Mahābhārata · Adhyāya 12.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.273.1
कथं राजा प्रजा रक्षेन्न च किंचित्प्रतापयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७३.१ ॥
¿Cómo debe un rey proteger a sus súbditos y no oprimir a nadie en absoluto? Mejor de los justos, abuelo, te pregunto; dímelo.
12.273.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
द्युमत्सेनस्य संवादं राज्ञा सत्यवता सह ॥ १२.२७३.२ ॥
Aquí también se narra esta antigua historia: el diálogo del rey Dyumatsena con Satyavat.
12.273.3
अव्याहृतं व्याजहार सत्यवानिति नः श्रुतम् ।
वधाय नीयमानेषु पितुरेवानुशासनात् ॥ १२.२७३.३ ॥
Hemos oído que Satyavat, mientras estaba entre los que eran llevados a la ejecución, pronunció una palabra oscura, por orden de su propio padre.
12.273.4
अधर्मतां याति धर्मो यात्यधर्मश्च धर्मताम् ।
वधो नाम भवेद्धर्मो नैतद्भवितुमर्हति ॥ १२.२७३.४ ॥
La rectitud se convierte en injusticia, y la injusticia en rectitud. Que el asesinato sea llamado justo no debe ser posible.
12.273.5
अथ चेदवधो धर्मोऽधर्मः को जातुचिद्भवेत् ।
दस्यवश्चेन्न हन्येरन्सत्यवन्संकरो भवेत् ॥ १२.२७३.५ ॥
Si no matar es la rectitud, ¿qué sería entonces la injusticia? Y si no se mata a los bandidos, oh Satyavat, habría confusión.
12.273.6
ममेदमिति नास्यैतत्प्रवर्तेत कलौ युगे ।
लोकयात्रा न चैव स्यादश्च चेद्वेत्थ शंस नः ॥ १२.२७३.६ ॥
En la era Kali, en él no surgiría el sentimiento de 'esto es mío', y entonces la marcha del mundo no seguiría. Si lo sabes, dínoslo.
12.273.7
सर्व एव त्रयो वर्णाः कार्या ब्राह्मणबन्धनाः ।
धर्मपाशनिबद्धानां नाल्पोऽप्यपचरिष्यति ॥ १२.२७३.७ ॥
Las tres clases sociales deben quedar sujetas a los brāhmaṇas; ni siquiera un poco de los atados por el lazo del dharma transgredirá.
12.273.8
यो यस्तेषामपचरेत्तमाचक्षीत वै द्विजः ।
अयं मे न शृणोतीति तस्मिन्राजा प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.८ ॥
Quien entre ellos transgreda, que un dvija lo denuncie diciendo: «Este no me escucha»; entonces el rey le imponga castigo.
12.273.9
तत्त्वाभावेन यच्छास्त्रं तत्कुर्यान्नान्यथा वधः ।
असमीक्ष्यैव कर्माणि नीतिशास्त्रं यथाविधि।
दस्यून्निहन्ति वै राजा भूयसो वाऽप्यनागसः ॥ १२.२७३.९ ॥
En ausencia del conocimiento verdadero, que se haga lo que prescribe la śāstra, y no de otro modo; que no haya muerte. Sin reflexionar no se debe actuar; que se proceda según la ciencia de la política, conforme a la norma. El rey mata a los bandidos, o incluso a muchos inocentes.
12.273.10
भार्या माता पिता पुत्रो हन्यन्ते पुरुषेण ते ।
परेणापकृतो राजा तस्मात्सम्यक्प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.१० ॥
La esposa, la madre, el padre y el hijo son muertos por un hombre; por tanto, el rey, agraviado por otro, debe decidir con acierto.
12.273.11
असाधुश्चैव पुरुषो लभते शीतमेकदा ।
साधोश्चापि ह्यसाधुभ्यः शोभना जायते प्रजाः ॥ १२.२७३.११ ॥
El hombre malvado a veces obtiene frescor (dicha); y de los buenos, así como de los malos, nacen hijos de buena condición.
12.273.12
न मूलघातः कर्तव्यो नैष धर्मः सनातनः ।
अपि खल्ववधेनैव प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.२७३.१२ ॥
No se debe destruir la raíz; este no es el dharma eterno. La expiación se prescribe incluso sin matar.
12.273.13
उद्वे तेन बन्धेन विरूपकरणेन च ।
वधदण्डेन क्लिश्या न पुरोहितससदि ॥ १२.२७३.१३ ॥
Con esa angustia, con ataduras, con mutilación y con el castigo de muerte, no se debe atormentar a los sacerdotes en la asamblea de los purohitas.
12.273.14
यदा पुरोहितं वा ते पर्येयुः शरणैपिणः ।
करिष्यामः पुनर्ब्रह्मन्न पापमिति वादिनः ॥ १२.२७३.१४ ॥
Cuando, buscando refugio, rodeen al sacerdote y digan: 'Oh brahmán, no lo volveremos a hacer, no es pecado',
12.273.15
तदा विसर्गमर्हाः स्युरितीदं धातृशासनम् ।
विभ्रद्दण्डाजिनं मुण्डो ब्राह्मणोऽर्हति शासनम् ॥ १२.२७३.१५ ॥
Entonces deben ser liberados; este es el mandato del Creador. Solo el brahmán de cabeza rapada que porta el bastón y la piel de ciervo merece el castigo.
12.273.16
गरीयांसो गरीयांसमपराधे पुनः पुनः ।
तदा विसर्गमर्हन्ति न यथा प्रथमे तथा ॥ १२.२७३.१६ ॥
Cuando los de mayor rango cometen faltas una y otra vez, entonces no merecen ser liberados como la primera vez.
12.273.17
यत्रयत्रैव शक्येरन्संयन्तुं समये प्रजाः ।
स तावान्प्रोच्यते धर्मो यावन्न प्रतिलङ्घ्यते।
अहन्यमानेषु पुनः सर्वमेव पराभवेत् ॥ १२.२७३.१७ ॥
Dondequiera que los súbditos puedan ser contenidos por la regla, eso es lo que se llama dharma, mientras no sea transgredido. Pero si no son muertos, todo volvería a perecer.
12.273.18
पूर्वे पूर्वतरे चैव सुशास्या ह्यभवञ्जनाः ।
मृदवः सत्यभूयिष्ठा अल्पद्रोहाल्पमन्यवः ॥ १२.२७३.१८ ॥
En tiempos anteriores y aún más antiguos, la gente era fácil de gobernar; eran apacibles, en su mayoría veraces, con poca malicia y poca ira.
12.273.19
पुरा धिग्दण्ड एवासीद्वाग्दण्डस्तदनन्तरम् ।
आसीदादानदण्डोऽपि वधदण्डोऽद्य वर्तते ॥ १२.२७३.१९ ॥
Antaño el castigo era solo el reproche; después vino el castigo por la palabra. Luego hubo también el castigo de la confiscación, y hoy prevalece el castigo de muerte.
12.273.20
वधेनापि न शक्यन्ते नियन्तुमपरे जनाः ॥ १२.२७३.२० ॥
Ni siquiera con la ejecución pueden contenerse otras personas.
12.273.21
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुतिः ।
न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्चन ॥ १२.२७३.२१ ॥
Entre los hombres no hay ladrón, ni entre los dioses, dice la tradición; ni entre los gandharvas y los antepasados. Aquí, ¿quién es de quién? Nadie.
12.273.22
पक्वं श्मशानादादत्ते पिशाचांश्चापि दैवतम् ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.२७३.२२ ॥
Incluso un dios toma comida cocinada del crematorio, y también los piśācas. Quien haga un pacto con esas mentes perdidas...
12.273.23
तान्न शक्नोषि चेत्साधून्परित्रातुमहिंसया ।
कस्यचिद्भूतभव्यस्य लोभेनान्तं तथा कुरु ॥ १२.२७३.२३ ॥
Si no puedes proteger a los buenos sin violencia, pon fin a ello por la codicia de alguien, presente o futuro.
12.273.24
राजानो लोकयात्रार्थं तप्यन्ते परमं तपः ।
तेऽपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च ॥ १२.२७३.२४ ॥
Los reyes se someten a la suprema austeridad por el curso del mundo. Se avergüenzan ante tales personas y así se retraen.
12.273.25
वित्रास्यमानाः सुकृतो न कामाद्धन्ति दुष्कृतीन् ।
सुकृतेनैव राजानो भूयिष्ठं शासते प्रजाः ॥ १२.२७३.२५ ॥
Aunque aterrorizados, los virtuosos no golpean a los malhechores por deseo; los reyes, en su mayor parte, gobiernan a sus súbditos solo mediante la conducta recta.
12.273.26
श्रेयसः श्रेयसोऽप्येवं वृत्तं लोकोऽनुवर्तते ।
सदैव हि गुरोर्वृत्तमनुवर्तन्ति मानवाः ॥ १२.२७३.२६ ॥
Incluso los mejores de los mejores se conducen así, y el mundo sigue su conducta; los hombres siempre siguen la conducta de su maestro.
12.273.27
आत्मानमसमाधाय समाधित्सति यः परान् ।
विषयेष्विन्द्रियवशं मानवाः प्रहसन्ति तम् ॥ १२.२७३.२७ ॥
Quien, sin haberse dominado a sí mismo, quiere dominar a otros, y está sometido a sus sentidos entre los objetos de los sentidos — los hombres se burlan de él.
12.273.28
यो राज्ञो दम्भमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.२८ ॥
Quien, por el orgullo y la ofuscación del rey, haga algo impropio debe ser contenido por todos los medios; así se aparta del mal.
12.273.29
आत्मैवादौ नियन्तव्यो दुष्कृंतं संनियच्छता ।
दण्डयेच्च महादण्डैरपि बन्धूननन्तरान् ॥ १२.२७३.२९ ॥
Quien quiera contener la mala acción debe primero dominarse a sí mismo; y debe castigar incluso a sus parientes más cercanos con grandes castigos.
12.273.30
यो राजा लोभमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.३० ॥
Cualquier rey que, por codicia y ofuscación, haga algo impropio debe ser contenido por todos los medios; así se aparta del mal.
12.273.31
यत्र वै पापकृन्नीचो न महद्दुःखमर्च्छति ।
वर्धन्ते तत्र पापानि धर्मो ह्रसति च ध्रुवम् ॥ १२.२७३.३१ ॥
Donde el vil malhechor no sufre gran dolor, allí crecen los pecados y el dharma ciertamente decae.
12.273.32
इति कारुण्यशीलस्तु विद्वान्वै ब्राह्मणोऽन्वशात् ।
इति चैवानुशिष्टोऽस्मि पूर्वैस्तातपितामहैः।
आश्वासयद्भिः सुभृशमनुक्रोशात्तथैव च ॥ १२.२७३.३२ ॥
Así me instruyó el sabio brahmán de naturaleza compasiva, y así me enseñaron mis antepasados, padres y abuelos, consolándome grandemente por compasión.
12.273.33
एतत्प्रथमकल्पेन राजा कृतयुगे जयेत् ।
पादोनेनापि धर्मेण गच्छेत्रेतायुगे तथा।
द्वापरे तु द्विपादेन पादेन त्ववरे युगे ॥ १२.२७३.३३ ॥
Según esta primera disposición, el rey vence en la edad Kṛta; con un cuarto menos de dharma avanza igualmente en la edad Tretā; en la edad Dvāpara con la mitad del dharma, y en la edad posterior con un cuarto del dharma.
12.273.34
तथा कलियुगे प्राप्ते राज्ञो दुश्चरितेन ह ।
भवेत्कालविशेषेण कला धर्मस्य षोडशी ॥ १२.२७३.३४ ॥
Asimismo, cuando llega la edad Kali, por la mala conducta del rey, en un tiempo particular puede quedar solo la decimosexta parte del dharma.
12.273.35
अथ प्रथमकल्पेन सत्यवन्संकरो भवेत् ।
आयुः शक्तिं च कालं च निर्दिश्य तप आदिशेत् ॥ १२.२७३.३५ ॥
Ahora, según la primera disposición, puede haber una mezcla entre los veraces; habiendo señalado la duración de la vida, la fuerza y el tiempo, se debe prescribir la penitencia.
12.273.36
सत्याय हि यथा नेह जह्याद्धर्मफलं महत् ।
भूतानामनुकम्पार्थं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १२.२७३.३६ ॥
Para que nadie aquí, por la verdad, abandone el gran fruto del dharma, Manu Svāyaṃbhuva habló por compasión hacia los seres.