మహాభారతం · అధ్యాయం 12.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.27.1
ज्ञातिशोकाभितप्तस्य प्राणानिष्टांस्त्यजिष्यतः ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य व्यासः शोकमपानुदत् ॥ १२.२७.१ ॥
బంధువుల శోకంతో తపించి, ప్రాణాలను త్యజించబోతున్న పాండుపుత్రుడు జ్యేష్ఠుడి శోకాన్ని వ్యాసుడు తొలగించాడు.
12.27.2
अत्राप्युदाहरन्तीमभितिहासं पुरातनम् ।
अश्मगीतं नरव्याघ्र तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని — 'అశ్మగీతం' — వివరిస్తారు. నరవ్యాఘ్రుడా యుధిష్ఠిరా, దానిని తెలుసుకో.
12.27.3
अश्मानं ब्राह्मणं प्राज्ञं वैदेहो जनको नृपः ।
संशयं परिपप्रच्छ दुःखशोकसमन्वितः ॥ १२.२७.३ ॥
దుఃఖశోకాలతో నిండిన విదేహ రాజు జనకుడు, జ్ఞానియైన బ్రాహ్మణుడు అశ్మను తన సందేహాన్ని అడిగాడు.
12.27.4
आगमे यदि वाऽपाये ज्ञातीनां द्रविणस्य च ।
नरेण प्रतिपत्तव्यं कल्याणं कथमिच्छता ॥ १२.२७.४ ॥
బంధువుల గాని ధనం గాని రాకలోనో పోకలోనో, శుభాన్ని కోరే మనిషి ఎలా ప్రవర్తించాలి?
12.27.5
उत्पन्नमिममात्मानं नरस्यानन्तरं ततः ।
तानितान्यनुवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२७.५ ॥
మనిషి పుట్టగానే ఈ ఆత్మ వెంటనే అతనిని అనుసరించి ఆయా దుఃఖాలనూ సుఖాలనూ అనుసరిస్తుంది.
12.27.6
तेषामन्यतरापत्तौ यद्यदेवोपसेवते ।
तदस्य चेतनामाशु हरत्यभ्रमिवानिलः ॥ १२.२७.६ ॥
వాటిలో ఏదైనా వచ్చినప్పుడు మనిషి దేనిని సేవిస్తాడో, అదే అతని చైతన్యాన్ని గాలి మేఘాన్ని తీసుకుపోయినట్లు త్వరగా హరిస్తుంది.
12.27.7
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः ।
इत्येभिर्हेतुभिस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रसिच्यते ॥ १२.२७.७ ॥
నేను ఉన్నత కులంలో జన్మించినవాడను, నేను సిద్ధుడను, నేను కేవల మానవుడను కాను — ఈ మూడు హేతువులచే అతని మనస్సు జారిపోతుంది.
12.27.8
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.२७.८ ॥
ఆసక్తిలో మునిగిన మనస్సు కలవాడు, పూర్వులు కూడబెట్టిన భోగాలను విడిచి, పూర్తిగా క్షీణించి, పరుల ధనాన్ని తీసుకోవడమే మంచిదని భావిస్తాడు.
12.27.9
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानमसांप्रतम् ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.२७.९ ॥
హద్దులు మీరి అనుచితంగా గ్రహించేవానిని, లోభులైన రాజులు బాణాలతో జింకను వలె అడ్డుకుంటారు.
12.27.10
ये च विंशतिवर्षा वा त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
परेण ते वर्षशतान्न भविष्यन्ति पार्थिव ॥ १२.२७.१० ॥
ఓ రాజా! ఇరవై లేదా ముప్పై ఏళ్ల వయసున్న మానవులు, వంద సంవత్సరాలకు మించి ఉండరు.
12.27.11
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
सर्वप्राणभृतां वृत्तं प्रेक्षमाणस्ततस्ततः ॥ १२.२७.११ ॥
వారి గొప్ప దుఃఖానికి బుద్ధితో ఔషధాన్ని ఆచరించాలి; సర్వ ప్రాణుల వృత్తిని అన్నిచోట్లా గమనిస్తూ.
12.27.12
मानसानां पुनर्योनिर्दुःखानां चित्तविभ्रमः ।
अनिष्टोपनिपातो वा तृतीयं नोपपद्यते ॥ १२.२७.१२ ॥
మానసిక దుఃఖాలకు మూలం మళ్ళీ చిత్తభ్రమే; అనిష్టం పైబడటం, లేదా మూడవది కలగదు.
12.27.13
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते तथा संस्पर्शजान्यपि ॥ १२.२७.१३ ॥
ఈ విధంగా ఇక్కడ మానవుడిని చుట్టుముట్టే ఈ దుఃఖాలు, అనేక రకాలైనవి, స్పర్శ వలన పుట్టేవి కూడా.
12.27.14
जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव ।
बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महतामपि ॥ १२.२७.१४ ॥
ముసలితనం, మరణం జీవులకు రెండు తోడేళ్ళ వలె భక్షకులు — బలవంతులను, బలహీనులను, పొట్టివారిని, పెద్దవారిని కూడా.
12.27.15
न कश्चिज्जात्वतिक्रामेज्जरामृत्यू हि मानवः ।
अपि सागरपर्यन्तां विजित्येमां वसुंधराम् ॥ १२.२७.१५ ॥
ఏ మనిషీ ఎప్పుడూ ముసలితనాన్ని, మరణాన్ని అధిగమించలేడు — సముద్రాంతం వరకు ఉన్న ఈ భూమిని జయించినా సరే.
12.27.16
सुखं वा यदि वा दुःखं भूतानां पर्युपस्थितम् ।
प्राप्तव्यमवशैः सर्वं परिहारो न विद्यते ॥ १२.२७.१६ ॥
సుఖమైనా దుఃఖమైనా, ప్రాణులకు ఎదురయ్యేదంతా — నిస్సహాయులై అనుభవించవలసిందే; తప్పించుకునే మార్గం లేదు.
12.27.17
पूर्वे वयसि मध्ये वाऽप्युत्तरे वा नराधिप ।
अवर्जनीयास्तेऽर्था वै काङ्क्षिता ये ततोऽन्यथा ॥ १२.२७.१७ ॥
ఓ రాజా, యౌవనంలోనో మధ్యవయసులోనో లేదా వృద్ధాప్యంలోనో — కోరబడిన ఆ వస్తువులు తప్పించుకోలేనివి; వాటికి భిన్నంగా జరగదు.
12.27.18
अप्रियैः सह संयोगो विप्रयोगश्च सुप्रियैः ।
अर्थानर्थौ सुखं दुःखं विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.१८ ॥
ఇష్టంలేనివారితో కలయిక, అత్యంత ప్రియమైనవారి నుండి వియోగం, లాభనష్టాలు, సుఖదుఃఖాలు — ఈ విధానమే అనుసరిస్తుంది.
12.27.19
प्रादुर्भावश्च भूतानां देहत्यागस्तथैव च ।
प्राप्तिव्यायामयोगश्च सर्वमेतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२७.१९ ॥
జీవుల పుట్టుక, దేహత్యాగం, అలాగే పొందడం, ప్రయత్నంతో కూడటం — ఇవన్నీ స్థిరంగా నిర్ణయించబడినవే.
12.27.20
गन्धवर्णरसस्पर्शा निवर्तन्ते स्वभावतः ।
तथैव सुखदुःखानि विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.२० ॥
గంధం, రంగు, రుచి, స్పర్శ తమ స్వభావం వల్ల మారిపోతాయి; అలాగే సుఖదుఃఖాలు కూడా — విధానం అనుసరిస్తుంది.
12.27.21
आसनं शयनं यानमुत्थानं पानभोजनम् ।
नियतं सर्वभूतानां कालेनैव भवत्युत ॥ १२.२७.२१ ॥
ఆసనం, శయనం, వాహనం, లేవడం, తాగడం, తినడం — ఇవి అన్ని ప్రాణులకు నియతమై, కాలం వల్లనే జరుగుతాయి.
12.27.22
वैद्याश्चाप्यातुराः सन्ति बलवन्तश्च दुर्बलाः ।
स्त्रीमन्तश्चापरे षण्ढा विचित्रः कालपर्ययः ॥ १२.२७.२२ ॥
వైద్యులు కూడా రోగులుగా ఉంటారు; బలవంతులు కూడా బలహీనులౌతారు; భార్యలు ఉన్నవారు, ఇతర నపుంసకులు కూడా ఉంటారు — కాలపు మార్పు విచిత్రమైనది.
12.27.23
कुले जन्म तथा वीर्यमारोग्यं रूपमेव च ।
सौभाग्यमुपभोगश्च भवितव्येन लभ्यते ॥ १२.२७.२३ ॥
కులంలో జన్మ, పరాక్రమం, ఆరోగ్యం, రూపం, సౌభాగ్యం, భోగం — ఇవి భవితవ్యం వల్లనే లభిస్తాయి.
12.27.24
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥ १२.२७.२४ ॥
దరిద్రులకు, కోరనివారికి చాలామంది కుమారులు ఉంటారు; సంపన్నులకు కుమారుడు ఉండడు — విధి చేష్ట విచిత్రం.
12.27.25
व्याधिरग्निर्जलं शस्त्रं बुभुक्षाश्चापदो विषम ।
ज्वरश्च मरणं जन्तोरुच्चाच्च पतनं तथा ॥ १२.२७.२५ ॥
వ్యాధి, అగ్ని, జలం, ఆయుధం, ఆకలి, ఆపద, విషం, జ్వరం, ప్రాణికి మరణం, ఎత్తు నుండి పడటం కూడా (అలాగే).
12.27.26
निर्याणे यस्य यद्दिष्टं तेन गच्छति सेतुना ।
दृश्यते नाप्यतिक्रामन्न निष्क्रान्तोऽथवा पुनः।
दृश्यते चाप्यतिक्रामन्न निग्राह्योऽथवा पुनः ॥ १२.२७.२६ ॥
ఎవరికి ఏది నిర్ణయించబడిందో, దాని ద్వారానే అతడు వెళ్తాడు. దాటి వెళ్లడం, బయటకు రావడం, లేదా మళ్ళీ తిరిగి రావడం కనిపించదు; దాటుతున్నట్లు కనిపించినా ఆపలేనివాడు, లేదా మళ్ళీ (అంతే).
12.27.27
दृश्यते हि युवैवेह विनश्यन्वसुमान्नरः ।
दरिद्रश्च परिक्लिष्टः शतवर्षो जरान्वितः ॥ १२.२७.२७ ॥
ఇక్కడ ధనవంతుడు యౌవనంలోనే నశించడం కనిపిస్తుంది; పేదవాడు, బాధపడుతున్నవాడు వందేళ్ల వయసు వరకు ముసలితనంతో ఉండటం కూడా కనిపిస్తుంది.
12.27.28
अकिञ्चनाश्च दृश्यन्ते पुरुषाश्चिरजीविनः ।
समृद्धे च कुले जाता विनश्यन्ति पतङ्गवत् ॥ १२.२७.२८ ॥
ఏమీ లేని పురుషులు దీర్ఘాయుష్కులుగా కనిపిస్తారు; సంపన్న కులంలో పుట్టినవారు మిడతల వలె నశిస్తారు.
12.27.29
प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते ।
दरिद्राणां तु भूयिष्ठं काष्ठमश्मा हि जीर्यते ॥ १२.२७.२९ ॥
ప్రపంచంలో సాధారణంగా ధనవంతులకు అనుభవించే శక్తి ఉండదు; పేదలైతే ఎక్కువగా కట్టెలా, రాయిలా క్షీణిస్తారు.
12.27.30
अहमेतत्करोमीति मन्यते कालनोदितः ।
यद्यदिष्टमसंतोषाहुरात्मा पापमाचरेत् ॥ १२.२७.३० ॥
కాలం ప్రేరేపించిన మనిషి "నేను ఇది చేస్తున్నాను" అని భావిస్తాడు; అసంతృప్తి వల్ల ఇష్టమైనదేదైనా మనసు పాపమే చేస్తుంది.
12.27.31
मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं प्रसङ्गा निन्दिता बुधैः ।
दृश्यन्ते पुरुषाश्चात्र संप्रयुक्ता बहुश्रुताः ॥ १२.२७.३१ ॥
వేట, జూదం, స్త్రీలు, మద్యపానం అనే ఆసక్తులు పండితులచే నిందింపబడినవి; అయినా ఇక్కడ బహుశ్రుతులైన పురుషులు కూడా వాటిలో మునిగి ఉండటం కనిపిస్తుంది.
12.27.32
इति कालेन सर्वार्थानीप्सितानीप्सितानिह ।
स्पृशन्ति सर्वभूतानि निमित्तं नोपलभ्यते ॥ १२.२७.३२ ॥
ఈ విధంగా కాలం చేత ఇక్కడ ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి అన్ని విషయాలు సర్వప్రాణులను తాకుతున్నాయి; వాటికి కారణం కనిపించదు.
12.27.33
वायुमाकाशमग्निं च चन्द्रादित्यावहः क्षपे ।
ज्योतींषि सरितः शैलान्कः करोति बिभतिं च ॥ १२.२७.३३ ॥
వాయువు, ఆకాశం, అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు—రాత్రి వెలుగులను తెచ్చేవారు, నదులు, పర్వతాలు—వీటిని ఎవరు సృష్టిస్తారు? ఎవరు ధరిస్తారు?
12.27.34
शीतमुष्णं तथा वर्षं कालेन परिवर्तते ।
एवमेव मनुष्याणां सुखदुःखे नरर्षभ ॥ १२.२७.३४ ॥
చలి, వేడి, అలాగే వర్షం కాలంతో మారుతాయి; అలాగే, ఓ నరశ్రేష్ఠా, మనుషులకు సుఖదుఃఖాలు కూడా మారుతాయి.
12.27.35
नौषधानि न शस्त्राणि न होमा न पुनर्जपाः ।
त्रायन्ते मृत्युनोपेतं जरया चापि मानवम् ॥ १२.२७.३५ ॥
ఔషధాలు, ఆయుధాలు, హోమాలు, మళ్ళీ జపాలు—మృత్యువును పొందిన మనిషిని, ముసలితనం పొందిన మనిషిని అవి రక్షించవు.
12.27.36
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वद्भूतसमागमः ॥ १२.२७.३६ ॥
మహాసముద్రంలో ఒక కట్టె, మరొక కట్టె కలిసినట్లు, కలిసిన తర్వాత విడిపోయినట్లు, భూతాల కలయిక కూడా అంతే.
12.27.37
ये च निष्परुषैरुक्तगीतवाद्यैरुपस्थिताः ।
ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः ॥ १२.२७.३७ ॥
మధుర వచనాలు, గీతాలు, వాద్యాలతో సేవింపబడేవారు, ఆశ్రయం లేనివారు, పరుల అన్నాన్ని తినేవారు — కాలం వారందరి పట్ల సమానంగా ప్రవర్తిస్తుంది.
12.27.38
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ १२.२७.३८ ॥
సంసారంలో వేలాది తల్లిదండ్రులు, వందలాది కుమారులు, భార్యలు అనుభవించబడతారు; వారు ఎవరివారు, మనం ఎవరివారం?
12.27.39
नैवास्य कश्चिद्भविता नायं भवति कस्यचित् ।
पथि संगतमेवेदं दारबन्धुसुहृज्जनैः ॥ १२.२७.३९ ॥
ఇతనికి ఎవరూ కాలేరు, ఇతడు ఎవరికీ కాడు; భార్యలు, బంధువులు, స్నేహితులతో ఈ కలయిక మార్గంలో జరిగిన సంగమమే.
12.27.40
क्वासे क्व च गमिष्यामि कोऽन्वहं किमिहास्थितः ।
कस्मात्किमनुशोचेयमित्येवं स्थापयेन्मनः ॥ १२.२७.४० ॥
అతడు ఎక్కడ, నేను ఎక్కడికి వెళ్తాను? నేను ఎవరిని, ఇక్కడ ఏ స్థితిలో ఉన్నాను? దేనికోసం శోకించాలి? ఈ విధంగా మనస్సును స్థిరపరచాలి.
12.27.41
अनित्ये प्रियसंवासे संसारे चक्रवद्गतौ ।
पथि संगतमेवैतद्धाता माता पिता सखा ॥ १२.२७.४१ ॥
అనిత్యమైన, ప్రియులతో కలిసి ఉండటంలో, చక్రంలా తిరిగే సంసారంలో, ఇదంతా మార్గంలో జరిగిన సంగమమే — పోషకుడు, తల్లి, తండ్రి, మిత్రుడు.
12.27.42
न दृष्टपूर्वं प्रत्यक्षं परलोकं विदुर्बुधाः ।
आगमांस्त्वनतिक्रम्य श्रद्धातव्यं बुभूषता ॥ १२.२७.४२ ॥
పరలోకాన్ని ఇంతకుముందు ప్రత్యక్షంగా చూడలేదు; జ్ఞానులు దానిని తెలుసుకుంటారు. కానీ శ్రేయస్సు కోరేవాడు ఆగమాలను అతిక్రమించకుండా శ్రద్ధ కలిగి ఉండాలి.
12.27.43
कुर्वीत पितृदैवत्यं धर्म्याणि च समाचरेत् ।
यजेच्च विद्वान्विधिवत्रिवर्गं चाप्युपाचरेत् ॥ १२.२७.४३ ॥
పితృదేవతలు, దేవతలకు సంబంధించిన కర్మలను చేయాలి; ధర్మానుసారమైన విధులను సక్రమంగా ఆచరించాలి. విద్వాంసుడు విధిప్రకారం యజ్ఞం చేసి త్రివర్గాన్ని కూడా సేవించాలి.
12.27.44
सन्निमज्जेज्जगदिदं गम्भीरे कालसागरे ।
जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिदवबुध्यते ॥ १२.२७.४४ ॥
ఈ జగత్తు లోతైన కాలసాగరంలో మునిగిపోతోంది; అక్కడ ముసలితనం, మృత్యువు అనే మహా మొసళ్ళు ఉన్నాయి. అయినా ఎవరూ దీన్ని గ్రహించడం లేదు.
12.27.45
आयुर्वेदमधीयानाः केवलं सपरिग्रहाः ।
दृश्यन्ते बहवो वैद्या व्याधिभिः समबिप्लुताः ॥ १२.२७.४५ ॥
ఆయుర్వేదాన్ని అధ్యయనం చేసిన అనేకమంది వైద్యులు, తమ కుటుంబాలతో ఉన్నప్పటికీ, వ్యాధులచే పూర్తిగా ఆక్రమించబడినట్లు కనిపిస్తారు.
12.27.46
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
न मृत्युमतिवर्तन्ते वेलामिव महोदधिः ॥ १२.२७.४६ ॥
వారు కషాయాలను, వివిధ నెయ్యులను సేవించినా మృత్యువును అధిగమించలేరు — మహాసముద్రం తన తీరాన్ని దాటనట్లు.
12.27.47
रसायनविदश्चैव सुप्रयुक्तरसायनाः ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नागा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.२७.४७ ॥
రసాయన విద్య తెలిసినవారు, రసాయనాలను సక్రమంగా ఉపయోగించినవారు కూడా ముసలితనంతో కుంగిపోయినట్లు కనిపిస్తారు — ఉత్తమ ఏనుగుల చేత ఏనుగులు కుంగినట్లు.
12.27.48
तथैव तपसोपेताः स्वाध्यायाध्ययने रताः ।
दातारो यज्ञशीलाश्च न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १२.२७.४८ ॥
అలాగే తపస్సుతో కూడినవారు, స్వాధ్యాయంలో, వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నమైనవారు, దానశీలురు, యజ్ఞ స్వభావులు కూడా ముసలితనాన్ని, మృత్యువును దాటలేరు.
12.27.49
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः समाः ।
जातानां सर्वभूतानां न पुनर्वै समागमः ॥ १२.२७.४९ ॥
రోజులు తిరిగి రావు, నెలలు కాదు, మళ్లీ సంవత్సరాలూ కావు. పుట్టిన సర్వ ప్రాణులు మళ్లీ కలుసుకోవడం జరగదు.
12.27.50
सोऽयं विपुलमध्वानं कालेन ध्रुवमध्रुवः ।
स्रोतसैव समभ्येति सर्वभूतनिषेवितम् ॥ १२.२७.५० ॥
కాలముచేత అతడు ఆ విశాలమైన మార్గంలో, నిశ్చయంగా అస్థిరుడిగా, ప్రవాహంలా వెళ్తాడు; అది సర్వ ప్రాణులు అనుసరించే మార్గం.
12.27.51
देहो वा जीविताद्व्येति देही वाऽप्येति देहतः ।
पथि संगतमेवेदं दारैरन्यैश्च बन्धुभिः ॥ १२.२७.५१ ॥
శరీరం జీవం నుండి వేరవుతుంది, లేదా దేహి శరీరం నుండి బయటపడతాడు. మార్గంలో ఈ కలయిక భార్యలతో, ఇతరులతో, బంధువులతోనే.
12.27.52
नायमत्यन्तसंवासो लभ्यते जातु केनचित् ।
अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्येन केनचित् ॥ १२.२७.५२ ॥
ఎవరికీ ఎప్పుడూ ఈ అంతులేని సహవాసం లభించదు; తన స్వంత శరీరంతోనే కాదు, ఇంకొకరితో ఎలా లభిస్తుంది?
12.27.53
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहाः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽनघ ॥ १२.२७.५३ ॥
రాజా! నీ తండ్రి ఈ రోజు ఎక్కడ ఉన్నాడు? నీ తాతలు ఈ రోజు ఎక్కడ ఉన్నారు? నువ్వు ఈ రోజు వారిని చూడవు; ఓ నిర్దోషుడా, వారూ ఈ రోజు నిన్ను చూడరు.
12.27.54
न चैव पुरुषो द्रष्टा स्वर्गस्य नरकस्य च ।
आगमस्तु सतां चक्षुर्नृपते तमिहाचर ॥ १२.२७.५४ ॥
మనిషి స్వర్గాన్ని గానీ నరకాన్ని గానీ చూసేవాడు కాదు; కానీ ఆగమం సజ్జనుల కన్ను. ఓ రాజా, దానినే ఇక్కడ ఆచరించు.
12.27.55
चरितब्रह्मचर्यो हि प्रजायेत यजेत च ।
पितृदेवमनुष्याणामानृण्यादनसूयकः ॥ १२.२७.५५ ॥
బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించినవాడు సంతానాన్ని పొందాలి, యజ్ఞం చేయాలి; పితృదేవతలు, దేవతలు, మనుషుల ఋణం నుండి విముక్తుడై, అసూయ లేకుండా ఉండాలి.
12.27.56
स यज्ञशीलः प्रजने निविष्टः ।
प्राग्ब्रह्मचारी प्रविभक्तभैक्षः।
आराधयेत्स्वर्गमिमं च लोकं ।
परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम् ॥ १२.२७.५६ ॥
అతడు యజ్ఞశీలుడై, సంతానోత్పత్తిలో నిమగ్నుడై, పూర్వం బ్రహ్మచారిగా ఉండి, భిక్షను పంచుకున్నవాడై ఉండాలి; హృదయ కపటాన్ని విడిచి, ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ స్వర్గాన్ని ఆరాధించాలి.
12.27.57
सम्यक्स्वधर्मं चरतो नृपस्य ।
द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्।
प्रवृद्धचक्रस्य यशोऽभिवर्धते ।
सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु ॥ १२.२७.५७ ॥
తన ధర్మాన్ని సక్రమంగా ఆచరిస్తూ, ధనాన్ని యథావిధిగా సమకూర్చే రాజుకు, సైన్యచక్రం పెరిగినవానికి, అన్ని లోకాలలో, చర అచర ప్రాణులలో కీర్తి వృద్ధి చెందుతుంది.
12.27.58
इत्येवमाकर्ण्य विदेहराजो ।
वाक्यं समग्रं परिपूर्णहेतु।
अश्मानमामन्त्र्य विशुद्धबुद्धि ।
र्ययौ गृहं स्वं प्रति शान्तशोकः ॥ १२.२७.५८ ॥
ఇలా పరిపూర్ణ కారణాలతో కూడిన ఈ సమగ్ర వాక్యాన్ని విని, విశుద్ధ బుద్ధి గల విదేహ రాజు అశ్మునికి వీడ్కోలు చెప్పి, శోకం శాంతించి తన ఇంటికి వెళ్ళాడు.
12.27.59
तथा त्वमप्यद्य विमुच्य शोक ।
मुत्तिष्ठ शक्रोपम हर्षमेहि।
क्षात्रेण धर्मेण मही जिता ते ।
तां भुङ्क्ष्व कुन्तीसुत मावमंस्थाः ॥ १२.२७.५९ ॥
అలాగే నీవు కూడా ఈ రోజు శోకాన్ని విడిచి లేవు, ఇంద్రునితో సమానుడా, సంతోషాన్ని పొందు. క్షాత్ర ధర్మం ద్వారా నీవు ఈ భూమిని జయించావు; కుంతీపుత్రా, దానిని అనుభవించు, అవమానించకు.