Mahābhārata · Adhyāya 12.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.272.1
कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाऽथ चिरेण वा ।
सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः ॥ १२.२७२.१ ॥
¿Cómo debe examinarse un asunto: con prontitud o tras largo tiempo? En una empresa tan difícil, usted es nuestro supremo maestro.
12.272.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसां कुले ॥ १२.२७२.२ ॥
También aquí se relata esta antigua historia de lo que sucedió en otro tiempo a Cirakārin en la estirpe de los Āṅgirasas.
12.272.3
गौतमस्य सुता ह्यासन्वीयांश्चिरकारिकः ।
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक।
चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु ॥ १२.२७२.३ ॥
Entre los hijos de Gautama estaba el mayor, Cirakārin. ¡Cirakārin, que la fortuna te acompañe; Cirakārin, que la fortuna te acompañe! Pues el sabio que obra con calma no yerra en sus acciones.
12.272.4
चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ।
चिरेण सर्वकार्याणि विमृश्यार्थान्प्रपद्यते ॥ १२.२७२.४ ॥
El hijo de Gautama, Cirakārin, era de gran sabiduría. Tras sopesar largamente todas las tareas, emprendía sus fines solo después de examinarlos.
12.272.5
चिरं स चिन्तयत्यर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् ।
चिरं कार्याभिषत्तिं च चिरकारी तथोच्यते ॥ १२.२७२.५ ॥
Medita largamente sus fines, largo tiempo despierto y largo tiempo dormido; también es lento en llevar a cabo una tarea, y por eso se le llama Cirakārin, el que obra despacio.
12.272.6
अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावीति चोच्यते ।
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ॥ १२.२७२.६ ॥
Quien se entrega a la pereza se llama de entendimiento torpe; así se dice del hombre de entendimiento ligero y de visión corta.
12.272.7
व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् ।
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति ॥ १२.२७२.७ ॥
Pero cuando hubo adulterio con alguien, el padre, pasando por alto a los otros hijos y airado, dijo: "Mata a esta madre."
12.272.8
इत्युक्त्वा स तदा विप्रो गौतमो जपतां वरः ।
अविमृश्य महाभागो वनमेव जगाम सः ॥ १२.२७२.८ ॥
Habiendo dicho esto, aquel brahmán Gautama, el mejor de los que recitan, sin reflexionar, el muy afortunado, se marchó al bosque.
12.272.9
स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः ।
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम् ॥ १२.२७२.९ ॥
Él, lento de natural para actuar, dijo "así sea" solo tras mucho tiempo, reflexionó y, por su lentitud, se sumió en larga meditación.
12.272.10
पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् ।
कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् ॥ १२.२७२.१० ॥
¿Cómo cumpliré la orden de mi padre, y cómo no mataré a mi madre? ¿Cómo me hundiré en este pretexto del dharma como un hombre malvado?
12.272.11
पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किंतु मां नानुपीडयेत् ॥ १२.२७२.११ ॥
La orden del padre es el deber supremo, y proteger a la madre es mi propio deber. Ser hijo no es independiente; pero que no me atormente.
12.272.12
स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् ।
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् ॥ १२.२७२.१२ ॥
¿Quién, habiendo matado a una mujer y a su madre, podría alguna vez ser feliz? ¿Y quién, habiendo despreciado a su padre, alcanzaría una posición firme?
12.272.13
अनवज्ञा पितुर्युक्ता स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम् ॥ १२.२७२.१३ ॥
No despreciar al padre es lo apropiado, y proteger a la madre es el propio deber. Ambos son justos y soportables; ¿cómo podrían transgredirse?
12.272.14
पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जायतामिति ।
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च ॥ १२.२७२.१४ ॥
El padre en verdad se establece a sí mismo en la esposa, pensando: «Que nazca», para sostener la conducta, el carácter y el linaje, y la familia.
12.272.15
सोऽहं मात्रा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः ।
विज्ञानं मे कथं न स्याद्द्वौ बुद्ध्ये चात्मसंभवम् ॥ १२.२७२.१५ ॥
Yo, ese mismo, he sido engendrado de nuevo como hijo por la madre y el padre. ¿Cómo no habría de tener conocimiento: ambos intelectos y el saber nacido del yo?
12.272.16
जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि ।
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये ॥ १२.२७२.१६ ॥
Lo que el padre declaró en el rito del nacimiento, y lo que declaró en el rito de iniciación, es confirmación suficiente para determinar el honor del padre.
12.272.17
गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्यापनान्वितः ।
पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः ॥ १२.२७२.१७ ॥
El padre, dotado de sustento y enseñanza, es el maestro supremo y el dharma supremo. El dharma que declara el padre está bien establecido incluso en los Vedas.
12.272.18
प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता ।
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति ॥ १२.२७२.१८ ॥
El hijo solo puede dar a su padre afecto, pero el padre da al hijo todo. El cuerpo y lo demás deben ser dados, y solo el padre los otorga.
12.272.19
तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कदाचन ।
पातकान्यपि पूयन्ते पितुःर शासनकारिणः ॥ १२.२७२.१९ ॥
Por tanto, hay que cumplir la palabra del padre y nunca cuestionarla; incluso los pecados de quienes obedecen la orden del padre son purificados.
12.272.20
भाग्यभोगे प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने ।
धात्र्याश्चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा ॥ १२.२७२.२० ॥
En el disfrute de la fortuna, en el parto, en la manifestación de todos los mundos, en la unión con la nodriza, y asimismo en el rito del peinado de la raya (el padre es el primero).
12.272.21
पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः ।
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणन्ति देवताः ॥ १२.२७२.२१ ॥
El padre es el dharma, el padre es el cielo, y el padre es la suprema austeridad; cuando el padre se complace, todos los dioses se complacen.
12.272.22
आशिषस्ता भजन्त्यनं पुरुषं प्राह यत्पिता ।
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यच्चाभिनन्दति ॥ १२.२७२.२२ ॥
Esas bendiciones acompañan a la persona a la que el padre habla; y lo que el padre aprueba es la expiación de todos los pecados.
12.272.23
मुच्यते बन्धनात्पुरुषं फलं वृक्षान्प्रमुच्यते ।
क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता पुत्रं न मुञ्चति ॥ १२.२७२.२३ ॥
Una persona se libera de la ligadura, y un fruto se desprende del árbol; pero el padre, aunque sufre por el afecto a sus hijos, no suelta a su hijo.
12.272.24
एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् ।
पिता नाल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम् ॥ १२.२७२.२४ ॥
Hasta aquí se ha considerado esto: la dignidad del padre para el hijo. El lugar del padre no es menor; ahora consideraré el lugar de la madre.
12.272.25
यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः ।
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथाऽरणिः ॥ १२.२७२.२५ ॥
Este compuesto corporal de cinco elementos que hay en mí, en mi condición mortal, tiene como causa a mi madre, como el palo de arani es la causa del fuego.
12.272.26
माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ।
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये ॥ १२.२७२.२६ ॥
La madre es el palo de arani del cuerpo de los hombres y el alivio de todo afligido; con madre se tiene protección, y sin ella se está desamparado.
12.272.27
न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति ।
श्रिया हीनोऽपि यो गेहमम्बेति प्रतिपद्यते ॥ १२.२७२.२७ ॥
Quien, aunque privado de fortuna, encuentra su casa como 'madre', no se aflige, y la vejez no lo arrastra.
12.272.28
पुत्रपौत्रोपपन्नोपि जननीं यः समाश्रितः ।
अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत् ॥ १२.२७२.२८ ॥
Incluso quien tiene hijos y nietos, si se ha acogido a su madre, aun al final de cien años debe comportarse como un niño de dos años.
12.272.29
समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा ।
रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः ॥ १२.२७२.२९ ॥
Sea el hijo capaz o incapaz, delgado o robusto, es solo la madre quien lo protege; no hay otro que lo nutra según la norma.
12.272.30
तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः ।
तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते ॥ १२.२७२.३० ॥
Entonces se hace viejo, entonces se entristece; cuando se separa de su madre, su mundo queda vacío.
12.272.31
नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः ।
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रिया ॥ १२.२७२.३१ ॥
No hay sombra igual a la madre, no hay refugio igual a la madre. No hay protección igual a la madre, no hay ser querido igual a la madre.
12.272.32
कुक्षौ संधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता ।
अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः ॥ १२.२७२.३२ ॥
Se la llama dhātrī por sostener al hijo en el vientre, y se la recuerda como jananī por dar a luz. Ambā por nutrir los miembros; vīrasū por dar a luz héroes.
12.272.33
शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् ।
चेतनावान्स को हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः ॥ १२.२७२.३३ ॥
Por cuidar al niño se la llama śuśrūḥ, y luego también cuida el cuerpo. ¿Qué ser consciente la mataría, cuya cabeza no está hueca?
12.272.34
दंपत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसन्धिः कृतः किल ।
तं माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थितः ॥ १२.२७२.३४ ॥
El propósito que se formó cuando esposo y esposa unen sus alientos se llama madre y padre; el propósito de los seres reside en la madre.
12.272.35
माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः ।
मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः ॥ १२.२७२.३५ ॥
La madre sabe cuál es el linaje; la madre sabe de quién es hijo. Con solo sustentar a la madre, nacen en el padre el afecto y la ternura hacia los hijos.
12.272.36
पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च ।
यदा यास्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यतां ॥ १२.२७२.३६ ॥
Cuando los hombres, tras haber celebrado por sí mismos el matrimonio y entrado en el deber compartido, se marchen, las mujeres no merecerán ser abandonadas.
12.272.37
भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पालनाद्धि पतिस्तथा ।
गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पुनः पतिः ॥ १२.२७२.३७ ॥
El esposo es llamado bhartā porque sustenta a la esposa, y de igual modo pati porque la protege. Pero cuando esta cualidad cesa, no es ya bhartā ni de nuevo pati.
12.272.38
एवं स्त्री नापराघ्नोति नर एवापराध्यति ।
व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति ॥ १२.२७२.३८ ॥
Así, la mujer no comete falta alguna; es el hombre quien ofende. Solo el hombre, extraviado en una gran falta, se convierte en culpable.
12.272.39
स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् ।
तस्मात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ ॥ १२.२७२.३९ ॥
Para la mujer, el esposo es recordado como la suprema deidad. Por eso se entregó a sí misma, igual a sí misma, al supremo.
12.272.40
नापराधोऽस्ति नारीणां नर एवापराध्यति ।
सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः ॥ १२.२७२.४० ॥
Las mujeres no tienen falta alguna; es el hombre quien ofende. Como en todo acto es el hombre quien yerra, las mujeres no ofenden.
12.272.41
यश्चनोक्तोऽथ निर्देशः स्त्रिया मैथुनवृद्धये ।
तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नास्ति संशयः ॥ १२.२७२.४१ ॥
Y para quien le recuerda claramente a la mujer aquella instrucción, que no fue dada para el aumento de la unión sexual, no hay adharma; de esto no hay duda.
12.272.42
एवं नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् ।
अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः ॥ १२.२७२.४२ ॥
Así, a la mujer, a la madre y a quien está en mayor honor se les debe reconocer como inviolables; incluso los animales sin discernimiento lo saben.
12.272.43
देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः ।
मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम् ॥ १२.२७२.४३ ॥
Entre los dioses reconocen como padre al que permanece uno en su asamblea; por afecto, el mortal o el dios se acerca a la madre.
12.272.44
एवं विमृशतस्तस्य विरकारितया बहु ।
दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततोस्याभ्यागमत्पिता ॥ १२.२७२.४४ ॥
Mientras reflexionaba así, pasó mucho tiempo en su desapego; entonces su padre regresó.
12.272.45
मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः ।
विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम् ॥ १२.२७२.४५ ॥
El muy sabio Gautama Medhātithi, establecido en la austeridad, lo consideró y con el tiempo percibió la transgresión de conducta de su esposa.
12.272.46
सोऽब्रवीद्भृशसंतप्तो दुःखेनाश्रूणि वर्तयन् ।
श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः ॥ १२.२७२.४६ ॥
Muy atormentado, derramando lágrimas de dolor, habló; por la gracia de su firmeza aprendida llegó al arrepentimiento.
12.272.47
आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः ।
अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मण्यं रूपमास्थितः ॥ १२.२७२.४७ ॥
A mi ermita llegó Purandara, señor de los tres mundos, tomando el voto del huésped y asumiendo la forma de un brahmán.
12.272.48
स मया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिषूजितः ।
अर्ध्यं पाद्यं यथान्यायं मया च प्रतिपादितः ॥ १२.२७२.४८ ॥
Lo consolé con palabras, lo honré con una bienvenida y, según la regla, le ofrecí el arghya y el agua para sus pies.
12.272.49
परवानस्मि चेत्युक्तः प्रणयिष्यति तेन च ।
अत्र चाकुशले जाते स्त्रिया नास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७२.४९ ॥
Habiendo dicho: "Soy obediente a ti", será guiada por él. Aquí, aunque surja la desgracia, la mujer no comete transgresión alguna.
12.272.50
एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः ।
अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति ॥ १२.२७२.५० ॥
Así, ni la mujer, ni yo, ni un viajero, ni el señor de los dioses comete ofensa contra el dharma; es la negligencia la que ofende.
12.272.51
ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः ।
ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे ॥ १२.२७२.५१ ॥
Llaman vicio nacido de los celos; por él caen incluso los ascetas de semen ascendente. Derribado por los celos, me hundí en el océano de las malas acciones.
12.272.52
हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च वासिताम् ।
भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति ॥ १२.२७२.५२ ॥
Tras matar a la mujer virtuosa y a otra mujer, y abandonar a la confinada por el vicio y a la esposa que debía ser mantenida, ¿quién ahora me salvará?
12.272.53
अन्तरेण मयाऽऽज्ञप्तश्चिरकारीत्युदारधीः ।
यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् ॥ १२.२७२.५३ ॥
"Aunque mandado por mí, es de noble mente y actúa con reflexión." Si hoy hubiera actuado con reflexión, me habría librado del pecado.
12.272.54
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५४ ॥
¡Oh deliberado, que te vaya bien, que te vaya bien! Oh deliberado, si hoy eres deliberado, entonces por ello eres el deliberado.
12.272.55
त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं त्वया ।
आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५५ ॥
Sálvame a mí y a nuestra madre, y por la penitencia que has adquirido, sálvate de los pecados; hoy hazte un cirakārika, uno que actúa tras larga reflexión.
12.272.56
सहजं चिरकारित्वमतिप्रज्ञतया तव ।
सफलं तत्तथा तेऽस्तु भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५६ ॥
Que tu innata cautela y tu gran sabiduría den fruto, y que así sea para ti; hoy hazte un cirakārika, uno que actúa tras larga reflexión.
12.272.57
चिरमांशसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः ।
सफलं चिकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक ॥ १२.२७२.५७ ॥
Tu madre te llevó mucho tiempo en su vientre; haz fructificar tu cautela, oh cirakārika.
12.272.58
चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति धारितः ।
आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक ॥ १२.२७२.५८ ॥
Por la angustia él se retrasa y duerme largo tiempo; viendo la larga aflicción de nosotros dos, oh cirakārika.
12.272.59
एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा ।
चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके ॥ १२.२७२.५९ ॥
Así, oh rey, el gran sabio Gautama, afligido, vio entonces a su hijo Cirakārin de pie cerca de él.
12.272.60
चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः ।
शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे ॥ १२.२७२.६० ॥
Pero Cirakārin, al ver a su padre, quedó profundamente afligido; arrojando su arma, inclinó la cabeza y se dispuso a apaciguarlo.
12.272.61
गौतमस्तं ततो दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि ।
पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यागमन्मुदम् ॥ १२.२७२.६१ ॥
Entonces Gautama, viéndolo caído en tierra con la cabeza inclinada, y viendo a su esposa de aspecto abatido, sintió gran alegría.
12.272.62
न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना ।
विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः ॥ १२.२७२.६२ ॥
Aquel magnánimo nunca había llevado a su esposa a la intimidad en la soledad; y el hijo, que vivía en el ermitaño, también estaba sereno.
12.272.63
हन्या इति समादेशः शस्त्रपाणौ सुते स्थिते ।
विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु ॥ १२.२७२.६३ ॥
La orden '¡Mátalo!' se refería al hijo de pie con un arma en la mano; pero era humilde en el propósito de su nacimiento, en el destierro y en sus propios deberes.
12.272.64
बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् ।
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति ॥ १२.२७२.६४ ॥
Al ver al hijo inclinado a los pies de su padre, su mente pensó que la temeridad de tomar un arma estaba siendo ocultada por el miedo.
12.272.65
ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि ।
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः ॥ १२.२७२.६५ ॥
Entonces el padre lo alabó largo tiempo, le olió la cabeza largo tiempo, lo abrazó con ambos brazos largo tiempo, y lo bendijo diciendo: '¡Que vivas mucho!'
12.272.66
एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षगुणैर्युतः ।
अभिनन्द्य महाप्रज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२७२.६६ ॥
Así, aquel Gautama de gran sabiduría, dotado de las cualidades del afecto y la alegría, habiendo saludado a su hijo, pronunció estas palabras.
12.272.67
चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव ।
चिराय यदि ते सौम्य चिरमस्मि न दुःखितः ॥ १२.२७२.६७ ॥
Oh tú, que actúas con deliberación, que te vaya bien. Permanece paciente por mucho tiempo. Oh amable, aunque tardes en llegar, no me aflijo por mucho tiempo.
12.272.68
गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः ।
चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयाः ॥ १२.२७२.६८ ॥
El sabio Gautama, el mejor de los sabios, también pronunció estas gāthās: en los firmes y los deliberados se asientan las virtudes.
12.272.69
चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् ।
चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति ॥ १२.२७२.६९ ॥
Uno debe unirse a un amigo lentamente, y lentamente abandonar lo hecho. Pues la amistad formada despacio es la única digna de conservarse mucho tiempo.
12.272.70
रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि ।
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७० ॥
En la pasión, el orgullo y la arrogancia, en la traición y la acción pecaminosa, y aun en lo desagradable que debe hacerse, el deliberado es alabado.
12.272.71
बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च ।
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७१ ॥
Hacia parientes, amigos, sirvientes y mujeres, y en las faltas no claramente manifiestas, el deliberado es alabado.
12.272.72
एवं स गौतमस्तत्र प्रीतः पुत्रस्य भारत ।
कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तथा ॥ १२.२७२.७२ ॥
Así, oh descendiente de Bharata, oh Kaurava, Gautama quedó complacido allí con su hijo, por aquella acción y por su deliberación.
12.272.73
एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः ।
चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७३ ॥
Así, habiendo reflexionado bien en todos los asuntos, un hombre que decide tarde no se aflige por mucho tiempo.
12.272.74
चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति ।
पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते ॥ १२.२७२.७४ ॥
Quien retiene la ira durante mucho tiempo y controla largamente su acción no realiza ningún acto que cause arrepentimiento posterior.
12.272.75
चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्यांश्च पूजयेत् ।
चिरं धर्मं निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् ॥ १२.२७२.७५ ॥
Durante largo tiempo sirva a los ancianos, durante largo tiempo honre a los demás, durante largo tiempo practique el dharma y durante largo tiempo busque el conocimiento.
12.272.76
चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च ।
चिरं विनीय चात्मानं चिरं चात्यनवज्ञताम् ॥ १२.२७२.७६ ॥
Durante largo tiempo acompañe a los sabios, durante largo tiempo sirva a los virtuosos, durante largo tiempo discipline su propio ser y durante largo tiempo no desprecie a los demás.
12.272.77
ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् ।
चिरं पृष्टोऽपि च ब्रूयाच्चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७७ ॥
Cuando otro habla palabras relacionadas con el dharma, que escuche largamente; cuando se le pregunta, que responda extensamente; así no se aflige durante mucho tiempo.
12.272.78
उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमो सुमहातपाः ।
समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा ॥ १२.२७२.७८ ॥
Tras adorar durante muchos años en aquel ermitaño, el brahmán de gran austeridad marchó entonces al cielo junto con su hijo.