มหาภารตะ · อัธยายะ 12.275
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.275.1
एतावदनुपश्यन्तो यतयो यान्ति मार्गगाः ।
नैषां सर्वेषु लोकेषु कश्चिदस्ति व्यतिक्रमः ॥ १२.२७५.१ ॥
เมื่อเห็นเช่นนี้แล้ว บรรดายติผู้เดินตามมรรคาย่อมดำเนินไป สำหรับเขาเหล่านั้น ไม่มีการละเมิดใดในโลกทั้งปวง
12.275.2
निर्द्वन्द्वा निर्नमस्कारा निराशीर्बन्धना बुधाः ।
विमुक्ताः सर्वपापेभ्यश्चरन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.२७५.२ ॥
ปลอดจากคู่ตรงข้าม ไม่กระทำการนอบน้อม ปลอดจากพันธนาการแห่งความหวังผล ผู้มีปัญญาย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง เดินไปอย่างบริสุทธิ์และไร้มลทิน
12.275.3
अपवर्गेऽथ संत्यागे बुद्धौ च कृतनिश्चयाः ।
ब्रह्मिष्ठा ब्रह्मभूताश्च ब्रह्मण्येव कृतालयाः ॥ १२.२७५.३ ॥
ผู้ที่มั่นคงในการหลุดพ้น ในการละทิ้งโดยสมบูรณ์ และในปัญญา ผู้ตั้งมั่นอยู่ในพรหมัน กลายเป็นพรหมัน ย่อมมีที่อยู่อาศัยในพรหมันเท่านั้น
12.275.4
येऽशोका नष्टरजसस्तेषां लोकाः सनातनाः ।
तेषां गतिं परां प्राप्य गार्हस्थ्ये किं प्रयोजनम् ॥ १२.२७५.४ ॥
สำหรับผู้ปราศจากความโศก มีธุลีแห่งราคะดับสิ้นแล้ว โลกของเขาเหล่านั้นเป็นนิรันดร์ เมื่อบรรลุคติอันสูงสุดของเขาเหล่านั้นแล้ว การครองเรือนจะมีประโยชน์อะไรอีก
12.275.5
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यद्येषां परमा निष्ठा यद्येषां परमा गतिः।
गृहस्थानव्यपाश्रित्य नाश्रमोऽन्यः प्रवर्तते ॥ १२.२७५.५ ॥
สยูมรศมิกล่าวว่า ถ้าความมั่นคงสูงสุดและจุดหมายสูงสุดของพวกเขาเป็นเช่นนั้นจริง ระบบชีวิตอื่นก็ย่อมไม่อาจเกิดขึ้นได้ โดยไม่อาศัยพึ่งพาผู้ครองเรือน
12.275.6
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य वर्तन्त इतराश्रमाः ॥ १२.२७५.६ ॥
เหมือนดังที่สัตว์ทั้งปวงดำรงชีวิตโดยอาศัยมารดา ฉันใด อาศรมอื่นๆ ก็ดำรงอยู่โดยอาศัยชีวิตคฤหัสถ์ ฉันนั้น
12.275.7
गृहस्थ एव यजते गृहस्थस्तप्यते तपः ।
गार्हस्थ्यमस्य धर्मस्य मूलं यत्किंचिदेव हि ॥ १२.२७५.७ ॥
คฤหัสถ์เท่านั้นย่อมบูชายัญ คฤหัสถ์เท่านั้นย่อมบำเพ็ญตบะ การครองเรือนเป็นรากเหง้าของธรรมนี้ สิ่งใดก็ตามที่เป็นรากเหง้า สิ่งนั้นย่อมเป็นชีวิตของคฤหัสถ์แน่แท้
12.275.8
प्रजनाद्यभिनिर्वृत्ताः सर्वे प्राणभृतो मुनेः ।
प्रजनं चाप्युतान्यत्र न कथंचन विद्यते ॥ १२.२७५.८ ॥
ท่านฤๅษี สัตว์มีชีวิตทั้งปวงเกิดขึ้นจากการให้กำเนิดบุตรเป็นต้น และการให้กำเนิดบุตรนั้นไม่มีอยู่ที่ใดอื่นเลยในทางใด
12.275.9
यास्तु स्युर्बहिरोषध्यो बहिरन्यास्तथाऽद्रिजाः ।
ओषधिभ्यो बहिर्यस्मात्प्राणी कश्चिन्न विद्यते ॥ १२.२७५.९ ॥
พืชสมุนไพรที่อยู่ภายนอก และที่เกิดจากภูเขาเช่นกัน เพราะนอกจากพืชสมุนไพรแล้ว ไม่มีสัตว์มีชีวิตใดอยู่ภายนอกเลย
12.275.10
कस्यैषा वाग्भवेत्सत्या मोक्षो नास्ति गृहादिति ।
अश्रद्दधानैरप्राज्ञैः सूक्ष्मदर्शनवर्जितैः ॥ १२.२७५.१० ॥
คำกล่าวนี้จะเป็นจริงสำหรับผู้ใดเล่า ที่ว่าไม่มีโมกษะสำหรับผู้ครองเรือน คำนี้กล่าวโดยผู้ไร้ศรัทธา ผู้ไร้ปัญญา และผู้ขาดการมองเห็นอันละเอียดอ่อน
12.275.11
निराशैरलसैः श्रान्तैस्तप्यमानैः स्वकर्मभिः ।
शमस्योपरमो दृष्टः प्रव्रज्यायामपण्डितैः ॥ १२.२७५.११ ॥
โดยผู้สิ้นหวัง เกียจคร้าน อ่อนล้า ถูกเผาผลาญด้วยกรรมของตน และผู้ไม่รอบรู้ ได้เห็นการสิ้นสุดของความสงบในการบรรพชา
12.275.12
त्रैलोक्यस्येव हेतुर्हि मर्यादा शाश्वती ध्रुवा ।
ब्राह्मणो नाम भगवाञ्जन्मप्रभृति पूज्यते ॥ १२.२७५.१२ ॥
ขอบเขตที่เป็นนิรันดร์และมั่นคงนั้น เป็นเหตุของสามโลกโดยแท้ พราหมณ์ผู้ทรงเกียรติได้รับการยกย่องตั้งแต่เกิดเป็นต้นมา
12.275.13
प्राग्गर्भाघानमन्त्रा हि प्रवर्तन्ते द्विजातिषु ।
अविश्वस्तेषु वर्तन्ते विश्वस्तेष्वपि संश्रिताः ॥ १२.२७५.१३ ॥
มนตร์แห่งพิธีกรรมก่อนการปฏิสนธิย่อมเป็นไปในหมู่ทวิชาติ มนตร์เหล่านั้นคงอยู่ในผู้ไม่น่าไว้วางใจ และยังอาศัยอยู่ในผู้น่าไว้วางใจด้วย
12.275.14
दाहे पुनः संश्रयणे संश्रिते पात्रभोजने ।
दानं गवां पशूनां वा पिण्डानामप्सु मज्जनम् ॥ १२.२७५.१४ ॥
ในพิธีเผาศพ ในการพึ่งพิงอีกครั้งเมื่อได้พึ่งพิงแล้ว ในการรับประทานจากภาชนะ ในการให้โคหรือสัตว์เลี้ยง หรือในการจุ่มลูกปิณฑ์ลงในน้ำ
12.275.15
अर्चिष्मन्तो बर्हिषदः क्रव्यादाः पितरस्तथा ।
मृतस्याप्यनुमन्यन्ते मन्त्रा मन्त्राश्च कारणम् ॥ १२.२७५.१५ ॥
บรรพบุรุษผู้เรืองรอง ผู้นั่งบนหญ้าศักดิ์สิทธิ์ และบรรพบุรุษผู้กินเนื้อเช่นกัน มนตร์ทั้งหลายย่อมถูกยอมรับแม้สำหรับผู้ตาย และมนตร์ทั้งหลายเป็นเหตุของเรื่องนั้น
12.275.16
एवं क्रोशत्सु वेदेषु कुतो मोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
ऋणवन्तो यदा मर्त्याः पितृदेवद्विजातिषु ॥ १२.२७५.१६ ॥
เมื่อพระเวทประกาศอยู่เช่นนี้ โมกษะของผู้ใดจะมีได้เล่า เมื่อมนุษย์ยังเป็นหนี้ต่อบรรพบุรุษ ต่อเทพเจ้า และต่อทวิชาติ
12.275.17
श्रिया विहीनैरलसैः पण्डितैश्च पलायितम् ।
वेदवादापरिज्ञानं सत्याभासमिवानृतम् ॥ १२.२७५.१७ ॥
ความจริงได้หนีไปจากผู้ปราศจากสิริ จากผู้เกียจคร้าน และจากผู้ที่อ้างว่าเป็นบัณฑิต เพราะขาดความเข้าใจอันแท้จริงในคำสอนของพระเวท ความเท็จจึงปรากฏเหมือนความจริง
12.275.18
न वै पापैर्हियते कृष्यते वा ।
यो ब्राह्मणो यजते वेदशास्त्रैः।
ऊर्ध्वं यजन्पशुभिः सार्धमेति ।
ततः पुनस्तर्कयते न कामान् ॥ १२.२७५.१८ ॥
พราหมณ์ผู้บูชายัญตามพระเวทและคัมภีร์ ย่อมไม่ถูกบาปคว้าจับหรือลากไป เมื่อบูชายัญ เขาย่อมขึ้นสู่เบื้องบนพร้อมกับสัตว์บูชายัญ จากนั้นเขาย่อมไม่คิดคำนึงถึงกามอีกต่อไป
12.275.19
न वेदानां परिभवान्न शाठ्येन न मायया ।
महत्प्राप्नोति पुरुषो ब्राह्मणो ब्रह्म विन्दति ॥ १२.२७५.१९ ॥
มนุษย์ไม่ได้ความยิ่งใหญ่ด้วยการดูหมิ่นพระเวท ด้วยการหลอกลวง หรือด้วยมายา พราหมณ์ย่อมบรรลุพรหมัน
12.275.20
दर्शश्च पूर्णमासश्च अग्निहोत्रं च धीमताम् ।
चातुर्मास्यानि चैवासंस्तेषु यज्ञः सनातनः ॥ १२.२७५.२० ॥
การบูชาข้างแรมและข้างขึ้น การบูชาไฟอัคนิโหตระของผู้มีปัญญา และพิธีสี่เดือนก็มีอยู่ ในพิธีเหล่านั้น การบูชายัญเป็นนิรันดร์
12.275.21
अनारम्भाः सुधृतयः शुचयो ब्रह्मसंज्ञिताः ।
ब्राह्मणा एव ते देवांस्तर्पन्त्यमृतैरिव ॥ १२.२७५.२१ ॥
พราหมณ์เหล่านั้นผู้ไม่เริ่มกิจทางโลก มั่นคงในความตั้งใจ บริสุทธิ์ และได้นามว่าพรหมัน ท่านเหล่านั้นย่อมทำให้เทวดาอิ่มเอิบดุจด้วยน้ำอมฤต
12.275.22
सर्वभूतात्मभूतस्य सर्वभूतानि पश्यतः ।
देवाऽपि मार्गे मुह्यन्ति ह्यपदस्य पदैषिणः ॥ १२.२७५.२२ ॥
สำหรับผู้ที่กลายเป็นอาตมันของสรรพสัตว์ และเห็นสรรพสัตว์ทั้งปวง แม้เทวดาก็ยังหลงทางในวิถี ผู้แสวงหาสถานที่ของผู้ที่ไม่มีที่อยู่
12.275.23
चतुर्द्वारं पुरुष चर्तुर्मुखं ।
चतुर्मुखो नैनमुपैति निन्दा।
बाहुभ्यां पद्भ्यामुदरादुपस्था ।
त्तेषां द्वारं द्वारपालो बुभूषेत् ॥ १२.२७५.२३ ॥
บุรุษผู้มีสี่ประตู ซึ่งแม้พระผู้มีสี่พักตร์ก็ไม่เข้าใกล้ด้วยการตำหนิ ผ่านทางแขนทั้งสอง เท้าทั้งสอง ท้อง และอวัยวะเพศ ให้เขาปรารถนาจะเป็นผู้เฝ้าประตูของประตูเหล่านั้น
12.275.24
नाक्षैर्दीव्येन्नाददीतान्यवित्तं ।
न वाऽयोनीयस्य शृतं प्रगृह्णात्।
क्रुद्धो न चैव प्रहरेत धीमां ।
स्तथास्य तत्पाणिपादं सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२४ ॥
ไม่ควรเล่นพนันด้วยลูกเต๋า และไม่ควรรับทรัพย์ของผู้อื่นที่ไม่ใช่ของตน ไม่ควรรับอาหารที่ปรุงแล้วจากผู้มีกำเนิดต่ำ ผู้มีปัญญาไม่ควรทำร้ายด้วยความโกรธ เช่นนี้มือและเท้าของเขาจึงได้รับการคุ้มครองอย่างดี
12.275.25
नाक्रोशमृच्छेन्न वृथा वदेच्च ।
न पैशुनं जनवादं च कुर्यात्।
सत्यव्रतो मितभाषोऽप्रमत्त ।
स्तथाऽस्य वाग्द्वारमथो सुगुप्तम् ॥ १२.२७५.२५ ॥
ไม่ควรรับการด่าว่า และไม่ควรพูดสิ่งที่ไร้ประโยชน์ ไม่ควรนินทาใส่ร้ายหรือพูดเรื่องชาวบ้านไร้สาระ ควรรักษาคำสัตย์ พูดคำที่พอดี และไม่ประมาท เช่นนี้ประตูแห่งวาจาของเขาจึงได้รับการคุ้มครองอย่างดี
12.275.26
नानाशनः स्यान्न महाशनः स्या ।
न्न लोलुपः साधुभिरागतः स्यात्।
यात्रार्थमाहारमिहाददीत ।
तथाऽस्य स्याज्जाठरद्वारगुप्तिः ॥ १२.२७५.२६ ॥
ไม่ควรกินอย่างวุ่นวายหลายแบบ และไม่ควรกินมากเกินไป ไม่ควรโลภเมื่อไปถึงท่ามกลางคนดี ควรรับอาหารเพียงเพื่อดำรงร่างกายให้ไปได้ เช่นนี้ประตูท้องของเขาจึงได้รับการคุ้มครอง
12.275.27
न वीरपत्नीं विहरेत नारीं ।
न चापि नारीमनृतावाह्वयीत।
भार्याव्रतं ह्यात्मनि धारयीत ।
तथास्योपस्थद्वारगुप्तिर्भवेत् ॥ १२.२७५.२७ ॥
ไม่ควรคลุกคลีกับภริยาของวีรบุรุษ ไม่ควรคลุกคลีกับสตรีใด ๆ และไม่ควรเรียกหาสตรีนอกฤดูกาล ควรถือวัตรแห่งความซื่อสัตย์ต่อภริยาไว้ในตน เช่นนี้ประตูอวัยวะเพศของเขาจึงได้รับการคุ้มครอง
12.275.28
द्वाराणि यस्य सर्वाणि सुगुप्तानि मनीषिणः ।
उपस्थमुदरं पाणी वाक्चतुर्थी स वै द्विजः ॥ १२.२७५.२८ ॥
ผู้ใดมีประตูทั้งหมดได้รับการคุ้มครองอย่างดี คือ อวัยวะเพศ ท้อง สองมือ และประการที่สี่คือวาจา ผู้นั้นแหละคือผู้เกิดสองครั้ง
12.275.29
मोघान्यगुप्तद्वारस्य सर्वाण्येव भवन्त्युत ।
किं तस्य तपसा कार्यं किं यज्ञेन किमात्मना ॥ १२.२७५.२९ ॥
สำหรับผู้ที่ประตูไม่ได้รับการคุ้มครอง กิจทั้งปวงของเขาย่อมไร้ผลทั้งสิ้น การบำเพ็ญตบะมีประโยชน์อะไรแก่เขา การบูชายัญมีประโยชน์อะไร และตนเองมีประโยชน์อะไร
12.275.30
अनुत्तरीयवसनमनुपस्तीर्णशायिनम् ।
बाहूपधानं शाम्यन्तं तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३० ॥
ผู้ที่ไม่มีผ้าคลุมเหนือ นอนบนเตียงที่ไม่ปูลาด ใช้แขนเป็นหมอน และสงบ เทวดาย่อมรู้จักเขาว่าเป็นพราหมณ์
12.275.31
द्वन्द्वारामेषु सर्वेषु य एको रमते मुनिः ।
परेषामननुध्यायंस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३१ ॥
ฤๅษีผู้ซึ่งเพียงผู้เดียวยินดีในความสุขทั้งปวงของคู่ตรงข้าม และไม่คิดถึงผู้อื่น เทวดาย่อมรู้จักท่านว่าเป็นพราหมณ์
12.275.32
येन सर्वमिदं बुद्धं प्रकृतिर्विकृतिश्च या ।
गतिज्ञः सर्वभूतानां तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३२ ॥
ผู้ที่รู้สิ่งทั้งปวงนี้ คือปรกฤติและวิกฤติของมัน และรู้วิถีของสรรพสัตว์ เทวดาย่อมรู้จักท่านว่าเป็นพราหมณ์
12.275.33
अभयं सर्वभूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
सर्वभूतात्मभूतो यस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ १२.२७५.३३ ॥
ผู้ที่ให้ความไม่กลัวแก่สรรพสัตว์ ผู้ซึ่งสรรพสัตว์ทั้งปวงได้รับความปลอดภัยจากท่าน ผู้ซึ่งกลายเป็นอาตมันของสรรพสัตว์ เทวดาย่อมรู้จักท่านว่าเป็นพราหมณ์
12.275.34
नान्तरेणानुजानाति वेदानां यत्क्रियाफलम् ।
अविज्ञाय च तत्सर्वमन्यद्रोचयते फलम् ॥ १२.२७५.३४ ॥
ผู้ที่ไม่ยอมรับผลแห่งกิจพิธีที่พระเวทกำหนดโดยไม่รู้ก่อน และเมื่อไม่รู้สิ่งเหล่านั้นทั้งหมด ยังปรารถนาผลอื่น
12.275.35
स्वकर्मभिः संश्रितानां तपो घोरत्वमागमत् ।
तं सदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.२७५.३५ ॥
แก่ผู้ที่พึ่งพิงกรรมของตน ความเข้มงวดแห่งตบะได้มาถึง ความประพฤติดีนั้น อัศจรรย์ โบราณ นิรันดร และมั่นคง
12.275.36
अशक्नुवन्तश्चरितुं किंचिद्धर्मेषु सूत्रितम् ।
निरापद्धर्म आचारो ह्यप्रमादो पराभवः ॥ १२.२७५.३६ ॥
ผู้ไม่อาจประพฤติสิ่งใดที่วางไว้เป็นสายด้ายในบรรดาธรรม ความประพฤติที่ปราศจากธรรมแห่งความทุกข์ คือความไม่ประมาทนั่นเอง และจากสิ่งนั้นย่อมเกิดความพ่ายแพ้
12.275.37
फलवन्ति च कर्माणि व्युष्टिमन्ति ध्रवाणि च ।
विगुणानि च पश्यन्ति तथा नैकानि केन च ॥ १२.२७५.३७ ॥
กรรมทั้งหลายย่อมให้ผล ให้ผลลัพธ์ และแน่นอน แต่บางคนเห็นว่ากรรมเหล่านั้นขาดคุณภาพและมีมากมาย
12.275.38
गुणाश्चात्र सुदुर्ज्ञेया ज्ञाताश्चात्र सुदुष्कराः ।
अनुष्ठिताश्चान्तवन्त इति त्वमनुपश्यसि ॥ १२.२७५.३८ ॥
คุณทั้งหลายในที่นี้รู้ได้ยากยิ่ง และแม้สิ่งที่รู้แล้วก็ปฏิบัติได้ยากยิ่ง ท่านเห็นว่าแม้สิ่งที่ปฏิบัติแล้วก็มีที่สิ้นสุด
12.275.39
स्यूमरश्मिरुवाच ।
यथा च वेदप्रामाण्यं त्यागश्च सफलो यथा।
तौ पन्थानावुभौ व्यक्तौ भगवंस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १२.२७५.३९ ॥
สถูมรัศมีกล่าวว่า ดังที่อำนาจของพระเวทเป็นอย่างไร และการสละเป็นผลอย่างไร ขอให้ทางทั้งสองนั้นได้รับการทำให้ชัดเจน ข้าแต่ผู้ทรงพระภาค ขอทรงตรัสสิ่งนั้นแก่ข้าพเจ้า
12.275.40
प्रत्यक्षमिह पश्यन्ति भवन्तः सत्पथे स्थिताः ।
प्रत्यक्षं तु किमत्रास्ति यद्भवन्त उपासते ॥ १२.२७५.४० ॥
ท่านทั้งหลายผู้ตั้งอยู่บนวิถีที่ดีงามย่อมเห็นสิ่งที่ประจักษ์แจ้งในที่นี้ แต่สิ่งที่ประจักษ์แจ้งในที่นี้มีอะไรบ้าง ที่ท่านทั้งหลายบูชาอยู่
12.275.41
स्यूमरश्मिरुवाच ।
स्यूमरश्मिरहं ब्रह्मञ्जिज्ञासार्थमिहागतः।
श्रेयस्कामः प्रत्यवोचमार्जवान्न विवक्षया ॥ १२.२७५.४१ ॥
สยูมรศมิกล่าวว่า ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้ามาที่นี่ด้วยความปรารถนาจะสอบถาม ข้าพเจ้าผู้ปรารถนาความดีสูงสุดได้ตอบด้วยความซื่อตรง มิใช่ด้วยความประสงค์จะกล่าวถ้อยคำ
12.275.42
इमं च संशयं घोरं भगवान्प्रब्रवीतु मे ।
प्रत्यक्षमिह पश्यन्तो भवन्तः सत्पथे स्थिताः।
किमत्र प्रत्यक्षतमं भवन्तो यदुपासते ॥ १२.२७५.४२ ॥
ขอให้ท่านผู้เป็นเจ้าอธิบายความสงสัยอันน่ากลัวนี้แก่ข้าพเจ้า พวกท่านผู้ยืนอยู่บนหนทางอันถูกต้องและเห็นสิ่งที่ประจักษ์ในที่นี้ สิ่งใดที่ประจักษ์ยิ่งที่สุดในที่นี้ ซึ่งพวกท่านบูชาอยู่
12.275.43
अन्यत्र तर्कशास्त्रेभ्य आगमार्थं यथागमम् ।
आगमो वेदवादास्तु तर्कशास्त्राणि चागमः ॥ १२.२७५.४३ ॥
นอกจากตำราตรรกศาสตร์แล้ว ความหมายของคัมภีร์ต้องรู้ตามคัมภีร์ คัมภีร์คือคำสอนแห่งพระเวท และตำราตรรกศาสตร์ก็เป็นคัมภีร์เช่นกัน
12.275.44
यथाश्रममुपासीत आगमस्तत्र सिध्यति ।
सिद्धिः प्रत्यक्षरूपा च दृश्यत्यागमनिश्ययात् ॥ १२.२७५.४४ ॥
ควรปฏิบัติตามขั้นของอาศรม เพราะในนั้นความสำเร็จย่อมบรรลุผ่านคัมภีร์ ความสำเร็จมีรูปแบบของการรู้เห็นโดยประจักษ์ และเห็นได้จากความแน่ใจในคัมภีร์
12.275.45
नौर्नावीव निबद्धा हि स्रोतसा सनिबन्धना ।
ह्रियमाणा कथ विप्र कुबुद्धींस्तारयिष्यति ॥ १२.२७५.४५ ॥
เหมือนเรือที่ผูกด้วยเชือก ถูกกระแสน้ำพัดพาไป ข้าแต่พราหมณ์ จะนำพาผู้มีปัญญาทรามข้ามไปได้อย่างไร
12.275.46
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोऽस्म्यधीहि भो ।
नैव त्यागी न संतुष्टो नाशोको न निरामयः।
नानिर्विवित्सो नावृत्तो नापवृत्तोऽस्ति कश्चन ॥ १२.२७५.४६ ॥
ขอให้ท่านผู้เป็นเจ้ากล่าวเรื่องนี้เถิด ข้าพเจ้าพร้อมแล้ว ข้าแต่ท่าน โปรดสั่งสอนข้าพเจ้า ไม่มีผู้ใดเป็นผู้สละ หรือพอใจ หรือปลอดจากความโศก หรือปลอดจากโรค ไม่มีผู้ใดปราศจากความปรารถนาจะรู้ ไม่มีผู้ใดหันกลับ หรือหันหนีไป
12.275.47
भवन्तोऽपि च हृष्यन्ति शोचन्ति च यथा वयम् ।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.४७ ॥
พวกท่านเองก็ยินดีและเศร้าโศกเช่นเดียวกับพวกเรา และวิสัยของอินทรีย์ก็เหมือนกันสำหรับพวกท่านในสัตว์ทั้งปวง
12.275.48
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये किं निरामयम्।
एतद्ब्रवीतु भगवानुपपन्नोस्य्यधीहि भो ॥ १२.२७५.४८ ॥
ดังนั้น ในบรรดาการปฏิบัติของวรรณะทั้งสี่และของอาศรมทั้งหลาย สิ่งใดเป็นสิ่งที่ปลอดภัยในการตัดสินของผู้ที่ยึดถือเพียงสิ่งเดียว ขอให้ท่านผู้เป็นเจ้ากล่าวเรื่องนี้เถิด ข้าพเจ้าพร้อมแล้ว ข้าแต่ท่าน โปรดสั่งสอนข้าพเจ้า
12.275.49
यद्यदाचरते शास्त्रमर्थ्यं सर्वप्रवृत्तिषु ।
यस्य यत्र ह्यनुष्ठानं तस्य तत्तु निरामयम् ॥ १२.२७५.४९ ॥
คัมภีร์ใดที่ปฏิบัติโดยถูกต้องในกิจการทั้งปวง ผู้ใดปฏิบัติตามสิ่งใดในที่ใด สิ่งนั้นเองเป็นสิ่งที่ปลอดภัยสำหรับผู้นั้น
12.275.50
सर्वं प्रापयति ज्ञानं ये ज्ञानं ह्यनुवर्तते ।
ज्ञानादपेत्य या वृत्तिः सा विनाशयति प्रजाः ॥ १२.२७५.५० ॥
ความรู้นำทุกสิ่งมาให้แก่ผู้ที่ดำเนินตามความรู้ แต่ความประพฤติที่ละทิ้งความรู้ย่อมทำลายสรรพสัตว์
12.275.51
भवन्तो ज्ञानिनो नित्यं सर्वतश्च निरमयाः ।
ऐकात्म्यं नाम कश्चिद्धि कदाचिदभिपद्यते ॥ १२.२७५.५१ ॥
พวกท่านเป็นผู้มีปัญญาเสมอ และปลอดจากอันตรายโดยสิ้นเชิง มีภาวะหนึ่งเดียวของตนเรียกว่าเอกาตมยะ ซึ่งบางครั้งย่อมบรรลุได้
12.275.52
शास्त्रं ह्यबुद्ध्वा तत्त्वेन केचिद्वादबलाज्जनाः ।
कामद्वेषाभिभूतत्वादहंकारवशं गताः ॥ १२.२७५.५२ ॥
คนบางพวกไม่เข้าใจคัมภีร์โดยแท้จริง จึงอาศัยพลังของการโต้แย้ง ถูกความปรารถนาและความเกลียดชังครอบงำ จึงตกอยู่ใต้อำนาจของอหังการ
12.275.53
याथातथ्यमविज्ञाय शास्त्राणां शास्त्रदस्यवः ।
ब्रह्मस्तेना निरारम्भा अपक्वमनसोऽशिवाः ॥ १२.२७५.५३ ॥
ไม่รู้ความเป็นจริงของคัมภีร์ พวกเขาจึงกลายเป็นโจรปล้นคัมภีร์ และขโมยพระเวท ว่างเปล่าจากการกระทำ มีจิตยังไม่สุก และไม่เป็นมงคล
12.275.54
नैर्गुण्यमेव पश्यन्ति न गुणाननुयुञ्जते ।
तेषां तमः शरीराणां तम एव परायणम् ॥ १२.२७५.५४ ॥
พวกเขาเห็นแต่การไม่มีคุณสมบัติ และไม่ปฏิบัติตามคุณสมบัติ สำหรับผู้ที่กายเป็นความมืด ความมืดเท่านั้นเป็นจุดหมายสุดท้าย
12.275.55
यो यथाप्रकृतिर्जन्तुः प्रकृतेः स्याद्वशानुगः ।
तस्य द्वेषश्च कामश्च क्रोधो दम्भोऽनृतं मदः।
नित्यमेवानुवर्तन्ते गुणाः प्रकृतिसंभवाः ॥ १२.२७५.५५ ॥
สัตว์ผู้ใดเป็นไปตามธรรมชาติของตน และตกอยู่ใต้การควบคุมของประกฤติ ความเกลียดชัง ความปรารถนา ความโกรธ ความทะนงตน ความเท็จ และความมึนเมา ย่อมติดตามเขาอยู่เสมอ เพราะคุณสมบัติเหล่านี้เกิดจากประกฤติ
12.275.56
ये तद्बुद्ध्वाऽनुपश्यन्तः संत्यजेयुः शुभाशुभम् ।
परां गतिमभीप्सन्तो यतयः संयमे रताः ॥ १२.२७५.५६ ॥
ผู้ที่รู้เรื่องนี้และเห็นอย่างแจ่มแจ้ง ละทั้งความดีและความชั่ว คือบรรดานักพรตที่ยินดีในการสังยม ปรารถนาคติอันสูงสุด
12.275.57
स्यूमरश्मिरुवाच ।
सर्वमेतत्त्वया ब्रह्मञ्शास्त्रतः परिकीर्तितम्।
न ह्यविज्ञाय शास्त्रार्थं प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ १२.२७५.५७ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ทั้งหมดนี้ท่านได้กล่าวไว้ตามคัมภีร์แล้ว เพราะหากไม่รู้ความหมายของคัมภีร์ การกระทำทั้งหลายก็ไม่อาจดำเนินไปได้
12.275.58
यः कश्चिन्न्याय्य आचारः सर्वं शास्त्रमिति श्रुतिः ।
यदन्याय्यमशास्त्रं तदित्येषा श्रूयते श्रुतिः ॥ १२.२७५.५८ ॥
การประพฤติที่ชอบธรรมใดก็ตาม ทั้งหมดนั้นคือคัมภีร์ ดังที่กล่าวไว้ในศรุติ และสิ่งที่ไม่ชอบธรรมไม่ใช่คัมภีร์ ดังที่ได้ยินในศรุติเช่นกัน
12.275.59
न प्रवृत्तिर्ऋते शास्त्रात्काचिदस्तीति निश्चयः ।
यदन्यद्वेदवादेभ्यस्तदशास्त्रमिति श्रुतिः ॥ १२.२७५.५९ ॥
แน่นอนว่าไม่มีการกระทำใดที่มีอยู่โดยปราศจากคัมภีร์ และสิ่งใดที่อื่นจากถ้อยคำของพระเวท สิ่งนั้นไม่ใช่คัมภีร์ ดังที่ได้ยินในศรุติ
12.275.60
शास्त्रादपेतं पश्यन्ति बहवोऽत्यर्थमानिनः ।
शास्त्रदोषान्न पश्यन्ति इह चामुत्र चापरे।
इन्द्रियार्थाश्च भवतां समानाः सर्वजन्तुषु ॥ १२.२७५.६० ॥
คนจำนวนมากที่หันหนีจากคัมภีร์ และถือตนยิ่งนัก มองดูคัมภีร์ด้วยความดูหมิ่น บางพวกไม่เห็นโทษของคัมภีร์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า สำหรับท่าน วิสัยของอินทรีย์ก็เหมือนกันในสัตว์ทั้งปวง
12.275.61
एवं चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां प्रवृत्तिषु ।
एकमालम्बमानानां निर्णये सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६१ ॥
เมื่อวรรณทั้งสี่และอาศรมทั้งหลายดำเนินไปดังนี้ ผู้ที่ยึดถือเพียงหลักเดียวย่อมกำหนดทิศทางได้ทุกด้าน
12.275.62
आनन्त्यं वदमानेन शक्तेनावर्जितात्मना ।
अविज्ञानहतप्रज्ञा हीनप्रज्ञास्तमोवृताः ॥ १२.२७५.६२ ॥
บางคนกล่าวถึงความไม่มีที่สิ้นสุด แม้มีความสามารถแต่ยังไม่ได้ควบคุมตน ปัญญาของเขาถูกอวิชชาทำลาย ขาดปัญญา และถูกความมืดปกคลุม
12.275.63
शक्यं त्वेकेन युक्तेन कृतकृत्येन सर्वशः ।
पिण्डमात्रं व्यपाश्रित्य चरितुं सर्वतो दिशम् ॥ १२.२७५.६३ ॥
แต่ผู้ที่มีวินัยและบรรลุกิจแล้วโดยสมบูรณ์ สามารถเดินทางไปทุกทิศได้ โดยอาศัยเพียงบาตรขอทานเท่านั้น
12.275.64
नात्यन्तं वन्दमानेन शक्तेन विजितात्मना ।
वेदवादं व्यपाश्रित्य मोक्षोऽस्तीति प्रभापितुम्।
अपेतन्यायशास्त्रेण सर्वलोकविगर्हिणा ॥ १२.२७५.६४ ॥
ผู้ที่สรรเสริญเกินควร แม้มีความสามารถแต่ยังไม่ได้ปราบตน ย่อมไม่อาจประกาศว่ามีโมกษะ โดยอาศัยหลักคำสอนของพระเวท ด้วยตำราที่ปราศจากเหตุผลอันถูกต้องและถูกประณามจากชาวโลกทั้งปวง
12.275.65
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् ।
दानमध्ययनं यज्ञः प्रजासंतानमार्जवम् ॥ १२.२७५.६५ ॥
แต่สำหรับผู้ที่ดำรงชีวิตแบบครองเรือน กิจเหล่านี้เป็นกิจที่ทำได้ยาก คือการให้ทาน การศึกษา การบูชายัญ การสืบทอดวงศ์ตระกูล และความซื่อตรง
12.275.66
यद्येतदेवं कृत्वाऽपि न विमोक्षोऽस्ति कस्यचित् ।
धिक्कर्तारं च कार्यं च श्रमश्चायं निरर्थकः ॥ १२.२७५.६६ ॥
หากแม้ทำดังนี้แล้ว ก็ยังไม่มีใครบรรลุการพ้นทุกข์ ผู้กระทำและกิจนั้นก็ย่อมถูกตำหนิ และความพยายามนี้ก็ไร้ประโยชน์
12.275.67
नास्तिक्यमन्यथा च स्याद्वेदानां पृष्ठतः क्रिया ।
एतस्यानन्त्यमिच्छामि भगवञ्श्रोतुमञ्जसा ॥ १२.२७५.६७ ॥
มิฉะนั้นแล้ว การปฏิบัติตามหลังพระเวทก็จะกลายเป็นความไม่เชื่อ ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้ฟังความไม่มีที่สิ้นสุดของสิ่งนี้อย่างแจ่มแจ้ง ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ
12.275.68
तत्त्वं वदस्व मे ब्रह्मन्नुपसन्नोस्म्यधीहि भोः ।
यथा ते विदितो मोक्षस्तथेच्छाम्युपशिक्षितुम् ॥ १२.२७५.६८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ขอท่านกล่าวความจริงแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้ามาเข้าเฝ้าท่านแล้ว ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้รับคำสั่งสอนเรื่องโมกษะเช่นเดียวกับที่ท่านได้รู้แจ้งแล้ว