مهابهاراتا · أدهيايا 12.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.27.1
ज्ञातिशोकाभितप्तस्य प्राणानिष्टांस्त्यजिष्यतः ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य व्यासः शोकमपानुदत् ॥ १२.२७.१ ॥
أزاح فياسا حزن الابن الأكبر لفاندو، المعذّب بحزن على أقربائه والمُوشك أن يتخلى عن أنفاسه الحياتية العزيزة.
12.27.2
अत्राप्युदाहरन्तीमभितिहासं पुरातनम् ।
अश्मगीतं नरव्याघ्र तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७.२ ॥
وهنا يروون أيضًا هذه الحكاية القديمة، أغنية الحجر. فافهمها يا يودهيشثيرا، يا نمر الرجال.
12.27.3
अश्मानं ब्राह्मणं प्राज्ञं वैदेहो जनको नृपः ।
संशयं परिपप्रच्छ दुःखशोकसमन्वितः ॥ १२.२७.३ ॥
سأل الملك جانكا ملك فيدهة، المملوء بالألم والحزن، البرهمي الحكيم أشما عن شكّه بإلحاح.
12.27.4
आगमे यदि वाऽपाये ज्ञातीनां द्रविणस्य च ।
नरेण प्रतिपत्तव्यं कल्याणं कथमिच्छता ॥ १२.२७.४ ॥
عند كسب الأقارب والثروة أو خسارتهم، كيف ينبغي للإنسان الذي يريد الخير أن يتصرف؟
12.27.5
उत्पन्नमिममात्मानं नरस्यानन्तरं ततः ।
तानितान्यनुवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२७.५ ॥
هذه النفس، ما إن تنشأ في الإنسان حتى تتبعها على الفور هذه الآلام والمسرّات المختلفة.
12.27.6
तेषामन्यतरापत्तौ यद्यदेवोपसेवते ।
तदस्य चेतनामाशु हरत्यभ्रमिवानिलः ॥ १२.२७.६ ॥
عند نزول أحدهما بالإنسان، يسلب منه سريعًا وعيَه ما يتعلّق به، كما تحمل الريحُ السحابة.
12.27.7
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः ।
इत्येभिर्हेतुभिस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रसिच्यते ॥ १२.२७.७ ॥
«أنا من نسب شريف، أنا كامل، لست مجرد إنسان» — بهذه الأسباب الثلاثة يجرف الانشغال عقله.
12.27.8
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.२७.८ ॥
من كان قلبه متعلقًا بالملذات، فإذا تخلّى عن المتع التي جمعها آباؤه وأنهكه الفقر، رأى أن أخذ مال غيره أمرٌ حسن.
12.27.9
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानमसांप्रतम् ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.२७.९ ॥
يردّ الملوكُ الطامعون من تجاوز الحدود وأخذ ما لا يحلّ، كما يُصاد الغزال بالسهام.
12.27.10
ये च विंशतिवर्षा वा त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
परेण ते वर्षशतान्न भविष्यन्ति पार्थिव ॥ १२.२७.१० ॥
أيها الملك، الناس الذين بلغوا العشرين أو الثلاثين لن يبقوا بعد مائة عام.
12.27.11
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
सर्वप्राणभृतां वृत्तं प्रेक्षमाणस्ततस्ततः ॥ १२.२७.११ ॥
ينبغي لمن كانوا في أشدّ الكرب أن يُعالَجوا بالحكمة، ناظرًا في سلوك جميع الكائنات الحية هنا وهناك.
12.27.12
मानसानां पुनर्योनिर्दुःखानां चित्तविभ्रमः ।
अनिष्टोपनिपातो वा तृतीयं नोपपद्यते ॥ १२.२७.१२ ॥
ومصدر الآلام النفسية هو اضطراب العقل مرة أخرى؛ أما وقوع المكروه أو السبب الثالث فلا ينشأ.
12.27.13
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते तथा संस्पर्शजान्यपि ॥ १२.२७.१३ ॥
وهكذا تنزل هنا بالإنسان هذه الآلام المتنوعة، حتى ما يولد من الملامسة.
12.27.14
जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव ।
बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महतामपि ॥ १२.२७.१४ ॥
الشيخوخة والموت للكائنات كذئبين يفترسان، القويَّ والضعيف، والقصير والطويل على السواء.
12.27.15
न कश्चिज्जात्वतिक्रामेज्जरामृत्यू हि मानवः ।
अपि सागरपर्यन्तां विजित्येमां वसुंधराम् ॥ १२.२७.१५ ॥
لا يتجاوز إنسانٌ قط الشيخوخة والموت، ولو فتح هذه الأرض الممتدة إلى منتهى البحر.
12.27.16
सुखं वा यदि वा दुःखं भूतानां पर्युपस्थितम् ।
प्राप्तव्यमवशैः सर्वं परिहारो न विद्यते ॥ १२.२७.१६ ॥
سواء أكان سرورًا أم ألمًا قد حلّ بالكائنات، فعلى العاجزين أن يكابدوه كله، ولا مفرّ منه.
12.27.17
पूर्वे वयसि मध्ये वाऽप्युत्तरे वा नराधिप ।
अवर्जनीयास्तेऽर्था वै काङ्क्षिता ये ततोऽन्यथा ॥ १२.२७.१७ ॥
يا سيد الناس، في الشباب أو في منتصف العمر أو في الشيخوخة، لا يُتجنَّب ما يُشتهى من الأمور؛ فلا تقع على غير ذلك.
12.27.18
अप्रियैः सह संयोगो विप्रयोगश्च सुप्रियैः ।
अर्थानर्थौ सुखं दुःखं विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.१८ ॥
الاجتماع بمن لا نحب، والفراق عمّن نحب كثيرًا، والربح والخسارة، واللذة والألم — هذا النظام يتبع.
12.27.19
प्रादुर्भावश्च भूतानां देहत्यागस्तथैव च ।
प्राप्तिव्यायामयोगश्च सर्वमेतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२७.१९ ॥
ظهور الكائنات وترك الجسد، وكذلك نيل الشيء واقتران الجهد — كل ذلك قائم ومقرر.
12.27.20
गन्धवर्णरसस्पर्शा निवर्तन्ते स्वभावतः ।
तथैव सुखदुःखानि विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.२० ॥
تنصرف الروائح والألوان والطعوم واللمسات بطبعها؛ وكذلك اللذات والآلام — والقضاء يتبع.
12.27.21
आसनं शयनं यानमुत्थानं पानभोजनम् ।
नियतं सर्वभूतानां कालेनैव भवत्युत ॥ १२.२७.२१ ॥
المجلس والمضجع والمركب والنهوض والشرب والطعام — كل ذلك مقدَّر لجميع الكائنات، ولا يكون إلا بالوقت.
12.27.22
वैद्याश्चाप्यातुराः सन्ति बलवन्तश्च दुर्बलाः ।
स्त्रीमन्तश्चापरे षण्ढा विचित्रः कालपर्ययः ॥ १२.२७.२२ ॥
ففي الأطباء مرضى، وفي الأقوياء ضعفاء؛ فيهم ذوو الزوجات، وفيهم غيرهم من المخنثين — وتقلب الزمان عجيب.
12.27.23
कुले जन्म तथा वीर्यमारोग्यं रूपमेव च ।
सौभाग्यमुपभोगश्च भवितव्येन लभ्यते ॥ १२.२७.२३ ॥
الولادة في الأسرة، والقوة، والصحة، والجمال، والحظ، والتمتع — كل ذلك يُنال بما هو مقدَّر.
12.27.24
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥ १२.२७.२४ ॥
للفقراء الذين لا يرغبون فيهم أبناء كثيرون، وللمُيسَّرين لا ابن — وصنع القدر عجيب.
12.27.25
व्याधिरग्निर्जलं शस्त्रं बुभुक्षाश्चापदो विषम ।
ज्वरश्च मरणं जन्तोरुच्चाच्च पतनं तथा ॥ १२.२७.२५ ॥
المرض والنار والماء والسلاح والجوع والنكبة والسم والحمى وموت الكائن الحي وسقوط من علو، وكذلك.
12.27.26
निर्याणे यस्य यद्दिष्टं तेन गच्छति सेतुना ।
दृश्यते नाप्यतिक्रामन्न निष्क्रान्तोऽथवा पुनः।
दृश्यते चाप्यतिक्रामन्न निग्राह्योऽथवा पुनः ॥ १२.२७.२६ ॥
بالطريق المقدَّر له يمضي كلٌّ. لا يُرى متجاوزًا ولا مغادرًا ولا عائدًا مرة أخرى؛ وحتى إن رُئي متجاوزًا فلا يُمنع، أو مرة أخرى (هكذا الأمر).
12.27.27
दृश्यते हि युवैवेह विनश्यन्वसुमान्नरः ।
दरिद्रश्च परिक्लिष्टः शतवर्षो जरान्वितः ॥ १२.२७.२७ ॥
ههنا يُرى الغني يهلك حتى في شبابه، ويُرى الفقير المعذَّب يعيش مائة عام مثقلًا بالشيخوخة.
12.27.28
अकिञ्चनाश्च दृश्यन्ते पुरुषाश्चिरजीविनः ।
समृद्धे च कुले जाता विनश्यन्ति पतङ्गवत् ॥ १२.२७.२८ ॥
يُرى الرجال المعدمون يعيشون طويلًا، ويهلك المولودون في أسر مزدهرة كالفراش.
12.27.29
प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते ।
दरिद्राणां तु भूयिष्ठं काष्ठमश्मा हि जीर्यते ॥ १२.२७.२९ ॥
في العالم عادةً لا يملك الأثرياء القدرة على التمتع، أما الفقراء فأكثرهم يبلى كالخشب والحجر.
12.27.30
अहमेतत्करोमीति मन्यते कालनोदितः ।
यद्यदिष्टमसंतोषाहुरात्मा पापमाचरेत् ॥ १२.२७.३० ॥
يظن الإنسان المدفوع بالزمن أنه «أنا أفعل هذا»؛ ومن عدم الرضا فليمارس ما يشتهيه، أيًّا كان، شرًّا.
12.27.31
मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं प्रसङ्गा निन्दिता बुधैः ।
दृश्यन्ते पुरुषाश्चात्र संप्रयुक्ता बहुश्रुताः ॥ १२.२७.३१ ॥
الصيد والنرد والنساء والشراب، هذه الملذات يذمّها الحكماء؛ ومع ذلك تُرى هنا رجال عالمون بكثير من العلوم منغمسين فيها.
12.27.32
इति कालेन सर्वार्थानीप्सितानीप्सितानिह ।
स्पृशन्ति सर्वभूतानि निमित्तं नोपलभ्यते ॥ १२.२७.३२ ॥
هكذا، بفعل الزمن، تمسّ جميعَ الكائنات هنا كلُّ الأشياء المرغوبة وغير المرغوبة، ولا يُدرك لها سبب.
12.27.33
वायुमाकाशमग्निं च चन्द्रादित्यावहः क्षपे ।
ज्योतींषि सरितः शैलान्कः करोति बिभतिं च ॥ १२.२७.३३ ॥
الريح، والسماء، والنار، والقمر والشمس اللذان يجلبان النور في الليل، والنجوم والأنهار والجبال—من يصنعها، ومن يحفظها؟
12.27.34
शीतमुष्णं तथा वर्षं कालेन परिवर्तते ।
एवमेव मनुष्याणां सुखदुःखे नरर्षभ ॥ १२.२७.३४ ॥
البرد والحر، وكذلك المطر، تتقلب مع الزمن؛ وكذلك، يا خير الرجال، تتقلب لذّات البشر وآلامهم.
12.27.35
नौषधानि न शस्त्राणि न होमा न पुनर्जपाः ।
त्रायन्ते मृत्युनोपेतं जरया चापि मानवम् ॥ १२.२७.३५ ॥
لا الأدوية ولا السلاح ولا القرابين ولا التلاوات تحمي الإنسان الذي أدركه الموت أو أخذه الهرم.
12.27.36
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वद्भूतसमागमः ॥ १२.२७.३६ ॥
كما يلتقي عودان من الخشب في المحيط العظيم، ثم بعد أن يلتقيا يفترقان، فكذلك اجتماع الكائنات.
12.27.37
ये च निष्परुषैरुक्तगीतवाद्यैरुपस्थिताः ।
ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः ॥ १२.२७.३७ ॥
من يُخدمون بالكلام اللطيف والغناء والموسيقى، ومن لا كافل لهم ويعيشون على طعام غيرهم — الزمن يعامل جميعهم معاملة واحدة.
12.27.38
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ १२.२७.३८ ॥
في دورات الوجود مررنا بآلاف الأمهات والآباء ومئات الأبناء والزوجات. فلمن هم، ولمن نحن؟
12.27.39
नैवास्य कश्चिद्भविता नायं भवति कस्यचित् ।
पथि संगतमेवेदं दारबन्धुसुहृज्जनैः ॥ १२.२७.३९ ॥
لن يكون له أحد، ولا هو لأحد؛ هذا الاجتماع بالزوجات والأقارب والأصدقاء ليس إلا لقاءً على الطريق.
12.27.40
क्वासे क्व च गमिष्यामि कोऽन्वहं किमिहास्थितः ।
कस्मात्किमनुशोचेयमित्येवं स्थापयेन्मनः ॥ १२.२७.४० ॥
أين هو، وإلى أين سأذهب؟ من أنا، وفي أي حال أنا هنا؟ لماذا أحزن، ولأجل ماذا؟ هكذا ينبغي أن يثبّت المرء عقله.
12.27.41
अनित्ये प्रियसंवासे संसारे चक्रवद्गतौ ।
पथि संगतमेवैतद्धाता माता पिता सखा ॥ १२.२७.४१ ॥
في الاجتماع الزائل بالأحبة، وفي دوران الوجود كالعجلة، كل هذا ليس إلا لقاءً على الطريق: المربّي والأم والأب والصديق.
12.27.42
न दृष्टपूर्वं प्रत्यक्षं परलोकं विदुर्बुधाः ।
आगमांस्त्वनतिक्रम्य श्रद्धातव्यं बुभूषता ॥ १२.२७.४२ ॥
لم يُرَ العالم الآخر بالعين من قبل؛ والحكماء يعرفونه. لكن من يريد الخير ينبغي أن يكون له إيمان دون أن يتجاوز الكتب المقدسة.
12.27.43
कुर्वीत पितृदैवत्यं धर्म्याणि च समाचरेत् ।
यजेच्च विद्वान्विधिवत्रिवर्गं चाप्युपाचरेत् ॥ १२.२७.४३ ॥
ينبغي أن يؤدي الشعائر المتعلقة بالأسلاف والآلهة، وأن يمارس واجباته المشروعة بأمانة. وعلى الحكيم أن يقدّم القرابين وفق القاعدة، وأن يعتني بالغايات الثلاث للحياة (ترِفارга).
12.27.44
सन्निमज्जेज्जगदिदं गम्भीरे कालसागरे ।
जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिदवबुध्यते ॥ १२.२७.४४ ॥
ينغمر هذا العالم في بحر الزمن العميق، حيث الشيخوخة والموت تمساحان عظيمان؛ ومع ذلك لا يدرك أحد ذلك.
12.27.45
आयुर्वेदमधीयानाः केवलं सपरिग्रहाः ।
दृश्यन्ते बहवो वैद्या व्याधिभिः समबिप्लुताः ॥ १२.२७.४५ ॥
ويُرى كثير من الأطباء الذين درسوا علم الحياة (الأيورفيدا)، ولو كانت أسرهم حولهم، وقد غلبتهم الأمراض تمامًا.
12.27.46
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
न मृत्युमतिवर्तन्ते वेलामिव महोदधिः ॥ १२.२७.४६ ॥
ومع أنهم يشربون المغليات وأنواعًا شتى من السمن المصفّى، لا يتجاوزون الموت، كما لا يتجاوز المحيط العظيم شاطئه.
12.27.47
रसायनविदश्चैव सुप्रयुक्तरसायनाः ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नागा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.२७.४७ ॥
وحتى الذين يعرفون علم التجديد ويحسنون استعمال إكسيرات التجديد يُرون مكسورين بالشيخوخة، كما تُكسر الأفيال بأفضل الأفيال.
12.27.48
तथैव तपसोपेताः स्वाध्यायाध्ययने रताः ।
दातारो यज्ञशीलाश्च न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १२.२७.४८ ॥
وكذلك الذين اتصفوا بالتقشف، وانكبّوا على الدرس الذاتي ودراسة الفيدا، والمعطون، والمائلون إلى القرابين، لا يتجاوزون الشيخوخة ولا الموت.
12.27.49
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः समाः ।
जातानां सर्वभूतानां न पुनर्वै समागमः ॥ १२.२७.४९ ॥
لا تعود الأيام، ولا الشهور، ولا السنون من جديد. فلِكلّ الكائنات التي وُلدت لا يكون لقاءٌ ثانٍ.
12.27.50
सोऽयं विपुलमध्वानं कालेन ध्रुवमध्रुवः ।
स्रोतसैव समभ्येति सर्वभूतनिषेवितम् ॥ १२.२७.५० ॥
فهو بالزمن يمضي على ذلك الطريق الواسع، غير ثابتٍ حقًّا، كما يجري التيار، ذلك الطريق الذي تسلكه جميع الكائنات.
12.27.51
देहो वा जीविताद्व्येति देही वाऽप्येति देहतः ।
पथि संगतमेवेदं दारैरन्यैश्च बन्धुभिः ॥ १२.२७.५१ ॥
يفارق الجسد الحياة، أو يفارق المتجسّد الجسد. وعلى الطريق لا يكون هذا الاجتماع إلا مع الزوجات، ومع غيرهم، ومع الأقارب.
12.27.52
नायमत्यन्तसंवासो लभ्यते जातु केनचित् ।
अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्येन केनचित् ॥ १२.२७.५२ ॥
لا يُنال هذا الاقتران الدائم أبدًا لأحد، ولا حتى مع الجسد الذي هو للمرء نفسه، فكيف مع غيره؟
12.27.53
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहाः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽनघ ॥ १२.२७.५३ ॥
أيها الملك، أين أبوك اليوم؟ أين أجدادك اليوم؟ لا تراهم اليوم، ولا يرونك اليوم، يا من لا عيب فيه.
12.27.54
न चैव पुरुषो द्रष्टा स्वर्गस्य नरकस्य च ।
आगमस्तु सतां चक्षुर्नृपते तमिहाचर ॥ १२.२७.५४ ॥
لا يرى إنسانٌ الجنةَ ولا النار؛ لكنّ الأثر المقدّس (āgama) عينُ الأخيار. أيها الملك، فاعمل بهذا هنا.
12.27.55
चरितब्रह्मचर्यो हि प्रजायेत यजेत च ।
पितृदेवमनुष्याणामानृण्यादनसूयकः ॥ १२.२७.५५ ॥
من حفظ نذر البراهمشاريا ينبغي أن ينجب أولادًا ويقدّم القرابين، وأن يكون متحررًا من ديون الأسلاف والآلهة والناس، خاليًا من الحسد.
12.27.56
स यज्ञशीलः प्रजने निविष्टः ।
प्राग्ब्रह्मचारी प्रविभक्तभैक्षः।
आराधयेत्स्वर्गमिमं च लोकं ।
परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम् ॥ १२.२७.५६ ॥
من كان مكرسًا للقرابين، ومنهمكًا في إنجاب الأولاد، وكان من قبل براهماشاريًا وقاسم صدقته، فليعبد السماء في هذه الدنيا والآخرة، تاركًا خداع القلب.
12.27.57
सम्यक्स्वधर्मं चरतो नृपस्य ।
द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्।
प्रवृद्धचक्रस्य यशोऽभिवर्धते ।
सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु ॥ १२.२७.५७ ॥
للملك الذي يمارس واجبه على الوجه الصحيح ويجمع الثروة كما ينبغي، والذي ازدادت عجلة جيشه، تزداد شهرته في جميع العوالم، بين الكائنات المتحركة والساكنة.
12.27.58
इत्येवमाकर्ण्य विदेहराजो ।
वाक्यं समग्रं परिपूर्णहेतु।
अश्मानमामन्त्र्य विशुद्धबुद्धि ।
र्ययौ गृहं स्वं प्रति शान्तशोकः ॥ १२.२७.५८ ॥
بعد أن سمع الملك الفيديهي ذو العقل الصافي هذا الكلام الكامل المتضمن للحجج الوافية، ودّع أشما، وسكن حزنه، ومضى إلى بيته.
12.27.59
तथा त्वमप्यद्य विमुच्य शोक ।
मुत्तिष्ठ शक्रोपम हर्षमेहि।
क्षात्रेण धर्मेण मही जिता ते ।
तां भुङ्क्ष्व कुन्तीसुत मावमंस्थाः ॥ १२.२७.५९ ॥
وكذلك أنت، يا مثيل شاكرا، ألقِ حزنك اليوم وانهض، وتعال إلى الفرح. بواجب الكشاتريا قد فتحت هذه الأرض؛ فتمتع بها يا ابن كونتي، ولا تحتقرها.