مهابهاراتا · أدهيايا 12.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.272.1
कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाऽथ चिरेण वा ।
सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः ॥ १२.२७२.१ ॥
كيف ينبغي أن يُفحص الأمر — بعجلة أم بعد زمن طويل؟ وفي مثل هذا العمل العسير أنت معلّمنا الأعظم.
12.272.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसां कुले ॥ १२.२७२.२ ॥
وهنا أيضاً يروون هذه الحكاية القديمة عمّا جرى في سالف الزمان لتشيراكارين في نسل الأنغيراسا.
12.272.3
गौतमस्य सुता ह्यासन्वीयांश्चिरकारिकः ।
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक।
चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु ॥ १२.२७२.३ ॥
كان بين أبناء غوتama الأكبر تشيراكارين. يا تشيراكارين، ليكن لك الخير؛ يا تشيراكارين، ليكن لك الخير! فإن الحكيم المتأني لا يخطئ في أفعاله.
12.272.4
चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ।
चिरेण सर्वकार्याणि विमृश्यार्थान्प्रपद्यते ॥ १२.२७२.४ ॥
كان ابن غوتama تشيراكارين عظيم الحكمة؛ يزن جميع الأمور زمناً طويلاً، ثم لا يُقدم على مقاصدها إلا بعد تمحيصها.
12.272.5
चिरं स चिन्तयत्यर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् ।
चिरं कार्याभिषत्तिं च चिरकारी तथोच्यते ॥ १२.२७२.५ ॥
يفكّر في مقاصده زمناً طويلاً، زمناً طويلاً وهو مستيقظ وزمناً طويلاً وهو نائم؛ وهو بطيء كذلك في إنجاز العمل، ولذلك يُدعى تشيراكارين، أي المتأني.
12.272.6
अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावीति चोच्यते ।
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ॥ १२.२७२.६ ॥
من أخذ بالكسل يُسمّى ضعيف الفهم؛ وهكذا يُقال عن الإنسان الخفيف العقل القصير النظر.
12.272.7
व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् ।
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति ॥ १२.२७२.७ ॥
ولكن لما وقع زنًا مع أحد، تجاوز الأب سائر الأبناء وقال غاضبًا: «اقتل هذه الأم».
12.272.8
इत्युक्त्वा स तदा विप्रो गौतमो जपतां वरः ।
अविमृश्य महाभागो वनमेव जगाम सः ॥ १२.२७२.८ ॥
قال ذلك، ثم مضى ذلك البراهمي غوتاما، أفضل المرتّلين، المبارك الجليل، دون تأمّل، إلى الغابة.
12.272.9
स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः ।
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम् ॥ १२.२७२.९ ॥
فقال، وهو بطيء الفعل بطبعه، "ليكن ذلك" بعد زمن طويل، ثم تأمّل، وبسبب بطئه ظلّ يفكّر زمنًا طويلًا.
12.272.10
पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् ।
कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् ॥ १२.२७२.१० ॥
كيف أنفّذ أمر أبي، وكيف لا أقتل أمي؟ وكيف أغرق في هذه الحجة الواهية باسم الدهارما كما يغرق الشرير؟
12.272.11
पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किंतु मां नानुपीडयेत् ॥ १२.२७२.११ ॥
أمر الأب هو أعلى الواجبات، وحماية الأم واجبي الخاص. كون المرء ابنًا ليس حرية؛ ولكن ليُبقِني ذلك غير معذَّب.
12.272.12
स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् ।
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् ॥ १२.२७२.१२ ॥
من قتل امرأةً وأمه، فهل يكون يومًا سعيدًا؟ ومن احتقر أباه، فهل ينال مكانةً راسخة؟
12.272.13
अनवज्ञा पितुर्युक्ता स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम् ॥ १२.२७२.१३ ॥
عدم احتقار الأب أمر لائق، وحماية الأم هي الواجب الخاص. هذان أمران لائقان ومحتملان؛ فكيف يُتجاوزان؟
12.272.14
पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जायतामिति ।
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च ॥ १२.२७२.१४ ॥
إن الأب يضع نفسه في الزوجة، قائلاً: «ليولد»، لحفظ السلوك والخلق والنسب، وحفظ الأسرة.
12.272.15
सोऽहं मात्रा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः ।
विज्ञानं मे कथं न स्याद्द्वौ बुद्ध्ये चात्मसंभवम् ॥ १२.२७२.१५ ॥
إنني ذاك نفسه، قد أُنشئتُ من جديد ابناً بالأم والأب. فكيف لا يكون لي علم: العقلان، والمعرفة المولودة من الذات؟
12.272.16
जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि ।
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये ॥ १२.२७२.१६ ॥
ما قاله الأب في طقس الولادة، وما قاله في طقس التنشئة، هو تأكيد كافٍ لتحديد إجلال الأب.
12.272.17
गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्यापनान्वितः ।
पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः ॥ १२.२७२.१७ ॥
الأب، الحائز على الرعاية والتعليم، هو المعلّم الأعلى والدهر الأسمى. والدهر الذي يعلنه الأب ثابت راسخ حتى في الفيدا.
12.272.18
प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता ।
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति ॥ १२.२७२.१८ ॥
الابن لا يستطيع أن يعطي أباه إلا المحبة، أما الأب فيعطي ابنه كل شيء. الجسد وما سواه مما يُعطى، والأب وحده يُنعمه.
12.272.19
तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कदाचन ।
पातकान्यपि पूयन्ते पितुःर शासनकारिणः ॥ १२.२७२.१९ ॥
فلذلك ينبغي تنفيذ كلام الأب وعدم التشكيك فيه أبدًا؛ حتى ذنوب من يطيعون أمر أبيهم تُطهَّر.
12.272.20
भाग्यभोगे प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने ।
धात्र्याश्चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा ॥ १२.२७२.२० ॥
في التمتع بالحظ، وفي الولادة، وفي إظهار جميع العوالم، وفي الاتصال بالمرضعة، وكذلك في طقس فرق الشعر (الأب هو المقدَّم).
12.272.21
पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः ।
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणन्ति देवताः ॥ १२.२७२.२१ ॥
الأب هو الدارما، والأب هو السماء، والأب هو أسمى التقشف؛ فإذا سرّ الأب، سرّت جميع الآلهة.
12.272.22
आशिषस्ता भजन्त्यनं पुरुषं प्राह यत्पिता ।
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यच्चाभिनन्दति ॥ १२.२७२.२२ ॥
تلازم تلك البركات الشخصَ الذي يخاطبه الأب؛ وما يقرّه الأب هو كفّارة جميع الذنوب.
12.272.23
मुच्यते बन्धनात्पुरुषं फलं वृक्षान्प्रमुच्यते ।
क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता पुत्रं न मुञ्चति ॥ १२.२७२.२३ ॥
يتحرر الإنسان من قيده، وتسقط الثمرة عن الشجرة؛ أما الأب فإنه، وإن عانى من محبة أبنائه، لا يتخلى عن ابنه.
12.272.24
एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् ।
पिता नाल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम् ॥ १२.२७२.२४ ॥
وقد تأملنا هذا إلى هنا: إجلال الابن للأب. ومكانة الأب ليست بأدنى؛ والآن سأتأمل مكانة الأم.
12.272.25
यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः ।
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथाऽरणिः ॥ १२.२७२.२५ ॥
إن هذا التركيب الجسدي المكوّن من العناصر الخمسة الذي فيّ، في حالتي الفانية، سببه أمي، كما أن العود (الأرني) هو سبب النار.
12.272.26
माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ।
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये ॥ १२.२७२.२६ ॥
الأم هي عود الأرني لأجساد الرجال، وهي راحة كل مكروب؛ فمع الأم يكون للمرء ولي، وبغيرها يكون يتيماً.
12.272.27
न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति ।
श्रिया हीनोऽपि यो गेहमम्बेति प्रतिपद्यते ॥ १२.२७२.२७ ॥
من كان محروماً من الثراء ثم وجد بيته كأنه 'أم'، فلا يحزن، ولا يسحبه الشيخوخة إلى الأسفل.
12.272.28
पुत्रपौत्रोपपन्नोपि जननीं यः समाश्रितः ।
अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत् ॥ १२.२७२.२८ ॥
حتى من له أبناء وأحفاد، إن لجأ إلى أمه، فليتصرف، حتى في نهاية مئة عام، كطفل ابن سنتين.
12.272.29
समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा ।
रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः ॥ १२.२७२.२९ ॥
سواء كان الابن قادراً أو عاجزاً، نحيفاً أو قوياً، فالأم وحدها تحميه؛ ولا يوجد غيرها يرعاه على الوجه المعتاد.
12.272.30
तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः ।
तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते ॥ १२.२७२.३० ॥
عندئذٍ يصبح شيخاً، وعندئذٍ يصبح حزيناً؛ وحين يفارق أمه يصبح عالمه خالياً.
12.272.31
नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः ।
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रिया ॥ १२.२७२.३१ ॥
لا ظل يعادل الأم، ولا ملاذ يعادل الأم. لا حماية تعادل الأم، ولا حبيب يعادل الأم.
12.272.32
कुक्षौ संधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता ।
अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः ॥ १२.२७२.३२ ॥
تُدعى ظِئراً (dhātrī) لحملها في الرحم، وتُذكر والدةً (jananī) لولادتها. وتُدعى أمبا لتنميتها الأطراف، وفيرسو لإنجابها الأبطال.
12.272.33
शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् ।
चेतनावान्स को हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः ॥ १२.२७२.३३ ॥
تُدعى شُشروح (śuśrūḥ) لرعايتها الطفل، ثم ترعى الجسد أيضاً. فأيُّ كائن واعٍ، رأسه غير مجوف، يقتلها؟
12.272.34
दंपत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसन्धिः कृतः किल ।
तं माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थितः ॥ १२.२७२.३४ ॥
ما يُعقد من قصد عند اتحاد أنفاس الزوجين يُسمّى أمّاً وأباً، وغاية الكائنات قائمة في الأم.
12.272.35
माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः ।
मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः ॥ १२.२७२.३५ ॥
الأم تعرف النسب، والأم تعرف من هو ابنه. وبمجرد إعالة الأم يتولّد في الأب الحنوّ والمودّة نحو الذرية.
12.272.36
पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च ।
यदा यास्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यतां ॥ १२.२७२.३६ ॥
حين يرحل الرجال بعد أن يعقدوا الزواج بأيديهم بأنفسهم ويدخلوا في الواجب المشترك، لن تكون النساء أهلاً للهجر.
12.272.37
भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पालनाद्धि पतिस्तथा ।
गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पुनः पतिः ॥ १२.२७२.३७ ॥
يُسمّى الزوج بھرتا لأنه يعول زوجته، وبتي لأنه يحميها. لكن إذا زالت هذه الصفة فلا يبقى بھرتا ولا يعود بتي.
12.272.38
एवं स्त्री नापराघ्नोति नर एवापराध्यति ।
व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति ॥ १२.२७२.३८ ॥
وهكذا لا ترتكب المرأة ذنبًا، بل الرجل هو الذي يذنب. فالرجل وحده، إذ ينحرف إلى عيب عظيم، يصير مذنبًا.
12.272.39
स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् ।
तस्मात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ ॥ १२.२७२.३९ ॥
إن الزوج عند المرأة هو الإله الأعلى كما يُذكر. ولذلك أعطت نفسها، وهي مساوية لذاتها، للأعلى.
12.272.40
नापराधोऽस्ति नारीणां नर एवापराध्यति ।
सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः ॥ १२.२७२.४० ॥
لا ذنب على النساء؛ بل الرجل هو الذي يذنب. ولما كان الرجل وحده مذنبًا في كل فعل، فإن النساء لا يذنبن.
12.272.41
यश्चनोक्तोऽथ निर्देशः स्त्रिया मैथुनवृद्धये ।
तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नास्ति संशयः ॥ १२.२७२.४१ ॥
ومن يذكّر المرأة بذلك التوجيه بوضوح، وهو توجيه لم يُقل لزيادة الوصال، فلا إثم عليه؛ ولا شك في ذلك.
12.272.42
एवं नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् ।
अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः ॥ १२.२७२.४२ ॥
وهكذا ينبغي أن يُعرف أن المرأة والأم ومن هو في مكانة أعلى لا يُقتلون؛ حتى البهائم غير المميّزة تعلم ذلك.
12.272.43
देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः ।
मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम् ॥ १२.२७२.४३ ॥
يعرفون بين الآلهة من يقف واحدًا في جمعهم أبًا؛ ومن المحبة يذهب الفاني والإله إلى الأم.
12.272.44
एवं विमृशतस्तस्य विरकारितया बहु ।
दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततोस्याभ्यागमत्पिता ॥ १२.२७२.४४ ॥
وبينما كان يتأمل على هذا النحو، مضى زمن طويل في زهده؛ ثم عاد إليه أبوه.
12.272.45
मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः ।
विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम् ॥ १२.२७२.४५ ॥
كان الحكيم الجليل غوتاما ميدهاتيثي مقيمًا في التقشف، فتأمل، ومع الزمن أدرك انحراف سلوك زوجته.
12.272.46
सोऽब्रवीद्भृशसंतप्तो दुःखेनाश्रूणि वर्तयन् ।
श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः ॥ १२.२७२.४६ ॥
تألم بشدة، وذرف الدموع حزنًا، ثم تكلم؛ وبفضل ثباته المكتسب بلغ الندم.
12.272.47
आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः ।
अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मण्यं रूपमास्थितः ॥ १२.२७२.४७ ॥
جاء إلى ناسكي بورندارا، سيد العوالم الثلاثة، متخذًا عهد الضيف ومتشكلًا بصورة البراهمي.
12.272.48
स मया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिषूजितः ।
अर्ध्यं पाद्यं यथान्यायं मया च प्रतिपादितः ॥ १२.२७२.४८ ॥
واسيته بالكلام، وأكرمته بالترحيب، وقدمت له الأرغيا وماء القدمين وفق الأصول.
12.272.49
परवानस्मि चेत्युक्तः प्रणयिष्यति तेन च ।
अत्र चाकुशले जाते स्त्रिया नास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७२.४९ ॥
قيل: "أنا تابعة لك"، فسيقودها هو. وهنا، إن حدث سوء، فلا ذنب على المرأة.
12.272.50
एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः ।
अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति ॥ १२.२७२.५० ॥
هكذا لا المرأة ولا أنا ولا عابر سبيل ولا سيد الآلهة يرتكب إثمًا بحق الدارما، بل الغفلة هي التي تُخطئ.
12.272.51
ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः ।
ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे ॥ १२.२७२.५१ ॥
يسمّونه بلاءً ناشئًا عن الحسد، وبه يسقط حتى أهل الترك المرتفع للمني. وبالحسد أُسقطت، وغرقت في بحر الأعمال الآثمة.
12.272.52
हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च वासिताम् ।
भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति ॥ १२.२७२.५२ ॥
بعد أن قتلت المرأة الفاضلة وامرأةً أخرى، وتركت من حبسها البلاء، والزوجة التي وجب إعالتها، فمن ذا الذي يخلّصني الآن؟
12.272.53
अन्तरेण मयाऽऽज्ञप्तश्चिरकारीत्युदारधीः ।
यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् ॥ १२.२७२.५३ ॥
"وإن كان مأمورًا مني، فهو كريم العقل حريص على التروّي." لو كان اليوم متروّيًا، لكان قد أنقذني من الإثم.
12.272.54
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५४ ॥
يا متروّي، لك السلامة، لك السلامة! يا متروّي، إن كنت اليوم متروّيًا، فلذلك أنت المتروّي.
12.272.55
त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं त्वया ।
आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५५ ॥
أنقذني وأمنا، وبالتقشف الذي اكتسبته أنقذ نفسك من الذنوب؛ كن اليوم من يتأنى في فعله.
12.272.56
सहजं चिरकारित्वमतिप्रज्ञतया तव ।
सफलं तत्तथा तेऽस्तु भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५६ ॥
لتثمر تأنيك الفطري وحكمتك العظيمة، ولتكن الأمور لك كذلك؛ كن اليوم من يتأنى في فعله.
12.272.57
चिरमांशसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः ।
सफलं चिकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक ॥ १२.२७२.५७ ॥
حملتك أمك زمنًا طويلًا، وحفظتك في رحمها زمنًا طويلًا؛ فاجعل تأنيك مثمرًا، أيها المتأني.
12.272.58
चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति धारितः ।
आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक ॥ १२.२७२.५८ ॥
من شدة الهم يتأخر، ويطيل النوم؛ وإذ ترى طول همّنا نحن الاثنين، أيها المتأني.
12.272.59
एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा ।
चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके ॥ १२.२७२.५९ ॥
هكذا، أيها الملك، رأى الحكيم الكبير غوتاما المهموم ابنه تشيراكارين واقفًا قريبًا منه.
12.272.60
चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः ।
शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे ॥ १२.२७२.६० ॥
لكنّ تشيراكارين لما رأى أباه حزن حزنًا شديدًا، فألقى سلاحه، وأحنى رأسه، وشرع يسترضيه.
12.272.61
गौतमस्तं ततो दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि ।
पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यागमन्मुदम् ॥ १२.२७२.६१ ॥
فرأى غوتama حينئذ ابنه ساقطًا على الأرض برأسه، ورأى زوجته في هيئة حزينة، فامتلأ فرحًا عظيمًا.
12.272.62
न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना ।
विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः ॥ १२.२७२.६२ ॥
لم يكن ذلك العظيم قد اتخذ تلك الزوجة للاتحاد في الخلوة، وكان الابن المقيم في الصومعة أيضًا متزنًا.
12.272.63
हन्या इति समादेशः शस्त्रपाणौ सुते स्थिते ।
विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु ॥ १२.२७२.६३ ॥
كان الأمر «اقتله!» موجهًا إلى الابن الواقف بالسلاح في يده؛ لكنه كان متواضعًا في غاية ميلاده، وفي النفي، وفي واجباته الخاصة.
12.272.64
बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् ।
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति ॥ १२.२७२.६४ ॥
عندما رأى الابن منحنيًا عند قدمي أبيه، ظن في نفسه أن تهور حمل السلاح يخفيه الخوف.
12.272.65
ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि ।
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः ॥ १२.२७२.६५ ॥
ثم أثنى عليه الأب زمنًا طويلًا، وشمّ رأسه زمنًا طويلًا، وعانقه بذراعيه زمنًا طويلًا، وبارك له قائلًا: «عِش طويلًا!»
12.272.66
एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षगुणैर्युतः ।
अभिनन्द्य महाप्रज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२७२.६६ ॥
هكذا قال غوتama العظيم الحكمة، المتصف بصفات المودة والفرح، بعد أن حيّا ابنه، هذه الكلمات.
12.272.67
चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव ।
चिराय यदि ते सौम्य चिरमस्मि न दुःखितः ॥ १२.२७२.६७ ॥
أيها المتأني في عملك، لك الخير. فلتبقَ صبورًا زمنًا طويلًا. أيها اللطيف، وإن تأخرت، لا أحزن طويلًا.
12.272.68
गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः ।
चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयाः ॥ १२.२७२.६८ ॥
وقال الحكيم غوتاما، أفضل الحكماء، هذه الأبيات أيضًا: ففي الثابتين المتأنين تجد الفضائل مأواها.
12.272.69
चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् ।
चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति ॥ १२.२७२.६९ ॥
ينبغي أن تربط الصديق ببطء، وأن تترك ما فعلته ببطء. فالصداقة التي تتكون ببطء وحده تستحق أن تدوم طويلًا.
12.272.70
रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि ।
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७० ॥
في الشهوة والكبرياء والغرور، وفي الخيانة والفعل الآثم، وحتى في المهمة المكروهة التي يجب إنجازها، يُمدح المتأني.
12.272.71
बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च ।
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७१ ॥
في معاملة الأقارب والأصدقاء والخدم والنساء، وفي الذنوب غير الواضحة، يُمدح المتأني.
12.272.72
एवं स गौतमस्तत्र प्रीतः पुत्रस्य भारत ।
कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तथा ॥ १२.२७२.७२ ॥
وهكذا، يا سليل بهارata، يا كوروي، سُرّ غوتاما هناك بابنه، لذلك العمل وتلك الروية.
12.272.73
एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः ।
चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७३ ॥
وهكذا، من يتدبر الأمور كلها جيدًا ثم يتخذ قراره متأخرًا، لا يندم طويلًا.
12.272.74
चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति ।
पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते ॥ १२.२७२.७४ ॥
من يكظم غضبه زمنًا طويلًا ويضبط فعله زمنًا طويلًا، لا يأتي عملًا يجلب الندم بعد ذلك.
12.272.75
चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्यांश्च पूजयेत् ।
चिरं धर्मं निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् ॥ १२.२७२.७५ ॥
فليخدم المسنين زمنًا طويلًا، وليُكرم الآخرين زمنًا طويلًا، وليمارس الدارما زمنًا طويلًا، وليواصل البحث زمنًا طويلًا.
12.272.76
चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च ।
चिरं विनीय चात्मानं चिरं चात्यनवज्ञताम् ॥ १२.२७२.७६ ॥
فليلازم العلماء زمنًا طويلًا، وليخدم الفضلاء زمنًا طويلًا، وليهذب نفسه زمنًا طويلًا، وليجتنب احتقار الآخرين زمنًا طويلًا.
12.272.77
ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् ।
चिरं पृष्टोऽपि च ब्रूयाच्चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७७ ॥
إذا تكلم غيره بكلام موافق للدارما فليُصغِ زمنًا طويلًا، وإذا سُئل فليجب طويلًا، فلا يندم زمنًا طويلًا.
12.272.78
उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमो सुमहातपाः ।
समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा ॥ १२.२७२.७८ ॥
بعد أن عبد سنين كثيرة في ذلك المتعبد، ذهب ذلك البراهمي عظيم التقشف إلى السماء مع ابنه حينئذ.