ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.27.1
ज्ञातिशोकाभितप्तस्य प्राणानिष्टांस्त्यजिष्यतः ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य व्यासः शोकमपानुदत् ॥ १२.२७.१ ॥
ಬಂಧುಗಳ ಶೋಕದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠನ ಶೋಕವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ದೂರ ಮಾಡಿದರು.
12.27.2
अत्राप्युदाहरन्तीमभितिहासं पुरातनम् ।
अश्मगीतं नरव्याघ्र तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು — 'ಅಶ್ಮಗೀತ' — ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಅದನ್ನು ಅರಿ.
12.27.3
अश्मानं ब्राह्मणं प्राज्ञं वैदेहो जनको नृपः ।
संशयं परिपप्रच्छ दुःखशोकसमन्वितः ॥ १२.२७.३ ॥
ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿದೇಹ ರಾಜ ಜನಕನು ಪ್ರಾಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಶ್ಮನನ್ನು ತನ್ನ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
12.27.4
आगमे यदि वाऽपाये ज्ञातीनां द्रविणस्य च ।
नरेण प्रतिपत्तव्यं कल्याणं कथमिच्छता ॥ १२.२७.४ ॥
ಬಂಧುಗಳ ಮತ್ತು ಧನದ ಆಗಮನ ಅಥವಾ ನಾಶದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು?
12.27.5
उत्पन्नमिममात्मानं नरस्यानन्तरं ततः ।
तानितान्यनुवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२७.५ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ಈ ಆತ್ಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆಯಾ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.6
तेषामन्यतरापत्तौ यद्यदेवोपसेवते ।
तदस्य चेतनामाशु हरत्यभ्रमिवानिलः ॥ १२.२७.६ ॥
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಬಂದಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವುದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ಅವನ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗಾಳಿ ಮೋಡವನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.7
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः ।
इत्येभिर्हेतुभिस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रसिच्यते ॥ १२.२७.७ ॥
ನಾನು ಉನ್ನತ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ನಾನು ಸಿದ್ಧನು, ನಾನು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ — ಈ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಜಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
12.27.8
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.२७.८ ॥
ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಪೂರ್ವಜರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಪರರ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.27.9
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानमसांप्रतम् ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.२७.९ ॥
ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನನ್ನು, ಲೋಭಿ ರಾಜರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.27.10
ये च विंशतिवर्षा वा त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
परेण ते वर्षशतान्न भविष्यन्ति पार्थिव ॥ १२.२७.१० ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಥವಾ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷದ ಮಾನವರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.11
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
सर्वप्राणभृतां वृत्तं प्रेक्षमाणस्ततस्ततः ॥ १२.२७.११ ॥
ಅವರ ಮಹಾ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಔಷಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ.
12.27.12
मानसानां पुनर्योनिर्दुःखानां चित्तविभ्रमः ।
अनिष्टोपनिपातो वा तृतीयं नोपपद्यते ॥ १२.२७.१२ ॥
ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ತಭ್ರಮೆಯೇ; ಅನಿಷ್ಟ ಬಂದೆರಗುವುದು, ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯದು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.13
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते तथा संस्पर्शजान्यपि ॥ १२.२७.१३ ॥
ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಕಾಡುವ ಈ ದುಃಖಗಳು, ಹಲವು ಬಗೆಯವು, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವೂ ಸಹ.
12.27.14
जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव ।
बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महतामपि ॥ १२.२७.१४ ॥
ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಾವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಎರಡು ತೋಳಗಳಂತೆ ಭಕ್ಷಕರು — ಬಲಿಷ್ಠರನ್ನು, ದುರ್ಬಲರನ್ನು, ಕುಳ್ಳರನ್ನು, ದೊಡ್ಡವರನ್ನೂ.
12.27.15
न कश्चिज्जात्वतिक्रामेज्जरामृत्यू हि मानवः ।
अपि सागरपर्यन्तां विजित्येमां वसुंधराम् ॥ १२.२७.१५ ॥
ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಎಂದಿಗೂ ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನು ದಾಟಲಾರನು — ಸಮುದ್ರದವರೆಗಿನ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಸಹ.
12.27.16
सुखं वा यदि वा दुःखं भूतानां पर्युपस्थितम् ।
प्राप्तव्यमवशैः सर्वं परिहारो न विद्यते ॥ १२.२७.१६ ॥
ಸುಖವಾಗಲಿ ದುಃಖವಾಗಲಿ, ಜೀವಿಗಳ ಮುಂದೆ ಒದಗಿರುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ — ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು; ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ.
12.27.17
पूर्वे वयसि मध्ये वाऽप्युत्तरे वा नराधिप ।
अवर्जनीयास्तेऽर्था वै काङ्क्षिता ये ततोऽन्यथा ॥ १२.२७.१७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಯೌವನದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಾಗಲಿ — ಬಯಸಲಾದ ಆ ವಸ್ತುಗಳು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದವು; ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.18
अप्रियैः सह संयोगो विप्रयोगश्च सुप्रियैः ।
अर्थानर्थौ सुखं दुःखं विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.१८ ॥
ಅಪ್ರಿಯರೊಡನೆ ಸಂಯೋಗ, ಅತಿಪ್ರಿಯರಿಂದ ವಿಯೋಗ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ, ಸುಖ-ದುಃಖ — ಈ ವಿಧಾನವೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.19
प्रादुर्भावश्च भूतानां देहत्यागस्तथैव च ।
प्राप्तिव्यायामयोगश्च सर्वमेतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२७.१९ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಉದ್ಭವ, ದೇಹತ್ಯಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಯೋಗ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
12.27.20
गन्धवर्णरसस्पर्शा निवर्तन्ते स्वभावतः ।
तथैव सुखदुःखानि विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.२० ॥
ಗಂಧ, ವರ್ಣ, ರಸ, ಸ್ಪರ್ಶ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳೂ — ವಿಧಾನವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.21
आसनं शयनं यानमुत्थानं पानभोजनम् ।
नियतं सर्वभूतानां कालेनैव भवत्युत ॥ १२.२७.२१ ॥
ಆಸನ, ಶಯನ, ವಾಹನ, ಏಳುವಿಕೆ, ಕುಡಿಯುವಿಕೆ, ಊಟ — ಇವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನಿಯತವಾಗಿ, ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತವೆ.
12.27.22
वैद्याश्चाप्यातुराः सन्ति बलवन्तश्च दुर्बलाः ।
स्त्रीमन्तश्चापरे षण्ढा विचित्रः कालपर्ययः ॥ १२.२७.२२ ॥
ವೈದ್ಯರೂ ರೋಗಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಬಲಿಷ್ಠರೂ ದುರ್ಬಲರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪತ್ನಿಯಿರುವವರೂ, ಇತರ ನಪುಂಸಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ — ಕಾಲದ ಪಲ್ಲಟ ವಿಚಿತ್ರ.
12.27.23
कुले जन्म तथा वीर्यमारोग्यं रूपमेव च ।
सौभाग्यमुपभोगश्च भवितव्येन लभ्यते ॥ १२.२७.२३ ॥
ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ, ಪರಾಕ್ರಮ, ಆರೋಗ್ಯ, ರೂಪ, ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಭೋಗ — ಇವು ಭವಿತವ್ಯದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
12.27.24
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥ १२.२७.२४ ॥
ಬಡವರಿಗೆ, ಬಯಸದವರಿಗೆ ಬಹಳ ಮಕ್ಕಳಿರುತ್ತಾರೆ; ಸಮೃದ್ಧರಿಗೆ ಮಗನಿಲ್ಲ — ವಿಧಿಯ ಆಟ ವಿಚಿತ್ರ.
12.27.25
व्याधिरग्निर्जलं शस्त्रं बुभुक्षाश्चापदो विषम ।
ज्वरश्च मरणं जन्तोरुच्चाच्च पतनं तथा ॥ १२.२७.२५ ॥
ರೋಗ, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು, ಶಸ್ತ್ರ, ಹಸಿವು, ಆಪತ್ತು, ವಿಷ, ಜ್ವರ, ಜೀವಿಯ ಮರಣ, ಎತ್ತರದಿಂದ ಬೀಳುವುದು ಸಹ (ಹಾಗೆಯೇ).
12.27.26
निर्याणे यस्य यद्दिष्टं तेन गच्छति सेतुना ।
दृश्यते नाप्यतिक्रामन्न निष्क्रान्तोऽथवा पुनः।
दृश्यते चाप्यतिक्रामन्न निग्राह्योऽथवा पुनः ॥ १२.२७.२६ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆಯೋ, ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ದಾಟಿ ಹೋಗುವುದೋ, ಹೊರಬರುವುದೋ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದೋ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ದಾಟುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ತಡೆಯಲಾಗದವನು, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ (ಹಾಗೆಯೇ).
12.27.27
दृश्यते हि युवैवेह विनश्यन्वसुमान्नरः ।
दरिद्रश्च परिक्लिष्टः शतवर्षो जरान्वितः ॥ १२.२७.२७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮನುಷ್ಯನು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಶವಾಗುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಬಡವನೂ ಪೀಡಿತನೂ ನೂರು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.28
अकिञ्चनाश्च दृश्यन्ते पुरुषाश्चिरजीविनः ।
समृद्धे च कुले जाता विनश्यन्ति पतङ्गवत् ॥ १२.२७.२८ ॥
ಏನೂ ಇಲ್ಲದ ಪುರುಷರು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದವರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಸಮೃದ್ಧ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಪತಂಗಗಳಂತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.27.29
प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते ।
दरिद्राणां तु भूयिष्ठं काष्ठमश्मा हि जीर्यते ॥ १२.२७.२९ ॥
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧರಿಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬಡವರಾದರೋ ಬಹುತೇಕ ಮರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.27.30
अहमेतत्करोमीति मन्यते कालनोदितः ।
यद्यदिष्टमसंतोषाहुरात्मा पापमाचरेत् ॥ १२.२७.३० ॥
ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು "ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು, ಯಾವುದಾದರೂ, ಪಾಪವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.27.31
मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं प्रसङ्गा निन्दिता बुधैः ।
दृश्यन्ते पुरुषाश्चात्र संप्रयुक्ता बहुश्रुताः ॥ १२.२७.३१ ॥
ಬೇಟೆ, ಜೂಜು, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮದ್ಯಪಾನ ಎಂಬ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಶ್ರುತರಾದ ಪುರುಷರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.
12.27.32
इति कालेन सर्वार्थानीप्सितानीप्सितानिह ।
स्पृशन्ति सर्वभूतानि निमित्तं नोपलभ्यते ॥ १२.२७.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಕಾಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.33
वायुमाकाशमग्निं च चन्द्रादित्यावहः क्षपे ।
ज्योतींषि सरितः शैलान्कः करोति बिभतिं च ॥ १२.२७.३३ ॥
ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ—ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ತರುವವರು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಯಾರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ?
12.27.34
शीतमुष्णं तथा वर्षं कालेन परिवर्तते ।
एवमेव मनुष्याणां सुखदुःखे नरर्षभ ॥ १२.२७.३४ ॥
ಚಳಿ, ಬಿಸಿಲು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಳೆ ಕಾಲದಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಅದೇ ರೀತಿ, ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮನುಷ್ಯರ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.
12.27.35
नौषधानि न शस्त्राणि न होमा न पुनर्जपाः ।
त्रायन्ते मृत्युनोपेतं जरया चापि मानवम् ॥ १२.२७.३५ ॥
ಔಷಧಿಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಹೋಮಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ಜಪಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅವು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.36
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वद्भूतसमागमः ॥ १२.२७.३६ ॥
ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರದ ತುಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಭೇಟಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ, ಜೀವಿಗಳ ಸಮಾಗಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.27.37
ये च निष्परुषैरुक्तगीतवाद्यैरुपस्थिताः ।
ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः ॥ १२.२७.३७ ॥
ಮಧುರ ಮಾತುಗಳು, ಹಾಡು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವವರು, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರು, ಪರರ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣುವವರು — ಕಾಲವು ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.38
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ १२.२७.३८ ॥
ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ತಾಯಿತಂದೆಯರು, ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರು ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಯಾರವರು, ನಾವು ಯಾರವರು?
12.27.39
नैवास्य कश्चिद्भविता नायं भवति कस्यचित् ।
पथि संगतमेवेदं दारबन्धुसुहृज्जनैः ॥ १२.२७.३९ ॥
ಇವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇವನೂ ಯಾರಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಂಡತಿ, ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಈ ಕೂಡಿಕೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಸಂಗಮವೇ.
12.27.40
क्वासे क्व च गमिष्यामि कोऽन्वहं किमिहास्थितः ।
कस्मात्किमनुशोचेयमित्येवं स्थापयेन्मनः ॥ १२.२७.४० ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲಿ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆನು? ನಾನು ಯಾರು, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ? ಏತಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಿಸಬೇಕು? ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬೇಕು.
12.27.41
अनित्ये प्रियसंवासे संसारे चक्रवद्गतौ ।
पथि संगतमेवैतद्धाता माता पिता सखा ॥ १२.२७.४१ ॥
ಅನಿತ್ಯವಾದ, ಪ್ರಿಯರೊಡನೆ ವಾಸದಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುವ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕೂಡಿಕೆಯೇ — ಪೋಷಕ, ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಸ್ನೇಹಿತ.
12.27.42
न दृष्टपूर्वं प्रत्यक्षं परलोकं विदुर्बुधाः ।
आगमांस्त्वनतिक्रम्य श्रद्धातव्यं बुभूषता ॥ १२.२७.४२ ॥
ಪರಲೋಕವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆಗಮಗಳನ್ನು ಮೀರದೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡಬೇಕು.
12.27.43
कुर्वीत पितृदैवत्यं धर्म्याणि च समाचरेत् ।
यजेच्च विद्वान्विधिवत्रिवर्गं चाप्युपाचरेत् ॥ १२.२७.४३ ॥
ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ವಾಂಸನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನೂ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
12.27.44
सन्निमज्जेज्जगदिदं गम्भीरे कालसागरे ।
जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिदवबुध्यते ॥ १२.२७.४४ ॥
ಈ ಜಗತ್ತು ಆಳವಾದ ಕಾಲಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರಣವೆಂಬ ಮಹಾ ಮೊಸಳೆಗಳಿವೆ. ಆದರೂ ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.27.45
आयुर्वेदमधीयानाः केवलं सपरिग्रहाः ।
दृश्यन्ते बहवो वैद्या व्याधिभिः समबिप्लुताः ॥ १२.२७.४५ ॥
ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಇದ್ದರೂ, ರೋಗಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.27.46
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
न मृत्युमतिवर्तन्ते वेलामिव महोदधिः ॥ १२.२७.४६ ॥
ಕಷಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತುಪ್ಪಗಳನ್ನು ಕುಡಿದರೂ ಅವರು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ — ಮಹಾಸಾಗರವು ತನ್ನ ತೀರವನ್ನು ದಾಟದಂತೆ.
12.27.47
रसायनविदश्चैव सुप्रयुक्तरसायनाः ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नागा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.२७.४७ ॥
ರಸಾಯನ ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲವರೂ, ರಸಾಯನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದವರೂ ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಮುರಿದುಹೋಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ — ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳಿಂದ ಆನೆಗಳು ಮುರಿದಂತೆ.
12.27.48
तथैव तपसोपेताः स्वाध्यायाध्ययने रताः ।
दातारो यज्ञशीलाश्च न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १२.२७.४८ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ದಾನಶೀಲರು, ಯಜ್ಞಪ್ರವೃತ್ತರು ಕೂಡ ಮುಪ್ಪನ್ನೂ ಮೃತ್ಯುವನ್ನೂ ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.49
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः समाः ।
जातानां सर्वभूतानां न पुनर्वै समागमः ॥ १२.२७.४९ ॥
ದಿನಗಳು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ, ತಿಂಗಳುಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ವರ್ಷಗಳೂ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿದ ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳೂ ಮತ್ತೆ ಕೂಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.50
सोऽयं विपुलमध्वानं कालेन ध्रुवमध्रुवः ।
स्रोतसैव समभ्येति सर्वभूतनिषेवितम् ॥ १२.२७.५० ॥
ಕಾಲದಿಂದ ಅವನು ಆ ವಿಶಾಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾರ್ಗ.
12.27.51
देहो वा जीविताद्व्येति देही वाऽप्येति देहतः ।
पथि संगतमेवेदं दारैरन्यैश्च बन्धुभिः ॥ १२.२७.५१ ॥
ದೇಹ ಜೀವದಿಂದ ಅಗಲುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ದೇಹಿ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗಮ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಇತರರೊಂದಿಗೆ, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ.
12.27.52
नायमत्यन्तसंवासो लभ्यते जातु केनचित् ।
अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्येन केनचित् ॥ १२.२७.५२ ॥
ಯಾರಿಗೂ ಎಂದೂ ಈ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಹವಾಸ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ತನ್ನದೇ ದೇಹದೊಂದಿಗಾದರೂ ಇಲ್ಲ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ?
12.27.53
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहाः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽनघ ॥ १२.२७.५३ ॥
ರಾಜನೇ! ಇಂದು ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಇಂದು ನಿನ್ನ ಅಜ್ಜಂದಿರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಇಂದು ನೀನು ಅವರನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಅವರೂ ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.27.54
न चैव पुरुषो द्रष्टा स्वर्गस्य नरकस्य च ।
आगमस्तु सतां चक्षुर्नृपते तमिहाचर ॥ १२.२७.५४ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೋ ನರಕವನ್ನೋ ನೋಡುವವನಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆಗಮವೇ ಸಜ್ಜನರ ಕಣ್ಣು. ಓ ರಾಜನೇ, ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸು.
12.27.55
चरितब्रह्मचर्यो हि प्रजायेत यजेत च ।
पितृदेवमनुष्याणामानृण्यादनसूयकः ॥ १२.२७.५५ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು, ಯಜ್ಞ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿರಬೇಕು.
12.27.56
स यज्ञशीलः प्रजने निविष्टः ।
प्राग्ब्रह्मचारी प्रविभक्तभैक्षः।
आराधयेत्स्वर्गमिमं च लोकं ।
परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम् ॥ १२.२७.५६ ॥
ಅವನು ಯಜ್ಞಶೀಲನಾಗಿ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ, ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವನಾಗಿರಬೇಕು; ಹೃದಯದ ಕಪಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
12.27.57
सम्यक्स्वधर्मं चरतो नृपस्य ।
द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्।
प्रवृद्धचक्रस्य यशोऽभिवर्धते ।
सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु ॥ १२.२७.५७ ॥
ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚರಿಸುವ, ಧನವನ್ನು ಯಥಾವತ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರಾಜನಿಗೆ, ಸೈನ್ಯಚಕ್ರ ಬೆಳೆದವನಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಚರ-ಅಚರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
12.27.58
इत्येवमाकर्ण्य विदेहराजो ।
वाक्यं समग्रं परिपूर्णहेतु।
अश्मानमामन्त्र्य विशुद्धबुद्धि ।
र्ययौ गृहं स्वं प्रति शान्तशोकः ॥ १२.२७.५८ ॥
ಹೀಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾರಣಗಳುಳ್ಳ ಈ ಸಮಗ್ರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯ ವಿದೇಹರಾಜನು ಅಶ್ಮನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಶೋಕ ಶಾಂತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
12.27.59
तथा त्वमप्यद्य विमुच्य शोक ।
मुत्तिष्ठ शक्रोपम हर्षमेहि।
क्षात्रेण धर्मेण मही जिता ते ।
तां भुङ्क्ष्व कुन्तीसुत मावमंस्थाः ॥ १२.२७.५९ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ನೀನೂ ಇಂದು ಶೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಳು, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದವನೇ, ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದು. ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೀ; ಕುಂತೀಸುತನೇ, ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸು, ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ.