మహాభారతం · అధ్యాయం 12.276
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.276.1
वेदाः प्रमाणं लोकानां न वेदाः पृष्ठतः कृताः ।
द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् ॥ १२.२७६.१ ॥
వేదాలు లోకులకు ప్రమాణం; వేదాలను వెనుక ఉంచలేదు. తెలుసుకోదగిన బ్రహ్మము రెండు: శబ్దబ్రహ్మము, మరియు పరబ్రహ్మము.
12.276.2
शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ।
शरीरमेतत्कुरुते यद्वेदे कुरुते तनुम् ॥ १२.२७६.२ ॥
శబ్దబ్రహ్మంలో నిపుణుడు పరబ్రహ్మను పొందుతాడు. వేదంలో ఎలా చేస్తాడో అలా ఈ శరీరాన్ని తీర్చిదిద్దుకుంటాడు.
12.276.3
कृतशुद्धशरीरो हि पात्रं भवति ब्राह्मणः ।
आनन्त्यमनुचिन्त्येदं कर्मणां तद्ब्रबीमि ते ॥ १२.२७६.३ ॥
శరీరాన్ని శుద్ధి చేసుకున్న బ్రాహ్మణుడే నిజంగా పాత్రుడవుతాడు. ఈ అనంతత్వాన్ని ఆలోచించి, కర్మల గురించి నీకు చెబుతున్నాను.
12.276.4
निरागममनैतिह्यमत्यक्षं लोकसाक्षिकम् ।
धर्म इत्येव ये यज्ञान्वितन्वन्ति निराशिषः ॥ १२.२७६.४ ॥
ఆగమం లేనిది, ఐతిహ్యం లేనిది, ఇంద్రియాలకు అతీతమైనది, లోకసాక్షికమైనది ఇదే ధర్మమని భావించి, ఫలాపేక్ష లేకుండా యజ్ఞాలను సాగించేవారు.
12.276.5
उत्पन्नत्यागिनो लुब्धाः कृपासूयाविवर्जिताः ।
धनिनामेष वै पन्थास्तीर्थेषु प्रतिपादनम् ॥ १२.२७६.५ ॥
లభించినదాన్ని త్యజించేవారు, లోభం లేనివారు, దయ, అసూయలు లేనివారు — ధనవంతులకు ఇదే మార్గం: తీర్థాల్లో దానం చేయడం.
12.276.6
अनाश्रिताः पापकृत्याः कदाचित्कर्मयोगिनः ।
मनः संकल्पसंसिद्धा विशुद्धज्ञाननिश्चयाः ॥ १२.२७६.६ ॥
ఫలాన్ని ఆశ్రయించనివారు, పాపరహిత కర్మలు చేసేవారు, కొన్నిసార్లు కర్మయోగులైనవారు, మనస్సు-సంకల్పాల వల్ల సిద్ధులైనవారు, విశుద్ధ జ్ఞానంలో నిశ్చయం కలవారు.
12.276.7
अक्रुध्यन्तोऽनसूयन्तो निरहंकारमत्सराः ।
ज्ञाननिष्ठास्त्रिशुक्लाश्च सर्वभूतहिते रताः ॥ १२.२७६.७ ॥
వారు కోపం లేనివారు, నిందించనివారు, అహంకారం మరియు అసూయ లేనివారు; జ్ఞానంలో నిలిచినవారు, మూడు విధాలుగా శుద్ధులైనవారు; సర్వప్రాణుల హితంలో ఆనందించేవారు.
12.276.8
आसन्गृहस्था भूयिष्ठा अपक्रान्ताः स्वकर्मसु ।
राजानश्च तथा युक्ता ब्राह्मणाश्च यथाविधि ॥ १२.२७६.८ ॥
వారు ఎక్కువగా గృహస్థులుగా ఉండేవారు, తమ కర్మలను విడిచిపెట్టనివారు. రాజులు కూడా అలాగే నియమబద్ధులు; బ్రాహ్మణులు కూడా విధి ప్రకారం ఉండేవారు.
12.276.9
समा ह्यार्जवसंपन्नाः संतुष्टा ज्ञाननिश्चयाः ।
प्रत्यक्षधर्माः शुचयः श्रद्दधानाः परावरे ॥ १२.२७६.९ ॥
వారు నిజంగా సమచిత్తులు, ఋజుత్వంతో కూడినవారు, సంతృప్తులు, జ్ఞానంలో దృఢులు; వారి ధర్మం ప్రత్యక్షంగా కనిపించేది, వారు శుచులు, పర-అపర విషయాలలో శ్రద్ధ కలవారు.
12.276.10
पुरस्ताद्भावितात्मानो यथावच्चरितव्रताः ।
चरन्ति धर्मं कृच्छ्रेऽपि दुर्गे चैवापि संहताः ॥ १२.२७६.१० ॥
పూర్వం తమను శుద్ధి చేసుకుని, వ్రతాలను యథావిధిగా పాటిస్తూ, కష్టంలోనూ, ఆపదలోనూ కూడా ఏకమై వారు ధర్మాన్ని ఆచరించారు.
12.276.11
संहत्य धर्मं चरतां पुराऽऽसीत्सुखमेव तत् ।
तेषां नासीद्विधातव्यं प्रायश्चित्तं कथंचन ॥ १२.२७६.११ ॥
పూర్వం ఏకమై ధర్మాన్ని ఆచరించినవారికి అదే సుఖంగా ఉండేది; వారికి ఏ విధంగానూ ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలసిన అవసరం ఉండేది కాదు.
12.276.12
सत्यं हि धर्ममास्थाय दुराधर्षतमा मताः ।
न मात्रामनुरुध्यन्ते न धर्मच्छलमन्ततः ॥ १२.२७६.१२ ॥
సత్యమనే ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి వారు అత్యంత అజేయులుగా భావించబడతారు; వారు ఏ మాత్రపు ప్రలోభానికి లొంగరు, చివరకు ధర్మం పేరుతో వచ్చే మోసానికీ లొంగరు.
12.276.13
य एव प्रथमः कल्पस्तमेवात्र चरन्महान् ॥ १२.२७६.१३ ॥
ఏ మొదటి కల్పమో, దానిలోనే ఇక్కడ మహానుభావుడు సంచరిస్తాడు.
12.276.14
अस्यां स्थितौ स्थितानां हि प्रायश्चित्तं न विद्यते ।
यदा तु दुर्बलात्मानः प्रायश्चित्तं तदा भवेत् ॥ १२.२७६.१४ ॥
ఈ స్థితిలో నిలిచినవారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఉండదు; కాని దుర్బల మనస్కులకు అప్పుడు అది కలుగుతుంది.
12.276.15
एत एवंविधाः प्राहुः पुराणा यज्ञवाहनाः ।
त्रैविद्यवृद्धाः शुचयो वृत्तवन्तो यशस्विनः ॥ १२.२७६.१५ ॥
ఇలాంటివారిని ప్రాచీనులు యజ్ఞవాహనులు అని అంటారు—మూడు వేదాలలో వృద్ధులు, శుచులు, సదాచారులు, యశస్వులు.
12.276.16
यजन्तोऽहरहर्यज्ञैर्निराशीर्बन्धना बुधाः ।
तेषा यज्ञाश्च वेदाश्च कर्माणि च यथागमम् ॥ १२.२७६.१६ ॥
ప్రతిరోజూ యజ్ఞాలతో యజించే, ఆశాబంధాలు లేని జ్ఞానులకు—వారి యజ్ఞాలు, వేదాలు, కర్మలు శాస్త్రానుసారం ఉంటాయి.
12.276.17
आगमाश्च यथाकामं संकल्पाश्च यथाव्रतम् ।
अपेतकामक्रोधानां दुश्चराचारकर्मणाम् ॥ १२.२७६.१७ ॥
కామక్రోధాలు లేనివారికి, కఠినమైన ఆచార కర్మలు చేసేవారికి—ఆగమాలు ఇష్టానుసారం, సంకల్పాలు వ్రతానుసారం ఉంటాయి.
12.276.18
स्वकर्मभिः शंसितानां प्रकृत्या शंसितात्मनाम् ।
ऋजूनां शमनित्यानां स्वेषु कर्मसु वर्तताम् ॥ १२.२७६.१८ ॥
తమ కర్మలతో ప్రశంసింపబడినవారు, స్వభావంతో ప్రశంసనీయ మనస్కులు, ఋజువర్తనులు, ఎల్లప్పుడూ శాంతులు, తమ కర్మలలో నిమగ్నులు.
12.276.19
सर्वमानन्त्यमेवासीदिति नः शाश्वताश्चुतिः ।
तेषामदीनसत्वानां दुश्चराचारकर्मणाम् ॥ १२.२७६.१९ ॥
ఇదంతా అనంతమే అయి ఉండెనని మాకు శాశ్వత శ్రుతి. ఆ అదీన సత్త్వులు, కఠిన ఆచార కర్మలు చేసినవారు.
12.276.20
स्वकर्मभिः संसितानां तपो घोरत्वमागतम् ।
सं सदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.२७६.२० ॥
తమ కర్మలతో శుద్ధులైన వారి తపస్సు ఘోరతను పొందెను. సదాచారం ఆశ్చర్యకరమైనది, పురాతనమైనది, శాశ్వతమైనది, స్థిరమైనది.
12.276.21
अशक्नुवद्भिश्चरितुं किंचिद्धर्मेषु सूचितम् ।
निरापद्धर्म आचारो ह्यप्रमादोऽपराभवः ॥ १२.२७६.२१ ॥
ధర్మాలలో కొంతైనా ఆచరించలేనివారికి ఇది సూచించబడింది. ఆపద్రహిత ధర్మం, ఆచారం, అప్రమాదం, పరాజయరాహిత్యం.
12.276.22
सर्ववर्णेषु यत्तेषु नासीत्कश्चिद्व्यतिक्रमः ।
धर्ममेकं चतुष्पादमाश्रितास्ते नरा विभो ॥ १२.२७६.२२ ॥
అన్ని వర్ణాలలోనూ ఉన్నవారిలో ఎటువంటి అతిక్రమణ లేదు. ఓ విభో, ఆ మనుషులు ఒకే నాలుగు పాదాల ధర్మాన్ని ఆశ్రయించారు.
12.276.23
तं सन्तो विधिवत्प्राप्य गच्छन्ति परमां गतिम् ।
गृहेभ्य एव निष्क्रम्य वनमन्ये समाश्रिताः ॥ १२.२७६.२३ ॥
దానిని సజ్జనులు విధిప్రకారం పొంది పరమ గతిని చేరుకుంటారు. మరికొందరు ఇంటినుండే బయలుదేరి అడవిని ఆశ్రయిస్తారు.
12.276.24
गृहमेवाभिसंश्रित्य ततोऽन्ये ब्रह्मचारिणः ।
व्यस्तमेकं चतुर्धा तु ब्राह्मणा आश्रमं विदुः ॥ १२.२७६.२४ ॥
తరువాత ఇతర బ్రహ్మచారులు గృహస్థాశ్రమాన్ని ఆశ్రయిస్తారు. బ్రాహ్మణులు మాత్రం ఒకే ఆశ్రమాన్ని నాలుగుగా విభజించి తెలుసుకుంటారు.
12.276.25
सर्वे सर्वत्र तिष्ठन्तो गच्छन्ति परमां गतिम् ।
एव एवंविधाः प्राहुः पुराणा ब्रह्मचारिणः ॥ १२.२७६.२५ ॥
ఎక్కడ ఉన్నా అందరూ పరమ గతిని పొందుతారు. ఇటువంటి వారినే పూర్వులు బ్రహ్మచారులని పిలిచారు.
12.276.26
त एते दिवि दृश्यन्ते ज्योतिर्भूता द्विजातयः ।
नक्षत्राणीव धिष्ण्येषु बहवस्तारकागणाः।
आनन्त्यमुपसंप्राप्ताः संतोषादिति वैदिकम् ॥ १२.२७६.२६ ॥
ఆ ద్విజులు స్వర్గంలో జ్యోతిరూపులుగా కనిపిస్తారు; తమ స్థానాల్లోని నక్షత్రాలవలె, అనేక తారాగణాలవలె. సంతోషం ద్వారా వారు అనంతత్వాన్ని పొందారు, ఇది వైదిక మతం.
12.276.27
यद्यागच्छन्ति संसारं पुनर्योनिषु तादृशाः ।
न लिप्यन्ते पारकृत्यैः कदाचित्कर्मयोनितः ॥ १२.२७६.२७ ॥
అటువంటివారు మళ్ళీ సంసారంలో, యోనుల్లో తిరిగి వచ్చినా, ఇతరుల కర్మలతో ఎప్పుడూ అంటుకోరు; కర్మయోని నుండి కూడా.
12.276.28
एवमेव ब्रह्मचारी शुश्रूषुर्घोरनिश्चयः ।
एवंयुक्तो ब्राह्मणः स्यादन्यो ब्राह्मणको भवेत् ॥ १२.२७६.२८ ॥
అలాగే బ్రహ్మచారి, సేవాపరుడు, దృఢనిశ్చయుడు కావాలి; ఇలా కూడినవాడే బ్రాహ్మణుడు కావాలి, మరొకడు పేరుకు మాత్రమే బ్రాహ్మణుడు కావచ్చు.
12.276.29
कर्मैव पुरुषस्याह शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
एवं पक्वकषायाणामानन्त्येन श्रुतेन च ॥ १२.२७६.२९ ॥
మనిషికి అతని కర్మే చెప్పబడింది, అది మంచిదైనా చెడ్డదైనా. ఈ విధంగా కషాయాలు పక్వమైనవారికి అనంతత్వంతో, శ్రుతితో (విముక్తి).
12.276.30
सर्वमानन्त्यमेवासीदिति नः शाश्वती श्रुतिः ।
तेषामपेततृष्णानां निर्णिक्तानां शुभात्मनाम् ॥ १२.२७६.३० ॥
అంతా అనంతమే ఉండేది అని మా శాశ్వత శ్రుతి చెబుతుంది. తృష్ణ లేని, శుద్ధులైన, శుభాత్ములైన వారికి (ఇదే).
12.276.31
चतुर्थ औपनिषदो धर्मः साधारणः स्मृतः ।
संसिद्धैः सेव्यते नित्यं ब्राह्मणैर्नियतात्मभिः ॥ १२.२७६.३१ ॥
నాలుగవ ఔపనిషదిక ధర్మం సాధారణమని స్మరించబడింది; సిద్ధులైన, నియతాత్ములైన బ్రాహ్మణులు దానిని నిత్యం సేవిస్తారు.
12.276.32
संतोषमूलस्त्यागात्मा ज्ञानाधिष्ठानमुच्यते ।
अपवर्गमतिर्नित्यो यतिधर्मः सनातनः ॥ १२.२७६.३२ ॥
సంతోషం మూలంగా, త్యాగం స్వభావంగా ఉన్నది జ్ఞానానికి ఆధారమని చెప్పబడుతుంది; అపవర్గంపై మనసు నిలిపి ఉండటం యతిధర్మం, అది సనాతనం.
12.276.33
साधारणः केवलो वा यथाबलमुपास्यते ।
गच्छन्ते बलिनः क्षेमं दुर्बलोऽत्रावसीदति।
ब्राह्मणः पदमन्विच्छन्संसारान्मुच्यते शुचिः ॥ १२.२७६.३३ ॥
ఇది సాధారణమైనదైనా, ఏకాకిగా ఆచరించబడినదైనా, శక్తికి తగినట్లు ఆచరించబడుతుంది; బలవంతులు క్షేమాన్ని పొందుతారు, బలహీనుడు ఇక్కడ తడబడతాడు. బ్రాహ్మణుడు ఆ పదాన్ని అన్వేషించి, శుచియై, సంసారం నుండి విముక్తుడౌతాడు.
12.276.34
स्यूमरश्मिरुवाच ।
ये भुञ्जते ये ददते यजन्तेऽधीयते च ये।
मात्राभिर्धर्मलुब्धाभिर्ये वा त्यागं समाश्रिताः ॥ १२.२७६.३४ ॥
అనుభవించేవారు, దానమిచ్చేవారు, యజ్ఞం చేసేవారు, అధ్యయనం చేసేవారు, ధర్మలోభంతో మాత్రలకు తగినట్లు నడిచేవారు, లేదా త్యాగాన్ని ఆశ్రయించినవారు—
12.276.35
एतेषां प्रेत्यभावे तु कतमः स्वर्गजित्तमः ।
एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन्याथातथ्येन पृच्छतः ॥ १२.२७६.३५ ॥
వీరిలో మరణానంతరం ఎవరు స్వర్గాన్ని అత్యంత శ్రేష్ఠంగా గెలుస్తారు? బ్రహ్మన్, యథార్థంగా అడుగుతున్న నాకు ఇది చెప్పండి.
12.276.36
परिग्रहाः शुभाः सर्वे गुणतोऽभ्युदयाश्च ते ।
न तु त्यागसुखं प्राप्ता एतत्त्वमपि पश्यसि ॥ १२.२७६.३६ ॥
ఈ పరిగ్రహాలన్నీ శుభకరమైనవి; వాటి గుణాల ప్రకారం అభ్యుదయాన్ని ఇస్తాయి. కానీ అవి త్యాగసుఖాన్ని పొందలేదు—ఇది నీవూ చూస్తున్నావు.
12.276.37
स्यूमरश्मिरुवाच ।
भवन्तो ज्ञाननिष्ठा वै गृहस्थाः कर्मनिश्चयाः।
आश्रमाणां च सर्वेषां निष्ठायामैक्यमुच्यते ॥ १२.२७६.३७ ॥
స్యూమరశ్మి ఇలా అన్నాడు: మీరు జ్ఞానంలో నిలిచిన గృహస్థులు, కర్మనిశ్చయం కలవారు; అన్ని ఆశ్రమాల నిష్ఠలో ఐక్యం ఉందని చెప్పబడుతుంది.
12.276.38
एकत्वेन पृथक्त्वेन विशेषो नान्य उच्यते ।
तद्यथावद्यथान्यायं भगवान्प्रब्रवीतु मे ॥ १२.२७६.३८ ॥
ఏకత్వం లేదా పృథక్త్వం వల్ల వేరే భేదం చెప్పబడదు. కాబట్టి భగవంతుడు దానిని యథార్థంగా, న్యాయంగా నాకు వివరించుగాక.
12.276.39
शरीरपक्तिः कर्माणि ज्ञानं तु परमा गतिः ।
पक्वे कषायविज्ञानं यथा ज्ञानं च तिष्ठति ॥ १२.२७६.३९ ॥
కర్మలు శరీరాన్ని పరిపక్వం చేస్తాయి; కానీ జ్ఞానమే పరమ గతి. పరిపక్వమైనప్పుడు కషాయాల విజ్ఞానం కలుగుతుంది, జ్ఞానం స్థిరంగా ఉంటుంది.
12.276.40
आनृशंस्यं क्षमा शान्तिरहिंसा सत्यमार्जवम् ।
अद्रोहोऽनभिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा शमस्तथा ॥ १२.२७६.४० ॥
దయ, క్షమ, శాంతి, అహింస, సత్యం, ఋజుత్వం, ద్రోహం లేకపోవడం, అభిమానం లేకపోవడం, సిగ్గు, సహనం, అలాగే శమం (ఆత్మనిగ్రహం).
12.276.41
पन्थानो ब्रह्मणस्त्वेत एतैः प्राप्नोति यत्परम् ।
तद्विद्वाननुबुद्ध्येत मनसा कर्मनिश्चयम् ॥ १२.२७६.४१ ॥
ఇవే బ్రహ్మ మార్గాలు; వీటి ద్వారా మనిషి పరమాన్ని పొందుతాడు. విద్వాంసుడు దానిని మనసుతో గ్రహించాలి, కర్మనిశ్చయాన్ని కూడా.
12.276.42
यां विप्राः सर्वतः शान्ता विशुद्धा ज्ञाननिश्चयाः ।
गतिं गच्छन्ति संतुष्टास्तामाहुः परमां गतिम् ॥ १२.२७६.४२ ॥
శాంతులు, విశుద్ధులు, జ్ఞాననిశ్చయం కలిగిన విప్రులు అన్నివైపుల నుండి శాంతితో, సంతృప్తితో పొందే గతిని పరమ గతి అని అంటారు.
12.276.43
वेदांश्च वेदितव्यं च विदित्वा च यथास्थितिम् ।
एवं वेदविदित्याहुरतोऽन्यो वातरेचकः ॥ १२.२७६.४३ ॥
వేదాలను, తెలుసుకోదగినదాన్ని, యథార్థ స్థితిని తెలిసినవాడినే వేదవిత్తు అని అంటారు; దీనికి భిన్నుడు ప్రాణవాయువును నిరోధించువాడు.
12.276.44
सर्वं विदुर्वेदविदो वेदे सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
वेदे हि निष्ठा सर्वस्य यद्यदस्ति च नास्ति च ॥ १२.२७६.४४ ॥
వేదవేత్తలు అన్నింటినీ తెలుసుకుంటారు; అన్నీ వేదంలోనే నిలిచి ఉన్నాయి. నిజంగా ఉన్నదానికీ లేనిదానికీ ఆధారం వేదమే.
12.276.45
एषैव निष्ठा सर्वत्र यत्तदस्ति च नास्ति च ।
एतदन्तं च मध्यं च सच्चाऽसच्च विजानतः ॥ १२.२७६.४५ ॥
ఇదే అన్నిచోట్లా నిష్ఠ: ఉన్నదీ లేనిదీ ఇదే. తెలిసినవాడికి ఇదే అంతం, మధ్యం; సత్తూ అసత్తూ ఇదే.
12.276.46
समाप्तं त्याग इत्येव शम इत्येव निश्चितम् ।
संतोष इत्यनुगतमपवर्गे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२७६.४६ ॥
త్యాగమే పరిపూర్ణత; శమమే నిశ్చయం; సంతోషం అనుసరిస్తుంది. ఇది మోక్షంలో నిలిచి ఉంది.
12.276.47
ऋतं सत्यं विदितं वेदितव्यं ।
सर्वस्यात्मा स्थावरं जङ्गमं च।
सर्वं सुखं यच्छिवमुत्तरं च ।
ब्रह्माव्यक्तं प्रभवश्चाव्ययं च ॥ १२.२७६.४७ ॥
ఋతము, సత్యము తెలియబడ్డాయి, తెలుసుకోదగినవీ. అతడే అందరికీ ఆత్మ, స్థావర జంగమాలకు కూడా. అతడే సర్వ సుఖం, శివం, ఉత్తమం; అతడు బ్రహ్మం—అవ్యక్తం, ఉద్భవ మూలం, అవ్యయం.
12.276.48
तेजः क्षमा शान्तिरनामयं शुभं ।
तथाविधं व्योम सनातनं ध्रुवम्।
एतैः शब्दैर्गम्यते बुद्धिनेत्रै ।
स्तस्मै नमो ब्रह्मणे ब्राह्मणाय ॥ १२.२७६.४८ ॥
తేజస్సు, క్షమ, శాంతి, రోగరహితం, శుభం; అలాంటి ఆకాశం, సనాతనం, ధ్రువం. ఈ మాటల ద్వారా బుద్ధి నేత్రాలతో అతడు పొందబడతాడు. ఆ బ్రహ్మానికి, ఆ బ్రాహ్మణునికి నమస్కారం.