తెలిసినా లోభులై, ధనమే ప్రయోజనంగా భావించేవాడు, అశుభ కర్మ వల్ల పాపుల లోకాలకు వెళ్తాడు.
12.269.15
प्रमाणमप्रमाणेन यः कुर्यादशुभं नरः ।
पापात्मा सोऽकृतप्रज्ञः सदैवेह द्विजोत्तम ॥ १२.२६९.१५ ॥
ప్రమాణాన్ని అప్రమాణంతో చేసి అశుభం చేసే మనిషి పాపాత్ముడు, అపరిపక్వ బుద్ధి కలవాడు. ఓ ద్విజోత్తమా, ఇక్కడ అతడు ఎప్పుడూ అలాగే ఉంటాడు.
12.269.16
कर्तव्यमिति कर्तव्यं वेत्ति वै ब्राह्मणो भयम् ।
ब्रह्मैव वर्तते लोके नैव कर्तव्यतां पुनः ॥ १२.२६९.१६ ॥
'ఇది చేయాలి' అని చేయవలసినదాన్ని తెలిసినవాడు — బ్రాహ్మణుడు భయాన్ని తెలుసుకుంటాడు. లోకంలో బ్రహ్మమే ఉంటుంది; మళ్లీ కర్తవ్యత లేదు.
12.269.17
विगुणं च पुनः कर्म ज्याय इत्यनुशुश्रुम् ।
सर्वभूतोपकारश्च फलभावे च संयमः ॥ १२.२६९.१७ ॥
ఇంకా, గుణం లేని కర్మ కంటే ఉత్తమమైనది అని విన్నాము — సర్వ ప్రాణులకు ఉపకారం, ఫలవిషయంలో సంయమనం.
12.269.18
सत्ययज्ञा दमयज्ञा अलुब्धाश्चात्मवृत्तयः ।
उत्पन्नत्यागिनः सर्वे जना आसन्नमत्सराः ॥ १२.२६९.१८ ॥
సత్యమే యజ్ఞంగా కలవారు, దమమే యజ్ఞంగా కలవారు, లోభం లేనివారు, ఆత్మసంయమ ప్రవర్తన కలవారు, సహజంగా త్యాగం చేసేవారు — ప్రజలందరూ అలా ఉండేవారు, అన్నం పట్ల మత్సరం లేనివారు.
12.269.19
क्षेत्रक्षेत्रज्ञतत्त्वज्ञाः स्वयज्ञपरिनिष्ठिताः ।
ब्राह्मं वेदमधीयन्तस्तोषयन्त्यपरानपि ॥ १२.२६९.१९ ॥
క్షేత్రం, క్షేత్రజ్ఞుని తత్త్వాన్ని తెలిసినవారు, తమ యజ్ఞంలో స్థిరంగా నిలిచినవారు, బ్రాహ్మ వేదాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ ఇతరులను కూడా సంతృప్తిపరుస్తారు.
12.269.20
अखिलं दैवतं सर्वं ब्रह्म ब्रह्मणि संश्रितम् ।
तृप्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्ताऽतृप्तस्य जाजले ॥ १२.२६९.२० ॥
సమస్త దైవతం, సర్వం బ్రహ్మమే; అది బ్రహ్మంలోనే ఆశ్రయింపబడి ఉంది. తృప్తి పొందినవానితో దేవతలు కూడా తృప్తి చెందుతారు; ఓ జాజలి, తృప్తి పొందినవానికి, తృప్తి లేనివానికి కూడా అలాగే.
12.269.21
यथा सर्वरसैस्तृप्तो नाभिनन्दति किंचन ।
तथा प्रज्ञानतृप्तस्य नित्यतृप्तिः सुखोदया ॥ १२.२६९.२१ ॥
అన్ని రసాలతో తృప్తి పొందినవాడు దేనినీ కోరడు; అలాగే ప్రజ్ఞతో తృప్తి పొందినవానికి నిత్య తృప్తి సుఖాన్ని ఉదయింపజేస్తుంది.
12.269.22
धर्माधारा धर्मसुखाः कृत्स्नव्यवसितास्तथा ।
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते ॥ १२.२६९.२२ ॥
ధర్మమే ఆధారమైనవారు, ధర్మంలో సుఖం పొందేవారు, పూర్తిగా నిశ్చయించినవారు; 'నిజానికి మనకు ఇంకా ఏదో ఉంది' అని ప్రాజ్ఞుడు చూస్తాడు.
12.269.23
ज्ञानविज्ञानिनः केचित्परं पारं तितीर्षवः ।
अतीव पुण्यदं पुण्यं पुण्याभिजनसंहितम् ॥ १२.२६९.२३ ॥
జ్ఞానవిజ్ఞానవంతులు కొందరు, అత్యంత పుణ్యాన్నిచ్చే, పుణ్యమైన, పుణ్యవంతుల వంశంతో కూడిన ఉత్తమ తీరాన్ని దాటాలని కోరుతారు.
12.269.24
यत्र गत्वा न शोचन्ति च च्यवन्ति व्यथन्ति च ।
ते तु तद्ब्रह्मणः स्थानं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ॥ १२.२६९.२४ ॥
అక్కడికి చేరినవారు దుఃఖించరు, పడిపోరు, బాధపడరు; సాత్త్వికులు ఇక్కడే ఆ బ్రహ్మస్థానాన్ని పొందుతారు.
12.269.25
नैव ते स्वर्गमिच्छन्ति न यजन्ति यशोधनाः ।
सतां वर्त्मानुवर्तन्ते यथाबलमहिंसया ॥ १२.२६९.२५ ॥
వారు స్వర్గాన్ని కోరరు; కీర్తినే ధనంగా భావించి యజ్ఞం చేయరు. తమ శక్తికి తగినట్లు అహింసతో సత్పురుషుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు.
12.269.26
वनस्पतीनोषधीश्च फलमूलानि ते विदुः ।
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिनः ॥ १२.२६९.२६ ॥
వారు వృక్షాలను, ఓషధులను, ఫలమూలాలను తెలుసుకుంటారు. కానీ ఫలాన్ని కోరే లోభులైన ఋత్విజులు వీటితో యజ్ఞం చేయించరు.
12.269.27
स्वमेव चार्थं कुर्वाणा यज्ञं चक्रुः पुनर्द्विजाः ।
परिनिष्ठितकर्माणाः प्रजानुग्रहकाम्यया ॥ १२.२६९.२७ ॥
తమ స్వప్రయోజనాన్నే సాధిస్తూ ద్విజులు మళ్లీ యజ్ఞం చేశారు. కర్మలను పూర్తి చేసినవారు ప్రజల శ్రేయస్సును కోరి యజ్ఞం చేశారు.
12.269.28
तस्मात्तानृत्विजो लुब्धा याजयन्त्यशुभान्नरान् ।
प्रापयेयुः प्रजाः स्वर्गे स्वधर्माचरणेन वै।
इति मे वर्तते बुद्धिः समा सर्वत्र जाजले ॥ १२.२६९.२८ ॥
అందుచేత లోభులైన ఋత్విజులు అశుభులైన మనుష్యులచేత యజ్ఞం చేయిస్తారు. వారు తమ స్వధర్మాచరణంతో ప్రజలను స్వర్గానికి చేర్చగలరు. ఓ జాజలి, నా బుద్ధి అన్నిచోట్లా సమానంగానే ఉంది.
12.269.29
प्रयुञ्जते येन यज्ञे सदा प्राज्ञा द्विजर्षभाः ।
तेन ते देवयानेन पथा यान्ति महामुने ॥ १२.२६९.२९ ॥
జ్ఞానులైన ద్విజశ్రేష్ఠులు యజ్ఞంలో ఎప్పుడూ ఏ విధంగా నిమగ్నమవుతారో, ఓ మహాముని, ఆ దేవయాన మార్గంలోనే వారు వెళ్తారు.
12.269.30
आवृत्तिस्तस्य चैकस्य नास्त्यावृत्तिर्मनीषिणाः ।
उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा ॥ १२.२६९.३० ॥
ఆ ఒకరికి పునరావృత్తి ఉంటుంది; కానీ ఓ మనీషులారా, అతనికి పునరావృత్తి లేదు. ఓ జాజలి, వారిద్దరూ దేవయాన మార్గంలోనే వెళ్తారు, అలాగే.
12.269.31
स्वयं चैषामनडुहो युञ्जन्ति च वहन्ति च ।
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते मनःसंकल्पसिद्धिभिः ॥ १२.२६९.३१ ॥
వీరి ఎద్దులు తామే కాడి కట్టబడి భారం మోస్తాయి; ఆవులు తామే పాలు ఇవ్వబడతాయి — మనసు సంకల్పం సిద్ధించడం వల్ల.
12.269.32
स्वयं यूपानुपादाय यजन्ते स्वाप्तदक्षिणाः ।
यस्तथा भावितात्मा स्यात्स गामालब्धुमर्हति ॥ १२.२६९.३२ ॥
వారు తామే యూపస్తంభాలను తీసుకొని యజ్ఞం చేస్తారు; తమ స్వంత మార్గంలో దక్షిణలను పూర్తి చేస్తారు. ఇలా ఆత్మ శుద్ధి పొందినవాడే గోవును వధించుటకు అర్హుడు.
12.269.33
ओषधीभिस्तथा ब्रह्मन्यजेरंस्ते न तादृशाः ।
श्रद्धया गां पुरस्कृत्य तदृतं प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२६९.३३ ॥
బ్రాహ్మణుడా, ఇదే విధంగా వారు ఓషధులతో యజ్ఞం చేయవచ్చు; కానీ వారు అలాంటి వారు కారు. శ్రద్ధతో గోవును ముందుంచి — ఈ సత్యాన్ని నీకు చెబుతున్నాను.
12.269.34
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
अक्षीणं क्षीणकर्माणं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२६९.३४ ॥
ఆశీర్వాదం కోరనివాడు, ఆరంభం లేనివాడు, నమస్కారం లేనివాడు, స్తుతి లేనివాడు, క్షీణించనివాడు, కర్మలు క్షీణించినవాడు — అతడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా ఎరుగుదురు.
12.269.35
न श्रावयन्न च यजन्न ददद्ब्राह्मणेषु च ।
काम्यां वृत्तिं लिप्समानः कां गतिं याति जाजले।
इदं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३५ ॥
వేదం వినిపించకుండా, యజ్ఞం చేయకుండా, బ్రాహ్మణులకు దానం ఇవ్వకుండా, కోరికతో కూడిన జీవనాన్ని కోరేవాడు — జాజలీ, అతడు ఏ గతిని పొందుతాడు? దీనినే దైవంగా భావించి యజ్ఞ ఫలాన్ని పొందవచ్చు.
12.269.36
न वै मुनीनां शृणुमः स्म तत्त्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज कष्टमेतत्।
पूर्वेपूर्वे चास्य नावेक्षमाणा ।
नातः परं तमृषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२६९.३६ ॥
మునుల నుండి ఆ తత్త్వాన్ని మేము వినలేదు. వ్యాపారీ, ఈ కఠినమైన విషయం నిన్ను అడుగుతున్నాను. పూర్వులు దీనిని గమనించలేదు; దీనికి మించి ఋషులు దానిని స్థాపించలేదు.
12.269.37
यस्मिन्नेवात्मतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुर्मखम् ।
अथ स्म कर्मणा केन वाणिज प्राप्नुयात्सुखम्।
शंस मे तन्महाप्राज्ञ भृशं वै श्रद्दधामि ते ॥ १२.२६९.३७ ॥
ఆత్మతీర్థం ద్వారా పశువులు యజ్ఞాన్ని పొందే విధం ఏది? ఏ కర్మ వల్ల మనిషి సుఖాన్ని పొందగలడు? ఓ వణిజుడా, మహాప్రాజ్ఞా, అది నాకు చెప్పు; నేను నిన్ను పూర్తిగా నమ్ముతున్నాను.
12.269.38
उत यज्ञा उतायज्ञा मस्वं नार्हन्ति ते क्वचित् ।
आज्येन पयसा दध्ना सत्कृत्यामिक्षया त्वचा।
बालैः शृङ्गेण पादेन संभरत्येव गौर्मखम् ॥ १२.२६९.३८ ॥
యజ్ఞాలైనా, అయజ్ఞాలైనా నువ్వు వాటిని ఎప్పుడూ పరిగణించకూడదు. నెయ్యి, పాలు, పెరుగు, ఆమిక్షా, చర్మం, వెంట్రుకలు, కొమ్ము, కాలితో గౌరవంగా ఆవే యజ్ఞాన్ని పూర్తి చేస్తుంది.
12.269.39
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन् ।
इष्टं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३९ ॥
భార్యవ్రతాన్ని విధిప్రకారం పాటిస్తూ, నియమితంగా మనిషి కర్మ చేస్తాడు. ఇష్ట దైవాన్ని స్థాపించి, అప్పుడే యజ్ఞాన్ని పొందగలడు.
12.269.40
पुरोडाशो हि सर्वेषां पशूनां मेध्य उच्यते ।
सर्वा नद्यः सरस्वत्यः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः।
जाजले तीर्थमात्मेव मा स्म देशातिथिर्भव ॥ १२.२६९.४० ॥
అన్ని పశువులలో పురోడాశమే మేధ్యం అని చెప్పబడింది. అన్ని నదులు సరస్వతులే; అన్ని శిలారాశులూ పవిత్రమైనవే. జాజలీ, ఆత్మయే తీర్థం; దేశానికి అతిథిగా ఉండకు.
12.269.41
एतानीदृशकान्धर्मानाचरन्निह जाजले ।
कारणैर्धर्ममन्विच्छन्स लोकानाप्नुते शुभान् ॥ १२.२६९.४१ ॥
జాజలీ, ఇటువంటి ధర్మాలను ఇక్కడ ఆచరిస్తూ, కారణాల ద్వారా ధర్మాన్ని అన్వేషించేవాడు శుభ లోకాలను పొందుతాడు.
12.269.42
एतानीदृशकान्धर्मांस्तुलाधारः प्रशंसति ।
उपपत्त्याऽभिसंपन्नान्नित्यं सद्भिर्निषेवितान् ॥ १२.२६९.४२ ॥
తులాధారుడు ఇలాంటి ధర్మాలను ప్రశంసిస్తాడు; అవి యుక్తితో సిద్ధమైనవి, సజ్జనులచే నిత్యం సేవింపబడేవి.