Mahābhārata · Adhyāya 12.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.274.1
अविरोधेन भूतानां त्यागः षाड्गुण्यकारकः ।
यः स्यादुमयभाग्धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७४.१ ॥
La renuncia practicada sin hostilidad hacia los seres, que produce las seis cualidades y es un dharma compartido por ambos caminos: dime eso, abuelo.
12.274.2
गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य योगधर्मस्य चोभयोः ।
अदूरसंप्रस्थितयोः किंस्विच्छ्रेयः पितामह ॥ १२.२७४.२ ॥
De los dos, el dharma del hogar y el dharma del yoga, que avanzan no lejos uno del otro, ¿cuál es el mejor, abuelo?
12.274.3
उभौ धर्मौ महाभागावुभौ परमदुश्चरौ ।
उभौ महाफलौ तौ तु सद्भिराचरितावुभौ ॥ १२.२७४.३ ॥
Ambos dharmas son de gran mérito y muy difíciles de practicar; ambos dan grandes frutos, y ambos han sido seguidos por los buenos.
12.274.4
अव ते वर्तयिष्यासि प्रामाण्यमुभयोस्तयोः ।
शुणुष्वैकमताः पार्थ च्छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ १२.२७४.४ ॥
Te expondré la autoridad de ambos; escucha con una sola mente, hijo de Pṛthā, para que se corte tu duda sobre dharma y artha.
12.274.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
कपिलस्य गोश्च संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७४.५ ॥
Sobre este asunto también se cita esta antigua leyenda, el diálogo de Kapila y la vaca. Compréndela, Yudhiṣṭhira.
12.274.6
आम्नायमनुपश्यन्हि पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
नहुषः पूर्वमालेभे त्वष्टुर्गामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.६ ॥
Al examinar la tradición, el antiguo saber eterno e inmutable, hemos oído que Nahuṣa, en tiempos pasados, sacrificó la vaca de Tvaṣṭṛ.
12.274.7
तां नियुक्तामदीनात्मा सत्वस्थः संयमे रतः ।
ज्ञानवान्नियताहारो ददर्श कपिलस्तथा ॥ १२.२७४.७ ॥
Así también Kapila, de espíritu no abatido, firme en la bondad, dado a la restricción, sabio y de dieta regulada, vio aquello a que había sido destinado.
12.274.8
स बुद्धिमुत्तमां प्राप्तो नैष्ठिकीमकुतोभयाम् ।
स्वरेण शिथिलां सत्यां वेदा ३ इत्यब्रवीत्सकृत् ॥ १२.२७४.८ ॥
Habiendo alcanzado un entendimiento supremo, firme y sin temor, dijo una vez 'Vedāḥ' —la verdad, aflojada en su entonación.
12.274.9
तां गामृषिः स्यूमरश्मिः प्रविश्य यतिमब्रवीत् ।
हंहो वेदा ३ यदि मता धर्माः केनापरे मताः ॥ १२.२७४.९ ॥
Entrando en aquella palabra, el sabio Syūmaraśmi dijo al asceta: '¡Oh! Si los Vedas son tenidos por válidos, ¿por qué se aceptaron los otros dharmas?'
12.274.10
तपस्विनो धृतिमतः श्रुतिविज्ञानचक्षुषः ।
सर्वमार्षं हि मन्यन्ते व्याहृतं विदितात्मनः ॥ १२.२७४.१० ॥
Los ascetas firmes, cuyo ojo es el conocimiento de la revelación, los que se conocen a sí mismos, consideran que todo es lo dicho por los videntes.
12.274.11
तस्यैवं गततृष्णस्य विज्वरस्य निराशिषः ।
का विवक्षाऽस्ति वेदेषु निरारम्भस्य सर्वतः ॥ १२.२७४.११ ॥
Para él, así libre de ansia, libre de fiebre, sin deseo de resultados, desprendido en todo, ¿qué deseo de hablar queda sobre los Vedas?
12.274.12
नाहं वेदान्विनिन्दामि न विवक्ष्यामि कर्हिचित् ।
पृथगाश्रमिणां कर्माण्येकार्थानीति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.१२ ॥
No vitupero los Vedas, ni hablaré jamás en su contra. Hemos oído que los deberes de quienes están en distintas etapas de la vida tienen un solo propósito.
12.274.13
गच्छत्येव परित्यागी वानप्रस्थश्च गच्छति ।
गृहस्थो ब्रह्मचारी च उभौ तावपि गच्छतः ॥ १२.२७४.१३ ॥
Ciertamente va el renunciante, y va el morador del bosque; el cabeza de familia y el estudiante célibe, ambos también van.
12.274.14
देवयाना हि पन्थानश्चत्वारः शाश्वता मताः ।
नैषां ज्यायः कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१४ ॥
Se consideran eternos cuatro senderos llamados sendas de los dioses; entre ellos no hay superior ni inferior, pero se ha dicho su fuerza y debilidad en los frutos.
12.274.15
एवं विदित्वा सर्वार्थानारभेतेति वैदिकम् ।
नारभेतेति चान्यत्र नैष्ठिकी श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७४.१५ ॥
Sabiendo esto, se debe emprender todos los fines, dice el texto védico; pero en otro lugar se oye la revelación ascética: 'no debe emprenderse'.
12.274.16
अनारम्भे ह्यदोषः स्यादारम्भे दोष उत्तमः ।
एवं स्थितस्य शास्त्रस्य दुर्विज्ञेयं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१६ ॥
En no emprender no hay falta; en emprender hay una gran falta. Así, la fuerza y debilidad de la escritura así establecida es difícil de comprender.
12.274.17
यदत्र किंचित्प्रत्यक्षमहिंसायाः परं मतम् ।
ऋते त्वागमशास्त्रेभ्यो ब्रूहि तद्यदि पश्यसि ॥ १२.२७४.१७ ॥
Si ves algo evidente y supremo de la no violencia aquí, aparte de las escrituras de la tradición, dímelo.
12.274.18
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्वर्गकामो यजेतेति सततं श्रूयते श्रुतिः।
फलं प्रकल्प्य पूर्वं हि ततो यज्ञः प्रतायते ॥ १२.२७४.१८ ॥
Syūmaraśmi dijo: Constantemente se oye la revelación: «Quien desea el cielo debe sacrificar». Pues, habiendo concebido primero el fruto, el sacrificio se extiende luego.
12.274.19
अजश्चाश्वश्च मेषश्च र्गौश्च पक्षिगणाश्च ये ।
ग्राम्यारण्याश्चौषधयः प्राणस्यान्नमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.१९ ॥
La cabra, el caballo, el carnero, la vaca, las bandadas de aves, y las hierbas domésticas y silvestres: estos son el alimento del aliento vital, dice la revelación.
12.274.20
तथैवान्नं ह्यहरहः सायंप्रातर्निरूप्यते ।
पशवश्चाथ धान्यं च यज्ञस्याङ्गमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.२० ॥
Del mismo modo, el alimento se prescribe día a día, al atardecer y al amanecer. Los animales y el grano son los miembros del sacrificio, dice la revelación.
12.274.21
एतानि सह यज्ञेन प्रजापतिरकल्पयत् ।
तेन प्रजापतिर्देवान्यज्ञेनायजत प्रभुः ॥ १२.२७४.२१ ॥
Junto con el sacrificio, Prajāpati dispuso todas estas cosas. Con ello, el señor Prajāpati honró a los dioses mediante el sacrificio.
12.274.22
तदन्योन्यवराः सर्वे प्राणिनः सप्तसप्त च ॥ १२.२७४.२२ ॥
Todos esos seres vivientes, cada uno excelente entre los demás, se cuentan de siete en siete.
12.274.23
गौरजो मनुजः श्वा वा अश्वाश्वतरगर्दभाः ।
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ॥ १२.२७४.२३ ॥
La vaca, la cabra, el ser humano, el perro o el caballo, la mula y el asno: estos siete son declarados por los sabios como animales domésticos.
12.274.24
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ।
हरिणः शललाश्चैव सप्तारण्यास्तथा स्मृताः ॥ १२.२७४.२४ ॥
Leones, tigres, jabalíes, búfalos y elefantes, y ciervos y antílopes: estos siete animales salvajes son igualmente recordados.
12.274.25
यज्ञेषूपाकृतं विश्वं प्राहुरुत्तमसंज्ञितम् ॥ १२.२७४.२५ ॥
Se dice que todo el universo, ofrecido en los sacrificios, lleva el nombre de lo supremo.
12.274.26
एतच्चैवाभ्यनुज्ञातं पूर्वैः पूर्वतरैस्तथा ।
को जातु न विचिन्वीत विद्वान्स्वां शक्तिमात्मनः ॥ १२.२७४.२६ ॥
Esto también ha sido aprobado por los antepasados y por quienes fueron aún anteriores. ¿Qué sabio no examinaría alguna vez su propia capacidad?
12.274.27
पशवश्च मनुष्याश्च द्रुमाश्चौषधिभिः सह ।
स्वर्गमेवाभिकाङ्क्षन्ते न च स्वर्गोस्ति ते मखात् ॥ १२.२७४.२७ ॥
Los animales, los hombres y los árboles, junto con las hierbas, desean el cielo; pero para ellos no hay cielo aparte del sacrificio.
12.274.28
ओषध्यः पशवो वृक्षा वीरुदाज्यं पयो दधि ।
हविर्भूमिर्दिशः श्रद्धा कालश्चैतानि द्वादश ॥ १२.२७४.२८ ॥
Hierbas, animales, árboles, enredaderas, mantequilla clarificada, leche, cuajada, la tierra como ofrenda, las direcciones, la fe y el tiempo: estos son los doce.
12.274.29
ऋचो यजूंषि सामानि ऋत्विजश्चापि षोडश ।
अग्निर्ज्ञेयो गृहपतिः स सप्तदश उच्यते ॥ १२.२७४.२९ ॥
Los versos del Ṛg, las fórmulas del Yajus, los cantos del Sāman y los dieciséis sacerdotes oficiantes; Agni debe conocerse como el señor de la casa, y se le llama el decimoséptimo.
12.274.30
अङ्गान्येतानि यज्ञस्य यज्ञो मूलमिति श्रुतिः ।
आज्येन पयसा दध्ना शकृताऽऽमिक्षया त्वचा ॥ १२.२७४.३० ॥
Estos son los miembros del sacrificio; el sacrificio mismo es la raíz, así lo declara la revelación. Con mantequilla clarificada, leche, cuajada, excremento, leche cuajada y piel, se lleva a cabo el rito.
12.274.31
बालैः शृङ्गेण पादेन संभवत्येव गौर्मखम् ।
एवं प्रत्यकेशः सर्वं यद्यदस्य विधीयते ॥ १२.२७४.३१ ॥
Con las crías, con el cuerno, con la pezuña—así, por la vaca se hace posible el sacrificio. Del mismo modo, todo lo que para ello se prescribe se cumple en el sacrificio.
12.274.32
यज्ञं वहन्ति संभूय सहर्त्विग्भिः सदक्षिणैः ।
संहृत्यैतानि सर्वाणि यज्ञं निर्वर्तयन्त्युत ॥ १२.२७४.३२ ॥
Todos juntos llevan el sacrificio con los sacerdotes oficiantes y sus honorarios. Reuniendo todo esto, llevan el sacrificio a su culminación.
12.274.33
यज्ञार्थानि हि सृष्टानि यथार्था श्रूयते श्रुतिः ।
एवं पूर्वतराः पूर्वे प्रवृत्ताश्चैव मानवाः ॥ १२.२७४.३३ ॥
Para el sacrificio fueron creados todos estos, como se oye en la śruti según su sentido. Así también los antiguos hombres de tiempos muy remotos se dedicaron a ello.
12.274.34
न हिनस्ति नारभते नाभिद्रुह्यति किंचन ।
यज्ञैर्यष्टव्यमित्येव यो यजत्यफलेप्सया ॥ १२.२७४.३४ ॥
Quien no daña, no emprende nada dañino y no hace mal a nadie, y que sacrifica pensando que solo mediante sacrificios se debe venerar, sin deseo del fruto.
12.274.35
यज्ञाङ्गान्यपि चैतानि यथोक्तान्यपि सर्वशः ।
विधिना विधियुक्तानि तारयन्ति परस्परम् ॥ १२.२७४.३५ ॥
Estos miembros del sacrificio, también, tal como se han descrito, cuando se realizan en todo conforme a la regla y debidamente, se salvan unos a otros.
12.274.36
आम्नायमार्षं पश्यामि यस्मिन्वेदाः प्रतिष्ठिताः ।
तं विद्वांसोऽनुपश्यन्ति ब्राह्मणस्यानुदर्शनात् ॥ १२.२७४.३६ ॥
Veo esa tradición de los videntes en la que se establecen los Vedas. Los sabios la perciben siguiendo la enseñanza del brahmán.
12.274.37
ब्राह्मणप्रभवो यज्ञो ब्राह्मणार्पण एव च ।
अनुयज्ञं जगत्सर्वं यज्ञश्चानुजगत्सदा ॥ १२.२७४.३७ ॥
El sacrificio surge del brahmán y se ofrece al brahmán. Todo el mundo sigue al sacrificio, y el sacrificio siempre sigue al mundo.
12.274.38
ओमिति ब्रह्मणो योनिर्नमः स्वाहा स्वधा वषट् ।
यस्यैतानि प्रयुज्यन्ते यथाशक्ति कृतान्यपि ॥ १२.२७४.३८ ॥
Om es el origen de Brahman. Namaḥ, svāhā, svadhā y vaṣaṭ son las fórmulas que se emplean, incluso en los ritos realizados según la propia capacidad.
12.274.39
न तस्य त्रिषु लोकेषु परलोकभयं विदुः ।
इति वेदा वदन्तीह सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ १२.२७४.३९ ॥
En los tres mundos no conoce el temor al más allá; así declaran aquí los Vedas, y así dicen también los perfectos y los grandes sabios.
12.274.40
ऋचो यजूंहि सामानि स्तोत्राश्च विधिचोदिताः ।
यस्मिन्नेतानि सर्वाणि भवन्तीह स वै द्विजः ॥ १२.२७४.४० ॥
Las estrofas, las fórmulas sacrificiales, los cantos y los himnos, prescritos por la regla: quien tiene todos ellos aquí es en verdad un dvija.
12.274.41
अग्न्याधेये यद्भवति यच्च सोमे सुते द्विज ।
यच्चेतरैर्महायज्ञैर्वेद तद्भगवांस्तथा ॥ १२.२७४.४१ ॥
Oh dvija, lo que ocurre en el establecimiento de los fuegos sagrados, lo que ocurre cuando se prensa el soma, y lo que ocurre en los otros grandes sacrificios — también lo conoce así el Bienaventurado.
12.274.42
तस्माद्ब्रह्मन्यजेच्चैव याजयेच्चाविचारयन् ।
यजतो यज्ञविधिना प्रेत्य स्वर्गफलं महत् ॥ १२.२७४.४२ ॥
Por tanto, oh brahmán, uno debe sacrificar sin vacilar, y hacer que otros sacrifiquen. Quien sacrifica según la regla del sacrificio obtiene, tras la muerte, el gran fruto del cielo.
12.274.43
नायं लोकोस्त्ययज्ञानां परश्चेति विनिश्चयः ।
वेदवादविदश्चैव प्रमाणमुभयं तदा ॥ १२.२७४.४३ ॥
Para quienes no sacrifican no existe este mundo ni el otro: esta es la conclusión firme; y para los conocedores de la doctrina védica, ambos son entonces la autoridad.