ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.273.1
कथं राजा प्रजा रक्षेन्न च किंचित्प्रतापयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७३.१ ॥
ਰਾਜਾ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਸਤਾਵੇ? ਹੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.273.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
द्युमत्सेनस्य संवादं राज्ञा सत्यवता सह ॥ १२.२७३.२ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਰਾਜਾ ਦਿਊਮਤਸੇਨ ਅਤੇ ਸਤਿਆਵਾਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
12.273.3
अव्याहृतं व्याजहार सत्यवानिति नः श्रुतम् ।
वधाय नीयमानेषु पितुरेवानुशासनात् ॥ १२.२७३.३ ॥
ਵੱਢ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਤਿਆਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.273.4
अधर्मतां याति धर्मो यात्यधर्मश्च धर्मताम् ।
वधो नाम भवेद्धर्मो नैतद्भवितुमर्हति ॥ १२.२७३.४ ॥
ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਧਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਢ ਨੂੰ ਧਰਮ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
12.273.5
अथ चेदवधो धर्मोऽधर्मः को जातुचिद्भवेत् ।
दस्यवश्चेन्न हन्येरन्सत्यवन्संकरो भवेत् ॥ १२.२७३.५ ॥
ਜੇ ਅਵਧ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਧਰਮ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਸਤਿਆਵਾਨ, ਗੜਬੜ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।
12.273.6
ममेदमिति नास्यैतत्प्रवर्तेत कलौ युगे ।
लोकयात्रा न चैव स्यादश्च चेद्वेत्थ शंस नः ॥ १२.२७३.६ ॥
ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਇਹ ਭਾਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਗੇਗਾ; ਤਦ ਲੋਕ-ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.273.7
सर्व एव त्रयो वर्णाः कार्या ब्राह्मणबन्धनाः ।
धर्मपाशनिबद्धानां नाल्पोऽप्यपचरिष्यति ॥ १२.२७३.७ ॥
ਤਿੰਨੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮਪਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
12.273.8
यो यस्तेषामपचरेत्तमाचक्षीत वै द्विजः ।
अयं मे न शृणोतीति तस्मिन्राजा प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਉਲੰਘਣ ਕਰੇ, ਦ੍ਵਿਜ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੇ ਕਿ 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ'; ਤਦ ਰਾਜਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇ।
12.273.9
तत्त्वाभावेन यच्छास्त्रं तत्कुर्यान्नान्यथा वधः ।
असमीक्ष्यैव कर्माणि नीतिशास्त्रं यथाविधि।
दस्यून्निहन्ति वै राजा भूयसो वाऽप्यनागसः ॥ १२.२७३.९ ॥
ਤਤ੍ਵਗਿਆਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜੋ ਕਹੇ ਉਹੀ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਵਧ ਨਾ ਕਰੇ। ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ; ਨੀਤੀਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਚੱਲੇ। ਰਾਜਾ ਦਸਿਊਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
12.273.10
भार्या माता पिता पुत्रो हन्यन्ते पुरुषेण ते ।
परेणापकृतो राजा तस्मात्सम्यक्प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.१० ॥
ਪਤਨੀ, ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ — ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਅਪਕਾਰ ਪਾਇਆ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇ।
12.273.11
असाधुश्चैव पुरुषो लभते शीतमेकदा ।
साधोश्चापि ह्यसाधुभ्यः शोभना जायते प्रजाः ॥ १२.२७३.११ ॥
ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਕਦੇ ਠੰਢਕ (ਸੁਖ) ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਧੂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਅਸਾਧੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮਦੀ ਹੈ।
12.273.12
न मूलघातः कर्तव्यो नैष धर्मः सनातनः ।
अपि खल्ववधेनैव प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.२७३.१२ ॥
ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਘਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.273.13
उद्वे तेन बन्धेन विरूपकरणेन च ।
वधदण्डेन क्लिश्या न पुरोहितससदि ॥ १२.२७३.१३ ॥
ਉਸ ਬੇਚੈਨੀ, ਬੰਧਨ, ਵਿਰੂਪ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ) ਦੁੱਖ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
12.273.14
यदा पुरोहितं वा ते पर्येयुः शरणैपिणः ।
करिष्यामः पुनर्ब्रह्मन्न पापमिति वादिनः ॥ १२.२७३.१४ ॥
ਸ਼ਰਨ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ, ਇਹ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੈ',
12.273.15
तदा विसर्गमर्हाः स्युरितीदं धातृशासनम् ।
विभ्रद्दण्डाजिनं मुण्डो ब्राह्मणोऽर्हति शासनम् ॥ १२.२७३.१५ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਯੋਗ ਹੈ—ਇਹ ਧਾਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਮਿਰਗਛਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
12.273.16
गरीयांसो गरीयांसमपराधे पुनः पुनः ।
तदा विसर्गमर्हन्ति न यथा प्रथमे तथा ॥ १२.२७३.१६ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਤੇ ਵੱਡੇ (ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ) ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤਦ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਾਂਗ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
12.273.17
यत्रयत्रैव शक्येरन्संयन्तुं समये प्रजाः ।
स तावान्प्रोच्यते धर्मो यावन्न प्रतिलङ्घ्यते।
अहन्यमानेषु पुनः सर्वमेव पराभवेत् ॥ १२.२७३.१७ ॥
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਧਰਮ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਉਲੰਘਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਮਾਰੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਫਿਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
12.273.18
पूर्वे पूर्वतरे चैव सुशास्या ह्यभवञ्जनाः ।
मृदवः सत्यभूयिष्ठा अल्पद्रोहाल्पमन्यवः ॥ १२.२७३.१८ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਨਰਮ, ਬਹੁਤੇ ਸੱਚਵਾਦੀ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਨ।
12.273.19
पुरा धिग्दण्ड एवासीद्वाग्दण्डस्तदनन्तरम् ।
आसीदादानदण्डोऽपि वधदण्डोऽद्य वर्तते ॥ १२.२७३.१९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਿੱਕਾਰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਆਈ। ਫਿਰ ਧਨ ਖੋਹਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਸੀ; ਅੱਜ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
12.273.20
वधेनापि न शक्यन्ते नियन्तुमपरे जनाः ॥ १२.२७३.२० ॥
ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
12.273.21
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुतिः ।
न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्चन ॥ १२.२७३.२१ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.273.22
पक्वं श्मशानादादत्ते पिशाचांश्चापि दैवतम् ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.२७३.२२ ॥
ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਪਕਾਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰੇ...
12.273.23
तान्न शक्नोषि चेत्साधून्परित्रातुमहिंसया ।
कस्यचिद्भूतभव्यस्य लोभेनान्तं तथा कुरु ॥ १२.२७३.२३ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਅਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਜੀਵ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ।
12.273.24
राजानो लोकयात्रार्थं तप्यन्ते परमं तपः ।
तेऽपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च ॥ १२.२७३.२४ ॥
ਲੋਕ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਾਜੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.273.25
वित्रास्यमानाः सुकृतो न कामाद्धन्ति दुष्कृतीन् ।
सुकृतेनैव राजानो भूयिष्ठं शासते प्रजाः ॥ १२.२७३.२५ ॥
ਡਰਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ। ਰਾਜੇ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.273.26
श्रेयसः श्रेयसोऽप्येवं वृत्तं लोकोऽनुवर्तते ।
सदैव हि गुरोर्वृत्तमनुवर्तन्ति मानवाः ॥ १२.२७३.२६ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੰਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.273.27
आत्मानमसमाधाय समाधित्सति यः परान् ।
विषयेष्विन्द्रियवशं मानवाः प्रहसन्ति तम् ॥ १२.२७३.२७ ॥
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਹੱਸਦੇ ਹਨ।
12.273.28
यो राज्ञो दम्भमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.२८ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੰਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।
12.273.29
आत्मैवादौ नियन्तव्यो दुष्कृंतं संनियच्छता ।
दण्डयेच्च महादण्डैरपि बन्धूननन्तरान् ॥ १२.२७३.२९ ॥
ਜੋ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
12.273.30
यो राजा लोभमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.३० ॥
ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਅਣਉਚਿਤ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।
12.273.31
यत्र वै पापकृन्नीचो न महद्दुःखमर्च्छति ।
वर्धन्ते तत्र पापानि धर्मो ह्रसति च ध्रुवम् ॥ १२.२७३.३१ ॥
ਜਿੱਥੇ ਨੀਚ ਪਾਪੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਉੱਥੇ ਪਾਪ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਘਟਦਾ ਹੈ।
12.273.32
इति कारुण्यशीलस्तु विद्वान्वै ब्राह्मणोऽन्वशात् ।
इति चैवानुशिष्टोऽस्मि पूर्वैस्तातपितामहैः।
आश्वासयद्भिः सुभृशमनुक्रोशात्तथैव च ॥ १२.२७३.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ।
12.273.33
एतत्प्रथमकल्पेन राजा कृतयुगे जयेत् ।
पादोनेनापि धर्मेण गच्छेत्रेतायुगे तथा।
द्वापरे तु द्विपादेन पादेन त्ववरे युगे ॥ १२.२७३.३३ ॥
ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਘੱਟ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲੇਗਾ; ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਧਰਮ ਨਾਲ।
12.273.34
तथा कलियुगे प्राप्ते राज्ञो दुश्चरितेन ह ।
भवेत्कालविशेषेण कला धर्मस्य षोडशी ॥ १२.२७३.३४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ।
12.273.35
अथ प्रथमकल्पेन सत्यवन्संकरो भवेत् ।
आयुः शक्तिं च कालं च निर्दिश्य तप आदिशेत् ॥ १२.२७३.३५ ॥
ਹੁਣ ਪਹਿਲੇ ਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਆਵਾਨ ਦਾ ਸੰਕਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਮਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਕਾਲ ਦੱਸ ਕੇ ਤਪ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.273.36
सत्याय हि यथा नेह जह्याद्धर्मफलं महत् ।
भूतानामनुकम्पार्थं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १२.२७३.३६ ॥
ਸੱਚ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਨਾ ਤਿਆਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸਵਾਯੰਭੁਵ ਮਨੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।