Mahābhārata · Adhyāya 12.277
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.277.1
धर्ममर्थं च कामं च वेदाः शंसन्ति भारत ।
कस्य लाभो विशिष्टोऽत्र तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७७.१ ॥
Descendiente de Bharata, los Vedas enseñan el dharma, la riqueza y el deseo. ¿De cuál de ellos es el beneficio más elevado? Dímelo, oh abuelo.
12.277.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
कुण्डधारेण यत्प्रीत्या भक्तायोपकृतं पुरा ॥ १२.२७७.२ ॥
Aquí te relataré una antigua leyenda, el favor que Kuṇḍadhāra hizo con afecto a un devoto en tiempos antiguos.
12.277.3
अधनो ब्राह्मणः कश्चित्कामाद्धनमवैक्षत ।
यज्ञार्थं सततोऽर्थार्थी तपोऽतप्यत दारुणम् ॥ १२.२७७.३ ॥
Un brahmán pobre, movido por el deseo, anhelaba la riqueza. Buscando constantemente riquezas para el sacrificio, practicó una severa austeridad.
12.277.4
स निश्चयमथो कृत्वा पूजयामास देवताः ।
भक्त्या न चैवाध्यगच्छद्धनं संपूज्य देवताः ॥ १२.२७७.४ ॥
Tomada su decisión, adoró a los dioses. Sin embargo, aunque honró a los dioses con devoción, no obtuvo riqueza.
12.277.5
ततश्चिन्तामनुप्राप्तः कतमद्दैवतं तु तत् ।
यन्मे द्रुतं प्रसीदेत मानुषैरजडीकृतम् ॥ १२.२७७.५ ॥
Entonces, sumido en la preocupación, se preguntó: '¿Qué deidad, despertada por los hombres, se complacería pronto conmigo?'
12.277.6
सोऽथ सौम्येन मनसा देवानुचरमन्तिके ।
प्रत्यपश्यज्जलधरं कुण्डधारमवस्थितम् ॥ १२.२७७.६ ॥
Entonces, con ánimo sereno, vio cerca a un servidor de los dioses: el portador de nubes Kuṇḍadhāra, que estaba allí de pie.
12.277.7
दृष्ट्वैव तं महाबाहुं तस्य भक्तिरजायत ।
अयं मे धास्यति श्रेयो वपुरेतद्धि तादृशम् ॥ १२.२७७.७ ॥
Al ver a aquel de poderosos brazos, nació en él la devoción. Este me concederá la buena fortuna, pues su forma es tal.
12.277.8
संनिकृष्टश्च देवस्य न चान्यैर्मानुषैर्वृतः ।
एष मे दास्यति धनं प्रभूतं शीघ्रमेव च ॥ १२.२७७.८ ॥
Está cerca del dios y no está rodeado de otros hombres. Me dará pronto abundante riqueza.
12.277.9
ततो धूपैश्च गन्धैश्च माल्यैरुच्चावचैरपि ।
बलिभिर्विविधाभिश्च पूजयामास तं द्विजः ॥ १२.२७७.९ ॥
Entonces el brahmán lo honró con incienso, perfumes, guirnaldas de toda clase y diversas ofrendas.
12.277.10
ततस्त्वल्पेन कालेन तुष्टो जलधरस्तदा ।
तस्योपकारनियतामिमां वाचमुवाच ह ॥ १२.२७७.१० ॥
Entonces, en poco tiempo, el portador de nubes quedó complacido y, decidido a pagar su favor, pronunció estas palabras.
12.277.11
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा ।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.२७७.११ ॥
Para quien mata a un brahmán, para el bebedor de licor, para el ladrón y asimismo para quien ha quebrantado sus votos, los buenos han prescrito expiación; pero para el ingrato no hay expiación.
12.277.12
आशायास्तनयोऽधर्मः क्रोधोऽसूयासुतः स्मृतः ।
लोभः पुत्रो निकृत्यास्तु कृतघ्नो नार्हति प्रजां ॥ १२.२७७.१२ ॥
La injusticia es hija de la esperanza; se dice que la ira es hija de la envidia; la codicia es hija de la falsedad. El ingrato no merece descendencia.
12.277.13
ततः स ब्राह्मणः स्वप्ने कुण्डधारस्य तेजसा ।
अपश्यत्सर्वभूतानि कुशेषु शयितस्तदा ॥ १२.२७७.१३ ॥
Entonces aquel brahmín, en un sueño, por el resplandor de Kuṇḍadhāra, vio a todos los seres tendidos sobre hierba kuśa.
12.277.14
शमेन तपसा चैव भक्त्या च निरुपस्कृतः ।
शुद्धात्मा ब्राह्मणो रात्रौ निदर्शनमपश्यत ॥ १२.२७७.१४ ॥
Aquel brahmín, sin mancha por la calma, la austeridad y la devoción, de alma pura, vio de noche una señal.
12.277.15
मणिभद्रं स तत्रस्थं देवतानां महाद्युतिम् ।
अपश्यत महात्मानं व्यादिशन्तं युधिष्ठिर ॥ १२.२७७.१५ ॥
Allí, entre los dioses que estaban de pie, vio al de gran resplandor Maṇibhadra, el gran espíritu, dando órdenes, oh Yudhiṣṭhira.
12.277.16
तत्र देवाः प्रयच्छन्ति राज्यानि च धनानि च ।
शुभैः कर्मभिरारब्धाः प्रच्छिदन्त्यशुभेषु च ॥ १२.२७७.१६ ॥
Allí los dioses otorgan reinos y riquezas a quienes han comenzado con acciones auspiciosas, y también los arrebatan a los de acciones inauspiciosas.
12.277.17
पश्यतामथ यक्षाणं कुण्डधारो महाद्युतिः ।
निष्पत्य पतितो भूमौ देवानां भरतर्षभ ॥ १२.२७७.१७ ॥
Mientras los yakṣas miraban, el de gran resplandor Kuṇḍadhāra salió y cayó a tierra ante los dioses, oh toro de los Bharatas.
12.277.18
ततस्तु देववचनान्मणिभद्रो महामनाः ।
उवाच पतितं भूमौ कुण्डधार किमिच्छसि ॥ १२.२७७.१८ ॥
Entonces, por la palabra del dios, el magnánimo Maṇibhadra dijo a Kuṇḍadhāra, caído en tierra: Kuṇḍadhāra, ¿qué deseas?
12.277.19
यदि प्रसन्ना देवा मे भक्तोऽयं ब्राह्मणो मम ।
अस्यानुग्रहमिच्छामि कृतं किंचित्सुखोदयम् ॥ १२.२७७.१९ ॥
Si los dioses están complacidos conmigo y este brahmán es mi devoto, deseo concederle un favor que traiga felicidad.
12.277.20
ततस्तं मणिभद्रस्तु पुनर्वचनमब्रवीत् ।
देवानामेव वचनात्कुण्डधारं माहद्युतिम् ॥ १२.२७७.२० ॥
Entonces Maṇibhadra, por palabra de los dioses, volvió a hablar a Kuṇḍadhāra, el de gran esplendor.
12.277.21
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते कृतकृत्यः सुखी भव ।
धनार्थी यदि विप्रोऽयं धनमस्मै प्रदीयताम् ॥ १२.२७७.२१ ॥
Levántate, levántate, que la fortuna te acompañe; sé uno cuya tarea está cumplida y feliz. Si este brahmán busca riqueza, que se le dé riqueza.
12.277.22
यावद्धनं प्रार्थयते ब्राह्मणोऽयं सथा तव ।
देवानां शासनात्तावदसङ्ख्येयं ददाम्यहम् ॥ १२.२७७.२२ ॥
Tanta riqueza como pida este brahmán, que se le dé por tu medio; por mandato de los dioses se la daré en medida incontable.
12.277.23
विचार्य कुण्डधारस्तु मानुष्यं चलमध्रुवम् ।
तपसो मतिमाधत्त ब्राह्मणस्य यशस्विनः ॥ १२.२७७.२३ ॥
Kuṇḍadhāra, considerando que la vida humana es fugaz e impermanente, fijó su mente en la austeridad del famoso brahmán.
12.277.24
नाहं धनानि याचामि ब्राह्मणाय धनप्रद ।
अन्यमेवाहमिच्छामि भक्तायानुग्रहं कृतम् ॥ १२.२७७.२४ ॥
¡Oh dador de riquezas! No pido riquezas para el brahmán. Deseo otro favor, concedido al devoto.
12.277.25
पृथिवीं रत्नपूर्णां वा महद्वा रत्नसंचयम् ।
भक्ताय नाहमिच्छमि भवेदेष तु धार्मिकः ॥ १२.२७७.२५ ॥
No deseo para el devoto la tierra llena de joyas ni un gran montón de gemas; que este sea justo.
12.277.26
धर्मेऽस्य रमतां बुद्धिर्धर्मं चैवोपजीवतु ।
धर्मप्रधानो भवतु ममैषोऽनुग्रहो मतः ॥ १२.२७७.२६ ॥
Que su mente se deleite en el dharma, que viva del dharma; que sea principal en el dharma: esto considero mi favor.
12.277.27
सदा धर्मफलं राज्यं सुखानि विविधानि च ।
फलान्येवायमश्नातु कायक्लेशविवर्जितः ॥ १२.२७७.२७ ॥
Que siempre le sean dados el reino y los variados placeres, fruto del dharma; libre de penurias corporales, que disfrute de estos mismos frutos.
12.277.28
ततस्तदेव बहुशः कुण्डधारो महायशाः ।
अभ्यासमकरोद्धर्मे ततस्तुष्टास्तु देवताः ॥ १२.२७७.२८ ॥
Entonces el gloriosísimo Kuṇḍadhāra practicó el dharma una y otra vez; entonces los dioses quedaron satisfechos.
12.277.29
प्रीतास्ते देवताः सर्वा द्विजस्यास्य तथैव च ।
भविष्यत्येष धर्मात्मा धर्मे चाधरस्यते मतिः ॥ १२.२७७.२९ ॥
Todos aquellos dioses quedaron complacidos con este dvija; será un alma justa, y su mente permanecerá en el dharma, no en el adharma.
12.277.30
ततः प्रीतो जलधरः कृतकार्यो युधिष्ठिर ।
ईप्सितं मनसो लब्ध्वा वरमन्यैः सुदुर्लभम् ॥ १२.२७७.३० ॥
Entonces el portador de nubes, complacido y con su tarea cumplida, oh Yudhiṣṭhira, obtuvo el don que su mente deseaba, algo muy difícil de alcanzar para otros.
12.277.31
ततोऽपश्यत चीराणि सूक्ष्मणि द्विजसत्तमः ।
पार्श्वतोऽभ्याशतो न्यस्तान्यथ निर्वेदमागतः ॥ १२.२७७.३१ ॥
Entonces el mejor de los brahmanes vio cerca unas vestiduras finas, y le sobrevino el desapego.
12.277.32
अयं न सुकृतं वेत्ति को न्वन्यो वेत्स्यते कृतम् ।
गच्छामि वनमेवाहं परं धर्मेण जीवितुम् ॥ १२.२७७.३२ ॥
Este no conoce la buena acción de nadie; otro conocerá lo hecho. Yo iré al bosque, para vivir según el dharma en la suprema forma de vida.
12.277.33
निर्वेदाद्देवतानां च प्रसादात्स द्विजोत्तमः ।
वनं प्रविश्य सुमहत्तप आरब्धवांस्तदा ॥ १२.२७७.३३ ॥
Por el desapego y por la gracia de los dioses, aquel mejor de los brahmanes entró en el bosque y entonces emprendió una austeridad muy grande.
12.277.34
देवतातिथिशेषेण फलमूलाशनो द्विजः ।
धर्मे चास्य महाराज दृढा बुद्धिरजायत ॥ १२.२७७.३४ ॥
Y en aquel brahmán, que se alimentaba de frutos y raíces que sobraban tras los dioses y los huéspedes, surgió una firme resolución hacia el dharma, oh gran rey.
12.277.35
त्यक्त्वा मूलफलं सर्वं पर्णाहारोऽभवद्द्विजः ।
पर्णं त्यक्त्वा जलाहारः पुनरासीद्द्विजस्तदा ॥ १२.२७७.३५ ॥
Tras abandonar todas las raíces y frutos, el brahmán se volvió un comedor de hojas; luego, abandonando también las hojas, se volvió un comedor de agua.
12.277.36
वायुभक्षस्ततः पश्चाद्बहून्वर्षगणानभूत् ।
न चास्य क्षीयते प्राणस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.२७७.३६ ॥
Después se volvió un comedor de aire, y así permaneció durante muchos años. Su aliento vital no se consumía, y aquello parecía algo maravilloso.
12.277.37
धर्मे च श्रद्दधानस्य तपस्युग्रे च वर्ततः ।
कालेन महता तस्य दिव्या दृष्टिरजायत ॥ १२.२७७.३७ ॥
Para él, lleno de fe en el dharma y entregado a la austeridad feroz, surgió la visión divina tras un largo tiempo.
12.277.38
तस्य बुद्धिः प्रादुरासीद्यदि दद्यामहं धनम् ।
तुष्टः कस्यचिदेवेह मिथ्या वाङ्ग भवेन्मम ॥ १२.२७७.३८ ॥
Surgió en él este pensamiento: "Si yo, complacido, diera riqueza a alguien aquí, mi palabra sería falsa."
12.277.39
ततः प्रहृष्टवदनो भूय आरब्धवांस्तपः ।
भूयश्चाचिन्तयत्सिद्धो यत्परं सोऽभिमन्यते ॥ १२.२७७.३९ ॥
Entonces, con el rostro alegre, volvió a comenzar la austeridad, y el perfecto reflexionó de nuevo sobre lo que considera supremo.
12.277.40
यदि दद्यामहं राज्यं तुष्टो वै यस्य कस्यचित् ।
स भवेदचिराद्राजा न मिथ्या वाग्भवेन्मम ॥ १२.२७७.४० ॥
"Si yo, complacido, diera el reino a alguien, él pronto sería rey, y mi palabra no sería falsa."
12.277.41
तस्य साक्षात्कुण्डधारो दर्शयामास भारत ।
ब्राह्मणस्य तपोयोगात्सौहृदेनाभिचोदितः ॥ १२.२७७.४१ ॥
Oh Bhārata, impulsado por la amistad y por el poder de la austeridad del brahmán, el portador de los pendientes se le mostró en persona.
12.277.42
समागम्य स तेनाथ पूजां चक्रे यथाविधि ।
ब्राह्मणः कुण्डधारस्य विस्मितश्चाभवन्नृप ॥ १२.२७७.४२ ॥
Entonces, habiéndose reunido con él, le ofreció la adoración según el rito; y el brahmán quedó asombrado ante el portador de los pendientes, oh rey.
12.277.43
ततोऽब्रवीत्कुण्डधारो दिव्यं ते चक्षुरुत्तमम् ।
पश्य राज्ञां गतिं विप्र लोकांश्चैव तु चक्षुषा ॥ १२.२७७.४३ ॥
Entonces Kuṇḍadhāra dijo: "Brahmán, este es tu ojo divino y supremo. Con este ojo contempla el destino de los reyes y los mundos."
12.277.44
ततो राजसहस्राणि मग्नानि निरये तदा ।
दूरादपश्यद्विप्रः स दिव्ययुक्तेन चक्षुषा ॥ १२.२७७.४४ ॥
Entonces miles de reyes estaban hundidos en el infierno. El brahmán los vio desde lejos con el ojo dotado de lo divino.
12.277.45
मां पूजयित्वा भावेन यदि त्वं दुःखमाप्नुयाः ।
कृतं मया भवेत्किं ते कश्च तेऽनुग्रहो भवेत् ॥ १२.२७७.४५ ॥
Si, habiéndome honrado con devoción, obtuvieras dolor, ¿qué habría hecho yo? ¿Y qué favor sería el tuyo?
12.277.46
पश्यपश्य च भूयस्त्वं कामानिच्छेत्कथं नरः ।
स्वर्गद्वारं हि संरुद्धं मानुषेषु विशेषतः ॥ १२.२७७.४६ ॥
Mira una y otra vez: ¿cómo podría un hombre desear los placeres? Sobre todo entre los hombres, la puerta del cielo está cerrada.
12.277.47
ततोऽपश्यत्स कामं च क्रोधं लोभं भयं मदम् ।
निद्रां तन्द्रीं तथाऽऽलस्यमावृत्त्य पुरुषान्स्थितान् ॥ १२.२७७.४७ ॥
Entonces vio el deseo, la ira, la codicia, el miedo, la embriaguez, el sueño, la somnolencia y la pereza de pie, envolviendo a los hombres.
12.277.48
एतैर्लोकाः सुसंरुद्धा देवानां मानुषाद्भयम् ।
तथैव देववचनाद्विघ्नं कुर्वन्ति सर्वशः ॥ १२.२७७.४८ ॥
Por estos los mundos están completamente obstruidos, y los dioses temen a los hombres. Igualmente, por palabra de los dioses, crean obstáculos por doquier.
12.277.49
न देवैरननुज्ञातः कश्चिद्भवति धार्मिकः ।
एष शक्तोस्मि तपसा दातुं राज्यं धनानि च ॥ १२.२७७.४९ ॥
Nadie se vuelve justo sin el permiso de los dioses. Yo puedo, por la austeridad, conceder reino y riquezas.
12.277.50
ततः पपात शिरसा ब्राह्मणस्तोयधारिणे ।
उवाच चैनं धर्मात्मा महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १२.२७७.५० ॥
Entonces el brahmán cayó con la cabeza inclinada a los pies del portador del agua y dijo: "Este de alma justa me ha concedido un gran favor."
12.277.51
कामलोभानुबन्धेन पुरा ते यदसूयितम् ।
मया स्नेहमविज्ञाय तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.२७७.५१ ॥
Antes, atado por el deseo y la codicia, te envidié; sin conocer tu afecto, debes perdonarme por ello.
12.277.52
क्षान्तमेव मयेत्युक्त्वा कुण्डधारो द्विजर्षभम् ।
संपरिष्वज्य बाहुभ्यां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२७७.५२ ॥
Diciendo: "Te he perdonado", Kuṇḍadhāra abrazó con ambos brazos a aquel mejor de los brahmanes y desapareció allí mismo.
12.277.53
ततः सर्वांस्तदा लोकान्ब्राह्मणोऽनुचचार ह ।
कुण्डधारप्रसादेन तपसा सिद्धिमागतः ॥ १२.२७७.५३ ॥
Entonces aquel brahmán, por la gracia de Kuṇḍadhāra y mediante la austeridad, recorrió todos los mundos y alcanzó la perfección.
12.277.54
विहायसा च गमनं तथा संकल्पितार्थता ।
धर्माच्छक्त्या तथा योगाद्या चैव परमा गतिः ॥ १२.२७७.५४ ॥
Viajar por el aire, el cumplimiento de los propósitos y la meta suprema alcanzada por el dharma, el poder y el yoga: todo ello alcanzó.
12.277.55
देवता ब्राह्मणाः सन्तो यक्षा मानुषचारणाः ।
धार्मिकान्पूजयन्तीह न धनाढ्यान्न कामिनः ॥ १२.२७७.५५ ॥
Los dioses, los brahmanes, los justos, los yakṣas y los cāraṇas humanos aquí honran a los virtuosos, no a los ricos ni a los codiciosos.
12.277.56
सुप्रसन्ना हि ते देवा यत्ते धर्मे रता मतिः ।
धने सुखकला काचिद्धर्मे तु परमं सुखम् ॥ १२.२७७.५६ ॥
Esos dioses están muy complacidos contigo, porque tu mente se deleita en el dharma. En la riqueza hay alguna pequeña porción de felicidad, pero solo en el dharma está la felicidad suprema.