మహాభారతం · అధ్యాయం 12.275
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.275.1
एतावदनुपश्यन्तो यतयो यान्ति मार्गगाः ।
नैषां सर्वेषु लोकेषु कश्चिदस्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७५.१ ॥
ఇంతే చూస్తూ మార్గంలో నడిచే యతులు వెళ్తారు; వీరికి ఏ లోకంలోనూ ఏ అతిక్రమణ ఉండదు.
12.275.2
निर्द्वन्द्वा निर्नमस्कारा निराशीर्बन्धना बुधाः ।
विमुक्ताः सर्वपापेभ्यश्चरन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.२७५.२ ॥
ద్వంద్వాలకు అతీతులై, నమస్కారాలు లేకుండా, ఫలాపేక్ష బంధనాలు లేకుండా, జ్ఞానులు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తులై, పవిత్రులుగా, నిర్మలులుగా సంచరిస్తారు.
12.275.3
अपवर्गेऽथ संत्यागे बुद्धौ च कृतनिश्चयाः ।
ब्रह्मिष्ठा ब्रह्मभूताश्च ब्रह्मण्येव कृतालयाः ॥ १२.२७५.३ ॥
మోక్షంలో, పూర్తి త్యాగంలో, బుద్ధిలో దృఢనిశ్చయం కలవారు బ్రహ్మంలో స్థితులై, బ్రహ్మస్వరూపులై, బ్రహ్మంలోనే నివాసం చేసుకుంటారు.
12.275.4
येऽशोका नष्टरजसस्तेषां लोकाः सनातनाः ।
तेषां गतिं परां प्राप्य गार्हस्थ्ये किं प्रयोजनम् ॥ १२.२७५.४ ॥
శోకరహితులై, రజోగుణం నశించినవారికి శాశ్వత లోకాలు ఉంటాయి; వారి పరమ గతిని పొందిన తర్వాత గృహస్థ జీవితంతో ప్రయోజనం ఏముంది?
12.275.5
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यद्येषां परमा निष्ठा यद्येषां परमा गतिः।
गृहस्थानव्यपाश्रित्य नाश्रमोऽन्यः प्रवर्तते ॥ १२.२७५.५ ॥
వీరికి పరమ నిష్ఠ, పరమ గతి ఉంటే, గృహస్థులను ఆశ్రయించకుండా మరో ఆశ్రమం ప్రవర్తించదు.
12.275.6
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य वर्तन्त इतराश्रमाः ॥ १२.२७५.६ ॥
తల్లిని ఆశ్రయించి సకల ప్రాణులు జీవించినట్లు, గృహస్థ జీవితాన్ని ఆశ్రయించి ఇతర ఆశ్రమాలు నడుస్తాయి.
12.275.7
गृहस्थ एव यजते गृहस्थस्तप्यते तपः ।
गार्हस्थ्यमस्य धर्मस्य मूलं यत्किंचिदेव हि ॥ १२.२७५.७ ॥
గృహస్థుడే యజ్ఞం చేస్తాడు, గృహస్థుడే తపస్సు చేస్తాడు. ఈ ధర్మానికి మూలం ఏదైనా ఉంటే అది గార్హస్థ్యమే.
12.275.8
प्रजनाद्यभिनिर्वृत्ताः सर्वे प्राणभृतो मुनेः ।
प्रजनं चाप्युतान्यत्र न कथंचन विद्यते ॥ १२.२७५.८ ॥
ఓ మునీ, ప్రాణులన్నీ ప్రజననం మొదలైన వాటి ద్వారా ఉత్పన్నమవుతాయి. ప్రజననం మరెక్కడా ఏ విధంగానూ కనిపించదు.
12.275.9
यास्तु स्युर्बहिरोषध्यो बहिरन्यास्तथाऽद्रिजाः ।
ओषधिभ्यो बहिर्यस्मात्प्राणी कश्चिन्न विद्यते ॥ १२.२७५.९ ॥
బయట ఉన్న ఓషధులు, అలాగే పర్వతాలలో పుట్టిన ఇతరాలు; ఓషధులకు వెలుపల ఏ ప్రాణీ కనిపించదు.
12.275.10
कस्यैषा वाग्भवेत्सत्या मोक्षो नास्ति गृहादिति ।
अश्रद्दधानैरप्राज्ञैः सूक्ष्मदर्शनवर्जितैः ॥ १२.२७५.१० ॥
గృహస్థ జీవితం నుండి మోక్షం లేదు అనే ఈ మాట ఎవరికి నిజం కాగలదు? శ్రద్ధ లేనివారు, అజ్ఞానులు, సూక్ష్మదృష్టి లేనివారు ఇలా చెప్పారు.
12.275.11
निराशैरलसैः श्रान्तैस्तप्यमानैः स्वकर्मभिः ।
शमस्योपरमो दृष्टः प्रव्रज्यायामपण्डितैः ॥ १२.२७५.११ ॥
నిరాశతో, బద్ధకంతో, అలసినవారై, తమ స్వకర్మలచేత బాధపడుతున్న అపండితులు సన్యాసంలో శమం యొక్క ముగింపును చూశారు.
12.275.12
त्रैलोक्यस्येव हेतुर्हि मर्यादा शाश्वती ध्रुवा ।
ब्राह्मणो नाम भगवाञ्जन्मप्रभृति पूज्यते ॥ १२.२७५.१२ ॥
మూడు లోకాలకు ఆధారమే శాశ్వతమూ స్థిరమూ అయిన మర్యాద. భగవంతుడైన బ్రాహ్మణుడు పుట్టుక నుండే పూజింపబడతాడు.
12.275.13
प्राग्गर्भाघानमन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु ।
अविश्वस्तेषु वर्तन्ते विश्वस्तेष्वपि संश्रिताः ॥ १२.२७५.१३ ॥
ద్విజాతులలో గర్భాధాన మంత్రాలు ప్రవర్తిస్తాయి. అవి అవిశ్వసనీయులలోనూ ఉంటాయి, విశ్వసనీయులలోనూ ఆశ్రయించి ఉంటాయి.
12.275.14
दाहे पुनः संश्रयणे संश्रिते पात्रभोजने ।
दानं गवां पशूनां वा पिण्डानामप्सु मज्जनम् ॥ १२.२७५.१४ ॥
దహనంలో, మళ్లీ శరణుపొందడంలో, ఆశ్రయించినప్పుడు, పాత్రలో భోజనంలో, గోవులను లేదా పశువులను దానం చేయడంలో, లేదా పిండాలను నీటిలో ముంచడంలో (మంత్రాలు వర్తిస్తాయి).
12.275.15
अर्चिष्मन्तो बर्हिषदः क्रव्यादाः पितरस्तथा ।
मृतस्याप्यनुमन्यन्ते मन्त्रा मन्त्राश्च कारणम् ॥ १२.२७५.१५ ॥
ప్రకాశించువారు, దర్భలపై కూర్చునేవారు, మాంసాహారులైన పితరులు కూడా (అలాగే). మృతునికోసం కూడా మంత్రాలు అంగీకరించబడతాయి; మంత్రాలే దానికి కారణం.
12.275.16
एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
ऋणवन्तो यदा मर्त्याः पितृदेवद्विजातिषु ॥ १२.२७५.१६ ॥
ఈ విధంగా వేదాలు ప్రకటిస్తుండగా, మనుషులు పితరులు, దేవతలు, ద్విజాతులకు ఋణగ్రస్తులుగా ఉన్నప్పుడు, ఎవరికి మోక్షం ఎలా ఉంటుంది?
12.275.17
श्रिया विहीनैरलसैः पण्डितैश्च पलायितम् ।
वेदवादापरिज्ञानं सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२७५.१७ ॥
శ్రీహీనులు, సోమరులు, పండితులు చేత (సత్యం) పారిపోయింది. వేదవాదం యొక్క నిజమైన జ్ఞానం లేకపోవడంతో, అసత్యం సత్యంలా కనిపిస్తుంది.
12.275.18
न वै पापैर्हियते कृष्यते वा ।
यो ब्राह्मणो यजते वेदशास्त्रैः।
ऊर्ध्वं यजन्पशुभिः सार्धमेति ।
ततः पुनस्तर्कयते न कामान् ॥ १२.२७५.१८ ॥
వేదశాస్త్రాల ప్రకారం యజ్ఞం చేసే బ్రాహ్మణుడు పాపాల చేత పట్టబడడు, లాగబడడు. యజ్ఞం చేస్తూ పశువులతో కలిసి పైకి వెళ్తాడు; తరువాత అతడు మళ్లీ కోరికలను ఆలోచించడు.
12.275.19
न वेदानां परिभवान्न शाठ्येन न मायया ।
महत्प्राप्नोति पुरुषो ब्राह्मणो ब्रह्म विन्दति ॥ १२.२७५.१९ ॥
వేదాలను అవమానించడం వల్ల కాదు, కపటం వల్ల కాదు, మాయ వల్ల కాదు; మనిషి గొప్పదాన్ని పొందుతాడు, బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
12.275.20
दर्शश्च पूर्णमासश्च अग्निहोत्रं च धीमताम् ।
चातुर्मास्यानि चैवासंस्तेषु यज्ञः सनातनः ॥ १२.२७५.२० ॥
దర్శం, పూర్ణమాసం, జ్ఞానులు చేసే అగ్నిహోత్రం, చాతుర్మాస్యాలు ఉండేవి; వీటిలో యజ్ఞం శాశ్వతమైనది.
12.275.21
अनारम्भाः सुधृतयः शुचयो ब्रह्मसंज्ञिताः ।
ब्राह्मणा एव ते देवांस्तर्पन्त्यमृतैरिव ॥ १२.२७५.२१ ॥
కర్మారంభం లేనివారు, దృఢసంకల్పులు, పవిత్రులు, బ్రహ్మ అని పిలవబడేవారు — ఆ బ్రాహ్మణులే దేవతలను అమృతంతో తృప్తిపరుస్తారు.
12.275.22
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैषिणः ॥ १२.२७५.२२ ॥
అన్ని ప్రాణులను తన ఆత్మగా పొందినవానికి, అన్ని ప్రాణులను చూసేవానికి — స్థానం లేనివాని స్థానాన్ని వెతికేవారైన దేవతలు కూడా మార్గంలో మోహితులవుతారు.
12.275.23
चतुर्द्वारं पुरुष चर्तुर्मुखं ।
चतुर्मुखो नैनमुपैति निन्दा।
बाहुभ्यां पद्भ्यामुदरादुपस्था ।
त्तेषां द्वारं द्वारपालो बुभूषेत् ॥ १२.२७५.२३ ॥
నాలుగు ద్వారాలున్న పురుషుడు — నాలుగు ముఖాలున్నవాడు (బ్రహ్మ) కూడా అతనిని నిందతో చేరడు. చేతులు, కాళ్లు, ఉదరం, ఉపస్థ అనే ద్వారాలకు అతడు ద్వారపాలకుడిగా ఉండాలని కోరాలి.
12.275.24
नाक्षैर्दीव्येन्नाददीतान्यवित्तं ।
न वाऽयोनीयस्य शृतं प्रगृह्णात्।
क्रुद्धो न चैव प्रहरेत धीमां ।
स्तथास्य तत्पाणिपादं सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२४ ॥
పాచికలతో జూదం ఆడకూడదు; పరధనాన్ని స్వీకరించకూడదు; అయోనీయుని వండిన అన్నాన్ని కూడా స్వీకరించకూడదు. కోపంలో బుద్ధిమంతుడు కొట్టకూడదు; అలా అతని చేతులు కాళ్లు బాగా రక్షింపబడతాయి.
12.275.25
नाक्रोशमृच्छेन्न वृथा वदेच्च ।
न पैशुनं जनवादं च कुर्यात्।
सत्यव्रतो मितभाषोऽप्रमत्त ।
स्तथाऽस्य वाग्द्वारमथो सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२५ ॥
అతడు దూషణ పొందకూడదు, వృథాగా మాట్లాడకూడదు. చాడీలు చెప్పకూడదు, ప్రజాపవాదాలలో పాల్గొనకూడదు. సత్యవ్రతుడై, మితంగా మాట్లాడి, అప్రమత్తుడై ఉండాలి. అప్పుడు అతని వాక్కు ద్వారం బాగా కాపాడబడుతుంది.
12.275.26
नानाशनः स्यान्न महाशनः स्या ।
न्न लोलुपः साधुभिरागतः स्यात्।
यात्रार्थमाहारमिहाददीत ।
तथाऽस्य स्याज्जाठरद्वारगुप्तिः ॥ १२.२७५.२६ ॥
అతడు రకరకాలుగా తినేవాడు కాకూడదు, అధికంగా తినేవాడు కూడా కాకూడదు. సజ్జనుల మధ్య వచ్చినప్పుడు లోభిగా ఉండకూడదు. శరీర పోషణకోసమే ఇక్కడ ఆహారం స్వీకరించాలి. అప్పుడు అతని ఉదర ద్వారం రక్షితమవుతుంది.
12.275.27
न वीरपत्नीं विहरेत नारीं ।
न चापि नारीमनृतावाह्वयीत।
भार्याव्रतं ह्यात्मनि धारयीत ।
तथास्योपस्थद्वारगुप्तिर्भवेत् ॥ १२.२७५.२७ ॥
అతడు వీరుని భార్యతో విహరించకూడదు, ఏ స్త్రీతోనూ విహరించకూడదు. ఋతువు కాని సమయంలో స్త్రీని పిలవకూడదు. భార్యవ్రతాన్ని తనలో ధరించాలి. అప్పుడు అతని ఉపస్థ ద్వారం రక్షితమవుతుంది.
12.275.28
द्वाराणि यस्य सर्वाणि सुगुप्तानि मनीषिणः ।
उपस्थमुदरं पाणी वाक्चतुर्थी स वै द्विजः ॥ १२.२७५.२८ ॥
ఏ మనీషికి అన్ని ద్వారాలు బాగా రక్షితమై ఉంటాయో—ఉపస్థ, ఉదరం, రెండు చేతులు, నాలుగవది వాక్కు—అతడే నిజంగా ద్విజుడు.
12.275.29
मोघान्यगुप्तद्वारस्य सर्वाण्येव भवन्त्युत ।
किं तस्य तपसा कार्यं किं यज्ञेन किमात्मना ॥ १२.२७५.२९ ॥
కాపాడని ద్వారాలు ఉన్నవాని సమస్త కార్యాలూ వ్యర్థమవుతాయి. అతనికి తపస్సుతో ఏమి ప్రయోజనం, యజ్ఞంతో ఏమి ప్రయోజనం, ఆత్మతో ఏమి ప్రయోజనం?
12.275.30
अनुत्तरीयवसनमनुपस्तीर्णशायिनम् ।
बाहूपधानं शाम्यन्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३० ॥
ఉత్తరీయం లేని వస్త్రం ధరించి, పరచని పడకపై నిద్రించి, చేయినే దిండుగా చేసుకుని, శాంతంగా ఉండేవానిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడని తెలుసుకుంటారు.
12.275.31
द्वन्द्वारामेषु सर्वेषु य एको रमते मुनिः ।
परेषामननुध्यायंस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३१ ॥
అన్ని ద్వంద్వాల సుఖాలలో ఒంటరిగా రమిస్తూ, ఇతరులను ధ్యానించని ముని - అతన్ని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
12.275.32
येन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ।
गतिज्ञः सर्वभूतानां तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३२ ॥
ఇదంతా తెలుసుకున్నవాడు - ప్రకృతిని, దాని వికారాలను, సర్వప్రాణుల గతిని తెలిసినవాడు - అతన్ని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
12.275.33
अभयं सर्वभूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
सर्वभूतात्मभूतो यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३३ ॥
సర్వప్రాణులకు అభయమిచ్చేవాడు, ఎవరివల్ల అందరికీ అభయం కలుగుతుందో, సర్వభూతాల ఆత్మగా మారినవాడు - అతన్ని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
12.275.34
नान्तरेणानुजानाति वेदानां यत्क्रियाफलम् ।
अविज्ञाय च तत्सर्वमन्यद्रोचयते फलम् ॥ १२.२७५.३४ ॥
వేదాల క్రియాఫలాన్ని, దానిని తెలుసుకోకుండా అంగీకరించనివాడు, అదంతా తెలియక మరొక ఫలాన్ని కోరుకుంటాడు —
12.275.35
स्वकर्मभिः संश्रितानां तपो घोरत्वमागमत् ।
तं सदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.२७५.३५ ॥
తమ స్వకర్మలచేత ఆశ్రయించినవారికి తపస్సు యొక్క ఘోరత్వం వచ్చింది; ఆ సదాచారము, ఆశ్చర్యకరమైన, పురాతనమైన, శాశ్వతమైన, స్థిరమైన (దానిని).
12.275.36
अशक्नुवन्तश्चरितुं किंचिद्धर्मेषु सूत्रितम् ।
निरापद्धर्म आचारो ह्यप्रमादो पराभवः ॥ १२.२७५.३६ ॥
ధర్మాలలో సూత్రీకరించిన దేనినీ ఆచరించలేనివారు — ఆపద్ధర్మరహితమైన ఆచారమే అప్రమాదము; అదే పరాభవము.
12.275.37
फलवन्ति च कर्माणि व्युष्टिमन्ति ध्रवाणि च ।
विगुणानि च पश्यन्ति तथा नैकानि केन च ॥ १२.२७५.३७ ॥
కర్మలు ఫలమిచ్చునవి, ఫలితాన్ని కలిగినవి, స్థిరమైనవి; అయినను అవి గుణహీనమైనవిగా, అనేకమైనవిగా ఎవరో చూస్తున్నారు.
12.275.38
गुणाश्चात्र सुदुर्ज्ञेया ज्ञाताश्चात्र सुदुष्कराः ।
अनुष्ठिताश्चान्तवन्त इति त्वमनुपश्यसि ॥ १२.२७५.३८ ॥
ఇక్కడ గుణాలు అత్యంత దుర్జేయమైనవి; ఇక్కడ తెలిసినవి కూడా అత్యంత కష్టంగా ఆచరించదగినవి; ఆచరించినవి కూడా అంతమయ్యేవని నీవు చూస్తున్నావు.
12.275.39
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यथा च वेदप्रामाण्यं त्यागश्च सफलो यथा।
तौ पन्थानावुभौ व्यक्तौ भगवंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२७५.३९ ॥
స్థూమరశ్మి అన్నాడు: వేదప్రామాణ్యం, ఫలప్రదమైన త్యాగం ఎలాగో, ఆ రెండు మార్గాలూ స్పష్టంగా ఉన్నవి; ఓ భగవంతుడా, దానిని నాకు చెప్పుము.
12.275.40
प्रत्यक्षमिह पश्यन्ति भवन्तः सत्पथे स्थिताः ।
प्रत्यक्षं तु किमत्रास्ति यद्भवन्त उपासते ॥ १२.२७५.४० ॥
ఇక్కడ సత్పథంలో స్థిరంగా ఉన్న మీరు ప్రత్యక్షాన్ని చూస్తున్నారు; కానీ ఇక్కడ ప్రత్యక్షమేది, మీరు దేనిని ఉపాసిస్తున్నారు?
12.275.41
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्यूमरश्मिरहं ब्रह्मञ्जिज्ञासार्थमिहागतः।
श्रेयस्कामः प्रत्यवोचमार्जवान्न विवक्षया ॥ १२.२७५.४१ ॥
స్థూమరశ్మి అన్నాడు: ఓ బ్రాహ్మణుడా, జిజ్ఞాసతో నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; శ్రేయస్సును కోరి, ఋజుత్వం వల్ల జవాబిచ్చాను, మాట్లాడాలన్న కోరికతో కాదు.
12.275.42
इमं च संशयं घोरं भगवान्प्रब्रवीतु मे ।
प्रत्यक्षमिह पश्यन्तो भवन्तः सत्पथे स्थिताः।
किमत्र प्रत्यक्षतमं भवन्तो यदुपासते ॥ १२.२७५.४२ ॥
భగవంతుడు నా ఈ ఘోర సందేహాన్ని వివరించుగాక: ఇక్కడ సత్పథంలో స్థిరంగా ఉండి ప్రత్యక్షాన్ని చూస్తున్న మీరు, ఇక్కడ అత్యంత ప్రత్యక్షమైనది ఏది, మీరు దేనిని ఉపాసిస్తున్నారు?
12.275.43
अन्यत्र तर्कशास्त्रेभ्य आगमार्थं यथागमम् ।
आगमो वेदवादास्तु तर्कशास्त्राणि चागमः ॥ १२.२७५.४३ ॥
తర్కశాస్త్రాలకు భిన్నంగా, శాస్త్రానుసారంగా ఆగమార్థాన్ని (తెలుసుకోవాలి). ఆగమం వేదవాదాలు; తర్కశాస్త్రాలు కూడా ఆగమమే.
12.275.44
यथाश्रममुपासीत आगमस्तत्र सिध्यति ।
सिद्धिः प्रत्यक्षरूपा च दृश्यत्यागमनिश्ययात् ॥ १२.२७५.४४ ॥
ఆశ్రమానుసారంగా ఉపాసించాలి; అక్కడ ఆగమం ద్వారా సిద్ధి లభిస్తుంది. సిద్ధి ప్రత్యక్ష రూపంలో ఉంటుంది; ఆగమ నిశ్చయం వల్ల అది కనిపిస్తుంది.
12.275.45
नौर्नावीव निबद्धा हि स्रोतसा सनिबन्धना ।
ह्रियमाणा कथ विप्र कुबुद्धींस्तारयिष्यति ॥ १२.२७५.४५ ॥
ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయే తాడుతో కట్టిన నావలా ఉన్న కుబుద్ధులను, ఓ విప్రా, ఇది ఎలా గట్టెక్కిస్తుంది?
12.275.46
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोऽस्म्यधीहि भो ।
नैव त्यागी न संतुष्टो नाशोको न निरामयः।
नानिर्विवित्सो नावृत्तो नापवृत्तोऽस्ति कश्चन ॥ १२.२७५.४६ ॥
భగవంతుడు ఇది చెప్పుగాక; నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను, ఓ భో, బోధించండి. త్యాగి లేడు, సంతుష్టుడు లేడు, శోకరహితుడు లేడు, రోగరహితుడు లేడు; తెలుసుకోవాలనే కోరిక లేనివాడు, వెనుదిరిగినవాడు, విముఖుడు ఎవరూ లేరు.
12.275.47
भवन्तोऽपि च हृष्यन्ति शोचन्ति च यथा वयम् ।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.४७ ॥
మీరు కూడా మాలాగే సంతోషిస్తారు, శోకిస్తారు; ఇంద్రియ విషయాలు మీకూ, అన్ని జీవులకూ సమానమే.
12.275.48
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये किं निरामयम्।
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोस्य्यधीहि भो ॥ १२.२७५.४८ ॥
ఇలా నాలుగు వర్ణాలు, ఆశ్రమాల ఆచరణలలో ఒకదాన్నే ఆధారంగా చేసుకున్నవారి నిర్ణయంలో ఏది నిర్దోషమైనది? భగవంతుడు ఇది చెప్పుగాక; నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను, ఓ భో, బోధించండి.
12.275.49
यद्यदाचरते शास्त्रमर्थ्यं सर्वप्रवृत्तिषु ।
यस्य यत्र ह्यनुष्ठानं तस्य तत्तु निरामयम् ॥ १२.२७५.४९ ॥
ఏ శాస్త్రం అన్ని కార్యాచరణలలో తగినదిగా ఆచరించబడుతుందో, ఎవరికి ఎక్కడ దాని అనుష్ఠానం ఉంటుందో, వారికి అదే నిరామయం.
12.275.50
सर्वं प्रापयति ज्ञानं ये ज्ञानं ह्यनुवर्तते ।
ज्ञानादपेत्य या वृत्तिः सा विनाशयति प्रजाः ॥ १२.२७५.५० ॥
జ్ఞానాన్ని అనుసరించేవారికి జ్ఞానం అన్నింటినీ ప్రసాదిస్తుంది; జ్ఞానాన్ని విడిచిపెట్టిన ప్రవర్తన ప్రజలను నాశనం చేస్తుంది.
12.275.51
भवन्तो ज्ञानिनो नित्यं सर्वतश्च निरमयाः ।
ऐकात्म्यं नाम कश्चिद्धि कदाचिदभिपद्यते ॥ १२.२७५.५१ ॥
మీరు ఎల్లప్పుడూ జ్ఞానులు, అన్ని విధాలుగా నిరామయులు. ఐకాత్మ్యం అనే ఒక స్థితి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు పొందబడుతుంది.
12.275.52
शास्त्रं ह्यबुद्ध्वा तत्त्वेन केचिद्वादबलाज्जनाः ।
कामद्वेषाभिभूतत्वादहंकारवशं गताः ॥ १२.२७५.५२ ॥
శాస్త్రాన్ని తత్త్వతః తెలుసుకోకుండా కొందరు వాదబలంతో నడుస్తారు; కామద్వేషాలచే అభిభూతులై అహంకారానికి వశులవుతారు.
12.275.53
याथातथ्यमविज्ञाय शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
ब्रह्मस्तेना निरारम्भा अपक्वमनसोऽशिवाः ॥ १२.२७५.५३ ॥
శాస్త్రాల యథార్థ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోకుండా వారు శాస్త్రాన్ని దోచేవారుగా, వేద చోరులుగా, కార్యరహితులుగా, అపరిపక్వ మనస్కులుగా, అశుభులుగా మారతారు.
12.275.54
नैर्गुण्यमेव पश्यन्ति न गुणाननुयुञ्जते ।
तेषां तमः शरीराणां तम एव परायणम् ॥ १२.२७५.५४ ॥
వారు నైర్గుణ్యాన్నే చూస్తారు, గుణాలను అనుసరించరు. తమస్సే శరీరంగా కలవారికి తమస్సే పరమ ఆశ్రయం.
12.275.55
यो यथाप्रकृतिर्जन्तुः प्रकृतेः स्याद्वशानुगः ।
तस्य द्वेषश्च कामश्च क्रोधो दम्भोऽनृतं मदः।
नित्यमेवानुवर्तन्ते गुणाः प्रकृतिसंभवाः ॥ १२.२७५.५५ ॥
తన స్వభావానుసారంగా ప్రకృతి వశంలో నడిచే జీవికి ద్వేషం, కామం, క్రోధం, దంభం, అసత్యం, మదం ఎల్లప్పుడూ అనుసరిస్తాయి; గుణాలు ప్రకృతి నుండి పుడతాయి.
12.275.56
ये तद्बुद्ध्वाऽनुपश्यन्तः संत्यजेयुः शुभाशुभम् ।
परां गतिमभीप्सन्तो यतयः संयमे रताः ॥ १२.२७५.५६ ॥
దీనిని తెలుసుకొని సరిగా గ్రహించినవారు శుభాశుభాలు రెండింటినీ విడిచిపెడతారు; పరమ గతిని కోరి సంయమంలో రమించిన యతులు అలా చేస్తారు.
12.275.57
स्यूमरश्मिरुवाच ।
सर्वमेतत्त्वया ब्रह्मञ्शास्त्रतः परिकीर्तितम्।
न ह्यविज्ञाय शास्त्रार्थं प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ १२.२७५.५७ ॥
బ్రాహ్మణుడా, ఇదంతా మీరు శాస్త్రానుసారం వివరించారు. శాస్త్రార్థాన్ని తెలియకుండా ఏ ప్రవృత్తులూ సాగవు.
12.275.58
यः कश्चिन्न्याय्य आचारः सर्वं शास्त्रमिति श्रुतिः ।
यदन्याय्यमशास्त्रं तदित्येषा श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७५.५८ ॥
ఏ న్యాయమైన ఆచారమైనా అదంతా శాస్త్రమే అని శ్రుతి; అన్యాయమైనది అశాస్త్రం అని కూడా శ్రుతిలో వినబడుతుంది.
12.275.59
न प्रवृत्तिर्ऋते शास्त्रात्काचिदस्तीति निश्चयः ।
यदन्यद्वेदवादेभ्यस्तदशास्त्रमिति श्रुतिः ॥ १२.२७५.५९ ॥
శాస్త్రం లేకుండా ఏ ప్రవృత్తీ ఉండదు అనేది నిశ్చయం; వేద వచనాలకు భిన్నమైనది అశాస్త్రం అని శ్రుతి.
12.275.60
शास्त्रादपेतं पश्यन्ति बहवोऽत्यर्थमानिनः ।
शास्त्रदोषान्न पश्यन्ति इह चामुत्र चापरे।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.६० ॥
శాస్త్రం నుండి తొలగిపోయిన అనేకులు, అతిగా గర్వించేవారై, దానిని చూస్తున్నారు; ఇతరులు శాస్త్ర దోషాలను ఇహంలోనూ పరంలోనూ చూడరు. మీకు ఇంద్రియ విషయాలు అన్ని ప్రాణులలోనూ సమానమే.
12.275.61
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६१ ॥
ఈ విధంగా నాలుగు వర్ణాల, ఆశ్రమాల ప్రవర్తనలలో, ఒకే ఆధారాన్ని పట్టుకున్నవారు అన్ని వైపుల దిశను నిర్ణయిస్తారు.
12.275.62
आनन्त्यं वदमानेन शक्तेनावर्जितात्मना ।
अविज्ञानहतप्रज्ञा हीनप्रज्ञास्तमोवृताः ॥ १२.२७५.६२ ॥
అనంతత్వాన్ని వివరించేవారు, సమర్థులైనా ఆత్మను జయించనివారు, అజ్ఞానంతో హతమైన ప్రజ్ఞ గలవారు, ప్రజ్ఞాహీనులు, తమస్సుతో కప్పబడినవారు.
12.275.63
शक्यं त्वेकेन युक्तेन कृतकृत्येन सर्वशः ।
पिण्डमात्रं व्यपाश्रित्य चरितुं सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६३ ॥
అయితే ఒక్కడు యుక్తుడై, సర్వవిధాలా కృతకృత్యుడైతే, భిక్షాపాత్రను మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకొని అన్ని దిక్కులలో సంచరించగలడు.
12.275.64
नात्यन्तं वन्दमानेन शक्तेन विजितात्मना ।
वेदवादं व्यपाश्रित्य मोक्षोऽस्तीति प्रभापितुम्।
अपेतन्यायशास्त्रेण सर्वलोकविगर्हिणा ॥ १२.२७५.६४ ॥
అతిగా స్తుతించేవాడు, సమర్థుడు, ఆత్మను జయించనివాడు కాకుండా, వేదవాదాన్ని ఆశ్రయించి 'మోక్షం ఉంది' అని ప్రకటించడానికి; న్యాయరహితమైన, సర్వలోకాలచే నిందించబడిన శాస్త్రంతో.
12.275.65
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजासंतानमार्जवम् ॥ १२.२७५.६५ ॥
కానీ కుటుంబాన్ని ఆశ్రయించినవారికి ఈ కర్మ కష్టమైనది: దానం, అధ్యయనం, యజ్ఞం, సంతానాన్ని కొనసాగించడం, ఋజుత్వం.
12.275.66
यद्येतदेवं कृत्वाऽपि न विमोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
धिक्कर्तारं च कार्यं च श्रमश्चायं निरर्थकः ॥ १२.२७५.६६ ॥
ఇలా చేసినా ఎవరికీ విమోచనం లేకపోతే, చేసేవాడు మరియు కర్మ రెండూ నిందార్హమే; ఈ శ్రమ నిరర్థకం.
12.275.67
नास्तिक्यमन्यथा च स्याद्वेदानां पृष्ठतः क्रिया ।
एतस्यानन्त्यमिच्छामि भगवञ्श्रोतुमञ्जसा ॥ १२.२७५.६७ ॥
లేకపోతే వేదాల వెనుక చేసే క్రియ నాస్తికత్వమే అవుతుంది. భగవంతుడా, దీని అనంతతను సూటిగా వినగోరుతున్నాను.
12.275.68
तत्त्वं वदस्व मे ब्रह्मन्नुपसन्नोस्म्यधीहि भोः ।
यथा ते विदितो मोक्षस्तथेच्छाम्युपशिक्षितुम् ॥ १२.२७५.६८ ॥
బ్రహ్మన్, తత్త్వాన్ని నాకు చెప్పుము; నేను మీ సమీపానికి వచ్చాను. ఓ మహనీయా, మీరు మోక్షాన్ని తెలుసుకున్నట్లే దాన్ని నేర్చుకోవాలని కోరుతున్నాను.