มหาภารตะ · อัธยายะ 12.274
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.274.1
अविरोधेन भूतानां त्यागः षाड्गुण्यकारकः ।
यः स्यादुमयभाग्धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७४.१ ॥
การละทิ้งที่ไม่ขัดต่อสรรพสัตว์ ซึ่งนำไปสู่ความสำเร็จหกประการ และเป็นธรรมร่วมของทั้งสองแนวทาง ขอท่านจงบอกข้าพเจ้าถึงสิ่งนั้น ปู่ผู้เป็นที่เคารพ
12.274.2
गार्हस्थ्यस्य च धर्मस्य योगधर्मस्य चोभयोः ।
अदूरसंप्रस्थितयोः किंस्विच्छ्रेयः पितामह ॥ १२.२७४.२ ॥
ระหว่างธรรมของคฤหัสถ์กับธรรมแห่งโยคะ ทั้งสองดำเนินไปไม่ไกลจากกัน อย่างไหนประเสริฐกว่ากัน ปู่ผู้เป็นที่เคารพ
12.274.3
उभौ धर्मौ महाभागावुभौ परमदुश्चरौ ।
उभौ महाफलौ तौ तु सद्भिराचरितावुभौ ॥ १२.२७४.३ ॥
ธรรมทั้งสองนี้ล้วนมีบุญอันยิ่งใหญ่และปฏิบัติได้ยากยิ่ง ทั้งสองให้ผลอันยิ่งใหญ่ และทั้งสองก็ถูกปฏิบัติตามโดยคนดีทั้งหลาย
12.274.4
अव ते वर्तयिष्यासि प्रामाण्यमुभयोस्तयोः ।
शुणुष्वैकमताः पार्थ च्छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ १२.२७४.४ ॥
ข้าพเจ้าจะชี้แจงน้ำหนักแห่งความน่าเชื่อถือของทั้งสองแนวทางนั้นให้ท่านฟัง จงตั้งใจฟังด้วยใจที่เป็นหนึ่งเดียว โอ บุตรแห่งปฤถา เพื่อให้ความสงสัยเรื่องธรรมและอรรถถูกตัดขาดไป
12.274.5
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
कपिलस्य गोश्च संवादं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२७४.५ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังยกเรื่องเล่าโบราณนี้มากล่าวอ้าง คือบทสนทนาระหว่างกปิลกับวัว โอ ยุธิษฐิระ จงเข้าใจเรื่องนี้
12.274.6
आम्नायमनुपश्यन्हि पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
नहुषः पूर्वमालेभे त्वष्टुर्गामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.६ ॥
เมื่อพิจารณาคัมภีร์ประเพณี ซึ่งเป็นตำนานโบราณอันยั่งยืนและมั่นคง พวกเราได้ยินมาว่า นหุษะในกาลก่อนได้ฆ่าวัวของตวัษฏฤ
12.274.7
तां नियुक्तामदीनात्मा सत्वस्थः संयमे रतः ।
ज्ञानवान्नियताहारो ददर्श कपिलस्तथा ॥ १२.२७४.७ ॥
กปิลได้เห็นวัวนั้นซึ่งถูกกำหนดไว้เช่นนั้น ด้วยจิตใจที่ไม่หดหู่ ตั้งอยู่ในสัตตวะ ยินดีในการสำรวม มีปัญญา บริโภคอาหารอย่างพอดี ก็เห็นในทำนองเดียวกัน
12.274.8
स बुद्धिमुत्तमां प्राप्तो नैष्ठिकीमकुतोभयाम् ।
स्वरेण शिथिलां सत्यां वेदा ३ इत्यब्रवीत्सकृत् ॥ १२.२७४.८ ॥
ท่านบรรลุปัญญาอันสูงสุดและมั่นคงซึ่งเป็นธรรมของผู้มุ่งมั่น และไม่มีภัยจากที่ใด แล้วกล่าวครั้งเดียวด้วยน้ำเสียงที่อ่อนลง ตามความจริงว่า “เวทา”
12.274.9
तां गामृषिः स्यूमरश्मिः प्रविश्य यतिमब्रवीत् ।
हंहो वेदा ३ यदि मता धर्माः केनापरे मताः ॥ १२.२७४.९ ॥
ฤๅษีสยูมรัศมิ ฟังคำพูดของนั้นแล้วจึงกล่าวแก่นักพรตว่า ฮ้า ถ้าพระเวทเป็นที่ยอมรับแล้ว ธรรมอื่นนั้นได้รับการยอมรับโดยสิ่งใดเล่า
12.274.10
तपस्विनो धृतिमतः श्रुतिविज्ञानचक्षुषः ।
सर्वमार्षं हि मन्यन्ते व्याहृतं विदितात्मनः ॥ १२.२७४.१० ॥
บรรดาผู้บำเพ็ญตบะ ผู้มีความมั่นคง มีดวงตาคือความรู้แห่งศรุติ ผู้รู้ตนเอง ย่อมถือว่าสิ่งทั้งปวงที่ฤๅษีกล่าวไว้ล้วนเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์
12.274.11
तस्यैवं गततृष्णस्य विज्वरस्य निराशिषः ।
का विवक्षाऽस्ति वेदेषु निरारम्भस्य सर्वतः ॥ १२.२७४.११ ॥
สำหรับผู้นั้นที่ปราศจากตัณหา ปราศจากความร้อนรุ่ม ไม่หวังผลตอบแทน และไม่ขวนขวายในทุกทาง จะยังมีความปรารถนาจะกล่าวถึงเวทาอยู่อีกหรือ
12.274.12
नाहं वेदान्विनिन्दामि न विवक्ष्यामि कर्हिचित् ।
पृथगाश्रमिणां कर्माण्येकार्थानीति नः श्रुतम् ॥ १२.२७४.१२ ॥
ข้าพเจ้ามิได้ติเตียนเวทา และจะไม่กล่าวคัดค้านเวทาเลย พวกเราได้ยินมาว่า การกระทำของผู้อยู่ในอาศรมต่างกันนั้น มีจุดมุ่งหมายเดียวกัน
12.274.13
गच्छत्येव परित्यागी वानप्रस्थश्च गच्छति ।
गृहस्थो ब्रह्मचारी च उभौ तावपि गच्छतः ॥ १२.२७४.१३ ॥
ผู้สละทางโลกย่อมไปสู่จุดหมาย ผู้อยู่ป่าก็ไปสู่จุดหมาย คฤหัสถ์และพรหมจารีก็ไปสู่จุดหมายเช่นกัน ทั้งสองพวกนั้นก็ไปด้วยกัน
12.274.14
देवयाना हि पन्थानश्चत्वारः शाश्वता मताः ।
नैषां ज्यायः कनीयस्त्वं फलेषूक्तं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१४ ॥
ทางที่เรียกว่าทางของเทวดานั้น มีสี่ทาง และถือกันว่าเป็นนิรันดร์ ในบรรดาทางเหล่านี้ไม่มีทางใดสูงหรือต่ำกว่ากัน แต่กำลังและความอ่อนแอของทางเหล่านี้ในผลที่ได้รับนั้นได้ถูกกล่าวไว้แล้ว
12.274.15
एवं विदित्वा सर्वार्थानारभेतेति वैदिकम् ।
नारभेतेति चान्यत्र नैष्ठिकी श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७४.१५ ॥
รู้เช่นนี้แล้ว จึงควรเริ่มดำเนินการในทุกจุดหมาย ดังที่เวทระบุ แต่ในที่อื่น ศรุติแห่งผู้ถือบวชได้ยินกล่าวว่า “ไม่ควรเริ่มดำเนินการ”
12.274.16
अनारम्भे ह्यदोषः स्यादारम्भे दोष उत्तमः ।
एवं स्थितस्य शास्त्रस्य दुर्विज्ञेयं बलाबलम् ॥ १२.२७४.१६ ॥
ในการไม่ดำเนินการย่อมไม่มีโทษ แต่ในการดำเนินการมีโทษอย่างยิ่ง กำลังและความอ่อนแอของคัมภีร์ที่ตั้งอยู่อย่างนี้ เข้าใจได้ยาก
12.274.17
यदत्र किंचित्प्रत्यक्षमहिंसायाः परं मतम् ।
ऋते त्वागमशास्त्रेभ्यो ब्रूहि तद्यदि पश्यसि ॥ १२.२७४.१७ ॥
สิ่งใดในเรื่องนี้ที่เห็นได้ด้วยประจักษ์ และถือกันว่าเป็นยอดแห่งอหิงสา หากท่านเห็นสิ่งนั้นโดยไม่อาศัยคัมภีร์แห่งประเพณี ขอจงกล่าวออกมาเถิด
12.274.18
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्वर्गकामो यजेतेति सततं श्रूयते श्रुतिः।
फलं प्रकल्प्य पूर्वं हि ततो यज्ञः प्रतायते ॥ १२.२७४.१८ ॥
สยูมรัศมิกล่าวว่า มีพระดำรัสในศรุติที่ได้ยินอยู่เสมอว่า ผู้ปรารถนาสวรรค์ควรบูชายัญ เพราะกำหนดผลไว้ก่อนแล้ว พิธียัญจึงถูกขยายออกไป
12.274.19
अजश्चाश्वश्च मेषश्च र्गौश्च पक्षिगणाश्च ये ।
ग्राम्यारण्याश्चौषधयः प्राणस्यान्नमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.१९ ॥
แพะ ม้า แกะ วัว และฝูงนก รวมทั้งพืชสมุนไพรทั้งที่อยู่ในบ้านและในป่า เหล่านี้เป็นอาหารของลมหายใจชีวิต ดังที่ศรุติกล่าวไว้
12.274.20
तथैवान्नं ह्यहरहः सायंप्रातर्निरूप्यते ।
पशवश्चाथ धान्यं च यज्ञस्याङ्गमिति श्रुतिः ॥ १२.२७४.२० ॥
ในทำนองเดียวกัน อาหารย่อมถูกกำหนดให้วันต่อวัน ทั้งยามเย็นและยามเช้า สัตว์และธัญพืชเป็นองค์ประกอบของยัญ ดังที่ศรุติกล่าวไว้
12.274.21
एतानि सह यज्ञेन प्रजापतिरकल्पयत् ।
तेन प्रजापतिर्देवान्यज्ञेनायजत प्रभुः ॥ १२.२७४.२१ ॥
พระประชาบดีได้กำหนดสิ่งเหล่านี้ไว้พร้อมกับยัญ และด้วยยัญนั้น พระประชาบดีผู้เป็นใหญ่ได้บูชาเหล่าเทวดา
12.274.22
तदन्योन्यवराः सर्वे प्राणिनः सप्तसप्त च ॥ १२.२७४.२२ ॥
สิ่งมีชีวิตทั้งหมดนั้น ต่างล้วนประเสริฐกว่ากันและกัน และมีอยู่เป็นกลุ่มละเจ็ด
12.274.23
गौरजो मनुजः श्वा वा अश्वाश्वतरगर्दभाः ।
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ॥ १२.२७४.२३ ॥
วัว แพะ มนุษย์ สุนัขหรือม้า ลาแคระ และลา เหล่านี้คือสัตว์เลี้ยงทั้งเจ็ด ซึ่งบัณฑิตกล่าวไว้ว่าเป็นสัตว์บ้าน
12.274.24
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ।
हरिणः शललाश्चैव सप्तारण्यास्तथा स्मृताः ॥ १२.२७४.२४ ॥
สิงโต เสือ หมู ควาย และช้าง ตลอดจนกวางและเนื้อสะลาละ เหล่านี้คือสัตว์ป่าทั้งเจ็ด ซึ่งได้บันทึกไว้ในทำนองเดียวกัน
12.274.25
यज्ञेषूपाकृतं विश्वं प्राहुरुत्तमसंज्ञितम् ॥ १२.२७४.२५ ॥
โลกทั้งสิ้นที่ถูกถวายในยัญทั้งหลาย เขาเรียกขานว่าเป็นสิ่งที่มีนามอันสูงสุด
12.274.26
एतच्चैवाभ्यनुज्ञातं पूर्वैः पूर्वतरैस्तथा ।
को जातु न विचिन्वीत विद्वान्स्वां शक्तिमात्मनः ॥ १२.२७४.२६ ॥
สิ่งนี้ก็ได้รับการอนุญาตจากบรรพบุรุษ และจากผู้ที่เก่าแก่ยิ่งกว่านั้นเช่นกัน บัณฑิตผู้ใดเล่าจะไม่พิจารณาถึงกำลังความสามารถของตนเอง
12.274.27
पशवश्च मनुष्याश्च द्रुमाश्चौषधिभिः सह ।
स्वर्गमेवाभिकाङ्क्षन्ते न च स्वर्गोस्ति ते मखात् ॥ १२.२७४.२७ ॥
สัตว์ มนุษย์ และต้นไม้ พร้อมทั้งสมุนไพร ต่างปรารถนาสวรรค์ แต่สำหรับพวกเขา ไม่มีสวรรค์ใดนอกจากยัญ
12.274.28
ओषध्यः पशवो वृक्षा वीरुदाज्यं पयो दधि ।
हविर्भूमिर्दिशः श्रद्धा कालश्चैतानि द्वादश ॥ १२.२७४.२८ ॥
สมุนไพร สัตว์ ต้นไม้ เถาวัลย์ เนยใส น้ำนม นมเปรี้ยว แผ่นดินในฐานะเครื่องบูชา ทิศทั้งหลาย ศรัทธา และกาลเวลา เหล่านี้คือสิบสองสิ่ง
12.274.29
ऋचो यजूंषि सामानि ऋत्विजश्चापि षोडश ।
अग्निर्ज्ञेयो गृहपतिः स सप्तदश उच्यते ॥ १२.२७४.२९ ॥
บทสวดของฤคเวท สูตรของยชุรเวท บทขับของสามเวท และนักบวชผู้ประกอบพิธีสิบหกรูป ส่วนอัคนีพึงรู้ว่าเป็นคฤหบดี และท่านถูกกล่าวว่าเป็นองค์ที่สิบเจ็ด
12.274.30
अङ्गान्येतानि यज्ञस्य यज्ञो मूलमिति श्रुतिः ।
आज्येन पयसा दध्ना शकृताऽऽमिक्षया त्वचा ॥ १२.२७४.३० ॥
สิ่งเหล่านี้คือองค์ประกอบของยัญ และยัญเองเป็นรากเหง้า ดังที่ศรุติประกาศไว้ ด้วยเนยใส น้ำนม นมเปรี้ยว มูลสัตว์ นมที่ตกตะกอน และหนัง พิธีกรรมย่อมสำเร็จลุล่วง
12.274.31
बालैः शृङ्गेण पादेन संभवत्येव गौर्मखम् ।
एवं प्रत्यकेशः सर्वं यद्यदस्य विधीयते ॥ १२.२७४.३१ ॥
ด้วยลูกวัว ด้วยเขา ด้วยเท้า ยัญย่อมบังเกิดขึ้นได้จากวัวเท่านั้น ดังนี้ สิ่งใดก็ตามที่กำหนดไว้สำหรับวัวนี้ ย่อมกระทำให้สำเร็จในยัญ
12.274.32
यज्ञं वहन्ति संभूय सहर्त्विग्भिः सदक्षिणैः ।
संहृत्यैतानि सर्वाणि यज्ञं निर्वर्तयन्त्युत ॥ १२.२७४.३२ ॥
พวกเขาร่วมกันนำพายัญไป พร้อมด้วยนักบวชผู้ประกอบพิธีและค่าทักษิณา เมื่อรวบรวมสิ่งทั้งหมดเหล่านี้แล้ว พวกเขาย่อมทำให้ยัญสำเร็จสมบูรณ์
12.274.33
यज्ञार्थानि हि सृष्टानि यथार्था श्रूयते श्रुतिः ।
एवं पूर्वतराः पूर्वे प्रवृत्ताश्चैव मानवाः ॥ १२.२७४.३३ ॥
เพราะสิ่งทั้งหลายถูกสร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แห่งยัญ ดังที่ได้ยินศรุติกล่าวไว้ตามความหมายที่แท้จริง เช่นนี้เอง มนุษย์ผู้เก่าแก่ยิ่งกว่าในอดีตกาลก็ได้ดำเนินตามแบบนั้น
12.274.34
न हिनस्ति नारभते नाभिद्रुह्यति किंचन ।
यज्ञैर्यष्टव्यमित्येव यो यजत्यफलेप्सया ॥ १२.२७४.३४ ॥
ผู้ที่ไม่เบียดเบียน ไม่ลงมือกระทำสิ่งอันเป็นโทษ และไม่คิดร้ายต่อผู้ใด ผู้ที่บูชายัญโดยเข้าใจว่าต้องบูชาด้วยยัญเท่านั้น โดยไม่ปรารถนาผลตอบแทน
12.274.35
यज्ञाङ्गान्यपि चैतानि यथोक्तान्यपि सर्वशः ।
विधिना विधियुक्तानि तारयन्ति परस्परम् ॥ १२.२७४.३५ ॥
องค์ประกอบของยัญเหล่านี้ แม้ตามที่กล่าวไว้ทุกประการ เมื่อประกอบตามวิธีที่กำหนดและปฏิบัติตามระเบียบอย่างถูกต้อง ย่อมช่วยให้ผู้คนข้ามพ้นไปสู่อีกฝั่งด้วยกันและกัน
12.274.36
आम्नायमार्षं पश्यामि यस्मिन्वेदाः प्रतिष्ठिताः ।
तं विद्वांसोऽनुपश्यन्ति ब्राह्मणस्यानुदर्शनात् ॥ १२.२७४.३६ ॥
ข้าพเจ้าเห็นประเพณีของฤๅษีซึ่งเวททั้งหลายตั้งมั่นอยู่ ผู้มีปัญญาย่อมรู้แจ้งประเพณีนั้นได้ด้วยการทำตามคำชี้แนะของพราหมณ์
12.274.37
ब्राह्मणप्रभवो यज्ञो ब्राह्मणार्पण एव च ।
अनुयज्ञं जगत्सर्वं यज्ञश्चानुजगत्सदा ॥ १२.२७४.३७ ॥
ยัญเกิดจากพราหมณ์ และถวายแด่พราหมณ์ โลกทั้งสิ้นย่อมดำเนินตามยัญ และยัญย่อมดำเนินตามโลกเสมอไป
12.274.38
ओमिति ब्रह्मणो योनिर्नमः स्वाहा स्वधा वषट् ।
यस्यैतानि प्रयुज्यन्ते यथाशक्ति कृतान्यपि ॥ १२.२७४.३८ ॥
โอม เป็นต้นกำเนิดของพรหมัน นะมะห์ สวาหา สวธา และวษัฏ เหล่านี้ถูกใช้ แม้ในพิธีที่กระทำตามกำลังความสามารถ
12.274.39
न तस्य त्रिषु लोकेषु परलोकभयं विदुः ।
इति वेदा वदन्तीह सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ १२.२७४.३९ ॥
ในสามโลก เขาไม่รู้จักความกลัวต่อโลกหน้า ดังที่เวททั้งหลายกล่าวไว้ที่นี่ และดังที่ผู้บรรลุสิทธิและฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่กล่าวไว้เช่นกัน
12.274.40
ऋचो यजूंहि सामानि स्तोत्राश्च विधिचोदिताः ।
यस्मिन्नेतानि सर्वाणि भवन्तीह स वै द्विजः ॥ १२.२७४.४० ॥
บทสวดฤคเวท สูตรยชุษ บทขับสามเวท และบทสรรเสริญต่าง ๆ ที่กำหนดตามวิธี ผู้ใดในตัวผู้นั้นมีสิ่งเหล่านี้ทั้งหมดอยู่ ผู้นั้นแลคือทวิชาติ
12.274.41
अग्न्याधेये यद्भवति यच्च सोमे सुते द्विज ।
यच्चेतरैर्महायज्ञैर्वेद तद्भगवांस्तथा ॥ १२.२७४.४१ ॥
ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อการตั้งอัคนีศักดิ์สิทธิ์ สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อโสมถูกคั้นแล้ว และสิ่งที่เกิดขึ้นในมหายัญอื่น ๆ พระผู้ทรงพระภคะย่อมทรงรู้สิ่งนั้นเช่นกัน
12.274.42
तस्माद्ब्रह्मन्यजेच्चैव याजयेच्चाविचारयन् ।
यजतो यज्ञविधिना प्रेत्य स्वर्गफलं महत् ॥ १२.२७४.४२ ॥
เพราะเหตุนั้น ข้าแต่พราหมณ์ บุคคลควรประกอบยัญด้วยตนเอง และควรให้ผู้อื่นประกอบยัญโดยไม่ลังเล ผู้ที่บูชายัญตามวิธีแห่งยัญย่อมได้รับผลอันยิ่งใหญ่คือสวรรค์หลังจากตาย
12.274.43
नायं लोकोस्त्ययज्ञानां परश्चेति विनिश्चयः ।
वेदवादविदश्चैव प्रमाणमुभयं तदा ॥ १२.२७४.४३ ॥
ผู้ที่ไม่บูชายัญนั้นไม่มีทั้งโลกนี้และโลกหน้า นี่คือข้อสรุปที่แน่นอน และสำหรับผู้รู้คำสอนแห่งเวท ทั้งสองอย่างนั้นย่อมเป็นหลักฐานยืนยันในขณะนั้น