ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.273
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.273.1
कथं राजा प्रजा रक्षेन्न च किंचित्प्रतापयेत् ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७३.१ ॥
ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಯಾರನ್ನೂ ಹಿಂಸಿಸದೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪಿತಾಮಹನೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.273.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
द्युमत्सेनस्य संवादं राज्ञा सत्यवता सह ॥ १२.२७३.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ರಾಜ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನು ಸತ್ಯವಂತನೊಡನೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂವಾದವನ್ನು.
12.273.3
अव्याहृतं व्याजहार सत्यवानिति नः श्रुतम् ।
वधाय नीयमानेषु पितुरेवानुशासनात् ॥ १२.२७३.३ ॥
ವಧೆಗಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೇ ಸತ್ಯವಂತನು ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಆಡಿದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
12.273.4
अधर्मतां याति धर्मो यात्यधर्मश्च धर्मताम् ।
वधो नाम भवेद्धर्मो नैतद्भवितुमर्हति ॥ १२.२७३.४ ॥
ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಧರ್ಮವು ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ವಧೆಯನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಾರದು.
12.273.5
अथ चेदवधो धर्मोऽधर्मः को जातुचिद्भवेत् ।
दस्यवश्चेन्न हन्येरन्सत्यवन्संकरो भवेत् ॥ १२.२७३.५ ॥
ಅವಧವೇ ಧರ್ಮವಾದರೆ, ಅಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಓ ಸತ್ಯವಂತಾ, ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.273.6
ममेदमिति नास्यैतत्प्रवर्तेत कलौ युगे ।
लोकयात्रा न चैव स्यादश्च चेद्वेत्थ शंस नः ॥ १२.२७३.६ ॥
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವ ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡದಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಲೋಕಯಾತ್ರೆಯೂ ನಡೆಯದು. ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಹೇಳಿ.
12.273.7
सर्व एव त्रयो वर्णाः कार्या ब्राह्मणबन्धनाः ।
धर्मपाशनिबद्धानां नाल्पोऽप्यपचरिष्यति ॥ १२.२७३.७ ॥
ಮೂರೂ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಧರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರಿಲ್ಲ.
12.273.8
यो यस्तेषामपचरेत्तमाचक्षीत वै द्विजः ।
अयं मे न शृणोतीति तस्मिन्राजा प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.८ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೂ, ಆ ದ್ವಿಜನು 'ಇವನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಬೇಕು; ಆಗ ರಾಜನು ಅವನ ಮೇಲೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು.
12.273.9
तत्त्वाभावेन यच्छास्त्रं तत्कुर्यान्नान्यथा वधः ।
असमीक्ष्यैव कर्माणि नीतिशास्त्रं यथाविधि।
दस्यून्निहन्ति वै राजा भूयसो वाऽप्यनागसः ॥ १२.२७३.९ ॥
ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುವುದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಲ್ಲ; ವಧೆ ಮಾಡಬಾರದು. ವಿಚಾರಿಸದೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು; ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ರಾಜನು ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಅನೇಕ ನಿರಪರಾಧಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.
12.273.10
भार्या माता पिता पुत्रो हन्यन्ते पुरुषेण ते ।
परेणापकृतो राजा तस्मात्सम्यक्प्रधारयेत् ॥ १२.२७३.१० ॥
ಹೆಂಡತಿ, ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಮಗ — ಇವರು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಂದ ಅಪಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾದ ರಾಜನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
12.273.11
असाधुश्चैव पुरुषो लभते शीतमेकदा ।
साधोश्चापि ह्यसाधुभ्यः शोभना जायते प्रजाः ॥ १२.२७३.११ ॥
ದುಷ್ಟ ಮನುಷ್ಯನು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ತಂಪನ್ನು (ಸುಖವನ್ನು) ಪಡೆಯಬಹುದು; ಸಾಧುವಿನಿಂದಲೂ, ಅಸಾಧುಗಳಿಂದಲೂ ಶುಭವಾದ ಸಂತಾನ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
12.273.12
न मूलघातः कर्तव्यो नैष धर्मः सनातनः ।
अपि खल्ववधेनैव प्रायश्चित्तं विधीयते ॥ १२.२७३.१२ ॥
ಮೂಲವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಬಾರದು; ಇದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ವಧೆ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.273.13
उद्वे तेन बन्धेन विरूपकरणेन च ।
वधदण्डेन क्लिश्या न पुरोहितससदि ॥ १२.२७३.१३ ॥
ಆ ಉದ್ವೇಗ, ಬಂಧನ, ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಧದಂಡದಿಂದ ಪುರೋಹಿತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಪೀಡಿಸಬಾರದು.
12.273.14
यदा पुरोहितं वा ते पर्येयुः शरणैपिणः ।
करिष्यामः पुनर्ब्रह्मन्न पापमिति वादिनः ॥ १२.२७३.१४ ॥
ಶರಣು ಬಯಸಿ ಅವರು ಪುರೋಹಿತನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, 'ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾವು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಪಾಪವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ,
12.273.15
तदा विसर्गमर्हाः स्युरितीदं धातृशासनम् ।
विभ्रद्दण्डाजिनं मुण्डो ब्राह्मणोऽर्हति शासनम् ॥ १२.२७३.१५ ॥
ಆಗ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯ ಎಂಬುದು ಧಾತೃವಿನ ಆಜ್ಞೆ. ದಂಡ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ ಬೋಳು ತಲೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹ.
12.273.16
गरीयांसो गरीयांसमपराधे पुनः पुनः ।
तदा विसर्गमर्हन्ति न यथा प्रथमे तथा ॥ १२.२७३.१६ ॥
ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರೆ ದೊಡ್ಡವರು (ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ) ಅರ್ಹರು; ಆಗ ಅವರು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
12.273.17
यत्रयत्रैव शक्येरन्संयन्तुं समये प्रजाः ।
स तावान्प्रोच्यते धर्मो यावन्न प्रतिलङ्घ्यते।
अहन्यमानेषु पुनः सर्वमेव पराभवेत् ॥ १२.२७३.१७ ॥
ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ನಿಯಮದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೋ, ಅದೇ ಧರ್ಮ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡದ ತನಕ. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.273.18
पूर्वे पूर्वतरे चैव सुशास्या ह्यभवञ्जनाः ।
मृदवः सत्यभूयिष्ठा अल्पद्रोहाल्पमन्यवः ॥ १२.२७३.१८ ॥
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಳಲ್ಪಡುವವರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರು ಸೌಮ್ಯರು, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠರು, ಕಡಿಮೆ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕೋಪವುಳ್ಳವರು.
12.273.19
पुरा धिग्दण्ड एवासीद्वाग्दण्डस्तदनन्तरम् ।
आसीदादानदण्डोऽपि वधदण्डोऽद्य वर्तते ॥ १२.२७३.१९ ॥
ಹಿಂದೆ ನಿಂದೆಯೇ ದಂಡವಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ನಂತರ ಮಾತಿನ ದಂಡ ಬಂದಿತು. ಆಮೇಲೆ ಆಸ್ತಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ದಂಡವೂ ಇತ್ತು; ಇಂದು ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.
12.273.20
वधेनापि न शक्यन्ते नियन्तुमपरे जनाः ॥ १२.२७३.२० ॥
ವಧದಂಡನೆಯಿಂದಲೂ ಇತರ ಜನರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
12.273.21
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुतिः ।
न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्चन ॥ १२.२७३.२१ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ದಸ್ಯು ಇಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
12.273.22
पक्वं श्मशानादादत्ते पिशाचांश्चापि दैवतम् ।
तेषु यः समयं कश्चित्कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ १२.२७३.२२ ॥
ಸ್ಮಶಾನದಿಂದ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ದೇವತೆಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಿಶಾಚಿಗಳೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ನಾಶಗೊಂಡ ಬುದ್ಧಿಯವರೊಡನೆ ಯಾರಾದರೂ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ...
12.273.23
तान्न शक्नोषि चेत्साधून्परित्रातुमहिंसया ।
कस्यचिद्भूतभव्यस्य लोभेनान्तं तथा कुरु ॥ १२.२७३.२३ ॥
ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಯಾರದೋ ಭೂತ-ಭವ್ಯ ಜೀವಿಯ ಲೋಭದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸು.
12.273.24
राजानो लोकयात्रार्थं तप्यन्ते परमं तपः ।
तेऽपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च ॥ १२.२७३.२४ ॥
ಲೋಕದ ನಡೆಗಾಗಿ ರಾಜರು ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರ ಮುಂದೆ ಅವರು ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.273.25
वित्रास्यमानाः सुकृतो न कामाद्धन्ति दुष्कृतीन् ।
सुकृतेनैव राजानो भूयिष्ठं शासते प्रजाः ॥ १२.२७३.२५ ॥
ಹೆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸತ್ಪುರುಷರು ಕಾಮದಿಂದ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಜರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸತ್ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ.
12.273.26
श्रेयसः श्रेयसोऽप्येवं वृत्तं लोकोऽनुवर्तते ।
सदैव हि गुरोर्वृत्तमनुवर्तन्ति मानवाः ॥ १२.२७३.२६ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಲೋಕವು ಅವರ ನಡತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವರು ಸದಾ ಗುರುವಿನ ನಡತೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.273.27
आत्मानमसमाधाय समाधित्सति यः परान् ।
विषयेष्विन्द्रियवशं मानवाः प्रहसन्ति तम् ॥ १२.२७३.२७ ॥
ತನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸದೆ ಇತರರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಬಯಸುವವನು, ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಶನಾದವನು — ಅವನನ್ನು ಮಾನವರು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.273.28
यो राज्ञो दम्भमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.२८ ॥
ರಾಜನ ದಂಭ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಅನುಚಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಅವನು ಪಾಪದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.273.29
आत्मैवादौ नियन्तव्यो दुष्कृंतं संनियच्छता ।
दण्डयेच्च महादण्डैरपि बन्धूननन्तरान् ॥ १२.२७३.२९ ॥
ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಬಯಸುವವನು ಮೊದಲು ತನ್ನನ್ನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಹತ್ತಿರದ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಮಹಾದಂಡಗಳಿಂದ ದಂಡಿಸಬೇಕು.
12.273.30
यो राजा लोभमोहेन किंचित्कुर्यादसांप्रतम् ।
सर्वोपायैर्नियम्यः स तथा पापान्निवर्तते ॥ १२.२७३.३० ॥
ಲೋಭ ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ಯಾವ ರಾಜನಾದರೂ ಅನುಚಿತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಅವನು ಪಾಪದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.273.31
यत्र वै पापकृन्नीचो न महद्दुःखमर्च्छति ।
वर्धन्ते तत्र पापानि धर्मो ह्रसति च ध्रुवम् ॥ १२.२७३.३१ ॥
ಎಲ್ಲಿ ನೀಚನಾದ ಪಾಪಿ ಮಹಾ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಪಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಧರ್ಮ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.273.32
इति कारुण्यशीलस्तु विद्वान्वै ब्राह्मणोऽन्वशात् ।
इति चैवानुशिष्टोऽस्मि पूर्वैस्तातपितामहैः।
आश्वासयद्भिः सुभृशमनुक्रोशात्तथैव च ॥ १२.२७३.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಕರುಣಾಶೀಲನಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು; ಹೀಗೆಯೇ ಪೂರ್ವಜರೂ, ತಂದೆ-ತಾತಂದಿರೂ ನನಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು, ಬಹಳ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ ಕರುಣೆಯಿಂದ.
12.273.33
एतत्प्रथमकल्पेन राजा कृतयुगे जयेत् ।
पादोनेनापि धर्मेण गच्छेत्रेतायुगे तथा।
द्वापरे तु द्विपादेन पादेन त्ववरे युगे ॥ १२.२७३.३३ ॥
ಈ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜನು ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸುವನು; ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಕಡಿಮೆ ಧರ್ಮದಿಂದಲೂ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯುವನು; ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಧರ್ಮದಿಂದ, ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಿಂದ.
12.273.34
तथा कलियुगे प्राप्ते राज्ञो दुश्चरितेन ह ।
भवेत्कालविशेषेण कला धर्मस्य षोडशी ॥ १२.२७३.३४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ, ರಾಜನ ದುರ್ನಡತೆಯಿಂದ, ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
12.273.35
अथ प्रथमकल्पेन सत्यवन्संकरो भवेत् ।
आयुः शक्तिं च कालं च निर्दिश्य तप आदिशेत् ॥ १२.२७३.३५ ॥
ಈಗ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪದ ಪ್ರಕಾರ ಸತ್ಯವಂತನಿಗೆ ಸಂಕರ ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಆಯುಷ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.
12.273.36
सत्याय हि यथा नेह जह्याद्धर्मफलं महत् ।
भूतानामनुकम्पार्थं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ॥ १२.२७३.३६ ॥
ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಧರ್ಮದ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಕೈಬಿಡದಂತೆ, ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಹೇಳಿದನು.