ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.274.1
अविरोधेन भूतानां त्यागः षाड्गुण्यकारकः ।
यः स्यादुमयभाग्धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७४.१ ॥
ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਤਿਆਗ, ਜੋ ਸ਼ਾਡ੍ਗੁਣ੍ਯ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਧਰਮ ਹੈ — ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾਮਹ।
12.274.2
गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य योगधर्मस्य चोभयोः ।
अदूरसंप्रस्थितयोः किंस्विच्छ्रेयः पितामह ॥ १२.२७४.२ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਧਰਮ—ਦੋਵੇਂ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਪਿਤਾਮਹ?
12.274.3
उभौ धर्मौ महाभागावुभौ परमदुश्चरौ ।
उभौ महाफलौ तौ तु सद्भिराचरितावुभौ ॥ १२.२७४.३ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਮਹਾਭਾਗ ਅਤੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਆਚਰੇ ਹਨ।
12.274.4
अव ते वर्तयिष्यासि प्रामाण्यमुभयोस्तयोः ।
शुणुष्वैकमताः पार्थ च्छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ १२.२७४.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪਾਰਥ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਧਰਮ-ਅਰਥ ਦਾ ਸੰਸ਼ਯ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ।
12.274.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
कपिलस्य गोश्च संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७४.५ ॥
ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਸੰਵਾਦ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.274.6
आम्नायमनुपश्यन्हि पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
नहुषः पूर्वमालेभे त्वष्टुर्गामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.६ ॥
ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ, ਅਟੱਲ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ — ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟਾ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰੀ ਸੀ।
12.274.7
तां नियुक्तामदीनात्मा सत्वस्थः संयमे रतः ।
ज्ञानवान्नियताहारो ददर्श कपिलस्तथा ॥ १२.२७४.७ ॥
ਉਸ ਨਿਯੁਕਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ, ਅਦੀਨਾਤਮਾ, ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲੇ ਕਪਿਲ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ।
12.274.8
स बुद्धिमुत्तमां प्राप्तो नैष्ठिकीमकुतोभयाम् ।
स्वरेण शिथिलां सत्यां वेदा ३ इत्यब्रवीत्सकृत् ॥ १२.२७४.८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ, ਨੈਸ਼ਠਿਕ, ਨਿਰਭੈ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲੀ ਪਈ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ 'ਵੇਦਾਃ' ਕਿਹਾ।
12.274.9
तां गामृषिः स्यूमरश्मिः प्रविश्य यतिमब्रवीत् ।
हंहो वेदा ३ यदि मता धर्माः केनापरे मताः ॥ १२.२७४.९ ॥
ਉਸ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਿਊਮਰਸ਼ਮੀ ਨੇ ਯਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — 'ਓਏ, ਜੇ ਵੇਦ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਕਿਸ ਨਾਲ ਮੰਨੇ?'
12.274.10
तपस्विनो धृतिमतः श्रुतिविज्ञानचक्षुषः ।
सर्वमार्षं हि मन्यन्ते व्याहृतं विदितात्मनः ॥ १२.२७४.१० ॥
ਤਪਸਵੀ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਵਿਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
12.274.11
तस्यैवं गततृष्णस्य विज्वरस्य निराशिषः ।
का विवक्षाऽस्ति वेदेषु निरारम्भस्य सर्वतः ॥ १२.२७४.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਹਿਤ, ਬੇਚੈਨੀ-ਰਹਿਤ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਨਿਰਾਰੰਭ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਇੱਛਾ ਹੈ?
12.274.12
नाहं वेदान्विनिन्दामि न विवक्ष्यामि कर्हिचित् ।
पृथगाश्रमिणां कर्माण्येकार्थानीति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.१२ ॥
ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਇੱਕੋ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.274.13
गच्छत्येव परित्यागी वानप्रस्थश्च गच्छति ।
गृहस्थो ब्रह्मचारी च उभौ तावपि गच्छतः ॥ १२.२७४.१३ ॥
ਤਿਆਗੀ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.274.14
देवयाना हि पन्थानश्चत्वारः शाश्वता मताः ।
नैषां ज्यायः कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१४ ॥
ਦੇਵਯਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਮਾਰਗ ਸਦੀਵੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਹੈ ਨਾ ਛੋਟਾ; ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਲ-ਦੁਰਬਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.274.15
एवं विदित्वा सर्वार्थानारभेतेति वैदिकम् ।
नारभेतेति चान्यत्र नैष्ठिकी श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७४.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਆਰੰਭ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਵਚਨ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ 'ਆਰੰਭ ਨਾ ਕਰੇ' ਇਹ ਨੈਸ਼ਠਿਕੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
12.274.16
अनारम्भे ह्यदोषः स्यादारम्भे दोष उत्तमः ।
एवं स्थितस्य शास्त्रस्य दुर्विज्ञेयं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१६ ॥
ਆਰੰਭ ਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਬਲ-ਦੁਰਬਲ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
12.274.17
यदत्र किंचित्प्रत्यक्षमहिंसायाः परं मतम् ।
ऋते त्वागमशास्त्रेभ्यो ब्रूहि तद्यदि पश्यसि ॥ १२.२७४.१७ ॥
ਇੱਥੇ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਆਗਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ।
12.274.18
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्वर्गकामो यजेतेति सततं श्रूयते श्रुतिः।
फलं प्रकल्प्य पूर्वं हि ततो यज्ञः प्रतायते ॥ १२.२७४.१८ ॥
ਸਿਊਮਰਸ਼ਮਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਵਰਗ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯੱਗ ਕਰੇ'—ਇਹ ਸ਼ਰੁਤੀ ਸਦਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਫਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਫਿਰ ਯੱਗ ਫੈਲਦਾ ਹੈ।
12.274.19
अजश्चाश्वश्च मेषश्च र्गौश्च पक्षिगणाश्च ये ।
ग्राम्यारण्याश्चौषधयः प्राणस्यान्नमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.१९ ॥
ਬੱਕਰੀ, ਘੋੜਾ, ਭੇਡੂ, ਗਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ — ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਅੰਨ ਹਨ, ਇਹ ਸ਼ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
12.274.20
तथैवान्नं ह्यहरहः सायंप्रातर्निरूप्यते ।
पशवश्चाथ धान्यं च यज्ञस्याङ्गमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.२० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਹ ਸ਼ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
12.274.21
एतानि सह यज्ञेन प्रजापतिरकल्पयत् ।
तेन प्रजापतिर्देवान्यज्ञेनायजत प्रभुः ॥ १२.२७४.२१ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
12.274.22
तदन्योन्यवराः सर्वे प्राणिनः सप्तसप्त च ॥ १२.२७४.२२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਹਨ।
12.274.23
गौरजो मनुजः श्वा वा अश्वाश्वतरगर्दभाः ।
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ॥ १२.२७४.२३ ॥
ਗਾਂ, ਬੱਕਰੀ, ਮਨੁੱਖ, ਕੁੱਤਾ ਜਾਂ ਘੋੜਾ, ਖੱਚਰ ਅਤੇ ਗਧਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਗ੍ਰਾਮ ਪਸ਼ੂ ਸਾਧੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
12.274.24
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ।
हरिणः शललाश्चैव सप्तारण्यास्तथा स्मृताः ॥ १२.२७४.२४ ॥
ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਸੂਰ, ਮੱਝ ਅਤੇ ਹਾਥੀ, ਅਤੇ ਹਰਨ ਤੇ ਸ਼ਲਲ — ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੱਤ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
12.274.25
यज्ञेषूपाकृतं विश्वं प्राहुरुत्तमसंज्ञितम् ॥ १२.२७४.२५ ॥
ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.274.26
एतच्चैवाभ्यनुज्ञातं पूर्वैः पूर्वतरैस्तथा ।
को जातु न विचिन्वीत विद्वान्स्वां शक्तिमात्मनः ॥ १२.२७४.२६ ॥
ਇਹ ਵੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਰਖੇਗਾ?
12.274.27
पशवश्च मनुष्याश्च द्रुमाश्चौषधिभिः सह ।
स्वर्गमेवाभिकाङ्क्षन्ते न च स्वर्गोस्ति ते मखात् ॥ १२.२७४.२७ ॥
ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਦੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਯੱਗ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.274.28
ओषध्यः पशवो वृक्षा वीरुदाज्यं पयो दधि ।
हविर्भूमिर्दिशः श्रद्धा कालश्चैतानि द्वादश ॥ १२.२७४.२८ ॥
ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ, ਰੁੱਖ, ਵੇਲਾਂ, ਘਿਓ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਹਵਿਰ੍ਭੂਮੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕਾਲ — ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਹਨ।
12.274.29
ऋचो यजूंषि सामानि ऋत्विजश्चापि षोडश ।
अग्निर्ज्ञेयो गृहपतिः स सप्तदश उच्यते ॥ १२.२७४.२९ ॥
ਰਿਚਾਵਾਂ, ਯਜੁਸ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਰਿਤਵਿਜ; ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਪਤੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.274.30
अङ्गान्येतानि यज्ञस्य यज्ञो मूलमिति श्रुतिः ।
आज्येन पयसा दध्ना शकृताऽऽमिक्षया त्वचा ॥ १२.२७४.३० ॥
ਇਹ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ; ਯੱਗ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਰੂਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਘਿਓ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਗੋਬਰ, ਆਮਿਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨਾਲ (ਯੱਗ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
12.274.31
बालैः शृङ्गेण पादेन संभवत्येव गौर्मखम् ।
एवं प्रत्यकेशः सर्वं यद्यदस्य विधीयते ॥ १२.२७४.३१ ॥
ਵੱਛਿਆਂ, ਸਿੰਗ, ਪੈਰ ਨਾਲ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਂ ਤੋਂ ਯੱਗ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ (ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
12.274.32
यज्ञं वहन्ति संभूय सहर्त्विग्भिः सदक्षिणैः ।
संहृत्यैतानि सर्वाणि यज्ञं निर्वर्तयन्त्युत ॥ १२.२७४.३२ ॥
ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.274.33
यज्ञार्थानि हि सृष्टानि यथार्था श्रूयते श्रुतिः ।
एवं पूर्वतराः पूर्वे प्रवृत्ताश्चैव मानवाः ॥ १२.२७४.३३ ॥
ਯੱਗ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਨੁੱਖ ਵੀ (ਯੱਗ ਵਿੱਚ) ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
12.274.34
न हिनस्ति नारभते नाभिद्रुह्यति किंचन ।
यज्ञैर्यष्टव्यमित्येव यो यजत्यफलेप्सया ॥ १२.२७४.३४ ॥
ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕੁਝ ਆਰੰਭ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—'ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.274.35
यज्ञाङ्गान्यपि चैतानि यथोक्तान्यपि सर्वशः ।
विधिना विधियुक्तानि तारयन्ति परस्परम् ॥ १२.२७४.३५ ॥
ਯੱਗ ਦੇ ਇਹ ਅੰਗ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤਾਰਦੇ ਹਨ।
12.274.36
आम्नायमार्षं पश्यामि यस्मिन्वेदाः प्रतिष्ठिताः ।
तं विद्वांसोऽनुपश्यन्ति ब्राह्मणस्यानुदर्शनात् ॥ १२.२७४.३६ ॥
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
12.274.37
ब्राह्मणप्रभवो यज्ञो ब्राह्मणार्पण एव च ।
अनुयज्ञं जगत्सर्वं यज्ञश्चानुजगत्सदा ॥ १२.२७४.३७ ॥
ਯੱਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹੀ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਯੱਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੱਗ ਵੀ ਸਦਾ ਜਗਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
12.274.38
ओमिति ब्रह्मणो योनिर्नमः स्वाहा स्वधा वषट् ।
यस्यैतानि प्रयुज्यन्ते यथाशक्ति कृतान्यपि ॥ १२.२७४.३८ ॥
'ਓਮ' ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਨਮਃ, ਸਵਾਹਾ, ਸਵਧਾ, ਵਸ਼ਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.274.39
न तस्य त्रिषु लोकेषु परलोकभयं विदुः ।
इति वेदा वदन्तीह सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ १२.२७४.३९ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਭੈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਇੱਥੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.274.40
ऋचो यजूंहि सामानि स्तोत्राश्च विधिचोदिताः ।
यस्मिन्नेतानि सर्वाणि भवन्तीह स वै द्विजः ॥ १२.२७४.४० ॥
ਰਿਚਾਵਾਂ, ਯਜੁਸ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਸਤੋਤਰ — ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੁਕਤ — ਇਹ ਸਭ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਦ੍ਵਿਜ ਹੈ।
12.274.41
अग्न्याधेये यद्भवति यच्च सोमे सुते द्विज ।
यच्चेतरैर्महायज्ञैर्वेद तद्भगवांस्तथा ॥ १२.२७४.४१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਅਗ੍ਨਿਆਧੇਯ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਦ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.274.42
तस्माद्ब्रह्मन्यजेच्चैव याजयेच्चाविचारयन् ।
यजतो यज्ञविधिना प्रेत्य स्वर्गफलं महत् ॥ १२.२७४.४२ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਦੇਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪ ਯੱਗ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਯੱਗ ਕਰਵਾਵੇ। ਯੱਗ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਰਗ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.274.43
नायं लोकोस्त्ययज्ञानां परश्चेति विनिश्चयः ।
वेदवादविदश्चैव प्रमाणमुभयं तदा ॥ १२.२७४.४३ ॥
ਜੋ ਯੱਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਇਹ ਲੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਪਰਲੋਕ, ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ; ਵੇਦਵਾਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਦ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ।