ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.275
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.275.1
एतावदनुपश्यन्तो यतयो यान्ति मार्गगाः ।
नैषां सर्वेषु लोकेषु कश्चिदस्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७५.१ ॥
ਇੰਨਾ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ।
12.275.2
निर्द्वन्द्वा निर्नमस्कारा निराशीर्बन्धना बुधाः ।
विमुक्ताः सर्वपापेभ्यश्चरन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.२७५.२ ॥
ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
12.275.3
अपवर्गेऽथ संत्यागे बुद्धौ च कृतनिश्चयाः ।
ब्रह्मिष्ठा ब्रह्मभूताश्च ब्रह्मण्येव कृतालयाः ॥ १२.२७५.३ ॥
ਮੋਕਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.275.4
येऽशोका नष्टरजसस्तेषां लोकाः सनातनाः ।
तेषां गतिं परां प्राप्य गार्हस्थ्ये किं प्रयोजनम् ॥ १२.२७५.४ ॥
ਜੋ ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨਾਤਨ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾ ਕੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ?
12.275.5
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यद्येषां परमा निष्ठा यद्येषां परमा गतिः।
गृहस्थानव्यपाश्रित्य नाश्रमोऽन्यः प्रवर्तते ॥ १२.२७५.५ ॥
ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿਸਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ।
12.275.6
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य वर्तन्त इतराश्रमाः ॥ १२.२७५.६ ॥
ਮਾਤਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਦੇ ਹਨ।
12.275.7
गृहस्थ एव यजते गृहस्थस्तप्यते तपः ।
गार्हस्थ्यमस्य धर्मस्य मूलं यत्किंचिदेव हि ॥ १२.२७५.७ ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੀ ਯਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜੋ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਰਹਸਥ੍ਯ ਹੀ ਹੈ।
12.275.8
प्रजनाद्यभिनिर्वृत्ताः सर्वे प्राणभृतो मुनेः ।
प्रजनं चाप्युतान्यत्र न कथंचन विद्यते ॥ १२.२७५.८ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
12.275.9
यास्तु स्युर्बहिरोषध्यो बहिरन्यास्तथाऽद्रिजाः ।
ओषधिभ्यो बहिर्यस्मात्प्राणी कश्चिन्न विद्यते ॥ १२.२७५.९ ॥
ਜੋ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਬਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
12.275.10
कस्यैषा वाग्भवेत्सत्या मोक्षो नास्ति गृहादिति ।
अश्रद्दधानैरप्राज्ञैः सूक्ष्मदर्शनवर्जितैः ॥ १२.२७५.१० ॥
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੋਂ ਮੋਕਸ਼ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਸਦਾ ਸੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸ਼ਰਧਾਹੀਣ, ਅਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ।
12.275.11
निराशैरलसैः श्रान्तैस्तप्यमानैः स्वकर्मभिः ।
शमस्योपरमो दृष्टः प्रव्रज्यायामपण्डितैः ॥ १२.२७५.११ ॥
ਨਿਰਾਸ਼, ਆਲਸੀ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਅਪੰਡਿਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮ ਦਾ ਅੰਤ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
12.275.12
त्रैलोक्यस्येव हेतुर्हि मर्यादा शाश्वती ध्रुवा ।
ब्राह्मणो नाम भगवाञ्जन्मप्रभृति पूज्यते ॥ १२.२७५.१२ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਨੋ ਕਾਰਣ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਮਰਿਆਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.275.13
प्राग्गर्भाघानमन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु ।
अविश्वस्तेषु वर्तन्ते विश्वस्तेष्वपि संश्रिताः ॥ १२.२७५.१३ ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਾਧਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਸ਼ਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.275.14
दाहे पुनः संश्रयणे संश्रिते पात्रभोजने ।
दानं गवां पशूनां वा पिण्डानामप्सु मज्जनम् ॥ १२.२७५.१४ ॥
ਦਾਹ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਨ ਲਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਣ ਵਿੱਚ (ਮੰਤਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
12.275.15
अर्चिष्मन्तो बर्हिषदः क्रव्यादाः पितरस्तथा ।
मृतस्याप्यनुमन्यन्ते मन्त्रा मन्त्राश्च कारणम् ॥ १२.२७५.१५ ॥
ਚਮਕਦਾਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪਿਤਰ ਵੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ। ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਵੀ ਮੰਤਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੰਤਰ ਹੀ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
12.275.16
एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
ऋणवन्तो यदा मर्त्याः पितृदेवद्विजातिषु ॥ १२.२७५.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਉੱਚਾਰਨ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ?
12.275.17
श्रिया विहीनैरलसैः पण्डितैश्च पलायितम् ।
वेदवादापरिज्ञानं सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२७५.१७ ॥
ਸ਼੍ਰੀਹੀਣ, ਆਲਸੀ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ (ਸੱਚ) ਭੱਜ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੇਦਵਾਦ ਦੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਝੂਠ ਸੱਚ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
12.275.18
न वै पापैर्हियते कृष्यते वा ।
यो ब्राह्मणो यजते वेदशास्त्रैः।
ऊर्ध्वं यजन्पशुभिः सार्धमेति ।
ततः पुनस्तर्कयते न कामान् ॥ १२.२७५.१८ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਪਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।
12.275.19
न वेदानां परिभवान्न शाठ्येन न मायया ।
महत्प्राप्नोति पुरुषो ब्राह्मणो ब्रह्म विन्दति ॥ १२.२७५.१९ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਛਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.275.20
दर्शश्च पूर्णमासश्च अग्निहोत्रं च धीमताम् ।
चातुर्मास्यानि चैवासंस्तेषु यज्ञः सनातनः ॥ १२.२७५.२० ॥
ਦਰਸ਼ ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ, ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਦਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਗ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।
12.275.21
अनारम्भाः सुधृतयः शुचयो ब्रह्मसंज्ञिताः ।
ब्राह्मणा एव ते देवांस्तर्पन्त्यमृतैरिव ॥ १२.२७५.२१ ॥
ਕਰਮ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ — ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.275.22
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैषिणः ॥ १२.२७५.२२ ॥
ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਭਰਮਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਥਾਂ-ਰਹਿਤ ਦਾ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ।
12.275.23
चतुर्द्वारं पुरुष चर्तुर्मुखं ।
चतुर्मुखो नैनमुपैति निन्दा।
बाहुभ्यां पद्भ्यामुदरादुपस्था ।
त्तेषां द्वारं द्वारपालो बुभूषेत् ॥ १२.२७५.२३ ॥
ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ — ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਨਿੰਦਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਬਾਹਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਢਿੱਡ ਅਤੇ ਉਪਸਥ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਉਹ ਦਰਵਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ।
12.275.24
नाक्षैर्दीव्येन्नाददीतान्यवित्तं ।
न वाऽयोनीयस्य शृतं प्रगृह्णात्।
क्रुद्धो न चैव प्रहरेत धीमां ।
स्तथास्य तत्पाणिपादं सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२४ ॥
ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੂਆ ਨਾ ਖੇਡੇ; ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਨ ਨਾ ਲਵੇ; ਅਯੋਨੀਯ ਦਾ ਪਕਾਇਆ ਅੰਨ ਵੀ ਨਾ ਲਵੇ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਰ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.275.25
नाक्रोशमृच्छेन्न वृथा वदेच्च ।
न पैशुनं जनवादं च कुर्यात्।
सत्यव्रतो मितभाषोऽप्रमत्त ।
स्तथाऽस्य वाग्द्वारमथो सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२५ ॥
ਉਹ ਗਾਲੀ ਨਾ ਸਹੇ, ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ-ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇ। ਸੱਚਵਰਤੀ, ਮਿਤਭਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਦਾ ਦੁਆਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.275.26
नानाशनः स्यान्न महाशनः स्या ।
न्न लोलुपः साधुभिरागतः स्यात्।
यात्रार्थमाहारमिहाददीत ।
तथाऽस्य स्याज्जाठरद्वारगुप्तिः ॥ १२.२७५.२६ ॥
ਉਹ ਨਾਨਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲਾਲਚੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਰੀਰ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਹੀ ਇੱਥੇ ਭੋਜਨ ਲਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਦਾ ਦੁਆਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.275.27
न वीरपत्नीं विहरेत नारीं ।
न चापि नारीमनृतावाह्वयीत।
भार्याव्रतं ह्यात्मनि धारयीत ।
तथास्योपस्थद्वारगुप्तिर्भवेत् ॥ १२.२७५.२७ ॥
ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲਾਏ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਿਆਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਪਸਥ ਦਾ ਦੁਆਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
12.275.28
द्वाराणि यस्य सर्वाणि सुगुप्तानि मनीषिणः ।
उपस्थमुदरं पाणी वाक्चतुर्थी स वै द्विजः ॥ १२.२७५.२८ ॥
ਜਿਸ ਮਨੀਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਆਰ—ਉਪਸਥ, ਪੇਟ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਬਾਣੀ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦ੍ਵਿਜ ਹੈ।
12.275.29
मोघान्यगुप्तद्वारस्य सर्वाण्येव भवन्त्युत ।
किं तस्य तपसा कार्यं किं यज्ञेन किमात्मना ॥ १२.२७५.२९ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰ ਅਰਕਸ਼ਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਕੀ, ਯੱਗ ਨਾਲ ਕੀ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਕੀ?
12.275.30
अनुत्तरीयवसनमनुपस्तीर्णशायिनम् ।
बाहूपधानं शाम्यन्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३० ॥
ਜਿਸ ਦਾ ਵਸਤਰ ਉੱਤਰੀਯ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵਿਛਾਏ ਬਿਨਾਂ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.275.31
द्वन्द्वारामेषु सर्वेषु य एको रमते मुनिः ।
परेषामननुध्यायंस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३१ ॥
ਸਾਰੇ ਦਵੰਦਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਰਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.275.32
येन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ।
गतिज्ञः सर्वभूतानां तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३२ ॥
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਿਆ ਹੈ — ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.275.33
अभयं सर्वभूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
सर्वभूतात्मभूतो यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३३ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅਭੈ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
12.275.34
नान्तरेणानुजानाति वेदानां यत्क्रियाफलम् ।
अविज्ञाय च तत्सर्वमन्यद्रोचयते फलम् ॥ १२.२७५.३४ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਿਰਿਆ-ਫਲ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਜੋ ਮੰਨਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ —
12.275.35
स्वकर्मभिः संश्रितानां तपो घोरत्वमागमत् ।
तं सदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.२७५.३५ ॥
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਪ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਆਈ; ਉਸ ਸਦਾਚਾਰ, ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਤਨ, ਸਦੀਵੀ, ਅਚੱਲ (ਨੂੰ)।
12.275.36
अशक्नुवन्तश्चरितुं किंचिद्धर्मेषु सूत्रितम् ।
निरापद्धर्म आचारो ह्यप्रमादो पराभवः ॥ १२.२७५.३६ ॥
ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਤਰਬੱਧ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ — ਆਪਦਧਰਮ ਰਹਿਤ ਆਚਾਰ ਹੀ ਅਪ੍ਰਮਾਦ ਹੈ; (ਉਸ ਤੋਂ) ਪਰਾਭਵ।
12.275.37
फलवन्ति च कर्माणि व्युष्टिमन्ति ध्रवाणि च ।
विगुणानि च पश्यन्ति तथा नैकानि केन च ॥ १२.२७५.३७ ॥
ਕਰਮ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਣਹੀਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
12.275.38
गुणाश्चात्र सुदुर्ज्ञेया ज्ञाताश्चात्र सुदुष्कराः ।
अनुष्ठिताश्चान्तवन्त इति त्वमनुपश्यसि ॥ १२.२७५.३८ ॥
ਇੱਥੇ ਗੁਣ ਜਾਣਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਜਾਣੇ ਗਏ ਵੀ ਨਿਭਾਉਣੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ; ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਵੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਇਹ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।
12.275.39
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यथा च वेदप्रामाण्यं त्यागश्च सफलो यथा।
तौ पन्थानावुभौ व्यक्तौ भगवंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२७५.३९ ॥
ਸਥੂਮਰਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਤਿਆਗ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ; ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.275.40
प्रत्यक्षमिह पश्यन्ति भवन्तः सत्पथे स्थिताः ।
प्रत्यक्षं तु किमत्रास्ति यद्भवन्त उपासते ॥ १२.२७५.४० ॥
ਇੱਥੇ ਸਤਪਥ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ?
12.275.41
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्यूमरश्मिरहं ब्रह्मञ्जिज्ञासार्थमिहागतः।
श्रेयस्कामः प्रत्यवोचमार्जवान्न विवक्षया ॥ १२.२७५.४१ ॥
ਸਥੂਮਰਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਰਲਤਾ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
12.275.42
इमं च संशयं घोरं भगवान्प्रब्रवीतु मे ।
प्रत्यक्षमिह पश्यन्तो भवन्तः सत्पथे स्थिताः।
किमत्र प्रत्यक्षतमं भवन्तो यदुपासते ॥ १२.२७५.४२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਇਸ ਘੋਰ ਸੰਸੇ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ: ਇੱਥੇ ਸਤਪਥ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ?
12.275.43
अन्यत्र तर्कशास्त्रेभ्य आगमार्थं यथागमम् ।
आगमो वेदवादास्तु तर्कशास्त्राणि चागमः ॥ १२.२७५.४३ ॥
ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਆਗਮ ਦਾ ਅਰਥ (ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)। ਆਗਮ ਵੇਦਵਾਦ ਹੈ; ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਆਗਮ ਹਨ।
12.275.44
यथाश्रममुपासीत आगमस्तत्र सिध्यति ।
सिद्धिः प्रत्यक्षरूपा च दृश्यत्यागमनिश्ययात् ॥ १२.२७५.४४ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਆਗਮ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਆਗਮ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
12.275.45
नौर्नावीव निबद्धा हि स्रोतसा सनिबन्धना ।
ह्रियमाणा कथ विप्र कुबुद्धींस्तारयिष्यति ॥ १२.२७५.४५ ॥
ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਕੁਬੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਲਾਏਗਾ?
12.275.46
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोऽस्म्यधीहि भो ।
नैव त्यागी न संतुष्टो नाशोको न निरामयः।
नानिर्विवित्सो नावृत्तो नापवृत्तोऽस्ति कश्चन ॥ १२.२७५.४६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਇਹ ਆਖੋ; ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਭੋ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ। ਕੋਈ ਤਿਆਗੀ ਨਹੀਂ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ; ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਵਿਮੁਖ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
12.275.47
भवन्तोऽपि च हृष्यन्ति शोचन्ति च यथा वयम् ।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.४७ ॥
ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
12.275.48
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये किं निरामयम्।
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोस्य्यधीहि भो ॥ १२.२७५.४८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਣੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨਿਰਾਮਯ ਹੈ? ਭਗਵਾਨ ਇਹ ਆਖੋ; ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਭੋ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।
12.275.49
यद्यदाचरते शास्त्रमर्थ्यं सर्वप्रवृत्तिषु ।
यस्य यत्र ह्यनुष्ठानं तस्य तत्तु निरामयम् ॥ १२.२७५.४९ ॥
ਜੋ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਜ-ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਚਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਹੀ ਨਿਰਾਮਯ ਹੈ।
12.275.50
सर्वं प्रापयति ज्ञानं ये ज्ञानं ह्यनुवर्तते ।
ज्ञानादपेत्य या वृत्तिः सा विनाशयति प्रजाः ॥ १२.२७५.५० ॥
ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆ ਆਚਰਣ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.275.51
भवन्तो ज्ञानिनो नित्यं सर्वतश्च निरमयाः ।
ऐकात्म्यं नाम कश्चिद्धि कदाचिदभिपद्यते ॥ १२.२७५.५१ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਮਯ ਹੋ। ਐਕਾਤਮਯ ਨਾਮਕ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
12.275.52
शास्त्रं ह्यबुद्ध्वा तत्त्वेन केचिद्वादबलाज्जनाः ।
कामद्वेषाभिभूतत्वादहंकारवशं गताः ॥ १२.२७५.५२ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਤੱਤ ਤੋਂ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਾਦ-ਬਲ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਕਾਮ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.275.53
याथातथ्यमविज्ञाय शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
ब्रह्मस्तेना निरारम्भा अपक्वमनसोऽशिवाः ॥ १२.२७५.५३ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਲੁਟੇਰੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਚੋਰ, ਬੇ-ਯਤਨੀ, ਕੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.275.54
नैर्गुण्यमेव पश्यन्ति न गुणाननुयुञ्जते ।
तेषां तमः शरीराणां तम एव परायणम् ॥ १२.२७५.५४ ॥
ਉਹ ਕੇਵਲ ਨਿਰਗੁਣਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ। ਤਮ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਤਮ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹੈ।
12.275.55
यो यथाप्रकृतिर्जन्तुः प्रकृतेः स्याद्वशानुगः ।
तस्य द्वेषश्च कामश्च क्रोधो दम्भोऽनृतं मदः।
नित्यमेवानुवर्तन्ते गुणाः प्रकृतिसंभवाः ॥ १२.२७५.५५ ॥
ਜੋ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਵੇਸ਼, ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਦੰਭ, ਝੂਠ ਅਤੇ ਮਦ ਸਦਾ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਣ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.275.56
ये तद्बुद्ध्वाऽनुपश्यन्तः संत्यजेयुः शुभाशुभम् ।
परां गतिमभीप्सन्तो यतयः संयमे रताः ॥ १२.२७५.५६ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੋਵੇਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰਮ ਗਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਯਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.275.57
स्यूमरश्मिरुवाच ।
सर्वमेतत्त्वया ब्रह्मञ्शास्त्रतः परिकीर्तितम्।
न ह्यविज्ञाय शास्त्रार्थं प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ १२.२७५.५७ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ।
12.275.58
यः कश्चिन्न्याय्य आचारः सर्वं शास्त्रमिति श्रुतिः ।
यदन्याय्यमशास्त्रं तदित्येषा श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७५.५८ ॥
ਜੋ ਵੀ ਨਿਆਂਯੋਗ ਆਚਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਰੂਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਅਨਿਆਂਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਅਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਰੂਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.275.59
न प्रवृत्तिर्ऋते शास्त्रात्काचिदस्तीति निश्चयः ।
यदन्यद्वेदवादेभ्यस्तदशास्त्रमिति श्रुतिः ॥ १२.२७५.५९ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੈ; ਵੇਦ-ਵਚਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਅਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ ਇਹ ਸ਼ਰੂਤੀ ਹੈ।
12.275.60
शास्त्रादपेतं पश्यन्ति बहवोऽत्यर्थमानिनः ।
शास्त्रदोषान्न पश्यन्ति इह चामुत्र चापरे।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.६० ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਭਟਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
12.275.61
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕੋ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.275.62
आनन्त्यं वदमानेन शक्तेनावर्जितात्मना ।
अविज्ञानहतप्रज्ञा हीनप्रज्ञास्तमोवृताः ॥ १२.२७५.६२ ॥
ਅਨੰਤਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹਤ-ਪ੍ਰਗਿਆ, ਪ੍ਰਗਿਆਹੀਣ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।
12.275.63
शक्यं त्वेकेन युक्तेन कृतकृत्येन सर्वशः ।
पिण्डमात्रं व्यपाश्रित्य चरितुं सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६३ ॥
ਪਰ ਇੱਕ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਰਬਥਾ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਪੁਰਖ, ਕੇਵਲ ਭਿੱਖਿਆ-ਪਾਤਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
12.275.64
नात्यन्तं वन्दमानेन शक्तेन विजितात्मना ।
वेदवादं व्यपाश्रित्य मोक्षोऽस्तीति प्रभापितुम्।
अपेतन्यायशास्त्रेण सर्वलोकविगर्हिणा ॥ १२.२७५.६४ ॥
ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਰੱਥ ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਵਾਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ 'ਮੋਕਸ਼ ਹੈ' ਐਲਾਨਣ ਲਈ; ਨਿਆਂ-ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ।
12.275.65
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजासंतानमार्जवम् ॥ १२.२७५.६५ ॥
ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਔਖਾ ਹੈ: ਦਾਨ, ਅਧਿਐਨ, ਯੱਗ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਰਲਤਾ।
12.275.66
यद्येतदेवं कृत्वाऽपि न विमोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
धिक्कर्तारं च कार्यं च श्रमश्चायं निरर्थकः ॥ १२.२७५.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵੇਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹਨ; ਇਹ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
12.275.67
नास्तिक्यमन्यथा च स्याद्वेदानां पृष्ठतः क्रिया ।
एतस्यानन्त्यमिच्छामि भगवञ्श्रोतुमञ्जसा ॥ १२.२७५.६७ ॥
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀਤੀ ਕਿਰਿਆ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਅਨੰਤਤਾ ਸਿੱਧੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.275.68
तत्त्वं वदस्व मे ब्रह्मन्नुपसन्नोस्म्यधीहि भोः ।
यथा ते विदितो मोक्षस्तथेच्छाम्युपशिक्षितुम् ॥ १२.२७५.६८ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੈਨੂੰ ਤੱਤ੍ਵ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਆਪ ਨੇ ਮੋਕਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।