マハーバーラタ · 章 12.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.272.1
कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाऽथ चिरेण वा ।
सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः ॥ १२.२७२.१ ॥
事を吟味するには、速やかにすべきか、それとも長い時を要すべきか。このような困難な事において、あなたこそ我らの最高の師です。
12.272.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसां कुले ॥ १२.२७२.२ ॥
ここでもこの古い物語が語られる。昔アンギラスの家系で、遅しき者（チラカーリン）に起きたことである。
12.272.3
गौतमस्य सुता ह्यासन्वीयांश्चिरकारिकः ।
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक।
चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु ॥ १२.२७२.३ ॥
ゴータマの息子たちの中で最も年長であったのは遅しき者（チラカーリン）であった。チラカーリンよ、汝に吉祥あれ。チラカーリンよ、汝に吉祥あれ。賢明な遅しき者は、行いにおいて過ちを犯さないのだ。
12.272.4
चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ।
चिरेण सर्वकार्याणि विमृश्यार्थान्प्रपद्यते ॥ १२.२७२.४ ॥
ゴータマの子、遅しき者チラカーリンは大いに賢かった。あらゆる事を長く考量し、その目的を吟味してから取りかかったのである。
12.272.5
चिरं स चिन्तयत्यर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् ।
चिरं कार्याभिषत्तिं च चिरकारी तथोच्यते ॥ १२.२७२.५ ॥
彼は長く目的を思い巡らし、目覚めている間も長く、眠っている間も長い。事を成すにも遅い。それゆえ彼は遅しき者チラカーリンと呼ばれる。
12.272.6
अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावीति चोच्यते ।
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ॥ १२.२७२.६ ॥
怠惰に陥る者は愚鈍と呼ばれる。これは知恵の軽薄で遠見のない人について言われることである。
12.272.7
व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् ।
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति ॥ १२.२७२.७ ॥
しかし誰かと不義が起きたとき、父は他の息子たちを飛び越え、怒って言った。「この母を殺せ。」
12.272.8
इत्युक्त्वा स तदा विप्रो गौतमो जपतां वरः ।
अविमृश्य महाभागो वनमेव जगाम सः ॥ १२.२७२.८ ॥
こう言うと、そのバラモンのゴータマは、読誦者の中で最も優れた大福徳者であったが、熟慮もせずに森へ去った。
12.272.9
स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः ।
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम् ॥ १२.२७२.९ ॥
彼は生まれつき行動が遅く、長い時を経て「そうしよう」と言い、熟考し、遅さゆえに長いあいだ思い悩んだ。
12.272.10
पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् ।
कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् ॥ १२.२७२.१० ॥
父の命令をどう果たし、母をどう殺さずにいられようか。法の口実の中で、悪人のように沈んでよいものか。
12.272.11
पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किंतु मां नानुपीडयेत् ॥ १२.२७२.११ ॥
父の命令は最高の義務であり、母を守ることは私自身の義務である。息子であることは自由ではない。しかし、それが私を苦しめることがあってはならない。
12.272.12
स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् ।
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् ॥ १२.२७२.१२ ॥
女性と母を殺して、誰が幸せになれるだろうか。父を軽んじて、誰が確かな地位を得られるだろうか。
12.272.13
अनवज्ञा पितुर्युक्ता स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम् ॥ १२.२७२.१३ ॥
父を軽んじないことは当然であり、母を守ることは自らの務めである。この二つは適切で耐え得るものである。どうしてこれを踏み越えられようか。
12.272.14
पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जायतामिति ।
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च ॥ १२.२७२.१४ ॥
父は、「彼が生まれますように」と思い、妻の中に自らを置く。品行、性格、系譜、そして家系を保つために。
12.272.15
सोऽहं मात्रा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः ।
विज्ञानं मे कथं न स्याद्द्वौ बुद्ध्ये चात्मसंभवम् ॥ १२.२७२.१५ ॥
その私は、母と父によって再び息子として生み出された。どうして私に知恵がないことがあろうか。二つの知性と、自己から生じた知識が。
12.272.16
जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि ।
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये ॥ १२.२७२.१६ ॥
誕生の儀式で父が述べたこと、入門の儀式で父が述べたこと、それが父への敬意を定めるに足る確かな裏付けである。
12.272.17
गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्यापनान्वितः ।
पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः ॥ १२.२७२.१७ ॥
養育と教えを備えた父こそ、最上の師であり、至高の法である。父が説く法は、ヴェーダにおいてさえ確かに定められている。
12.272.18
प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता ।
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति ॥ १२.२७२.१८ ॥
息子が父に与えられるのは愛情だけであるが、父は息子にすべてを与える。身体などは捧げられるべきものであり、それを与えるのは父ただ一人である。
12.272.19
तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कदाचन ।
पातकान्यपि पूयन्ते पितुःर शासनकारिणः ॥ १२.२७२.१९ ॥
ゆえに父の言葉は実行すべきであり、決して疑ってはならない。父の命に従う者の罪さえも清められる。
12.272.20
भाग्यभोगे प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने ।
धात्र्याश्चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा ॥ १२.२७२.२० ॥
幸運を享受するとき、出産のとき、全世界を示すとき、乳母との結びつきのとき、そして髪分けの儀式においても（父が第一である）。
12.272.21
पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः ।
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणन्ति देवताः ॥ १२.२७२.२१ ॥
父はダルマであり、父は天界であり、父は至高の苦行である。父が喜ぶとき、すべての神々も喜ぶ。
12.272.22
आशिषस्ता भजन्त्यनं पुरुषं प्राह यत्पिता ।
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यच्चाभिनन्दति ॥ १२.२७२.२२ ॥
父が語りかける人にはその祝福が付き従う。父が喜んで認めるものこそ、すべての罪の贖いである。
12.272.23
मुच्यते बन्धनात्पुरुषं फलं वृक्षान्प्रमुच्यते ।
क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता पुत्रं न मुञ्चति ॥ १२.२७२.२३ ॥
人は束縛から解かれ、果実は木から離れる。しかし父は、息子への愛情に苦しんでも、息子を手放さない。
12.272.24
एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् ।
पिता नाल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम् ॥ १२.२७२.२४ ॥
ここまでで、息子にとっての父の尊さについては考えた。父の地位は劣るものではない。今度は母の地位について考えよう。
12.272.25
यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः ।
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथाऽरणिः ॥ १२.२७२.२५ ॥
私の内にある、死すべき身にして五大からなるこの身体の集合は、火にとっての火きりぎねのように、私の母がその原因である。
12.272.26
माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ।
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये ॥ १२.२७२.२६ ॥
母は人の身体の火きりぎねであり、苦しむ全ての者の安らぎである。母を得れば庇護者があり、失えば孤児となる。
12.272.27
न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति ।
श्रिया हीनोऽपि यो गेहमम्बेति प्रतिपद्यते ॥ १२.२७२.२७ ॥
富を失っていても、家を「母」として得る者は嘆くことがなく、老いも彼を衰えさせることはない。
12.272.28
पुत्रपौत्रोपपन्नोपि जननीं यः समाश्रितः ।
अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत् ॥ १२.२७२.२८ ॥
息子や孫に恵まれていても、母に身を寄せる者は、百年の終わりにおいてさえ二歳の子どものように振る舞うがよい。
12.272.29
समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा ।
रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः ॥ १२.२७२.२९ ॥
息子が有能であれ無能であれ、痩せていようと丈夫であろうと、ただ母だけが彼を守る。規定どおりに養う者は他にいない。
12.272.30
तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः ।
तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते ॥ १२.२७२.३० ॥
母と別れるとき、彼は老い、そのとき彼は悲しむ。母と引き離されるとき、彼の世界は空になる。
12.272.31
नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः ।
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रिया ॥ १२.२७२.३१ ॥
母に等しい陰はなく、母に等しい拠り所もない。母に等しい守りはなく、母に等しい愛しい者もない。
12.272.32
कुक्षौ संधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता ।
अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः ॥ १२.२७२.३२ ॥
腹に宿して支えるゆえにダートリー、生むゆえにジャナニーと記憶される。四肢を育てるゆえにアンバー、勇士を産むゆえにヴィーラスーである。
12.272.33
शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् ।
चेतनावान्स को हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः ॥ १२.२७२.३३ ॥
幼子を世話するゆえにシュシュルーフ、その後は身体も世話する。頭に穴のない有情のどれが、彼女を殺すだろうか。
12.272.34
दंपत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसन्धिः कृतः किल ।
तं माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थितः ॥ १२.२७२.३४ ॥
夫婦が命を結び合わせるときに立てられた意志は、母と父と呼ばれる。生きものの目的は母のうちに据えられている。
12.272.35
माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः ।
मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः ॥ १२.२७२.३५ ॥
母は血筋を知っており、母は彼が誰の子かを知っている。母を養うだけで、父の子らへの愛情と慈しみが生じる。
12.272.36
पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च ।
यदा यास्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यतां ॥ १२.२७२.३६ ॥
男が自ら手をとる婚礼を行い、共同の法に入ったのち去ってゆくとき、女は見捨てられるに値しない。
12.272.37
भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पालनाद्धि पतिस्तथा ।
गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पुनः पतिः ॥ १२.२७२.३७ ॥
夫は妻を養うゆえにバルター（bhartā）と呼ばれ、守るゆえにパティ（pati）と呼ばれる。しかしその徳が失われれば、もはや夫（バルター）でもなく、再びパティでもない。
12.272.38
एवं स्त्री नापराघ्नोति नर एवापराध्यति ।
व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति ॥ १२.२७२.३८ ॥
このように女は過ちを犯さず、過ちを犯すのは男である。大きな過失に迷い込み逸脱するのは、男だけが罪人となる。
12.272.39
स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् ।
तस्मात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ ॥ १२.२७२.३९ ॥
女にとって夫こそ最高の神と記憶されている。ゆえに彼女は自分と等しい自身を、最高の者に捧げたのである。
12.272.40
नापराधोऽस्ति नारीणां नर एवापराध्यति ।
सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः ॥ १२.२७२.४० ॥
女に過ちはなく、過ちを犯すのは男である。すべての行いにおいて過ちを負うのは男であるから、女は過ちを犯さない。
12.272.41
यश्चनोक्तोऽथ निर्देशः स्त्रिया मैथुनवृद्धये ।
तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नास्ति संशयः ॥ १२.२७२.४१ ॥
女に性交の増進のために説かれたのではないその教示を、明確に思い起こさせる者には非法はない。これに疑いはない。
12.272.42
एवं नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् ।
अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः ॥ १२.२७२.४२ ॥
このように、女と母、そしてより大きな尊敬の位にある者は殺されてはならないと知るべきである。思慮なき獣でさえこれを知っている。
12.272.43
देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः ।
मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम् ॥ १२.२७२.४३ ॥
神々の集いにおいて一つとして立つ者を父と知る。人間も神々も愛情から母のもとへ赴く。
12.272.44
एवं विमृशतस्तस्य विरकारितया बहु ।
दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततोस्याभ्यागमत्पिता ॥ १२.२७२.४४ ॥
彼がこのように思い悩むうちに、厭離のため長い時が過ぎた。やがて父が戻ってきた。
12.272.45
मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः ।
विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम् ॥ १२.२७२.४५ ॥
大智のゴータマ・メーダーティティは苦行に止まり、思案の末、やがて妻の振る舞いの逸脱を悟った。
12.272.46
सोऽब्रवीद्भृशसंतप्तो दुःखेनाश्रूणि वर्तयन् ।
श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः ॥ १२.२७२.४६ ॥
彼は深く苦しみ、悲しみに涙を流しながら語った。学んだ忍耐の恩寵により、彼は悔悟に至った。
12.272.47
आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः ।
अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मण्यं रूपमास्थितः ॥ १२.२७२.४७ ॥
三界の主プランダラ（インドラ）が私の庵に来られた。客人の誓いを守り、バラモンの姿をとって。
12.272.48
स मया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिषूजितः ।
अर्ध्यं पाद्यं यथान्यायं मया च प्रतिपादितः ॥ १२.२७२.४८ ॥
私は言葉で彼を慰め、歓迎で敬い、作法どおりに閼伽と足を洗う水を捧げた。
12.272.49
परवानस्मि चेत्युक्तः प्रणयिष्यति तेन च ।
अत्र चाकुशले जाते स्त्रिया नास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७२.४९ ॥
「私はあなたに従う」と言われた女は、彼によって導かれる。ここで不幸が起きても、女に過ちはない。
12.272.50
एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः ।
अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति ॥ १२.२७२.५० ॥
このように、女も私も旅人も神々の王も法に背くのではない。法に背くのは怠慢である。
12.272.51
ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः ।
ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे ॥ १२.२७२.५१ ॥
嫉妬から生じる悪癖と人は言う。それによって上昇する精を保つ者さえ堕ちる。嫉妬によって私は打ち倒され、悪行の海に沈んだ。
12.272.52
हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च वासिताम् ।
भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति ॥ १२.२७२.५२ ॥
貞淑な女と別の女を殺し、悪癖に縛られた女と、妻として養うべき女を捨てた今、誰が私を救ってくれるだろうか。
12.272.53
अन्तरेण मयाऽऽज्ञप्तश्चिरकारीत्युदारधीः ।
यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् ॥ १२.२७२.५३ ॥
「私に命じられたとはいえ、彼は高潔な心で慎重に行動する。」もし今日彼が慎重に行動していたなら、私を罪から救っただろう。
12.272.54
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५४ ॥
慎重な者よ、あなたに幸いがあれ、幸いがあれ！慎重な者よ、今日あなたが慎重であるなら、そのゆえにあなたは慎重な者である。
12.272.55
त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं त्वया ।
आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५५ ॥
私と母を救え。そしておまえが積んだ苦行によって、おまえ自身を罪から救え。今日、熟慮して行動する者となれ。
12.272.56
सहजं चिरकारित्वमतिप्रज्ञतया तव ।
सफलं तत्तथा तेऽस्तु भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५६ ॥
おまえの生来の熟慮と大いなる智慧が実を結ばんことを。おまえにとってそのとおりとなれ。今日、熟慮して行動する者となれ。
12.272.57
चिरमांशसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः ।
सफलं चिकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक ॥ १२.२७२.५७ ॥
母はおまえを長く身ごもり、長く胎内に宿した。おまえの熟慮を実らせよ、熟慮する者よ。
12.272.58
चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति धारितः ।
आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक ॥ १२.२७२.५८ ॥
苦悩のゆえに彼は遅れ、長く眠る。我ら二人の長き苦悩を見て、熟慮する者よ。
12.272.59
एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा ।
चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके ॥ १२.२७२.५९ ॥
王よ、このように悲しんだ大聖者ゴータマは、そのとき近くに立っている息子チラカーリンを見た。
12.272.60
चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः ।
शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे ॥ १२.२७२.६० ॥
しかしチラカーリンは父を見て深く悲しみ、武器を捨て、頭を垂れて父をなだめ始めた。
12.272.61
गौतमस्तं ततो दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि ।
पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यागमन्मुदम् ॥ १२.२७२.६१ ॥
そのときゴータマは、頭を地につけて倒れている息子を見、また気落ちした姿の妻を見て、大いに喜んだ。
12.272.62
न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना ।
विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः ॥ १२.२७२.६२ ॥
その偉大な人は、人里離れた所でその妻と交わることは決してなかった。また、庵に住む息子も心を整えていた。
12.272.63
हन्या इति समादेशः शस्त्रपाणौ सुते स्थिते ।
विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु ॥ १२.२७२.६३ ॥
「殺せ」という命令は、手に武器を持って立つ息子に向けられたものだった。しかし彼は、生まれた目的においても、流浪においても、自らの務めにおいても謙虚であった。
12.272.64
बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् ।
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति ॥ १२.२७२.६४ ॥
父の足元にひれ伏す息子を見て、武器を取った軽率さは恐怖によって隠されているのだと、彼の心は思った。
12.272.65
ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि ।
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः ॥ १२.२७२.६५ ॥
そして父は長いあいだ彼を褒め、長いあいだその頭を嗅ぎ、長いあいだ両腕で抱きしめ、「長く生きよ」と祝福した。
12.272.66
एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षगुणैर्युतः ।
अभिनन्द्य महाप्रज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२७२.६६ ॥
こうして、慈しみと喜びの徳を備えた大いなる智慧のゴータマは、息子を祝福して、次の言葉を述べた。
12.272.67
चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव ।
चिराय यदि ते सौम्य चिरमस्मि न दुःखितः ॥ १२.२७२.६७ ॥
慎重に行動する者よ、あなたに幸あれ。長く忍耐強くあれ。温和な者よ、あなたが遅れても、私は長く悲しむことはない。
12.272.68
गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः ।
चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयाः ॥ १२.२७२.६८ ॥
学識ある賢者ゴータマ、聖仙の中で最も優れた者は、これらの詩句も語った。堅固で慎重な人々のうちに、徳は拠り所を見出す。
12.272.69
चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् ।
चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति ॥ १२.२७२.६९ ॥
友は徐々に結ぶべきであり、なされたことも徐々に捨てるべきである。ゆっくりと結ばれた友情こそ、長く保たれるに値する。
12.272.70
रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि ।
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७० ॥
欲望、傲慢、慢心において、裏切りと罪深い行為において、そして行うべき不快な務めにおいてさえ、慎重な者は称賛される。
12.272.71
बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च ।
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७१ ॥
親族、友人、召使い、女性に対して、また明らかでない過ちにおいても、慎重な者は称賛される。
12.272.72
एवं स गौतमस्तत्र प्रीतः पुत्रस्य भारत ।
कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तथा ॥ १२.२७२.७२ ॥
バラタの末裔よ、クル族の子よ、こうしてゴータマは、その行為と慎重さのゆえに、そこで息子に満足した。
12.272.73
एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः ।
चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७३ ॥
このように、あらゆることを熟慮の上で遅れて決断する人は、長く悔やむことはない。
12.272.74
चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति ।
पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते ॥ १२.२७२.७४ ॥
長く怒りを抑え、長く自分の行いを慎む人は、後で悔いる行為をすることはない。
12.272.75
चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्यांश्च पूजयेत् ।
चिरं धर्मं निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् ॥ १२.२७२.७५ ॥
長く年長者に仕え、長く他の人々を敬い、長くダルマを実践し、長く探究すべきである。
12.272.76
चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च ।
चिरं विनीय चात्मानं चिरं चात्यनवज्ञताम् ॥ १२.२७२.७६ ॥
長く賢者に従い、長く善き人々に仕え、長く自らを律し、長く他人を過度に軽んじないようにすべきである。
12.272.77
ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् ।
चिरं पृष्टोऽपि च ब्रूयाच्चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७७ ॥
他人がダルマにかなった言葉を語るときは長く耳を傾け、問われたときは長く答えるべきである。そうすれば長く悔やむことはない。
12.272.78
उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमो सुमहातपाः ।
समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा ॥ १२.२७२.७८ ॥
その庵で長年供養を行った後、大苦行者のそのバラモンは、息子とともに天界へ去った。