มหาภารตะ · อัธยายะ 12.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.273.1
कथं राजा प्रजा रक्षेन्न च किंचित्प्रतापयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७३.१ ॥
กษัตริย์จะปกป้องประชาราษฎร์ได้อย่างไร โดยไม่ข่มเหงใครเลยแม้แต่น้อย ข้าขอถามท่าน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี ปู่เอ๋ย ขอท่านโปรดบอกข้าด้วย
12.273.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
द्युमत्सेनस्य संवादं राज्ञा सत्यवता सह ॥ १२.२७३.२ ॥
ที่นี่ผู้คนยังเล่าถึงตำนานโบราณนี้ คือบทสนทนาของท้าวทยุมัตเสนกับท้าวสัตยวัต
12.273.3
अव्याहृतं व्याजहार सत्यवानिति नः श्रुतम् ।
वधाय नीयमानेषु पितुरेवानुशासनात् ॥ १२.२७३.३ ॥
เราได้ยินมาว่า สัตยวันต์ขณะถูกนำไปประหาร ได้เปล่งถ้อยคำอันคลุมเครือหนึ่งออกมา ตามคำสั่งของบิดาเองนั่นแหละ
12.273.4
अधर्मतां याति धर्मो यात्यधर्मश्च धर्मताम् ।
वधो नाम भवेद्धर्मो नैतद्भवितुमर्हति ॥ १२.२७३.४ ॥
ธรรมกลับกลายเป็นอธรรม และอธรรมกลับกลายเป็นธรรม การฆ่าไม่อาจเรียกว่าธรรมได้ เรื่องนี้เป็นไปไม่ได้
12.273.5
अथ चेदवधो धर्मोऽधर्मः को जातुचिद्भवेत् ।
दस्यवश्चेन्न हन्येरन्सत्यवन्संकरो भवेत् ॥ १२.२७३.५ ॥
ถ้าการไม่ฆ่าคือธรรม แล้วอะไรเล่าจะเป็นอธรรมได้เลย และถ้าโจรไม่ถูกฆ่า โอ สัตยวันต์ ความยุ่งเหยิงก็จะเกิดขึ้น
12.273.6
ममेदमिति नास्यैतत्प्रवर्तेत कलौ युगे ।
लोकयात्रा न चैव स्यादश्च चेद्वेत्थ शंस नः ॥ १२.२७३.६ ॥
ในยุคกลี ความรู้สึกว่า นี่เป็นของข้า จะไม่เกิดขึ้นในตัวเขา และการดำเนินไปของโลกก็จะไม่มีอีก ถ้าท่านรู้ โปรดบอกเราด้วย
12.273.7
सर्व एव त्रयो वर्णाः कार्या ब्राह्मणबन्धनाः ।
धर्मपाशनिबद्धानां नाल्पोऽप्यपचरिष्यति ॥ १२.२७३.७ ॥
ทั้งสามวรรณะทั้งหมดควรถูกผูกไว้ด้วยพราหมณ์ ผู้ที่ถูกล่ามด้วยบ่วงแห่งธรรม แม้เพียงน้อยนิดก็จะไม่ล่วงละเมิด
12.273.8
यो यस्तेषामपचरेत्तमाचक्षीत वै द्विजः ।
अयं मे न शृणोतीति तस्मिन्राजा प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.८ ॥
ผู้ใดในหมู่พวกเขาล่วงละเมิด พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งควรแจ้งเรื่องนั้น โดยกล่าวว่า คนนี้ไม่เชื่อฟังข้า แล้วพระราชาก็ควรลงโทษเขา
12.273.9
तत्त्वाभावेन यच्छास्त्रं तत्कुर्यान्नान्यथा वधः ।
असमीक्ष्यैव कर्माणि नीतिशास्त्रं यथाविधि।
दस्यून्निहन्ति वै राजा भूयसो वाऽप्यनागसः ॥ १२.२७३.९ ॥
เมื่อไม่มีความรู้แท้จริง ควรปฏิบัติตามที่คัมภีร์กำหนด ไม่ทำเป็นอย่างอื่น และไม่ควรฆ่าโดยพลการ ไม่ควรกระทำการโดยไม่พิจารณาไตร่ตรอง ควรดำเนินตามศาสตร์แห่งนโยบายตามที่กำหนดไว้ พระราชาย่อมสังหารโจร หรือแม้แต่ผู้ไร้ความผิดจำนวนมาก
12.273.10
भार्या माता पिता पुत्रो हन्यन्ते पुरुषेण ते ।
परेणापकृतो राजा तस्मात्सम्यक्प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.१० ॥
ภรรยา มารดา บิดา และบุตร ถูกบุรุษฆ่าได้ ดังนั้น พระราชาที่ถูกผู้อื่นทำร้าย จึงควรตัดสินใจให้ถูกต้อง
12.273.11
असाधुश्चैव पुरुषो लभते शीतमेकदा ।
साधोश्चापि ह्यसाधुभ्यः शोभना जायते प्रजाः ॥ १२.२७३.११ ॥
คนชั่วบางครั้งก็ได้รับความสุข และจากทั้งคนดีและคนชั่ว ก็เกิดบุตรหลานที่งดงามได้
12.273.12
न मूलघातः कर्तव्यो नैष धर्मः सनातनः ।
अपि खल्ववधेनैव प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.२७३.१२ ॥
ไม่ควรทำลายรากเหง้า นี่ไม่ใช่ธรรมอันนิรันดร์ แม้โดยไม่ฆ่า ก็ยังมีการกำหนดการชดเชยความผิดไว้
12.273.13
उद्वे तेन बन्धेन विरूपकरणेन च ।
वधदण्डेन क्लिश्या न पुरोहितससदि ॥ १२.२७३.१३ ॥
ด้วยความทุกข์ทรมานนั้น ด้วยการจองจำ ด้วยการทำให้ผิดรูป และด้วยการลงโทษถึงตาย ไม่ควรทำให้ปุโรหิตต้องเดือดร้อนในที่ประชุมของปุโรหิต
12.273.14
यदा पुरोहितं वा ते पर्येयुः शरणैपिणः ।
करिष्यामः पुनर्ब्रह्मन्न पापमिति वादिनः ॥ १२.२७३.१४ ॥
เมื่อพวกเขาแสวงที่พึ่ง มาล้อมปุโรหิต และกล่าวว่า โอ พราหมณ์ เราจะไม่ทำอีก มันไม่ใช่บาป
12.273.15
तदा विसर्गमर्हाः स्युरितीदं धातृशासनम् ।
विभ्रद्दण्डाजिनं मुण्डो ब्राह्मणोऽर्हति शासनम् ॥ १२.२७३.१५ ॥
ดังนั้น ควรปล่อยพวกเขาไป นี่คือบัญชาของพระผู้สร้าง พราหมณ์ผู้โกนศีรษะ ถือไม้เท้าและหนังกวาง เท่านั้นที่สมควรรับการลงโทษ
12.273.16
गरीयांसो गरीयांसमपराधे पुनः पुनः ।
तदा विसर्गमर्हन्ति न यथा प्रथमे तथा ॥ १२.२७३.१६ ॥
เมื่อผู้ที่มีฐานะสูงกว่ากระทำผิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ผู้นั้นก็ไม่สมควรได้รับการปล่อยตัวเหมือนครั้งแรก
12.273.17
यत्रयत्रैव शक्येरन्संयन्तुं समये प्रजाः ।
स तावान्प्रोच्यते धर्मो यावन्न प्रतिलङ्घ्यते।
अहन्यमानेषु पुनः सर्वमेव पराभवेत् ॥ १२.२७३.१७ ॥
ที่ใดก็ตามที่ประชาราษฎร์สามารถถูกควบคุมตามกฎได้ นั่นเรียกว่าธรรมเพียงเท่านั้น ตราบเท่าที่ยังไม่ถูกละเมิด แต่ถ้าไม่มีการฆ่า ทุกสิ่งก็จะพินาศอีก
12.273.18
पूर्वे पूर्वतरे चैव सुशास्या ह्यभवञ्जनाः ।
मृदवः सत्यभूयिष्ठा अल्पद्रोहाल्पमन्यवः ॥ १२.२७३.१८ ॥
ในยุคก่อนและยุคที่เก่าแก่กว่านั้น ผู้คนปกครองได้ง่าย พวกเขาอ่อนโยน ส่วนใหญ่ซื่อสัตย์ มีความอาฆาตน้อย และโกรธน้อย
12.273.19
पुरा धिग्दण्ड एवासीद्वाग्दण्डस्तदनन्तरम् ।
आसीदादानदण्डोऽपि वधदण्डोऽद्य वर्तते ॥ १२.२७३.१९ ॥
ในสมัยโบราณ การตำหนิเพียงอย่างเดียวเป็นการลงโทษ ต่อมาจึงมีการลงโทษด้วยถ้อยคำ แล้วยังมีการลงโทษด้วยการยึดทรัพย์ด้วย และในปัจจุบัน การลงโทษถึงตายเป็นที่แพร่หลาย
12.273.20
वधेनापि न शक्यन्ते नियन्तुमपरे जनाः ॥ १२.२७३.२० ॥
แม้ด้วยการประหาร ผู้คนอื่นก็ยังไม่อาจควบคุมได้
12.273.21
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुतिः ।
न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्चन ॥ १२.२७३.२१ ॥
ตามที่ศรุติกล่าวไว้ ไม่มีโจรในหมู่มนุษย์ ไม่มีในหมู่เทพ ไม่มีในหมู่คนธรรพ์และบรรพชน ที่นี่ใครเป็นของใคร ไม่มีใครเลย
12.273.22
पक्वं श्मशानादादत्ते पिशाचांश्चापि दैवतम् ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.२७३.२२ ॥
แม้เทพก็รับอาหารที่ปรุงแล้วจากป่าช้า ปิศาจก็เช่นกัน ผู้ใดทำสัญญากับผู้มีจิตใจพินาศเหล่านั้น
12.273.23
तान्न शक्नोषि चेत्साधून्परित्रातुमहिंसया ।
कस्यचिद्भूतभव्यस्य लोभेनान्तं तथा कुरु ॥ १२.२७३.२३ ॥
หากเจ้าไม่อาจคุ้มครองคนดีให้พ้นจากอันตรายได้โดยปราศจากการเบียดเบียน ก็จงทำให้สิ้นสุดลงด้วยความโลภของใครบางคน ไม่ว่าผู้ที่มีชีวิตอยู่หรือผู้ที่จะเกิดในภายหน้า
12.273.24
राजानो लोकयात्रार्थं तप्यन्ते परमं तपः ।
तेऽपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च ॥ १२.२७३.२४ ॥
พระราชาทั้งหลายบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่เพื่อให้การดำเนินของโลกเป็นไปได้ เมื่อเผชิญกับคนเช่นนั้นก็รู้สึกอับอาย และจึงต้องหันหลังกลับ
12.273.25
वित्रास्यमानाः सुकृतो न कामाद्धन्ति दुष्कृतीन् ।
सुकृतेनैव राजानो भूयिष्ठं शासते प्रजाः ॥ १२.२७३.२५ ॥
แม้หวาดกลัว ผู้ทำความดีก็ไม่ได้ฆ่าผู้กระทำความชั่วด้วยความปรารถนา พระราชาส่วนใหญ่ปกครองประชาชนด้วยการประพฤติธรรมเพียงอย่างเดียว
12.273.26
श्रेयसः श्रेयसोऽप्येवं वृत्तं लोकोऽनुवर्तते ।
सदैव हि गुरोर्वृत्तमनुवर्तन्ति मानवाः ॥ १२.२७३.२६ ॥
แม้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ประเสริฐ ประพฤติตนเช่นนี้ และโลกก็ดำเนินตามความประพฤติของท่าน มนุษย์ย่อมดำเนินตามความประพฤติของครูอยู่เสมอ
12.273.27
आत्मानमसमाधाय समाधित्सति यः परान् ।
विषयेष्विन्द्रियवशं मानवाः प्रहसन्ति तम् ॥ १२.२७३.२७ ॥
ผู้ใดยังไม่สงบจิตใจของตนเอง แต่ปรารถนาจะทำให้ผู้อื่นสงบ และถูกอินทรีย์ครอบงำในบรรดาวัตถุแห่งอารมณ์ มนุษย์ย่อมหัวเราะเยาะผู้นั้น
12.273.28
यो राज्ञो दम्भमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.२८ ॥
ผู้ใดด้วยความหยิ่งและความหลงของพระราชา กระทำสิ่งที่ไม่เหมาะสมบางอย่าง ควรถูกควบคุมด้วยทุกวิถีทาง เมื่อเป็นเช่นนั้นเขาจึงจะหันจากความชั่ว
12.273.29
आत्मैवादौ नियन्तव्यो दुष्कृंतं संनियच्छता ।
दण्डयेच्च महादण्डैरपि बन्धूननन्तरान् ॥ १२.२७३.२९ ॥
ผู้ที่จะควบคุมความชั่วต้องควบคุมตนเองก่อน และควรลงโทษแม้ญาติสนิทด้วยการลงโทษอันหนักหน่วง
12.273.30
यो राजा लोभमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.३० ॥
พระราชาใดด้วยความโลภและความหลง กระทำสิ่งที่ไม่เหมาะสมบางอย่าง ควรถูกควบคุมด้วยทุกวิถีทาง เมื่อเป็นเช่นนั้นเขาจึงจะหันจากความชั่ว
12.273.31
यत्र वै पापकृन्नीचो न महद्दुःखमर्च्छति ।
वर्धन्ते तत्र पापानि धर्मो ह्रसति च ध्रुवम् ॥ १२.२७३.३१ ॥
ที่ใดผู้กระทำบาปที่ต่ำช้าไม่ได้รับความทุกข์อันใหญ่หลวง ที่นั่นบาปย่อมเพิ่มพูน และธรรมย่อมเสื่อมลงอย่างแน่นอน
12.273.32
इति कारुण्यशीलस्तु विद्वान्वै ब्राह्मणोऽन्वशात् ।
इति चैवानुशिष्टोऽस्मि पूर्वैस्तातपितामहैः।
आश्वासयद्भिः सुभृशमनुक्रोशात्तथैव च ॥ १२.२७३.३२ ॥
พราหมณ์ผู้รอบรู้และมีจิตใจเมตตาได้สั่งสอนข้าพเจ้าดังนี้ และข้าพเจ้าก็ได้รับคำสั่งสอนเช่นนี้จากบรรพบุรุษผู้เป็นบิดาและปู่ทวดของข้าพเจ้า ผู้ปลอบโยนข้าพเจ้าอย่างมากด้วยความเมตตา
12.273.33
एतत्प्रथमकल्पेन राजा कृतयुगे जयेत् ।
पादोनेनापि धर्मेण गच्छेत्रेतायुगे तथा।
द्वापरे तु द्विपादेन पादेन त्ववरे युगे ॥ १२.२७३.३३ ॥
ด้วยวิธีการแรกนี้ พระราชาย่อมชนะในยุคกฤตะ ด้วยธรรมที่ลดลงหนึ่งส่วนสี่ พระองค์ก็ดำเนินไปเช่นเดียวกันในยุคเตรตา ในยุคทวาประด้วยธรรมครึ่งหนึ่ง และในยุคหลังด้วยหนึ่งส่วนสี่ของธรรม
12.273.34
तथा कलियुगे प्राप्ते राज्ञो दुश्चरितेन ह ।
भवेत्कालविशेषेण कला धर्मस्य षोडशी ॥ १२.२७३.३४ ॥
ในทำนองเดียวกัน เมื่อยุคกลียุคมาถึง ด้วยความประพฤติผิดของพระราชา ในช่วงเวลาหนึ่งอาจเหลือธรรมเพียงหนึ่งในสิบหกส่วน
12.273.35
अथ प्रथमकल्पेन सत्यवन्संकरो भवेत् ।
आयुः शक्तिं च कालं च निर्दिश्य तप आदिशेत् ॥ १२.२७३.३५ ॥
บัดนี้ ด้วยวิธีการแรก อาจเกิดการปะปนกันในหมู่ผู้ซื่อสัตย์ เมื่อกำหนดอายุขัย กำลัง และเวลาแล้ว ควรกำหนดตบะให้เหมาะสม
12.273.36
सत्याय हि यथा नेह जह्याद्धर्मफलं महत् ।
भूतानामनुकम्पार्थं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १२.२७३.३६ ॥
เพื่อที่ความยิ่งใหญ่แห่งผลของธรรมจะไม่ถูกละทิ้งไปในโลกนี้เพื่อความซื่อสัตย์ มนุษย์สวายัมภุวะได้กล่าวไว้ด้วยความเมตตาต่อสรรพสัตว์