મહાભારત · અધ્યાય 12.270
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.270.1
सद्भिर्वा यदि वाऽसद्भिः पन्थानमिममाश्रितः ।
प्रत्यक्षं क्रियतां साधु ततो ज्ञास्यसि तद्यथा ॥ १२.२७०.१ ॥
તું આ માર્ગ અપનાવે, સજ્જનો સાથે કે દુર્જનો સાથે, તો તે પ્રત્યક્ષ રીતે સારી રીતે કર; ત્યારે તું જાણીશ કે તે કેવો છે.
12.270.2
एते शकुन्ता बहवः समन्ताद्विचरन्ति ह ।
तवोत्तमाङ्गे संभूताः श्येनाश्चान्याश्च जातयः ॥ १२.२७०.२ ॥
જુઓ, અનેક પક્ષીઓ ચારે તરફ ઊડી રહ્યા છે; તારા માથા પર જન્મેલા બાજ અને અન્ય જાતિઓનાં પક્ષીઓ પણ છે.
12.270.3
आहूयैनान्महाब्रह्मन्विशमानांस्ततस्ततः ।
पश्येमान्हस्तपादैश्च श्लिष्टान्देहेषु सर्वशः ॥ १२.२७०.३ ॥
હે મહાબ્રાહ્મણ, અહીં-ત્યાં પ્રવેશતા આ પક્ષીઓને બોલાવીને જુઓ; હાથ-પગ વડે સર્વ દેહોને વળગેલા આમને જુઓ.
12.270.4
संभावयन्ति पितरं त्वया संभाविताः स्वगाः ।
असंशयं पिता वै त्वं पुत्रानाह्वय जाजले ॥ १२.२७०.४ ॥
તારા દ્વારા સન્માનિત સ્વર્ગગામીઓ પિતાનું સન્માન કરે છે; નિઃસંશય તું જ પિતા છે. હે જાજલિ, તારા પુત્રોને બોલાવ.
12.270.5
ततो जाजलिना तेन समाहूताः पतत्रिणः ।
वाचमुच्चारयन्ति स्म धर्मस्य वचनात्किल ॥ १२.२७०.५ ॥
ત્યારે જાજલિએ બોલાવેલા પક્ષીઓ ધર્મના વચનથી પોતાનો સ્વર ઉચ્ચારવા લાગ્યા.
12.270.6
अहिंसादि कृतं कर्म इह चैव परत्र च ।
श्रद्धां निहन्ति वै ब्रह्मन्सा हता हन्ति तं नरम् ॥ १२.२७०.६ ॥
અહિંસા વગેરેથી કરેલું કર્મ, આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ, હે બ્રાહ્મણ, શ્રદ્ધાનો નાશ કરે છે; હણાયેલી તે શ્રદ્ધા તે માણસનો નાશ કરે છે.
12.270.7
समानां श्रद्दधानानां संयतानां सुचेतसाम् ।
कुर्वतां यज्ञ इत्येव न यज्ञो जातु नेष्यते ॥ १२.२७०.७ ॥
સમાન, શ્રદ્ધાવાન, સંયમી અને શુદ્ધ મનવાળા જેઓ કરે તેમનો જ યજ્ઞ યજ્ઞ છે; બીજો યજ્ઞ ક્યારેય ઇચ્છાય નહીં.
12.270.8
श्रद्धा वै सात्विकी देवी सूर्यस्य दुहिता द्विज ।
सावित्री प्रसवित्री च हविर्वाङ्भनसी ततः ॥ १२.२७०.८ ॥
હે દ્વિજ, શ્રદ્ધા સાત્ત્વિક દેવી છે, સૂર્યની પુત્રી છે; તે સાવિત્રી અને પ્રસવિત્રી છે; ત્યારપછી હવિ, વાણી અને મન તેમનાથી ઉત્પન્ન થાય છે.
12.270.9
वाग्वृद्धं त्रायते श्रद्धा मनोवृद्धं च जाजले ।
श्रद्धावृद्धं वाङ्भनसी न यज्ञस्त्रातुमर्हति ॥ १२.२७०.९ ॥
હે જાજલિ, શ્રદ્ધા વાણીથી વધેલાનું અને મનથી વધેલાનું રક્ષણ કરે છે; પરંતુ શ્રદ્ધાથી વધેલા વાણી અને મનનું યજ્ઞ રક્ષણ કરવા સમર્થ નથી.
12.270.10
अत्र गाथा ब्रह्मगीताः कीर्तयन्ति पुराविदः ।
शुचेरश्रद्दधानस्य श्रद्दधानस्यर चाशुचेः ॥ १२.२७०.१० ॥
આ વિષયમાં પુરાણજ્ઞો બ્રહ્મગીત નામની ગાથા કહે છે: શુદ્ધ પણ શ્રદ્ધારહિત અને શ્રદ્ધાવાન પણ અશુદ્ધ — તેમનું ફળ ભિન્ન છે.
12.270.11
देवा वित्तममन्यन्त सदृशं यज्ञकर्मणि ।
श्रोत्रियस्य कदर्यस्य वदान्यस्य च वार्धुषेः ॥ १२.२७०.११ ॥
દેવતાઓએ યજ્ઞકર્મમાં સમાન યોગ્ય ધન માન્યું — શ્રોત્રિયનું, કૃપણનું, ઉદાર માણસનું અને વ્યાજખોરનું.
12.270.12
मीमांसित्वोभयं देवाः सममन्नमकल्पयन् ।
प्रजापतिस्तानुवाच विषमं कृतमित्युत ॥ १२.२७०.१२ ॥
બંનેનો વિચાર કરીને દેવતાઓએ અન્ન સમાન બનાવ્યું; ત્યારે પ્રજાપતિએ તેમને કહ્યું, 'આ તો વિષમ કરાયું છે.'
12.270.13
श्रद्धापूतं वदान्यस्य हतमश्रद्धयेतरत् ।
भोज्यमन्नं वदान्यस्य कदर्यस्य न वार्धुषेः ॥ १२.२७०.१३ ॥
શ્રદ્ધાથી પવિત્ર કરાયેલું, ઉદારનું અન્ન ભોજ્ય છે; અશ્રદ્ધાથી અપાયેલું નહીં. ઉદારનું જ અન્ન ખાવું; કંજૂસ કે વ્યાજખોરનું નહીં.
12.270.14
अश्रद्दधान एवैको देवानां नार्हते हविः ।
तस्यैवान्नं न भोक्तव्यमिति धर्मविदो विदुः ॥ १२.२७०.१४ ॥
અશ્રદ્ધાળુ એકલો જ દેવોને હવિ આપવા યોગ્ય નથી. તેનું અન્ન પણ ન ખાવું, એમ ધર્મજ્ઞો જાણે છે.
12.270.15
अश्रद्धा परमं पापं श्रद्धा पापप्रमोचनी ।
जहाति पापं श्रद्धावान्सर्पो जीर्णामिव त्वचम् ॥ १२.२७०.१५ ॥
અશ્રદ્ધા સૌથી મોટું પાપ છે; શ્રદ્ધા પાપમાંથી મુક્ત કરનારી છે. શ્રદ્ધાવાન પાપ છોડે છે, જેમ સાપ જૂની કાંચળી છોડે.
12.270.16
ज्यायसी या पवित्राणां निवृत्तिः श्रद्धया सह ।
निवृत्तशीलदोषो यः श्रद्धावान्पूत एव सः ॥ १२.२७०.१६ ॥
પવિત્ર કરનારાઓમાં શ્રદ્ધા સહિત નિવૃત્તિ શ્રેષ્ઠ છે. જેના શીલદોષ નિવૃત્ત થયા છે, તે શ્રદ્ધાવાન જ પવિત્ર છે.
12.270.17
किं तस्य तपसा कार्यं किं वृत्तेन किमात्मना ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥ १२.२७०.१७ ॥
તેને તપથી શું કામ, આચારથી શું, આત્માથી શું? આ પુરુષ શ્રદ્ધામય છે; જેની જેવી શ્રદ્ધા, તે તેવો જ.
12.270.18
इति धर्मः समाख्यातः सद्भिर्धर्मार्थदर्शिभिः ।
वयं जिज्ञासमानास्तु संप्राप्ता धर्मदर्शनात् ॥ १२.२७०.१८ ॥
આ રીતે ધર્મ-અર્થના દ્રષ્ટા સજ્જનોએ ધર્મ કહ્યો છે. અમે જાણવા ઇચ્છીને ધર્મદર્શન પામ્યા.
12.270.19
श्रद्धां कुरु महाप्राज्ञ ततः प्राप्स्यसि यत्परम् ॥ १२.२७०.१९ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, શ્રદ્ધા રાખ; પછી તું તે પરમને પામીશ.
12.270.20
न वै मुनीनां शृणुमश्च तत्वं ।
पृच्छामि ते वाणिज तत्वमेतत्।
पूर्वे हि पूर्वेऽप्यनवेक्षमाणा ।
नातः परं ते ऋषयः स्थापयन्ति ॥ १२.२७०.२० ॥
મુનિઓ પાસેથી અમે તે તત્ત્વ સાંભળ્યું નથી. હે વણિક, આ જ તત્ત્વ હું તને પૂછું છું. પૂર્વજોએ પણ તે જોયું નથી; ઋષિઓ આનાથી આગળ કંઈ સ્થાપતા નથી.
12.270.21
यस्मिन्नेवानुतीर्थेन पशवः प्राप्नुयुः सुखम् ।
पत्नीव्रतेन विधिना प्रकरोति नियोजयन्।
श्रद्धावाञ्श्रद्दधानश्च धर्मश्चैव हि वाणिज ॥ १२.२७०.२१ ॥
જે યોગ્ય તીર્થથી પશુઓ સુખ પામે, પત્નીવ્રતની વિધિથી જે કરે અને નિયોજિત કરે — હે વણિક, શ્રદ્ધાવાન અને શ્રદ્ધા રાખનાર એ જ ધર્મ છે.
12.270.22
स्ववर्त्मनि स्थितश्चैव गरीयानेव जाजले ॥ १२.२७०.२२ ॥
પોતાના માર્ગમાં સ્થિર રહેનાર જ શ્રેષ્ઠ બને છે, હે જાજલિ.
12.270.23
ततोऽचिरेण कालेन तुलाधारः स एव च ।
दिवं गत्वा महाप्राज्ञौ विहरेतां यथासुखम्।
स्वंस्वं स्थानमुपागम्य स्वकर्मफलनिर्मितम् ॥ १२.२७०.२३ ॥
પછી થોડા જ સમયમાં તે તુલાધાર અને તે બંને મહાપ્રાજ્ઞો સ્વર્ગે જઈને સુખપૂર્વક વિહરવા લાગ્યા; પોતપોતાના કર્મફળથી રચાયેલા સ્થાને પહોંચ્યા.
12.270.24
एवं बहुविधार्थं च तुलाधारेण भापितम् ।
सम्यक्चैवमुपालब्धो धर्मश्चोक्तः सनातनः ॥ १२.२७०.२४ ॥
આ રીતે તુલાધારે અનેક અર્થો સાથે આ કહ્યું; સારી રીતે આ રીતે ઉપદેશાઈને સનાતન ધર્મ કહેવાયો.
12.270.25
तस्य विख्यातवीर्यस्य श्रुत्वा वाक्यानि जाजलिः ।
तुलाधारस्य कौन्तेय शान्तिमेवान्वपद्यत ॥ १२.२७०.२५ ॥
હે કૌન્તેય, વિખ્યાત પરાક્રમી તુલાધારના એ વચનો સાંભળીને જાજલિને શાંતિ જ પ્રાપ્ત થઈ.
12.270.26
समानां श्रद्दधानानां युक्तानां च यथाबलम् ।
कुर्वतां यज्ञ इत्येव नायज्ञो जातु नेष्यते ॥ १२.२७०.२६ ॥
સમાન, શ્રદ્ધાવાન અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે યુક્ત થઈને કર્મ કરનારાઓનું કર્મ જ યજ્ઞ છે; તે ક્યારેય અયજ્ઞ ગણાતું નથી.
12.270.27
एवं बहुमतार्थं च तुलाधारेण भाषितम् ।
यथौपम्योपदेशेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२७०.२७ ॥
આ રીતે તુલાધારે ઘણા મૂલ્યવાન અર્થોવાળો ઉપદેશ ઉપમાઓ દ્વારા આપ્યો; હવે તું વધુ શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?