มหาภารตะ · อัธยายะ 12.269
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.269.1
यथा प्रवर्तितो धर्मस्तुलां धारयता त्वया ।
स्वर्गद्वारं च वत्तिं च भूतानामवरोत्स्यते ॥ १२.२६९.१ ॥
ธรรมที่ท่านได้ตั้งไว้ ท่านผู้ถือตราชูอยู่ ประตูสวรรค์และการยังชีพของสรรพสัตว์จะไม่ถูกปิดกั้น
12.269.2
कृष्या ह्यन्नं प्रभवति ततस्त्वमपि जिवसि ।
पशुभिश्चौषधीभिश्च मर्त्या जीवन्ति वाणिज ॥ १२.२६९.२ ॥
อาหารเกิดจากการเพาะปลูกโดยแท้ และด้วยสิ่งนั้นท่านก็ยังดำรงชีพอยู่ มนุษย์ดำรงชีวิตด้วยปศุสัตว์ ด้วยสมุนไพร และด้วยการค้าขาย
12.269.3
ततो यज्ञः प्रभवति नास्तिक्यमपि जल्पसि ।
न हि वर्तेदयं लोको वार्तामुत्सृज्य केवलाम् ॥ १२.२६९.३ ॥
จากสิ่งนั้น การบูชายัญจึงเกิดขึ้น แต่ท่านกลับพร่ำพูดถึงความไม่เชื่อพระเจ้า โลกนี้จะดำรงอยู่ไม่ได้เลยหากละทิ้งการทำมาหากินเสียสิ้น
12.269.4
वक्ष्यामि जाजले वृत्तिं नास्मि ब्राह्मण नास्तिकः ।
न यज्ञं च विनिन्दामि यज्ञवित्तु सुदुर्लभः ॥ १२.२६९.४ ॥
โอ ชาวพราหมณ์ชื่อชาชลิ ข้าจะกล่าวถึงการยังชีพ ข้าหาใช่ผู้ไม่เชื่อพระเจ้าไม่ ข้าก็มิได้ติเตียนการบูชายัญ แต่ผู้รู้การบูชายัญนั้นหาได้ยากยิ่ง
12.269.5
नमो ब्राह्मण यज्ञाय ये च यज्ञविदो जनाः ।
स्वयज्ञं ब्राह्मणा हित्वा क्षत्रयज्ञमनुष्ठिताः ॥ १२.२६९.५ ॥
ขอนอบน้อมแด่พราหมณ์ผู้ทำยัญ และแด่ชนผู้รู้การบูชายัญ พราหมณ์ทั้งหลายละทิ้งยัญของตนแล้วกลับไปประกอบยัญของกษัตริย์
12.269.6
लुब्धैर्वित्तपरैर्ब्रह्मन्नास्तिकैः संप्रवर्तितम् ।
वेदवादानभिज्ञानां सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२६९.६ ॥
โอ พราหมณ์ สิ่งนี้ถูกผลักดันขึ้นโดยพวกโลภ พวกไม่เชื่อพระเจ้าผู้มุ่งทรัพย์ ซึ่งไม่รู้ถ้อยคำแห่งพระเวท มันคือความเท็จที่ทำตนเหมือนความจริง
12.269.7
इदं देयमिदं देयमिति नान्यच्चिकीर्षति ।
अतः स्तैन्यं प्रभवति विकर्माणि च जाजले ॥ १२.२६९.७ ॥
เขาไม่ปรารถนาสิ่งใดนอกจากคิดว่า ‘ควรให้สิ่งนี้ ควรให้สิ่งนี้’ ดังนั้น โอ ชาชลิ การลักขโมยและการกระทำชั่วจึงเกิดขึ้น
12.269.8
यदेव सुकृतं हव्यं तेन तुष्यन्ति देवताः ।
नमस्कारेण हविषा स्वाध्यायैरौषधैस्तथा।
पूजा स्याद्देवतानां हि यथाशास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२६९.८ ॥
ด้วยการทำความดีและเครื่องบูชาใดก็ตาม เทวดาย่อมพอพระทัย ด้วยการนอบน้อม ด้วยเครื่องบูชา ด้วยการสาธยายพระเวท และด้วยสมุนไพรเช่นกัน การบูชาเทวดาควรเป็นไปตามที่คัมภีร์แสดงไว้
12.269.9
इष्टापूर्तादसाधूनां विदुषां जायते प्रजा ।
लुब्धेभ्यो जायते लुब्धः समेभ्यो जायते समः ॥ १२.२६९.९ ॥
จากการบูชายัญและกุศลกรรมของคนชั่ว และจากของผู้รู้ บุตรหลานย่อมเกิดขึ้น จากผู้โลภ ผู้โลภย่อมเกิด จากผู้มีใจสม่ำเสมอ ผู้มีใจสม่ำเสมอย่อมเกิด
12.269.10
यजमाना यथाऽऽत्मानमृत्विजश्च तथा प्रजाः ।
यज्ञात्प्रजा प्रभवति नभसोऽम्भ इवामलम् ॥ १२.२६९.१० ॥
ผู้ประกอบยัญเป็นเช่นไรต่อตนเอง นักบวชก็เป็นเช่นนั้น และประชาชนก็เป็นเช่นนั้น ประชาชนเกิดจากยัญ เหมือนน้ำอันบริสุทธิ์เกิดจากท้องฟ้า
12.269.11
अग्नौ प्रास्ताहुतिर्ब्रह्मन्नादित्यमुपगच्छति ।
आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥ १२.२६९.११ ॥
โอ พราหมณ์ เครื่องบูชาที่หยอดลงในไฟย่อมไปถึงพระอาทิตย์ จากพระอาทิตย์เกิดฝน จากฝนเกิดอาหาร และจากอาหารเกิดสรรพสัตว์
12.269.12
तस्मात्सुनिष्ठिताः पूर्वे सर्वान्कामांश्च लेभिरे ।
अकृष्टपच्या पृथिवी आशीर्भिर्वीररुधोऽभवन् ॥ १२.२६९.१२ ॥
เพราะเหตุนั้น บรรพชนผู้ตั้งมั่นดีแล้วจึงได้ความปรารถนาทั้งปวง และด้วยพรของท่าน แผ่นดินก็กลายเป็นดินที่ให้ผลได้โดยไม่ต้องไถ อุดมด้วยวีรบุรุษ
12.269.13
न ते यज्ञेष्वात्मसु वा फलं पश्यन्ति किंचन ।
शङ्कमानाः फलं यज्ञे ये यजेरन्कथंचन ॥ १२.२६९.१३ ॥
พวกเขามิได้เห็นผลใดเลยในการบูชายัญหรือในตนเอง ผู้สงสัยในผลของยัญ ซึ่งบูชายัญด้วยวิธีใดก็ตาม
12.269.14
जानन्तः सर्वथा साधु लुब्धा वित्तप्रयोजनाः ।
स स्म पापकृतां लोकान्गुच्छेदशुभकर्मणा ॥ १२.२६९.१४ ॥
แม้รู้ความดีโดยประการทั้งปวง แต่โลภ มีทรัพย์เป็นจุดหมาย บุคคลนั้นด้วยกรรมอันไม่เป็นมงคลย่อมไปสู่โลกของผู้กระทำบาป
12.269.15
प्रमाणमप्रमाणेन यः कुर्यादशुभं नरः ।
पापात्मा सोऽकृतप्रज्ञः सदैवेह द्विजोत्तम ॥ १२.२६९.१५ ॥
ผู้ใดใช้มาตราที่ไม่ใช่มาตรา แล้วกระทำสิ่งอัปมงคล ผู้นั้นมีจิตใจชั่วร้าย ปัญญายังไม่เจริญ โอ ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ผู้นั้นย่อมเป็นเช่นนั้นอยู่เสมอในโลกนี้
12.269.16
कर्तव्यमिति कर्तव्यं वेत्ति वै ब्राह्मणो भयम् ।
ब्रह्मैव वर्तते लोके नैव कर्तव्यतां पुनः ॥ १२.२६९.१६ ॥
พราหมณ์ผู้รู้ว่า ‘สิ่งนี้ควรทำ’ จึงรู้ความกลัว ในโลกนี้พรหมันดำรงอยู่เพียงอย่างเดียว และไม่มีความเป็นผู้ต้องกระทำอีกต่อไป
12.269.17
विगुणं च पुनः कर्म ज्याय इत्यनुशुश्रुम् ।
सर्वभूतोपकारश्च फलभावे च संयमः ॥ १२.२६९.१७ ॥
เรายังได้ยินมาอีกว่า การกระทำที่ปราศจากคุณความดีนั้นประเสริฐกว่า คือการอุปการะสรรพสัตว์ และการสำรวมระวังในสภาวะที่ปรารถนาผล
12.269.18
सत्ययज्ञा दमयज्ञा अलुब्धाश्चात्मवृत्तयः ।
उत्पन्नत्यागिनः सर्वे जना आसन्नमत्सराः ॥ १२.२६९.१८ ॥
ผู้มีความจริงเป็นยัญ มีการข่มใจเป็นยัญ ปราศจากความโลภ มีวิถีชีวิตที่ควบคุมตนเอง เป็นผู้สละโดยธรรมชาติ ชนทั้งปวงเป็นเช่นนั้น ปราศจากความริษยาในอาหาร
12.269.19
क्षेत्रक्षेत्रज्ञतत्त्वज्ञाः स्वयज्ञपरिनिष्ठिताः ।
ब्राह्मं वेदमधीयन्तस्तोषयन्त्यपरानपि ॥ १२.२६९.१९ ॥
ผู้รู้สัจธรรมของเขตและผู้รู้เขต ตั้งมั่นอยู่ในยัญของตน ขณะศึกษาพระเวทแห่งพรหม ย่อมทำให้ผู้อื่นพอใจด้วย
12.269.20
अखिलं दैवतं सर्वं ब्रह्म ब्रह्मणि संश्रितम् ।
तृप्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्ताऽतृप्तस्य जाजले ॥ १२.२६९.२० ॥
เทวดาทั้งปวง สรรพสิ่งทั้งปวงคือพรหม พรหมดำรงอยู่ในพรหม เทวดาย่อมอิ่มเอิบเมื่อผู้หนึ่งอิ่มเอิบ โอ ชาชลิ เป็นเช่นนั้นสำหรับทั้งผู้อิ่มและผู้ไม่อิ่ม
12.269.21
यथा सर्वरसैस्तृप्तो नाभिनन्दति किंचन ।
तथा प्रज्ञानतृप्तस्य नित्यतृप्तिः सुखोदया ॥ १२.२६९.२१ ॥
ดุจผู้อิ่มเอมด้วยรสทั้งปวงแล้วย่อมไม่ปรารถนาสิ่งใดเป็นพิเศษ ฉันใด ความอิ่มเอมนิรันดร์ของผู้อิ่มเอมด้วยปัญญาก็ก่อให้เกิดความสุขฉันนั้น
12.269.22
धर्माधारा धर्मसुखाः कृत्स्नव्यवसितास्तथा ।
अस्ति नस्तत्त्वतो भूय इति प्राज्ञस्त्ववेक्षते ॥ १२.२६९.२२ ॥
ผู้มีธรรมเป็นรากฐาน ยินดีในความสุขแห่งธรรม และทุ่มเทกระทำการทั้งปวงอย่างมั่นคง ผู้มีปัญญาย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ตามความจริงยังมีสิ่งที่ยิ่งกว่าสำหรับเรา
12.269.23
ज्ञानविज्ञानिनः केचित्परं पारं तितीर्षवः ।
अतीव पुण्यदं पुण्यं पुण्याभिजनसंहितम् ॥ १२.२६९.२३ ॥
บางท่านผู้มีความรู้และวิจารณญาณปรารถนาจะข้ามไปยังฝั่งสูงสุด ซึ่งเป็นบุญยิ่งนัก ให้ผลแห่งบุญ และประกอบด้วยตระกูลแห่งบุญ
12.269.24
यत्र गत्वा न शोचन्ति च च्यवन्ति व्यथन्ति च ।
ते तु तद्ब्रह्मणः स्थानं प्राप्नुवन्तीह सात्विकाः ॥ १२.२६९.२४ ॥
เมื่อไปถึงที่นั้นแล้ว ย่อมไม่โศกเศร้า ไม่เสื่อมถอย และไม่ทุกข์ทรมาน ส่วนผู้เป็นสาตตวิกะเหล่านั้นย่อมบรรลุถึงสถานแห่งพรหมันนั้นได้แม้ในโลกนี้
12.269.25
नैव ते स्वर्गमिच्छन्ति न यजन्ति यशोधनाः ।
सतां वर्त्मानुवर्तन्ते यथाबलमहिंसया ॥ १२.२६९.२५ ॥
พวกเขาไม่ปรารถนาสวรรค์ และไม่บูชายัญ เพราะมีเกียรติยศเป็นทรัพย์ ตามกำลังของตน พวกเขาดำเนินตามทางของคนดีด้วยอหิงสา
12.269.26
वनस्पतीनोषधीश्च फलमूलानि ते विदुः ।
न चैतानृत्विजो लुब्धा याजयन्ति फलार्थिनः ॥ १२.२६९.२६ ॥
พวกเขารู้จักต้นไม้ สมุนไพร และผลไม้กับราก แต่บรรดาปุโรหิตผู้โลภซึ่งแสวงหาผลประโยชน์ กลับไม่ให้ทำพิธีบูชายัญด้วยสิ่งเหล่านี้
12.269.27
स्वमेव चार्थं कुर्वाणा यज्ञं चक्रुः पुनर्द्विजाः ।
परिनिष्ठितकर्माणाः प्रजानुग्रहकाम्यया ॥ १२.२६९.२७ ॥
พวกทวิชาติซึ่งทำประโยชน์ของตนเองอยู่นั่นเอง ได้ประกอบยัญอีกครั้ง ผู้มีกรรมอันสมบูรณ์แล้ว ประกอบยัญด้วยปรารถนาจะอนุเคราะห์สรรพสัตว์
12.269.28
तस्मात्तानृत्विजो लुब्धा याजयन्त्यशुभान्नरान् ।
प्रापयेयुः प्रजाः स्वर्गे स्वधर्माचरणेन वै।
इति मे वर्तते बुद्धिः समा सर्वत्र जाजले ॥ १२.२६९.२८ ॥
เพราะฉะนั้น บรรดาปุโรหิตผู้โลภจึงให้มนุษย์ผู้ชั่วร้ายประกอบยัญ ด้วยการประพฤติธรรมของตน พวกเขาอาจนำสรรพสัตว์ไปสู่สวรรค์ได้ แน่แท้ ดังนี้ ท่านชาชลิ ความเข้าใจของเราจึงเสมอกันทุกหนแห่ง
12.269.29
प्रयुञ्जते येन यज्ञे सदा प्राज्ञा द्विजर्षभाः ।
तेन ते देवयानेन पथा यान्ति महामुने ॥ १२.२६९.२९ ॥
ด้วยวิธีที่บรรดาปราชญ์ผู้เป็นยอดแห่งทวิชาติใช้ประกอบยัญอยู่เสมอ ข้าแต่มุนีผู้ยิ่งใหญ่ ด้วยหนทางแห่งเทพเจ้านั้น พวกเขาย่อมไป
12.269.30
आवृत्तिस्तस्य चैकस्य नास्त्यावृत्तिर्मनीषिणाः ।
उभौ तौ देवयानेन गच्छतो जाजले यथा ॥ १२.२६९.३० ॥
ผู้หนึ่งนั้นย่อมมีการกลับมาเกิด แต่สำหรับเขาไม่มีการกลับมาเกิด ข้าแต่ปราชญ์ทั้งหลาย ทั้งสองทางนั้นย่อมไปด้วยหนทางแห่งเทพเจ้า ดุจที่เป็นอยู่ ท่านชาชลิ
12.269.31
स्वयं चैषामनडुहो युञ्जन्ति च वहन्ति च ।
स्वयमुस्राश्च दुह्यन्ते मनःसंकल्पसिद्धिभिः ॥ १२.२६९.३१ ॥
โคตัวผู้ของพวกเขาเองก็ถูกเทียมแอกและแบกของ ด้วยตนเองโดยไม่ต้องบังคับ และแม่โคก็ถูกรีดนมด้วยตนเอง ด้วยการบรรลุผลตามที่ใจปรารถนา
12.269.32
स्वयं यूपानुपादाय यजन्ते स्वाप्तदक्षिणाः ।
यस्तथा भावितात्मा स्यात्स गामालब्धुमर्हति ॥ १२.२६९.३२ ॥
พวกเขาหยิบเสายัญมาเอง ประกอบยัญ และจ่ายค่าตอบแทนแก่ผู้ประกอบพิธีด้วยตนเอง ผู้ที่มีจิตใจบริสุทธิ์เช่นนี้เท่านั้นจึงควรฆ่าโคได้
12.269.33
ओषधीभिस्तथा ब्रह्मन्यजेरंस्ते न तादृशाः ।
श्रद्धया गां पुरस्कृत्य तदृतं प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२६९.३३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ในทำนองเดียวกัน พวกเขาอาจบูชายัญด้วยสมุนไพร แต่พวกเขาไม่ใช่บุคคลเช่นนั้น ข้าพเจ้าจะกล่าวความจริงนั้นแก่ท่าน โดยให้โคเป็นสิ่งสำคัญที่สุดด้วยศรัทธา
12.269.34
निराशिषमनारम्भं निर्नमस्कारमस्तुतिम् ।
अक्षीणं क्षीणकर्माणं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२६९.३४ ॥
ผู้ไม่ปรารถนาพร ไม่เริ่มการใด ไม่กราบไหว้ผู้ใด ไม่สรรเสริญ ไม่เสื่อมสิ้น และกรรมของผู้นั้นหมดสิ้นแล้ว เทพเจ้าทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
12.269.35
न श्रावयन्न च यजन्न ददद्ब्राह्मणेषु च ।
काम्यां वृत्तिं लिप्समानः कां गतिं याति जाजले।
इदं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३५ ॥
ผู้ที่ไม่ให้สวดพระเวท ไม่บูชายัญ และไม่ถวายแก่พราหมณ์ แต่แสวงหาการดำรงชีพที่ขับเคลื่อนด้วยความปรารถนา ข้าแต่ท่านชาชลิ เขาจะไปสู่คติใด การถือเอาสิ่งนี้เป็นเทพเจ้า ผู้หนึ่งอาจได้ผลแห่งยัญ
12.269.36
न वै मुनीनां शृणुमः स्म तत्त्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज कष्टमेतत्।
पूर्वेपूर्वे चास्य नावेक्षमाणा ।
नातः परं तमृषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२६९.३६ ॥
เราไม่เคยได้ยินความจริงนั้นจากบรรดามุนีเลย ข้าแต่พ่อค้า ข้าพเจ้าถามท่านในเรื่องยากนี้ ผู้ที่มาก่อนและมองไม่เห็นสิ่งนี้ ฤๅษีทั้งหลายก็ไม่ได้ตั้งมันไว้เกินกว่านี้
12.269.37
यस्मिन्नेवात्मतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुर्मखम् ।
अथ स्म कर्मणा केन वाणिज प्राप्नुयात्सुखम्।
शंस मे तन्महाप्राज्ञ भृशं वै श्रद्दधामि ते ॥ १२.२६९.३७ ॥
ด้วยท่าข้ามที่เป็นอาตมันนั้นเอง สัตว์ทั้งหลายจะพึงบรรลุยัญได้ด้วยกรรมอะไร หรือบุรุษจะพึงบรรลุความสุขได้ด้วยกรรมอะไร ข้าแต่พ่อค้า ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ขอท่านโปรดกล่าวเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าเชื่อท่านอย่างยิ่ง
12.269.38
उत यज्ञा उतायज्ञा मस्वं नार्हन्ति ते क्वचित् ।
आज्येन पयसा दध्ना सत्कृत्यामिक्षया त्वचा।
बालैः शृङ्गेण पादेन संभरत्येव गौर्मखम् ॥ १२.२६९.३८ ॥
ไม่ว่าจะเป็นยัญหรือมิใช่ยัญ พวกท่านไม่ควรคิดว่าสิ่งเหล่านั้นคู่ควรเลย เพียงโคตัวเดียวที่ได้รับการเคารพ ด้วยเนยใส นม นมเปรี้ยว นมแข็ง หนัง ขน เขา และกีบ ก็ย่อมทำให้ยัญสำเร็จได้
12.269.39
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन् ।
इष्टं तु दैवतं कृत्वा यथा यज्ञमवाप्नुयात् ॥ १२.२६९.३९ ॥
ด้วยวัตรต่อภรรยาของตน ทำตามวิธีที่กำหนดไว้ เมื่อยึดเทพเจ้าที่เลือกไว้เป็นจุดหมายแล้ว ผู้หนึ่งย่อมบรรลุยัญได้
12.269.40
पुरोडाशो हि सर्वेषां पशूनां मेध्य उच्यते ।
सर्वा नद्यः सरस्वत्यः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः।
जाजले तीर्थमात्मेव मा स्म देशातिथिर्भव ॥ १२.२६९.४० ॥
เพราะว่าปุโรฑาศ ท่านกล่าวว่าบริสุทธิ์สำหรับการบูชายัญ เหนือสัตว์ทั้งปวง แม่น้ำทั้งหลายทั้งปวงคือสรัสวตี กองหินทั้งปวงล้วนศักดิ์สิทธิ์ ข้าแต่ท่านชาชลิ อาตมันนั่นเองคือท่าอันศักดิ์สิทธิ์ อย่าได้เป็นแขกผู้มาเยือนในแผ่นดินเลย
12.269.41
एतानीदृशकान्धर्मानाचरन्निह जाजले ।
कारणैर्धर्ममन्विच्छन्स लोकानाप्नुते शुभान् ॥ १२.२६९.४१ ॥
ชาชเล ผู้ใดประพฤติธรรมเช่นนี้ในโลกนี้ และแสวงหาธรรมด้วยเหตุผล ผู้นั้นย่อมบรรลุโลกอันเป็นมงคล
12.269.42
एतानीदृशकान्धर्मांस्तुलाधारः प्रशंसति ।
उपपत्त्याऽभिसंपन्नान्नित्यं सद्भिर्निषेवितान् ॥ १२.२६९.४२ ॥
ผู้ถือตราชั่งสรรเสริญธรรมเช่นนี้ ซึ่งตั้งอยู่บนเหตุผลและผู้ประเสริฐทั้งหลายปฏิบัติอยู่เสมอ