มหาภารตะ · อัธยายะ 12.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.27.1
ज्ञातिशोकाभितप्तस्य प्राणानिष्टांस्त्यजिष्यतः ।
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य व्यासः शोकमपानुदत् ॥ १२.२७.१ ॥
ท่านวยาสขับไล่ความโศกของยุธิษฐิระ บุตรชายคนโตของปาณฑุ ผู้ถูกความเศร้าโศกถึงญาติเผาไหม้ และกำลังจะสละลมปราณอันเป็นที่รักของตน
12.27.2
अत्राप्युदाहरन्तीमभितिहासं पुरातनम् ।
अश्मगीतं नरव्याघ्र तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७.२ ॥
ที่นี่ผู้คนยังเล่าอิติหาสโบราณนี้ คือเพลงแห่งศิลา จงเข้าใจเถิด โอ ยุธิษฐิระ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์
12.27.3
अश्मानं ब्राह्मणं प्राज्ञं वैदेहो जनको नृपः ।
संशयं परिपप्रच्छ दुःखशोकसमन्वितः ॥ १२.२७.३ ॥
พระเจ้าชนกแห่งวิเทหะ ผู้ครองราชย์ เต็มไปด้วยความทุกข์และความโศก ได้ทูลถามข้อสงสัยของตนต่อพราหมณ์ผู้ฉลาดชื่ออัศมะอย่างถี่ถ้วน
12.27.4
आगमे यदि वाऽपाये ज्ञातीनां द्रविणस्य च ।
नरेण प्रतिपत्तव्यं कल्याणं कथमिच्छता ॥ १२.२७.४ ॥
เมื่อได้มาหรือเสียไปซึ่งญาติและทรัพย์สมบัติ มนุษย์ผู้ปรารถนาความเป็นสิริมงคลควรประพฤติตนอย่างไร
12.27.5
उत्पन्नमिममात्मानं नरस्यानन्तरं ततः ।
तानितान्यनुवर्तन्ते दुःखानि च सुखानि च ॥ १२.२७.५ ॥
อาตมันนี้เมื่อเกิดขึ้นในมนุษย์ ย่อมมีความทุกข์และความสุขต่าง ๆ เหล่านี้ตามมาทันที
12.27.6
तेषामन्यतरापत्तौ यद्यदेवोपसेवते ।
तदस्य चेतनामाशु हरत्यभ्रमिवानिलः ॥ १२.२७.६ ॥
เมื่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งในบรรดานั้นมาถึง สิ่งใดที่มนุษย์เข้าไปยึดถือ สิ่งนั้นย่อมพัดพาสติของเขาไปอย่างรวดเร็ว ดุจลมพัดพาเมฆไป
12.27.7
अभिजातोऽस्मि सिद्धोऽस्मि नास्मि केवलमानुषः ।
इत्येभिर्हेतुभिस्तस्य त्रिभिश्चित्तं प्रसिच्यते ॥ १२.२७.७ ॥
"ข้าเป็นผู้มีกำเนิดสูงส่ง ข้าเป็นผู้สำเร็จ ข้ามิใช่มนุษย์ธรรมดา" ด้วยเหตุผลทั้งสามนี้ จิตใจของเขาย่อมถูกพัดพาไป
12.27.8
संप्रसक्तमना भोगान्विसृज्य पितृसंचितान् ।
परिक्षीणः परस्वानामादानं साधु मन्यते ॥ १२.२७.८ ॥
เมื่อใจของเขาติดอยู่กับความเพลิดเพลิน เขาละทิ้งสมบัติที่บรรพบุรุษสะสมไว้ เมื่อหมดสิ้นลงแล้ว เขาก็เห็นว่าการยึดเอาทรัพย์ของผู้อื่นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
12.27.9
तमतिक्रान्तमर्यादमाददानमसांप्रतम् ।
प्रतिषेधन्ति राजानो लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ १२.२७.९ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายผู้โลภ ย่อมยับยั้งผู้ที่ล่วงเกินขอบเขต และยึดเอาสิ่งที่ไม่ควรยึดเอา ดุจยิงธนูยับยั้งกวางฉะนั้น
12.27.10
ये च विंशतिवर्षा वा त्रिंशद्वर्षाश्च मानवाः ।
परेण ते वर्षशतान्न भविष्यन्ति पार्थिव ॥ १२.२७.१० ॥
โอ พระราชา มนุษย์ผู้มีอายุยี่สิบปีหรือสามสิบปี จะไม่เกินหนึ่งร้อยปี
12.27.11
तेषां परमदुःखानां बुद्ध्या भैषज्यमाचरेत् ।
सर्वप्राणभृतां वृत्तं प्रेक्षमाणस्ततस्ततः ॥ १२.२७.११ ॥
สำหรับผู้ที่ได้รับทุกข์อย่างสาหัส ควรใช้ยารักษาด้วยปัญญา โดยพิจารณาความประพฤติของสรรพสัตว์ทั้งหลายทุกหนทุกแห่ง
12.27.12
मानसानां पुनर्योनिर्दुःखानां चित्तविभ्रमः ।
अनिष्टोपनिपातो वा तृतीयं नोपपद्यते ॥ १२.२७.१२ ॥
แหล่งกำเนิดของทุกข์ทางใจคือความหลงของจิต เมื่อความโชคร้ายมาถึง หรือเหตุที่สาม ย่อมไม่เกิดขึ้น
12.27.13
एवमेतानि दुःखानि तानि तानीह मानवम् ।
विविधान्युपवर्तन्ते तथा संस्पर्शजान्यपि ॥ १२.२७.१३ ॥
ทุกข์ต่าง ๆ เหล่านี้ย่อมเกิดขึ้นแก่มนุษย์ในโลกนี้ฉันใด แม้ทุกข์ที่เกิดจากการสัมผัสก็เช่นกัน
12.27.14
जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव ।
बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महतामपि ॥ १२.२७.१४ ॥
ชราและความตายเปรียบเสมือนหมาป่าสองตัวที่กัดกินสรรพสัตว์ ทั้งผู้แข็งแรงและผู้อ่อนแอ ทั้งผู้เตี้ยและผู้สูงใหญ่
12.27.15
न कश्चिज्जात्वतिक्रामेज्जरामृत्यू हि मानवः ।
अपि सागरपर्यन्तां विजित्येमां वसुंधराम् ॥ १२.२७.१५ ॥
ไม่มีมนุษย์ผู้ใดจะล่วงพ้นชราและความตายได้เลย แม้จะพิชิตแผ่นดินนี้ซึ่งทอดยาวจนถึงขอบมหาสมุทรแล้วก็ตาม
12.27.16
सुखं वा यदि वा दुःखं भूतानां पर्युपस्थितम् ।
प्राप्तव्यमवशैः सर्वं परिहारो न विद्यते ॥ १२.२७.१६ ॥
ไม่ว่าความสุขหรือความทุกข์จะเข้ามาถึงสรรพสัตว์ สิ่งทั้งปวงนั้นผู้ไร้อำนาจต้องรับไว้ทั้งสิ้น ไม่มีทางหลีกเลี่ยงได้
12.27.17
पूर्वे वयसि मध्ये वाऽप्युत्तरे वा नराधिप ।
अवर्जनीयास्तेऽर्था वै काङ्क्षिता ये ततोऽन्यथा ॥ १२.२७.१७ ॥
โอ จอมคน ไม่ว่าในวัยหนุ่ม วัยกลางคน หรือวัยชรา สิ่งที่ปรารถนาทั้งหลายนั้นหลีกเลี่ยงไม่ได้ และมันจะไม่กลับเป็นอย่างอื่นไปจากที่เป็น
12.27.18
अप्रियैः सह संयोगो विप्रयोगश्च सुप्रियैः ।
अर्थानर्थौ सुखं दुःखं विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.१८ ॥
การประสบกับสิ่งที่ไม่เป็นที่รัก และการพลัดพรากจากผู้เป็นที่รักยิ่ง ลาภและความเสื่อมเสีย ความสุขและความทุกข์ ระเบียบแห่งสิ่งเหล่านี้ย่อมดำเนินตามกันไป
12.27.19
प्रादुर्भावश्च भूतानां देहत्यागस्तथैव च ।
प्राप्तिव्यायामयोगश्च सर्वमेतत्प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२७.१९ ॥
การเกิดขึ้นของสรรพสัตว์ และการละทิ้งร่างกาย รวมทั้งการได้มาและการประกอบด้วยความเพียร ทั้งหมดนี้ย่อมตั้งมั่นอยู่แล้ว
12.27.20
गन्धवर्णरसस्पर्शा निवर्तन्ते स्वभावतः ।
तथैव सुखदुःखानि विधानमनुवर्तते ॥ १२.२७.२० ॥
กลิ่น สี รส และการสัมผัส ย่อมเสื่อมคลายไปตามธรรมชาติ สุขและทุกข์ก็เช่นนั้น ระเบียบนั้นย่อมดำเนินต่อไป
12.27.21
आसनं शयनं यानमुत्थानं पानभोजनम् ।
नियतं सर्वभूतानां कालेनैव भवत्युत ॥ १२.२७.२१ ॥
ที่นั่ง ที่นอน พาหนะ การลุกขึ้น การดื่มและการกิน สิ่งเหล่านี้กำหนดไว้แล้วสำหรับสรรพสัตว์ทั้งปวง และย่อมเกิดขึ้นตามกาลเวลาเท่านั้น
12.27.22
वैद्याश्चाप्यातुराः सन्ति बलवन्तश्च दुर्बलाः ।
स्त्रीमन्तश्चापरे षण्ढा विचित्रः कालपर्ययः ॥ १२.२७.२२ ॥
แม้แพทย์ก็ยังเจ็บป่วย ผู้แข็งแรงกลับอ่อนแอ มีบุรุษที่มีภรรยา และบางคนเป็นขันที กระแสของกาลเวลาช่างแปลกประหลาด
12.27.23
कुले जन्म तथा वीर्यमारोग्यं रूपमेव च ।
सौभाग्यमुपभोगश्च भवितव्येन लभ्यते ॥ १२.२७.२३ ॥
การเกิดในตระกูลสูง กำลัง ความไม่มีโรค รูปงาม โชคลาภ และความสุขจากการเสวยสิ่งต่าง ๆ ได้มาด้วยสิ่งที่ถูกกำหนดไว้
12.27.24
सन्ति पुत्राः सुबहवो दरिद्राणामनिच्छताम् ।
नास्ति पुत्रः समृद्धानां विचित्रं विधिचेष्टितम् ॥ १२.२७.२४ ॥
คนยากจนที่ไม่ปรารถนาบุตร กลับมีบุตรมากมาย ส่วนคนมั่งคั่งกลับไม่มีบุตรเลย การดำเนินของโชคชะตาช่างประหลาดนัก
12.27.25
व्याधिरग्निर्जलं शस्त्रं बुभुक्षाश्चापदो विषम ।
ज्वरश्च मरणं जन्तोरुच्चाच्च पतनं तथा ॥ १२.२७.२५ ॥
โรคภัย ไฟ น้ำ อาวุธ ความหิว ภัยอันตราย พิษ ไข้ ความตายของสิ่งมีชีวิต และการตกลงจากที่สูง ก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน
12.27.26
निर्याणे यस्य यद्दिष्टं तेन गच्छति सेतुना ।
दृश्यते नाप्यतिक्रामन्न निष्क्रान्तोऽथवा पुनः।
दृश्यते चाप्यतिक्रामन्न निग्राह्योऽथवा पुनः ॥ १२.२७.२६ ॥
ทางใดที่กำหนดไว้สำหรับแต่ละคนในเวลาที่จากไป เขาย่อมไปตามทางนั้น ไม่มีใครเห็นเขาล่วงเลยไป หรือเห็นเขาจากไปแล้วกลับมาอีก แม้เห็นเขาล่วงเลยไป ก็ไม่อาจยับยั้งเขาไว้ได้ หรือไม่ก็เป็นเช่นนั้นอีก
12.27.27
दृश्यते हि युवैवेह विनश्यन्वसुमान्नरः ।
दरिद्रश्च परिक्लिष्टः शतवर्षो जरान्वितः ॥ १२.२७.२७ ॥
ในโลกนี้ เห็นคนมั่งมีที่กำลังพินาศไปแม้ยังหนุ่ม ส่วนคนยากจนและทุกข์ยากกลับมีชีวิตอยู่จนชรา ยืนยาวถึงร้อยปี
12.27.28
अकिञ्चनाश्च दृश्यन्ते पुरुषाश्चिरजीविनः ।
समृद्धे च कुले जाता विनश्यन्ति पतङ्गवत् ॥ १२.२७.२८ ॥
เห็นคนไม่มีอะไรเลยกลับมีอายุยืนยาว ส่วนผู้เกิดในตระกูลที่รุ่งเรืองกลับพินาศไปดุจแมลงเม่า
12.27.29
प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते ।
दरिद्राणां तु भूयिष्ठं काष्ठमश्मा हि जीर्यते ॥ १२.२७.२९ ॥
ในโลกนี้ ผู้มั่งคั่งโดยทั่วไปไม่มีกำลังจะเสวยสุข ส่วนคนยากจนส่วนมากกลับสึกกร่อนลงดุจไม้และหิน
12.27.30
अहमेतत्करोमीति मन्यते कालनोदितः ।
यद्यदिष्टमसंतोषाहुरात्मा पापमाचरेत् ॥ १२.२७.३० ॥
ถูกกาลเวลาผลักดัน คนหนึ่งคิดว่า "เราเป็นผู้ทำสิ่งนี้" และด้วยความไม่พอใจ เขาจะทำสิ่งใดที่ตนปรารถนาแล้วประพฤติตามนั้นเป็นบาป
12.27.31
मृगयाक्षाः स्त्रियः पानं प्रसङ्गा निन्दिता बुधैः ।
दृश्यन्ते पुरुषाश्चात्र संप्रयुक्ता बहुश्रुताः ॥ १२.२७.३१ ॥
การล่าสัตว์ การเล่นพนัน ผู้หญิง และการดื่มสุรา เป็นความหลงที่ผู้รู้ติเตียน แต่กลับเห็นบุรุษผู้มีความรู้มากมายหมกมุ่นอยู่ในสิ่งเหล่านี้ในโลกนี้
12.27.32
इति कालेन सर्वार्थानीप्सितानीप्सितानिह ।
स्पृशन्ति सर्वभूतानि निमित्तं नोपलभ्यते ॥ १२.२७.३२ ॥
เช่นนี้แล กาลเวลาทำให้สรรพสิ่งทั้งที่ปรารถนาและไม่ปรารถนาในโลกนี้ มากระทบสรรพสัตว์ทั้งปวง โดยไม่อาจพบเหตุของมันได้
12.27.33
वायुमाकाशमग्निं च चन्द्रादित्यावहः क्षपे ।
ज्योतींषि सरितः शैलान्कः करोति बिभतिं च ॥ १२.२७.३३ ॥
ลม อากาศ ไฟ พระจันทร์และพระอาทิตย์ผู้นำแสงมาในเวลากลางคืน ดวงดาว แม่น้ำ และภูเขา ใครเป็นผู้สร้างสิ่งเหล่านี้ และใครเป็นผู้ค้ำจุนไว้
12.27.34
शीतमुष्णं तथा वर्षं कालेन परिवर्तते ।
एवमेव मनुष्याणां सुखदुःखे नरर्षभ ॥ १२.२७.३४ ॥
ความหนาวและความร้อน รวมถึงฝน หมุนเวียนไปตามกาลเวลา เช่นเดียวกัน ความสุขและความทุกข์ของมนุษย์ก็หมุนเวียนเช่นนั้น ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ
12.27.35
नौषधानि न शस्त्राणि न होमा न पुनर्जपाः ।
त्रायन्ते मृत्युनोपेतं जरया चापि मानवम् ॥ १२.२७.३५ ॥
ทั้งยาทั้งอาวุธ ทั้งการบูชาด้วยการถวายเครื่องบูชาในไฟ หรือการสวดมนต์ซ้ำ ๆ ก็ไม่อาจคุ้มครองมนุษย์ที่ความตายเข้ามาถึงแล้ว หรือที่ความชราเข้ามาครอบงำได้
12.27.36
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ ।
समेत्य च व्यपेयातां तद्वद्भूतसमागमः ॥ १२.२७.३६ ॥
ดุจท่อนไม้สองท่อนที่อาจมาพบกันกลางมหาสมุทร และเมื่อพบกันแล้วก็ล่องลอยแยกจากกันไป การมาพบกันของสรรพสัตว์ก็เป็นเช่นนั้น
12.27.37
ये च निष्परुषैरुक्तगीतवाद्यैरुपस्थिताः ।
ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः ॥ १२.२७.३७ ॥
ผู้ที่ได้รับการปรนนิบัติด้วยถ้อยคำอ่อนโยน บทเพลง และดนตรี และผู้ที่ไร้ที่พึ่งและต้องอาศัยอาหารของผู้อื่น กาลเวลาปฏิบัติต่อทุกคนเสมอเหมือนกัน
12.27.38
मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।
संसारेष्वनुभूतानि कस्य ते कस्य वा वयम् ॥ १२.२७.३८ ॥
ในวัฏสงสาร เราได้ประสบกับบิดามารดานับพันคน และบุตรภรรยานับร้อย บิดามารดาและบุตรภรรยาเหล่านั้นเป็นของใครกัน และพวกเราเป็นของใครกัน
12.27.39
नैवास्य कश्चिद्भविता नायं भवति कस्यचित् ।
पथि संगतमेवेदं दारबन्धुसुहृज्जनैः ॥ १२.२७.३९ ॥
ไม่มีใครจะเป็นของเขา และเขาก็มิได้เป็นของใคร การมาอยู่ร่วมกับภรรยา ญาติ และมิตรสหาย เป็นเพียงการพบกันระหว่างทาง
12.27.40
क्वासे क्व च गमिष्यामि कोऽन्वहं किमिहास्थितः ।
कस्मात्किमनुशोचेयमित्येवं स्थापयेन्मनः ॥ १२.२७.४० ॥
เขาอยู่ที่ไหน และเราจะไปที่ใด เราเป็นใคร และเรามีสภาพเช่นไรในที่นี้ เหตุใดเราจึงต้องโศกเศร้า และโศกเศร้าเพราะสิ่งใด ผู้หนึ่งควรตั้งจิตให้มั่นคงด้วยความคิดเช่นนี้
12.27.41
अनित्ये प्रियसंवासे संसारे चक्रवद्गतौ ।
पथि संगतमेवैतद्धाता माता पिता सखा ॥ १२.२७.४१ ॥
ในการอยู่ร่วมกับผู้เป็นที่รักซึ่งไม่เที่ยง ในวัฏสงสารที่หมุนไปดุจวงล้อ ทั้งหมดนี้เป็นเพียงการพบกันบนทาง ผู้เลี้ยงดู มารดา บิดา และมิตร
12.27.42
न दृष्टपूर्वं प्रत्यक्षं परलोकं विदुर्बुधाः ।
आगमांस्त्वनतिक्रम्य श्रद्धातव्यं बुभूषता ॥ १२.२७.४२ ॥
โลกอื่นไม่เคยถูกเห็นด้วยตา ปราชญ์ทั้งหลายรู้จักโลกนั้น แต่ผู้ที่ปรารถนาความเจริญพึงมีศรัทธา โดยไม่ล่วงละเมิดคัมภีร์ทั้งหลาย
12.27.43
कुर्वीत पितृदैवत्यं धर्म्याणि च समाचरेत् ।
यजेच्च विद्वान्विधिवत्रिवर्गं चाप्युपाचरेत् ॥ १२.२७.४३ ॥
พึงประกอบพิธีบูชาบรรพบุรุษและเทพเจ้า และประพฤติธรรมตามที่ชอบธรรม ผู้มีปัญญาพึงบูชายัญตามวิธี และพึงปฏิบัติต่อไตรวรรคด้วย
12.27.44
सन्निमज्जेज्जगदिदं गम्भीरे कालसागरे ।
जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिदवबुध्यते ॥ १२.२७.४४ ॥
โลกนี้จมลงสู่มหาสมุทรแห่งกาลอันลึก ซึ่งมีความแก่และความตายเป็นจระเข้ใหญ่ แต่ไม่มีผู้ใดรู้สึกถึงเรื่องนี้
12.27.45
आयुर्वेदमधीयानाः केवलं सपरिग्रहाः ।
दृश्यन्ते बहवो वैद्या व्याधिभिः समबिप्लुताः ॥ १२.२७.४५ ॥
แพทย์จำนวนมากที่ศึกษาอายุรเวท แม้จะมีครอบครัวอยู่รอบตัว ก็ยังถูกเห็นว่าถูกโรคครอบงำจนสิ้นทางหนี
12.27.46
ते पिबन्तः कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च ।
न मृत्युमतिवर्तन्ते वेलामिव महोदधिः ॥ १२.२७.४६ ॥
แม้พวกเขาจะดื่มยาต้มและเนยใสหลายชนิด ก็ไม่อาจข้ามพ้นความตายได้ ดุจมหาสมุทรที่ไม่ล้ำฝั่งของตน
12.27.47
रसायनविदश्चैव सुप्रयुक्तरसायनाः ।
दृश्यन्ते जरया भग्ना नागा नागैरिवोत्तमैः ॥ १२.२७.४७ ॥
แม้ผู้รู้วิชาอายุวัฒนะและใช้ยาอายุวัฒนะอย่างถูกต้อง ก็ยังถูกเห็นว่าถูกความแก่ทำลาย ดุจช้างถูกช้างที่ประเสริฐที่สุดทำลาย
12.27.48
तथैव तपसोपेताः स्वाध्यायाध्ययने रताः ।
दातारो यज्ञशीलाश्च न तरन्ति जरान्तकौ ॥ १२.२७.४८ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้ที่ประกอบด้วยตบะ ยินดีในการท่องจำและศึกษาพระเวท ผู้ให้ทาน และผู้มีจิตใจโน้มไปทางบูชายัญ ย่อมไม่อาจข้ามพ้นความแก่และความตายได้
12.27.49
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः समाः ।
जातानां सर्वभूतानां न पुनर्वै समागमः ॥ १२.२७.४९ ॥
วันเวลาไม่หวนกลับ เดือนก็ไม่หวนกลับ ปีก็ไม่หวนกลับอีก สำหรับสรรพสัตว์ที่เกิดแล้ว ย่อมไม่มีการพบกันอีกครั้ง
12.27.50
सोऽयं विपुलमध्वानं कालेन ध्रुवमध्रुवः ।
स्रोतसैव समभ्येति सर्वभूतनिषेवितम् ॥ १२.२७.५० ॥
ด้วยกาล สิ่งที่ไม่เที่ยงนั้นย่อมดำเนินไปบนเส้นทางอันกว้างใหญ่อย่างแน่นอน ดุจกระแสน้ำ เป็นทางที่สรรพสัตว์ทั้งปวงเคยเดินผ่าน
12.27.51
देहो वा जीविताद्व्येति देही वाऽप्येति देहतः ।
पथि संगतमेवेदं दारैरन्यैश्च बन्धुभिः ॥ १२.२७.५१ ॥
กายย่อมพรากจากชีวิต หรือผู้มีกายย่อมพรากจากกาย การเกี่ยวข้องนี้ย่อมมีเพียงบนทาง กับภรรยา กับผู้อื่น และกับญาติทั้งหลาย
12.27.52
नायमत्यन्तसंवासो लभ्यते जातु केनचित् ।
अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्येन केनचित् ॥ १२.२७.५२ ॥
ไม่มีผู้ใดเคยได้การอยู่ร่วมกันอย่างสิ้นสุดนี้ แม้แต่กับกายของตนเอง จะกล่าวไปไยถึงกับผู้อื่นใด
12.27.53
क्वनु तेऽद्य पिता राजन्क्वनु तेऽद्य पितामहाः ।
न त्वं पश्यसि तानद्य न त्वां पश्यन्ति तेऽनघ ॥ १२.२७.५३ ॥
ข้าแต่พระราชา บิดาของพระองค์บัดนี้อยู่ที่ไหน ปู่ทวดทั้งหลายของพระองค์บัดนี้อยู่ที่ไหน บัดนี้พระองค์มิได้เห็นท่านเหล่านั้น และท่านเหล่านั้นก็มิได้เห็นพระองค์ ข้าแต่ผู้ไร้มลทิน
12.27.54
न चैव पुरुषो द्रष्टा स्वर्गस्य नरकस्य च ।
आगमस्तु सतां चक्षुर्नृपते तमिहाचर ॥ १२.२७.५४ ॥
ไม่มีบุรุษใดเห็นสวรรค์หรือนรก แต่คัมภีร์นั้นคือดวงตาของผู้ประเสริฐ ข้าแต่พระราชา จงประพฤติตามคัมภีร์นั้นในโลกนี้เถิด
12.27.55
चरितब्रह्मचर्यो हि प्रजायेत यजेत च ।
पितृदेवमनुष्याणामानृण्यादनसूयकः ॥ १२.२७.५५ ॥
ผู้ที่รักษาพรหมจรรย์ตามปฏิญาณการศึกษาพึงมีบุตรและบูชายัญ และเมื่อพ้นจากหนี้ต่อบรรพบุรุษ เทพเจ้า และมนุษย์แล้ว พึงไม่มีความริษยา
12.27.56
स यज्ञशीलः प्रजने निविष्टः ।
प्राग्ब्रह्मचारी प्रविभक्तभैक्षः।
आराधयेत्स्वर्गमिमं च लोकं ।
परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम् ॥ १२.२७.५६ ॥
ผู้นั้นยินดีในการบูชายัญ ตั้งมั่นในการมีบุตร เคยเป็นพรหมจารีมาก่อนและได้แบ่งปันการขออาหาร พึงบูชาสวรรค์และโลกนี้ทั้งสองเถิด โดยละความคดโกงในใจเสีย
12.27.57
सम्यक्स्वधर्मं चरतो नृपस्य ।
द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्।
प्रवृद्धचक्रस्य यशोऽभिवर्धते ।
सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु ॥ १२.२७.५७ ॥
สำหรับพระราชาผู้ประพฤติธรรมของตนโดยชอบ และรวบรวมทรัพย์อย่างถูกต้อง ซึ่งกองทัพแห่งล้อของท่านเจริญขึ้น เกียรติยศของท่านย่อมเพิ่มพูนในโลกทั้งปวง ทั้งในสิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว
12.27.58
इत्येवमाकर्ण्य विदेहराजो ।
वाक्यं समग्रं परिपूर्णहेतु।
अश्मानमामन्त्र्य विशुद्धबुद्धि ।
र्ययौ गृहं स्वं प्रति शान्तशोकः ॥ १२.२७.५८ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำทั้งหมดนี้ซึ่งครบถ้วนพร้อมด้วยเหตุผล พระราชาแห่งวิเทหะผู้มีปัญญาบริสุทธิ์ จึงกราบลาอัศมะ และด้วยความโศกที่สงบลงแล้ว ก็เสด็จกลับไปยังเรือนของตน
12.27.59
तथा त्वमप्यद्य विमुच्य शोक ।
मुत्तिष्ठ शक्रोपम हर्षमेहि।
क्षात्रेण धर्मेण मही जिता ते ।
तां भुङ्क्ष्व कुन्तीसुत मावमंस्थाः ॥ १२.२७.५९ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น วันนี้ท่านก็จงละความโศกเสีย ลุกขึ้นเถิด จงมาสู่ความยินดี ข้าแต่ผู้เสมอด้วยศักระ ท่านได้พิชิตแผ่นดินนี้ด้วยธรรมของกษัตริย์ จงครองแผ่นดินนั้นเถิด ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี อย่าดูหมิ่นมันเลย