മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.272
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.272.1
कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाऽथ चिरेण वा ।
सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः ॥ १२.२७२.१ ॥
ഒരു കാര്യം എങ്ങനെ പരിശോധിക്കണം — വേഗത്തിലോ, അതോ ദീർഘകാലം കൊണ്ടോ? ഇത്ര കഠിനമായ കാര്യത്തിൽ അങ്ങാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമഗുരു.
12.272.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसां कुले ॥ १२.२७२.२ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു — പണ്ട് ആംഗിരസ കുലത്തിൽ ചിരകാരിക്ക് സംഭവിച്ചത്.
12.272.3
गौतमस्य सुता ह्यासन्वीयांश्चिरकारिकः ।
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक।
चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु ॥ १२.२७२.३ ॥
ഗൗതമന്റെ പുത്രന്മാരിൽ മൂത്തവൻ ചിരകാരി ആയിരുന്നു. ചിരകാരീ, നിനക്ക് മംഗളം; ചിരകാരീ, നിനക്ക് മംഗളം. ബുദ്ധിമാനായ ചിരകാരി കർമ്മങ്ങളിൽ പിഴവു വരുത്തുന്നില്ല.
12.272.4
चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ।
चिरेण सर्वकार्याणि विमृश्यार्थान्प्रपद्यते ॥ १२.२७२.४ ॥
ഗൗതമന്റെ പുത്രനായ ചിരകാരി മഹാപ്രാജ്ഞനായിരുന്നു. എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ദീർഘമായി ആലോചിച്ച്, ലക്ഷ്യങ്ങൾ പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് അവൻ ഏറ്റെടുത്തിരുന്നത്.
12.272.5
चिरं स चिन्तयत्यर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् ।
चिरं कार्याभिषत्तिं च चिरकारी तथोच्यते ॥ १२.२७२.५ ॥
അവൻ ദീർഘനേരം ലക്ഷ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു — ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ദീർഘനേരം, ഉറങ്ങുമ്പോഴും ദീർഘനേരം. കാര്യം നിറവേറ്റുന്നതിലും അവൻ താമസിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവനെ ചിരകാരി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
12.272.6
अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावीति चोच्यते ।
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ॥ १२.२७२.६ ॥
അലസതയെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ ദുർബുദ്ധി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ബുദ്ധിയുടെ ലഘുത്വവും ദൂരദർശനമില്ലായ്മയുമുള്ള മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെയാണ് പറയുന്നത്.
12.272.7
व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् ।
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति ॥ १२.२७२.७ ॥
എന്നാൽ ആരോടോ വ്യഭിചാരം നടന്നപ്പോൾ, മറ്റു പുത്രന്മാരെ വിട്ട്, കോപിച്ച പിതാവ് പറഞ്ഞു: "ഈ അമ്മയെ കൊല്ലുക."
12.272.8
इत्युक्त्वा स तदा विप्रो गौतमो जपतां वरः ।
अविमृश्य महाभागो वनमेव जगाम सः ॥ १२.२७२.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ആ ബ്രാഹ്മണനായ ഗൗതമൻ, ജപിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ആലോചിക്കാതെ കാട്ടിലേക്ക് തന്നെ പോയി.
12.272.9
स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः ।
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम् ॥ १२.२७२.९ ॥
അവൻ "ശരി" എന്ന് വളരെ വൈകി പറഞ്ഞു, സ്വഭാവത്താൽ സാവധാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നവനായി, ആലോചിച്ച്, സാവധാനത്താൽ ദീർഘനേരം ചിന്തിച്ചു.
12.272.10
पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् ।
कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् ॥ १२.२७२.१० ॥
പിതാവിന്റെ കല്പന എങ്ങനെ ചെയ്യും, അമ്മയെ എങ്ങനെ കൊല്ലാതിരിക്കും? ധർമ്മച്ഛലത്തിൽ ദുഷ്ടനെപ്പോലെ ഇതിൽ എങ്ങനെ മുങ്ങും?
12.272.11
पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किंतु मां नानुपीडयेत् ॥ १२.२७२.११ ॥
പിതാവിന്റെ കല്പന പരമധർമ്മം; അമ്മയെ രക്ഷിക്കുന്നത് എന്റെ സ്വധർമ്മം. പുത്രനായിരിക്കുന്നത് സ്വതന്ത്രമല്ല; എന്നാലും അത് എന്നെ പീഡിപ്പിക്കരുത്.
12.272.12
स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् ।
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् ॥ १२.२७२.१२ ॥
സ്ത്രീയെയും അമ്മയെയും കൊന്ന് ആരെങ്കിലും എപ്പോഴെങ്കിലും സുഖിയായിരിക്കുമോ? പിതാവിനെ അവഹേളിച്ച് ആരെങ്കിലും പ്രതിഷ്ഠ നേടുമോ?
12.272.13
अनवज्ञा पितुर्युक्ता स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम् ॥ १२.२७२.१३ ॥
പിതാവിനെ അവഗണിക്കാതിരിക്കുന്നത് ഉചിതം; മാതാവിനെ രക്ഷിക്കുന്നത് സ്വധർമ്മം. ഇവ രണ്ടും ഉചിതവും ക്ഷമാപൂർണ്ണവുമാണ്; ഇവയെ എങ്ങനെ ലംഘിക്കാം?
12.272.14
पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जायतामिति ।
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च ॥ १२.२७२.१४ ॥
പിതാവ് തന്നെത്തന്നെ ഭാര്യയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു, 'അവൻ ജനിക്കട്ടെ' എന്ന്; ശീലം, ആചാരം, ഗോത്രം, കുലം എന്നിവ നിലനിർത്താൻ.
12.272.15
सोऽहं मात्रा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः ।
विज्ञानं मे कथं न स्याद्द्वौ बुद्ध्ये चात्मसंभवम् ॥ १२.२७२.१५ ॥
ആ ഞാൻ, അമ്മയും അച്ഛനും മുഖേന വീണ്ടും പുത്രനായി ജനിച്ചവനാണ്. എനിക്ക് ജ്ഞാനം എങ്ങനെ ഇല്ലാതിരിക്കും? രണ്ട് ബുദ്ധികളും, ആത്മാവിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ജ്ഞാനവും?
12.272.16
जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि ।
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये ॥ १२.२७२.१६ ॥
ജാതകർമ്മത്തിൽ പിതാവ് പറഞ്ഞതും ഉപകർമ്മത്തിൽ പറഞ്ഞതും പിതാവിന്റെ ഗൗരവം നിശ്ചയിക്കാൻ മതിയായ ദൃഢീകരണമാണ്.
12.272.17
गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्यापनान्वितः ।
पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः ॥ १२.२७२.१७ ॥
പോഷണവും അധ്യാപനവും ഉള്ള പിതാവ് ശ്രേഷ്ഠനായ ഗുരുവും പരമധർമ്മവുമാണ്. പിതാവ് പറയുന്ന ധർമ്മം വേദങ്ങളിലും നന്നായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടതാണ്.
12.272.18
प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता ।
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति ॥ १२.२७२.१८ ॥
മകൻ പിതാവിന് സ്നേഹം മാത്രമേ നൽകാനാകൂ; എന്നാൽ പിതാവ് മകന് എല്ലാം നൽകുന്നു. ശരീരം മുതലായവ നൽകേണ്ടവയാണ്; പിതാവ് മാത്രമാണ് അവ നൽകുന്നത്.
12.272.19
तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कदाचन ।
पातकान्यपि पूयन्ते पितुःर शासनकारिणः ॥ १२.२७२.१९ ॥
അതിനാൽ പിതാവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം; അതിനെ ഒരിക്കലും ചോദ്യം ചെയ്യരുത്. പിതാവിന്റെ കല്പന പാലിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങളും ശുദ്ധമാകുന്നു.
12.272.20
भाग्यभोगे प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने ।
धात्र्याश्चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा ॥ १२.२७२.२० ॥
സൗഭാഗ്യാനുഭവത്തിലും പ്രസവത്തിലും സർവലോകദർശനത്തിലും ധാത്രിയുടെ സംയോഗത്തിലും അതുപോലെ സീമന്തോന്നയന സംസ്കാരത്തിലും (പിതാവുതന്നെ പ്രധാനൻ).
12.272.21
पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः ।
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणन्ति देवताः ॥ १२.२७२.२१ ॥
പിതാവാണ് ധർമ്മം; പിതാവാണ് സ്വർഗ്ഗം; പിതാവാണ് പരമമായ തപസ്സ്. പിതാവ് പ്രസാദിക്കുമ്പോൾ സകല ദേവതകളും പ്രസാദിക്കുന്നു.
12.272.22
आशिषस्ता भजन्त्यनं पुरुषं प्राह यत्पिता ।
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यच्चाभिनन्दति ॥ १२.२७२.२२ ॥
പിതാവ് ആരോട് പറയുന്നുവോ ആ മനുഷ്യനെയാണ് ആ ആശിസ്സുകൾ സേവിക്കുന്നത്. പിതാവ് എന്തിനെ അഭിനന്ദിക്കുന്നുവോ അതാണ് സകല പാപങ്ങൾക്കും നിഷ്കൃതി.
12.272.23
मुच्यते बन्धनात्पुरुषं फलं वृक्षान्प्रमुच्यते ।
क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता पुत्रं न मुञ्चति ॥ १२.२७२.२३ ॥
മനുഷ്യൻ ബന്ധനത്തിൽനിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; ഫലം വൃക്ഷത്തിൽനിന്ന് വേർപെടുന്നു. എന്നാൽ പുത്രസ്നേഹത്താൽ കഷ്ടപ്പെട്ടാലും പിതാവ് പുത്രനെ വിടുന്നില്ല.
12.272.24
एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् ।
पिता नाल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम् ॥ १२.२७२.२४ ॥
പുത്രന് പിതാവിന്റെ ഗൗരവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ ചിന്ത ഇത്രയും മതി. പിതാവിന്റെ സ്ഥാനം ചെറുതല്ല; ഇനി ഞാൻ മാതാവിന്റെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാം.
12.272.25
यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः ।
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथाऽरणिः ॥ १२.२७२.२५ ॥
മർത്യമായ ഈ പഞ്ചഭൂതനിർമ്മിതമായ ദേഹസംഘാതത്തിന് അഗ്നിക്ക് അരണി എന്നപോലെ എന്റെ അമ്മയാണ് കാരണം.
12.272.26
माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ।
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये ॥ १२.२७२.२६ ॥
അമ്മ പുരുഷന്മാരുടെ ദേഹത്തിന് അരണിയാണ്; എല്ലാ ദുഃഖിതർക്കും ആശ്വാസമാണ്. അമ്മയെ ലഭിച്ചാൽ സനാഥത്വം, ഇല്ലെങ്കിൽ അനാഥത്വം.
12.272.27
न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति ।
श्रिया हीनोऽपि यो गेहमम्बेति प्रतिपद्यते ॥ १२.२७२.२७ ॥
സമ്പത്തില്ലാത്തവനായാലും, വീടിനെ 'അമ്മ' എന്ന് കാണുന്നവൻ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; വാർധക്യവും അവനെ വലിച്ചുതാഴ്ത്തുന്നില്ല.
12.272.28
पुत्रपौत्रोपपन्नोपि जननीं यः समाश्रितः ।
अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत् ॥ १२.२७२.२८ ॥
പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ഉണ്ടായാലും, അമ്മയെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ നൂറു വയസ്സിന്റെ അവസാനത്തിലും രണ്ടു വയസ്സുകാരനെപ്പോലെ ജീവിക്കട്ടെ.
12.272.29
समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा ।
रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः ॥ १२.२७२.२९ ॥
മകൻ സമർത്ഥനായാലും അസമർത്ഥനായാലും, മെലിഞ്ഞവനായാലും തടിച്ചവനായാലും, അമ്മയാണ് അവനെ രക്ഷിക്കുന്നത്; വിധിപ്രകാരം പോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ മറ്റാരുമില്ല.
12.272.30
तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः ।
तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते ॥ १२.२७२.३० ॥
അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുമ്പോൾ അവൻ വൃദ്ധനാകുന്നു, അപ്പോൾ ദുഃഖിതനാകുന്നു; അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർപെടുമ്പോൾ അവന്റെ ലോകം ശൂന്യമാകുന്നു.
12.272.31
नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः ।
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रिया ॥ १२.२७२.३१ ॥
അമ്മയ്ക്കു തുല്യമായ തണലില്ല; അമ്മയ്ക്കു തുല്യമായ ആശ്രയമില്ല. അമ്മയ്ക്കു തുല്യമായ രക്ഷയില്ല; അമ്മയ്ക്കു തുല്യമായ പ്രിയതമയില്ല.
12.272.32
कुक्षौ संधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता ।
अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः ॥ १२.२७२.३२ ॥
ഗർഭത്തിൽ വഹിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ധാത്രി; ജന്മം നൽകുന്നതിനാൽ ജനനി എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവയവങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനാൽ അംബ; വീരന്മാരെ പ്രസവിക്കുന്നതിനാൽ വീരസൂ.
12.272.33
शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् ।
चेतनावान्स को हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः ॥ १२.२७२.३३ ॥
ശിശുവിനെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതിനാൽ അമ്മ ശുശ്രൂഃ ആണ്; പിന്നെ ശരീരത്തെയും പരിപാലിക്കുന്നു. തലയിൽ ദ്വാരമില്ലാത്ത ഏത് ചേതനയുള്ളവൻ അവളെ കൊല്ലും?
12.272.34
दंपत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसन्धिः कृतः किल ।
तं माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थितः ॥ १२.२७२.३४ ॥
ദമ്പതികളുടെ പ്രാണസംയോഗത്തിൽ ചെയ്ത സങ്കല്പം ഏതാണോ, അതിനെ അമ്മയും അച്ഛനും എന്നു പറയുന്നു; ജീവികളുടെ പ്രയോജനം അമ്മയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.272.35
माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः ।
मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः ॥ १२.२७२.३५ ॥
ഏത് ഗോത്രമെന്നു അമ്മയ്ക്കറിയാം; അവൻ ആരുടേതാണെന്നും അമ്മ അറിയുന്നു. അമ്മയെ പോറ്റുന്നതിനാൽ മാത്രം അച്ഛനു മക്കളോട് പ്രീതിയും സ്നേഹവും ഉണ്ടാകുന്നു.
12.272.36
पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च ।
यदा यास्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यतां ॥ १२.२७२.३६ ॥
പാണിഗ്രഹണം സ്വയം ചെയ്ത്, സഹധർമ്മം സ്വീകരിച്ച്, പുരുഷന്മാർ പോകുന്ന കാലത്ത് സ്ത്രീകൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിന് യോഗ്യരല്ല.
12.272.37
भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पालनाद्धि पतिस्तथा ।
गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पुनः पतिः ॥ १२.२७२.३७ ॥
ഭർത്താവ് പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനാലാണ് ഭാര്യയ്ക്ക് അവൻ ഭർത്താവാകുന്നത്; സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാലാണ് പതി. ആ ഗുണം നിലച്ചാൽ അവൻ ഭർത്താവുമല്ല, വീണ്ടും പതിയുമല്ല.
12.272.38
एवं स्त्री नापराघ्नोति नर एवापराध्यति ।
व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति ॥ १२.२७२.३८ ॥
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീ കുറ്റം ചെയ്യുന്നില്ല; പുരുഷനാണ് കുറ്റം ചെയ്യുന്നത്. വലിയ ദോഷത്തിൽ വഴിതെറ്റുന്നവൻ പുരുഷൻ തന്നെയാണ് കുറ്റക്കാരൻ.
12.272.39
स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् ।
तस्मात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ ॥ १२.२७२.३९ ॥
സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവാണ് പരമദൈവമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് അവൾ തനിക്കു തുല്യമായ തന്നെത്തന്നെ പരമന് നൽകി.
12.272.40
नापराधोऽस्ति नारीणां नर एवापराध्यति ।
सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः ॥ १२.२७२.४० ॥
സ്ത്രീകൾക്ക് കുറ്റമില്ല; പുരുഷനാണ് കുറ്റം ചെയ്യുന്നത്. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും കുറ്റക്കാരനാകുന്നത് പുരുഷനായതിനാൽ സ്ത്രീകൾ കുറ്റം ചെയ്യുന്നില്ല.
12.272.41
यश्चनोक्तोऽथ निर्देशः स्त्रिया मैथुनवृद्धये ।
तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नास्ति संशयः ॥ १२.२७२.४१ ॥
സ്ത്രീക്ക് രതിവർധനയ്ക്കായി പറയാത്ത ആ നിർദേശം വ്യക്തമായി ഓർമിപ്പിക്കുന്നവന് അധർമമില്ല; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.272.42
एवं नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् ।
अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः ॥ १२.२७२.४२ ॥
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീയെയും മാതാവിനെയും അധികമായ ബഹുമാനത്തിൽ നിൽക്കുന്നവരെയും വധിക്കപ്പെടാത്തവരായി അറിയണം; വിവേകമില്ലാത്ത മൃഗങ്ങൾ പോലും ഇത് അറിയുന്നു.
12.272.43
देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः ।
मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम् ॥ १२.२७२.४३ ॥
ദേവന്മാരുടെ സമൂഹത്തിൽ ഏകമായി നിൽക്കുന്നവനെ പിതാവെന്ന് അറിയുന്നു; മനുഷ്യരിലും ദേവന്മാരിലും സ്നേഹത്താൽ മനുഷ്യൻ മാതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുന്നു.
12.272.44
एवं विमृशतस्तस्य विरकारितया बहु ।
दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततोस्याभ्यागमत्पिता ॥ १२.२७२.४४ ॥
ഇങ്ങനെ അവൻ വളരെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, വിരക്തിയാൽ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞു; പിന്നീട് അവന്റെ പിതാവ് വന്നു.
12.272.45
मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः ।
विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम् ॥ १२.२७२.४५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനായ ഗൗതമൻ മേധാതിഥി തപസ്സിൽ സ്ഥിതനായിരുന്നു; ആ കാലത്ത് ഭാര്യയുടെ നടപ്പിലെ ലംഘനം അവൻ ആലോചിച്ചറിഞ്ഞു.
12.272.46
सोऽब्रवीद्भृशसंतप्तो दुःखेनाश्रूणि वर्तयन् ।
श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः ॥ १२.२७२.४६ ॥
അവൻ അത്യന്തം വേദനിച്ച്, ദുഃഖത്താൽ കണ്ണീർ വാർത്തുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു; പഠിച്ച ധൈര്യത്തിന്റെ കൃപയാൽ അവൻ പശ്ചാത്താപത്തിലെത്തി.
12.272.47
आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः ।
अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मण्यं रूपमास्थितः ॥ १२.२७२.४७ ॥
എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ പുരന്ദരൻ എത്തി; അതിഥിവ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച്.
12.272.48
स मया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिषूजितः ।
अर्ध्यं पाद्यं यथान्यायं मया च प्रतिपादितः ॥ १२.२७२.४८ ॥
ഞാൻ അവനെ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, സ്വാഗതത്താൽ ആദരിച്ചു; ന്യായപ്രകാരം അർഘ്യവും പാദ്യവും നൽകി.
12.272.49
परवानस्मि चेत्युक्तः प्रणयिष्यति तेन च ।
अत्र चाकुशले जाते स्त्रिया नास्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७२.४९ ॥
"ഞാൻ നിനക്ക് വിധേയയാണ്" എന്ന് പറയപ്പെട്ടവൾ; അവനാൽ അവൾ നയിക്കപ്പെടും. ഇവിടെ അനർഥം സംഭവിച്ചാലും സ്ത്രീക്ക് കുറ്റമില്ല.
12.272.50
एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः ।
अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति ॥ १२.२७२.५० ॥
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീയല്ല, ഞാനല്ല, വഴിപോക്കനല്ല, ദേവേന്ദ്രനുമല്ല; ധർമ്മത്തോട് കുറ്റം ചെയ്യുന്നത് അശ്രദ്ധയാണ്.
12.272.51
ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः ।
ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे ॥ १२.२७२.५१ ॥
അസൂയയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന വ്യസനമെന്ന് അതിനെ പറയുന്നു; അതിനാൽ ഊർധ്വരേതസ്സുകളും. അസൂയയാൽ ഞാൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട് ദുഷ്കൃതസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി.
12.272.52
हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च वासिताम् ।
भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति ॥ १२.२७२.५२ ॥
സാധ്വിയായ സ്ത്രീയെയും മറ്റൊരു സ്ത്രീയെയും കൊന്ന്, വ്യസനത്താൽ ബന്ധിതയായവളെയും, ഭാര്യയായി പോറ്റേണ്ടവളെയും (ഉപേക്ഷിച്ച്), ഇപ്പോൾ എന്നെ ആര് കരകയറ്റും?
12.272.53
अन्तरेण मयाऽऽज्ञप्तश्चिरकारीत्युदारधीः ।
यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् ॥ १२.२७२.५३ ॥
"എന്നാൽ ആജ്ഞാപിക്കപ്പെട്ടവനെങ്കിലും ഉദാരബുദ്ധി ചിരകാരിയാണ്" — ഇന്ന് അവൻ ചിരകാരിയായിരുന്നെങ്കിൽ പാപത്തിൽനിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കുമായിരുന്നു.
12.272.54
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५४ ॥
ചിരകാരിയേ, നിനക്ക് മംഗളം, മംഗളം! ചിരകാരിയേ, ഇന്ന് നീ ചിരകാരിയാണെങ്കിൽ, അതിനാൽ നീ ചിരകാരിയാണ്.
12.272.55
त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं त्वया ।
आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५५ ॥
എന്നെയും അമ്മയെയും രക്ഷിക്കൂ; നീ നേടിയ തപസ്സിനാൽ നിന്നെത്തന്നെ പാപങ്ങളിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കൂ; ഇന്ന് ചിരകാരിയായിരിക്കൂ.
12.272.56
सहजं चिरकारित्वमतिप्रज्ञतया तव ।
सफलं तत्तथा तेऽस्तु भवाद्य चिरकारिकः ॥ १२.२७२.५६ ॥
നിന്റെ സ്വാഭാവികമായ ചിരകാരിത്വവും അതിമഹത്തായ പ്രജ്ഞയും ഫലവത്താകട്ടെ; നിനക്ക് അങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ; ഇന്ന് ചിരകാരിയായിരിക്കൂ.
12.272.57
चिरमांशसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः ।
सफलं चिकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक ॥ १२.२७२.५७ ॥
അമ്മ നിന്നെ ദീർഘകാലം ഗർഭത്തിൽ വഹിച്ചു; നിന്റെ ചിരകാരിത്വം ഫലവത്താക്കൂ, ഹേ ചിരകാരീ.
12.272.58
चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति धारितः ।
आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक ॥ १२.२७२.५८ ॥
സന്താപത്താൽ അവൻ വൈകുന്നു; ദീർഘനേരം ഉറങ്ങുന്നു; ഞങ്ങൾ ഇരുവരുടെയും ദീർഘസന്താപം കണ്ടു, ഹേ ചിരകാരീ.
12.272.59
एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा ।
चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके ॥ १२.२७२.५९ ॥
രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ദുഃഖിതനായ ആ മഹർഷി ഗൗതമൻ അപ്പോൾ അടുത്ത് നിൽക്കുന്ന തന്റെ പുത്രൻ ചിരകാരിയെ കണ്ടു.
12.272.60
चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः ।
शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे ॥ १२.२७२.६० ॥
എന്നാൽ ചിരകാരി പിതാവിനെ കണ്ട് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി, ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ച് തലകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
12.272.61
गौतमस्तं ततो दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि ।
पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यागमन्मुदम् ॥ १२.२७२.६१ ॥
ഗൗതമൻ അപ്പോൾ നിലത്ത് തലകൊണ്ട് വീണുകിടക്കുന്ന അവനെ കണ്ടു; വാടിയ രൂപമുള്ള ഭാര്യയെയും കണ്ട് അദ്ദേഹം വലിയ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു.
12.272.62
न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना ।
विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः ॥ १२.२७२.६२ ॥
ആ മഹാത്മാവ് ആ ഭാര്യയെ ഏകാന്തത്തിൽ ഒരിക്കലും സമീപിച്ചില്ല; ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ച മകനും ശാന്തനായിരുന്നു.
12.272.63
हन्या इति समादेशः शस्त्रपाणौ सुते स्थिते ।
विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु ॥ १२.२७२.६३ ॥
'കൊല്ലുക' എന്ന ആജ്ഞ കയ്യിൽ ആയുധവുമായി നിന്ന മകനെക്കുറിച്ചായിരുന്നു; പക്ഷേ അവൻ വിനയമുള്ളവനായിരുന്നു, ജന്മോദ്ദേശ്യത്തിലും വനവാസത്തിലും സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളിലും.
12.272.64
बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् ।
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति ॥ १२.२७२.६४ ॥
പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങിയ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആയുധമെടുത്ത അവന്റെ ചാപല്യത്തെ ഭയം മറയ്ക്കുന്നു എന്ന് അവന്റെ ബുദ്ധി ചിന്തിച്ചു.
12.272.65
ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि ।
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः ॥ १२.२७२.६५ ॥
പിന്നെ പിതാവ് ദീർഘനേരം അവനെ സ്തുതിച്ചു; ദീർഘനേരം അവന്റെ തല മണത്തു; ദീർഘനേരം ഇരുകൈകളാലും ആലിംഗനം ചെയ്തു; 'ദീർഘകാലം ജീവിക്കുക' എന്ന് അനുഗ്രഹിച്ചു.
12.272.66
एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षगुणैर्युतः ।
अभिनन्द्य महाप्रज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥ १२.२७२.६६ ॥
ഇങ്ങനെ പ്രീതിയും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ ആ മഹാപ്രജ്ഞനായ ഗൗതമൻ മകനെ അഭിനന്ദിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
12.272.67
चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव ।
चिराय यदि ते सौम्य चिरमस्मि न दुःखितः ॥ १२.२७२.६७ ॥
ഹേ ചിരകാരീ, നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ. നീ ദീർഘകാലം ക്ഷമയോടെ ഇരിക്കുക. ഹേ സൗമ്യാ, നിനക്കായി താമസമുണ്ടായാലും ഞാൻ ദീർഘകാലം ദുഃഖിതനാകില്ല.
12.272.68
गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः ।
चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयाः ॥ १२.२७२.६८ ॥
വിദ്വാനായ ഗൗതമൻ, മുനിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ഈ ഗാഥകളും പറഞ്ഞു: ധീരന്മാരിലും ചിരകാരികളിലും ഗുണങ്ങൾ ആശ്രയം കണ്ടെത്തുന്നു.
12.272.69
चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् ।
चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति ॥ १२.२७२.६९ ॥
സുഹൃത്തിനെ സാവധാനം ബന്ധിക്കണം; ചെയ്തതിനെ സാവധാനം ഉപേക്ഷിക്കണം. സാവധാനം ഉണ്ടായ സൗഹൃദമേ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാൻ അർഹമാകൂ.
12.272.70
रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि ।
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७० ॥
രാഗത്തിലും ദർപ്പത്തിലും മാനത്തിലും, ദ്രോഹത്തിലും പാപകർമ്മത്തിലും, അപ്രിയമെങ്കിലും ചെയ്യേണ്ട കാര്യത്തിലും ചിരകാരി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
12.272.71
बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च ।
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते ॥ १२.२७२.७१ ॥
ബന്ധുക്കളുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും ഭൃത്യന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും കാര്യത്തിലും, വ്യക്തമല്ലാത്ത തെറ്റുകളിലും ചിരകാരി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
12.272.72
एवं स गौतमस्तत्र प्रीतः पुत्रस्य भारत ।
कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तथा ॥ १२.२७२.७२ ॥
ഭാരത, കൗരവ, ഇങ്ങനെ ഗൗതമൻ അവിടെ പുത്രന്റെ ആ പ്രവൃത്തിയിലും ചിരകാരിതയിലും സന്തോഷിച്ചു.
12.272.73
एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः ।
चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७३ ॥
ഇങ്ങനെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നന്നായി ആലോചിച്ച് മനുഷ്യൻ വൈകി തീരുമാനമെടുത്താൽ ദീർഘകാലം അനുതപിക്കേണ്ടി വരില്ല.
12.272.74
चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति ।
पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते ॥ १२.२७२.७४ ॥
ദീർഘനേരം കോപം അടക്കിവെക്കുകയും ദീർഘനേരം തന്റെ കർമ്മം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് പിന്നീട് അനുതാപമുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു കർമ്മവും സംഭവിക്കില്ല.
12.272.75
चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्यांश्च पूजयेत् ।
चिरं धर्मं निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् ॥ १२.२७२.७५ ॥
ദീർഘകാലം മുതിർന്നവരെ സേവിക്കണം, ദീർഘകാലം മറ്റുള്ളവരെയും ബഹുമാനിക്കണം, ദീർഘകാലം ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം, ദീർഘകാലം അന്വേഷണം നടത്തണം.
12.272.76
चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च ।
चिरं विनीय चात्मानं चिरं चात्यनवज्ञताम् ॥ १२.२७२.७६ ॥
ദീർഘകാലം പണ്ഡിതന്മാരെ അനുഗമിക്കണം, ദീർഘകാലം ശിഷ്ടന്മാരെ സേവിക്കണം, ദീർഘകാലം സ്വയം അച്ചടക്കം പാലിക്കണം, ദീർഘകാലം മറ്റുള്ളവരെ അതിരുകടന്ന് അവഹേളിക്കാതിരിക്കണം.
12.272.77
ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् ।
चिरं पृष्टोऽपि च ब्रूयाच्चिरं न परितप्यते ॥ १२.२७२.७७ ॥
മറ്റൊരാൾ ധർമ്മയുക്തമായ വാക്ക് പറയുമ്പോഴും ദീർഘനേരം കേൾക്കണം; ചോദിക്കപ്പെട്ടാലും ദീർഘനേരം സംസാരിക്കണം; അപ്പോൾ ദീർഘകാലം അനുതപിക്കേണ്ടി വരില്ല.
12.272.78
उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमो सुमहातपाः ।
समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा ॥ १२.२७२.७८ ॥
ആ ആശ്രമത്തിൽ വർഷങ്ങളോളം ഉപാസന ചെയ്ത്, ആ മഹാതപസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണൻ അപ്പോൾതന്നെ മകനോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.