మహాభారతం · అధ్యాయం 12.277
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.277.1
धर्ममर्थं च कामं च वेदाः शंसन्ति भारत ।
कस्य लाभो विशिष्टोऽत्र तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७७.१ ॥
భారతా, వేదాలు ధర్మం, అర్థం, కామం గురించి బోధిస్తున్నాయి. వీటిలో ఎవరికి అత్యుత్తమ లాభం కలుగుతుంది? పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.277.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
कुण्डधारेण यत्प्रीत्या भक्तायोपकृतं पुरा ॥ १२.२७७.२ ॥
ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతాను. పూర్వం కుండధారుడు ప్రేమతో ఒక భక్తునికి చేసిన ఉపకారం అది.
12.277.3
अधनो ब्राह्मणः कश्चित्कामाद्धनमवैक्षत ।
यज्ञार्थं सततोऽर्थार्थी तपोऽतप्यत दारुणम् ॥ १२.२७७.३ ॥
ఒక దరిద్ర బ్రాహ్మణుడు కోరికతో ధనాన్ని కోరాడు. యజ్ఞం కోసం ధనాన్ని నిరంతరం కోరుతూ అతడు కఠిన తపస్సు చేశాడు.
12.277.4
स निश्चयमथो कृत्वा पूजयामास देवताः ।
भक्त्या न चैवाध्यगच्छद्धनं संपूज्य देवताः ॥ १२.२७७.४ ॥
అతడు నిశ్చయించుకుని దేవతలను పూజించాడు. భక్తితో దేవతలను పూజించినా అతనికి ధనం లభించలేదు.
12.277.5
ततश्चिन्तामनुप्राप्तः कतमद्दैवतं तु तत् ।
यन्मे द्रुतं प्रसीदेत मानुषैरजडीकृतम् ॥ १२.२७७.५ ॥
అప్పుడు చింతలో పడి అతడు ఆలోచించాడు: 'మానవులచే మేల్కొలపబడిన ఏ దేవత నాపై త్వరగా ప్రసన్నమవుతుంది?'
12.277.6
सोऽथ सौम्येन मनसा देवानुचरमन्तिके ।
प्रत्यपश्यज्जलधरं कुण्डधारमवस्थितम् ॥ १२.२७७.६ ॥
అప్పుడు ప్రశాంత మనస్సుతో అతడు దగ్గరలో ఉన్న దేవతల సేవకుడిని చూశాడు — అక్కడ నిలిచి ఉన్న జలధరుడైన కుండధారుడిని.
12.277.7
दृष्ट्वैव तं महाबाहुं तस्य भक्तिरजायत ।
अयं मे धास्यति श्रेयो वपुरेतद्धि तादृशम् ॥ १२.२७७.७ ॥
ఆ మహాబాహువును చూడగానే అతనిపై భక్తి కలిగింది. ఇతడు నాకు శ్రేయస్సును ఇస్తాడు, ఎందుకంటే ఇతని రూపం అలాంటిదే.
12.277.8
संनिकृष्टश्च देवस्य न चान्यैर्मानुषैर्वृतः ।
एष मे दास्यति धनं प्रभूतं शीघ्रमेव च ॥ १२.२७७.८ ॥
ఇతడు దేవునికి సమీపంలో ఉన్నాడు; ఇతర మనుష్యులచే చుట్టబడలేదు. ఇతడు నాకు త్వరలోనే విస్తారమైన ధనాన్ని ఇస్తాడు.
12.277.9
ततो धूपैश्च गन्धैश्च माल्यैरुच्चावचैरपि ।
बलिभिर्विविधाभिश्च पूजयामास तं द्विजः ॥ १२.२७७.९ ॥
అప్పుడు ఆ ద్విజుడు ధూపం, గంధం, వివిధ రకాల పూలమాలలు మరియు అనేక రకాల బలులతో అతనిని పూజించాడు.
12.277.10
ततस्त्वल्पेन कालेन तुष्टो जलधरस्तदा ।
तस्योपकारनियतामिमां वाचमुवाच ह ॥ १२.२७७.१० ॥
అప్పుడు కొద్ది కాలంలోనే ఆ జలధరుడు సంతోషించి, అతని ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇవ్వాలనే నిశ్చయంతో ఈ మాటను పలికాడు.
12.277.11
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा ।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.२७७.११ ॥
బ్రాహ్మణ హంతకునికి, మద్యపానం చేసినవారికి, దొంగకు, వ్రతం భంగం చేసినవారికి సజ్జనులు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని విధించారు; కృతఘ్నునికి మాత్రం ప్రాయశ్చిత్తం లేదు.
12.277.12
आशायास्तनयोऽधर्मः क्रोधोऽसूयासुतः स्मृतः ।
लोभः पुत्रो निकृत्यास्तु कृतघ्नो नार्हति प्रजां ॥ १२.२७७.१२ ॥
ఆశ కుమారుడు అధర్మం; అసూయ కుమారుడు క్రోధం అని చెప్పబడింది; నికృతి కుమారుడు లోభం. కృతఘ్నుడు సంతానాన్ని పొందడానికి అర్హుడు కాడు.
12.277.13
ततः स ब्राह्मणः स्वप्ने कुण्डधारस्य तेजसा ।
अपश्यत्सर्वभूतानि कुशेषु शयितस्तदा ॥ १२.२७७.१३ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు స్వప్నంలో కుండధారుని తేజస్సుతో, కుశలపై పడుకుని ఉన్న సర్వభూతాలను చూశాడు.
12.277.14
शमेन तपसा चैव भक्त्या च निरुपस्कृतः ।
शुद्धात्मा ब्राह्मणो रात्रौ निदर्शनमपश्यत ॥ १२.२७७.१४ ॥
శమం, తపస్సు, భక్తితో నిర్మలుడైన శుద్ధాత్ముడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు రాత్రి ఒక సూచనను చూశాడు.
12.277.15
मणिभद्रं स तत्रस्थं देवतानां महाद्युतिम् ।
अपश्यत महात्मानं व्यादिशन्तं युधिष्ठिर ॥ १२.२७७.१५ ॥
అక్కడ నిలిచి ఉన్న దేవతలలో మహాద్యుతి అయిన మణిభద్రుడిని అతడు చూశాడు; ఆ మహాత్ముడు ఆజ్ఞాపిస్తూ ఉన్నాడు, ఓ యుధిష్ఠిరా.
12.277.16
तत्र देवाः प्रयच्छन्ति राज्यानि च धनानि च ।
शुभैः कर्मभिरारब्धाः प्रच्छिदन्त्यशुभेषु च ॥ १२.२७७.१६ ॥
అక్కడ దేవతలు శుభకర్మలతో ఆరంభించినవారికి రాజ్యాలను, ధనాలను ఇస్తారు; అశుభకర్మలు చేసినవారి నుండి వాటిని తీసివేస్తారు.
12.277.17
पश्यतामथ यक्षाणं कुण्डधारो महाद्युतिः ।
निष्पत्य पतितो भूमौ देवानां भरतर्षभ ॥ १२.२७७.१७ ॥
యక్షులు చూస్తుండగా మహాద్యుతి అయిన కుండధారుడు బయటకు వచ్చి దేవతల ముందు భూమిపై పడిపోయాడు, భరతర్షభా.
12.277.18
ततस्तु देववचनान्मणिभद्रो महामनाः ।
उवाच पतितं भूमौ कुण्डधार किमिच्छसि ॥ १२.२७७.१८ ॥
అప్పుడు దేవుని మాటపై మహామనస్కుడైన మణిభద్రుడు భూమిపై పడి ఉన్న కుండధారునితో ఇలా అన్నాడు: కుండధారా, నీవు ఏమి కోరుతున్నావు?
12.277.19
यदि प्रसन्ना देवा मे भक्तोऽयं ब्राह्मणो मम ।
अस्यानुग्रहमिच्छामि कृतं किंचित्सुखोदयम् ॥ १२.२७७.१९ ॥
దేవతలు నాపై ప్రసన్నులైనట్లయితే, ఈ బ్రాహ్మణుడు నా భక్తుడైతే, ఇతనిపై సుఖాన్ని కలిగించే ఏదైనా అనుగ్రహం చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
12.277.20
ततस्तं मणिभद्रस्तु पुनर्वचनमब्रवीत् ।
देवानामेव वचनात्कुण्डधारं माहद्युतिम् ॥ १२.२७७.२० ॥
అప్పుడు దేవతల మాట ప్రకారం మణిభద్రుడు ఆ మహాతేజస్వి కుండధారునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
12.277.21
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते कृतकृत्यः सुखी भव ।
धनार्थी यदि विप्रोऽयं धनमस्मै प्रदीयताम् ॥ १२.२७७.२१ ॥
లేవు, లేవు, నీకు శుభం కలుగుగాక. కృతకృత్యుడవై సుఖంగా ఉండు. ఈ బ్రాహ్మణుడు ధనాన్ని కోరేవాడైతే, ఇతనికి ధనం ఇవ్వబడుగాక.
12.277.22
यावद्धनं प्रार्थयते ब्राह्मणोऽयं सथा तव ।
देवानां शासनात्तावदसङ्ख्येयं ददाम्यहम् ॥ १२.२७७.२२ ॥
ఈ బ్రాహ్మణుడు ఎంత ధనం కోరుతాడో, అంత నీ ద్వారా (ఇవ్వబడుగాక). దేవతల ఆజ్ఞవల్ల నేను లెక్కలేనంత ఆ మేరకు ఇస్తాను.
12.277.23
विचार्य कुण्डधारस्तु मानुष्यं चलमध्रुवम् ।
तपसो मतिमाधत्त ब्राह्मणस्य यशस्विनः ॥ १२.२७७.२३ ॥
కుండధారుడు మానవ జీవితం చంచలమైనదని, అస్థిరమైనదని భావించి, యశస్వి అయిన బ్రాహ్మణుని తపస్సుపై మనస్సును నిలిపాడు.
12.277.24
नाहं धनानि याचामि ब्राह्मणाय धनप्रद ।
अन्यमेवाहमिच्छामि भक्तायानुग्रहं कृतम् ॥ १२.२७७.२४ ॥
ధనప్రదాతా! నేను బ్రాహ్మణుని కోసం ధనాన్ని యాచించను. భక్తునిపై చేసే వేరే అనుగ్రహాన్నే కోరుతున్నాను.
12.277.25
पृथिवीं रत्नपूर्णां वा महद्वा रत्नसंचयम् ।
भक्ताय नाहमिच्छमि भवेदेष तु धार्मिकः ॥ १२.२७७.२५ ॥
రత్నాలతో నిండిన భూమిని గానీ, గొప్ప రత్నరాశిని గానీ భక్తుని కోసం నేను కోరను; ఇతడు ధార్మికుడు కావలెను.
12.277.26
धर्मेऽस्य रमतां बुद्धिर्धर्मं चैवोपजीवतु ।
धर्मप्रधानो भवतु ममैषोऽनुग्रहो मतः ॥ १२.२७७.२६ ॥
ఇతని బుద్ధి ధర్మంలో రమించుగాక; ధర్మాన్నే ఆధారంగా జీవించుగాక; ధర్మప్రధానుడగుగాక—ఇదే నా అనుగ్రహమని భావించబడును.
12.277.27
सदा धर्मफलं राज्यं सुखानि विविधानि च ।
फलान्येवायमश्नातु कायक्लेशविवर्जितः ॥ १२.२७७.२७ ॥
ధర్మఫలమైన రాజ్యం, అనేక విధాల సుఖాలు ఎల్లప్పుడూ లభించుగాక; శారీరక క్లేశం లేకుండా ఇతడు ఆ ఫలాలను అనుభవించుగాక.
12.277.28
ततस्तदेव बहुशः कुण्डधारो महायशाः ।
अभ्यासमकरोद्धर्मे ततस्तुष्टास्तु देवताः ॥ १२.२७७.२८ ॥
అప్పుడు మహాయశస్వి అయిన కుండధారుడు ధర్మాన్ని పదేపదే అభ్యసించెను; తరువాత దేవతలు సంతుష్టులయ్యారు.
12.277.29
प्रीतास्ते देवताः सर्वा द्विजस्यास्य तथैव च ।
भविष्यत्येष धर्मात्मा धर्मे चाधरस्यते मतिः ॥ १२.२७७.२९ ॥
ఆ దేవతలందరు ఈ ద్విజుడిపై ప్రసన్నులయ్యారు; ఇతడు ధర్మాత్ముడగును; ఇతని బుద్ధి ధర్మంలోనే నిలుచును, అధర్మంలో కాదు.
12.277.30
ततः प्रीतो जलधरः कृतकार्यो युधिष्ठिर ।
ईप्सितं मनसो लब्ध्वा वरमन्यैः सुदुर्लभम् ॥ १२.२७७.३० ॥
యుధిష్ఠిరా! అప్పుడు సంతుష్టుడైన జలధరుడు తన కార్యం సిద్ధించగా, ఇతరులకు అత్యంత దుర్లభమైన మనసు కోరిన వరాన్ని పొందెను.
12.277.31
ततोऽपश्यत चीराणि सूक्ष्मणि द्विजसत्तमः ।
पार्श्वतोऽभ्याशतो न्यस्तान्यथ निर्वेदमागतः ॥ १२.२७७.३१ ॥
అప్పుడు ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు సమీపంలో ఉంచబడిన సన్నని వస్త్రాలను చూశాడు; అంతట అతనికి వైరాగ్యం కలిగింది.
12.277.32
अयं न सुकृतं वेत्ति को न्वन्यो वेत्स्यते कृतम् ।
गच्छामि वनमेवाहं परं धर्मेण जीवितुम् ॥ १२.२७७.३२ ॥
ఇతడు ఒకరి సత్కార్యాన్ని తెలుసుకోడు; చేసినదాన్ని మరొకరే తెలుసుకుంటారు. నేను ధర్మంతో ఉత్కృష్ట జీవితం గడపడానికి అడవికే వెళ్తాను.
12.277.33
निर्वेदाद्देवतानां च प्रसादात्स द्विजोत्तमः ।
वनं प्रविश्य सुमहत्तप आरब्धवांस्तदा ॥ १२.२७७.३३ ॥
వైరాగ్యం వల్ల, దేవతల అనుగ్రహం వల్ల ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు అడవిలో ప్రవేశించి అప్పుడు మహత్తరమైన తపస్సు ఆరంభించాడు.
12.277.34
देवतातिथिशेषेण फलमूलाशनो द्विजः ।
धर्मे चास्य महाराज दृढा बुद्धिरजायत ॥ १२.२७७.३४ ॥
దేవతలకు, అతిథులకు మిగిలినదాన్ని పండ్లు, దుంపలుగా తిన్న ఆ బ్రాహ్మణునికి, మహారాజా, ధర్మంలో స్థిరమైన బుద్ధి కలిగింది.
12.277.35
त्यक्त्वा मूलफलं सर्वं पर्णाहारोऽभवद्द्विजः ।
पर्णं त्यक्त्वा जलाहारः पुनरासीद्द्विजस्तदा ॥ १२.२७७.३५ ॥
వేర్లు, పండ్లు అన్నీ విడిచి ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆకులను ఆహారంగా తీసుకున్నాడు; తరువాత ఆకులను కూడా విడిచి నీటినే ఆహారంగా తీసుకున్నాడు.
12.277.36
वायुभक्षस्ततः पश्चाद्बहून्वर्षगणानभूत् ।
न चास्य क्षीयते प्राणस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.२७७.३६ ॥
తరువాత అతడు గాలినే ఆహారంగా తీసుకునే వాడయ్యాడు; అనేక సంవత్సరాలు అలాగే ఉన్నాడు. అతని ప్రాణం క్షీణించలేదు; అది అద్భుతంగా తోచింది.
12.277.37
धर्मे च श्रद्दधानस्य तपस्युग्रे च वर्ततः ।
कालेन महता तस्य दिव्या दृष्टिरजायत ॥ १२.२७७.३७ ॥
ధర్మంపై శ్రద్ధ కలిగి ఘోర తపస్సులో నిమగ్నమై ఉన్న ఆయనకు, చాలా కాలానికి దివ్య దృష్టి కలిగింది.
12.277.38
तस्य बुद्धिः प्रादुरासीद्यदि दद्यामहं धनम् ।
तुष्टः कस्यचिदेवेह मिथ्या वाङ्ग भवेन्मम ॥ १२.२७७.३८ ॥
"ఇక్కడ ఎవరికైనా సంతోషించి ధనం ఇస్తే నా మాట అబద్ధమవుతుందేమో" అనే ఆలోచన అతనిలో కలిగింది.
12.277.39
ततः प्रहृष्टवदनो भूय आरब्धवांस्तपः ।
भूयश्चाचिन्तयत्सिद्धो यत्परं सोऽभिमन्यते ॥ १२.२७७.३९ ॥
అప్పుడు ప్రసన్న వదనుడై అతడు మళ్లీ తపస్సు ప్రారంభించాడు; ఆ సిద్ధుడు తనకు పరమమని భావించేది ఏమిటో మళ్లీ ఆలోచించాడు.
12.277.40
यदि दद्यामहं राज्यं तुष्टो वै यस्य कस्यचित् ।
स भवेदचिराद्राजा न मिथ्या वाग्भवेन्मम ॥ १२.२७७.४० ॥
"నేను సంతోషించి ఎవరికైనా రాజ్యం ఇస్తే, అతడు త్వరలో రాజవుతాడు; నా మాట అబద్ధం కాదు."
12.277.41
तस्य साक्षात्कुण्डधारो दर्शयामास भारत ।
ब्राह्मणस्य तपोयोगात्सौहृदेनाभिचोदितः ॥ १२.२७७.४१ ॥
భరతవంశీయుడా, తపోబలం వల్ల, స్నేహంతో ప్రేరేపితుడై కుండధారి ఆ బ్రాహ్మణునికి ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చాడు.
12.277.42
समागम्य स तेनाथ पूजां चक्रे यथाविधि ।
ब्राह्मणः कुण्डधारस्य विस्मितश्चाभवन्नृप ॥ १२.२७७.४२ ॥
అప్పుడు అతనిని కలుసుకుని అతడు విధిప్రకారం పూజ చేశాడు; ఓ రాజా, ఆ బ్రాహ్మణుడు కుండధారిని చూసి విస్మయం చెందాడు.
12.277.43
ततोऽब्रवीत्कुण्डधारो दिव्यं ते चक्षुरुत्तमम् ।
पश्य राज्ञां गतिं विप्र लोकांश्चैव तु चक्षुषा ॥ १२.२७७.४३ ॥
అప్పుడు కుండధారుడు ఇలా అన్నాడు: "విప్రుడా, ఇది నీకు లభించిన ఉత్తమమైన దివ్య నేత్రం. ఈ నేత్రంతో రాజుల గతిని, లోకాలను చూడు."
12.277.44
ततो राजसहस्राणि मग्नानि निरये तदा ।
दूरादपश्यद्विप्रः स दिव्ययुक्तेन चक्षुषा ॥ १२.२७७.४४ ॥
అప్పుడు వేలాది రాజులు నరకంలో మునిగి ఉన్నారు. ఆ విప్రుడు దివ్య నేత్రంతో దూరం నుండి వారిని చూశాడు.
12.277.45
मां पूजयित्वा भावेन यदि त्वं दुःखमाप्नुयाः ।
कृतं मया भवेत्किं ते कश्च तेऽनुग्रहो भवेत् ॥ १२.२७७.४५ ॥
నన్ను భక్తితో పూజించి నీవు దుఃఖాన్ని పొందితే, నా వల్ల నీకు ఏమి జరిగినట్లు? నీకు కలిగిన అనుగ్రహం ఏమిటి?
12.277.46
पश्यपश्य च भूयस्त्वं कामानिच्छेत्कथं नरः ।
स्वर्गद्वारं हि संरुद्धं मानुषेषु विशेषतः ॥ १२.२७७.४६ ॥
మళ్లీ మళ్లీ చూడు! మనిషి కోరికలను ఎలా కోరగలడు? ముఖ్యంగా మానవులలో స్వర్గ ద్వారం మూసివేయబడి ఉంది.
12.277.47
ततोऽपश्यत्स कामं च क्रोधं लोभं भयं मदम् ।
निद्रां तन्द्रीं तथाऽऽलस्यमावृत्त्य पुरुषान्स्थितान् ॥ १२.२७७.४७ ॥
అప్పుడతడు కామం, క్రోధం, లోభం, భయం, మదం, నిద్ర, తంద్ర, ఆలస్యం మనుషులను కమ్ముకుని నిలబడి ఉండటం చూశాడు.
12.277.48
एतैर्लोकाः सुसंरुद्धा देवानां मानुषाद्भयम् ।
तथैव देववचनाद्विघ्नं कुर्वन्ति सर्वशः ॥ १२.२७७.४८ ॥
వీటివల్ల లోకాలు పూర్తిగా నిరోధించబడ్డాయి; మానవుల వల్ల దేవతలకు భయం కలుగుతుంది. అదే విధంగా దేవతల వచనం ప్రకారం ఇవి అన్ని విధాలుగా విఘ్నాలను కలిగిస్తాయి.
12.277.49
न देवैरननुज्ञातः कश्चिद्भवति धार्मिकः ।
एष शक्तोस्मि तपसा दातुं राज्यं धनानि च ॥ १२.२७७.४९ ॥
దేవతల అనుమతి లేకుండా ఎవరూ ధార్మికుడు కాడు. నేను తపస్సు ద్వారా రాజ్యాన్ని, ధనాన్ని ఇవ్వగల సమర్థుడను.
12.277.50
ततः पपात शिरसा ब्राह्मणस्तोयधारिणे ।
उवाच चैनं धर्मात्मा महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १२.२७७.५० ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు జలధారికి శిరస్సు వంచి నమస్కరించి, "ధర్మాత్ముడైన ఆయన నాపై గొప్ప అనుగ్రహం చూపాడు" అని అన్నాడు.
12.277.51
कामलोभानुबन्धेन पुरा ते यदसूयितम् ।
मया स्नेहमविज्ञाय तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.२७७.५१ ॥
పూర్వం కామలోభాల బంధంలో పడి నేను మీపై అసూయ చూపాను; స్నేహాన్ని గ్రహించలేకపోయాను. దానికి నన్ను క్షమించాలి.
12.277.52
क्षान्तमेव मयेत्युक्त्वा कुण्डधारो द्विजर्षभम् ।
संपरिष्वज्य बाहुभ्यां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२७७.५२ ॥
"నేను క్షమించాను" అని చెప్పి కుండధారుడు ఆ ద్విజోత్తముని రెండు చేతులతో కౌగిలించుకుని అక్కడే అదృశ్యమయ్యాడు.
12.277.53
ततः सर्वांस्तदा लोकान्ब्राह्मणोऽनुचचार ह ।
कुण्डधारप्रसादेन तपसा सिद्धिमागतः ॥ १२.२७७.५३ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు కుండధారుని అనుగ్రహంతో, తపస్సు ద్వారా అన్ని లోకాలలో సంచరించి సిద్ధిని పొందాడు.
12.277.54
विहायसा च गमनं तथा संकल्पितार्थता ।
धर्माच्छक्त्या तथा योगाद्या चैव परमा गतिः ॥ १२.२७७.५४ ॥
ఆకాశమార్గంలో గమనం, సంకల్పసిద్ధి, ధర్మం, శక్తి, యోగం ద్వారా లభించే పరమ గతి కూడా అతనికి లభించింది.
12.277.55
देवता ब्राह्मणाः सन्तो यक्षा मानुषचारणाः ।
धार्मिकान्पूजयन्तीह न धनाढ्यान्न कामिनः ॥ १२.२७७.५५ ॥
దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, సజ్జనులు, యక్షులు, మానుష చారణులు ఇక్కడ ధార్మికులను గౌరవిస్తారు; ధనవంతులను కాదు, కామాసక్తులను కాదు.
12.277.56
सुप्रसन्ना हि ते देवा यत्ते धर्मे रता मतिः ।
धने सुखकला काचिद्धर्मे तु परमं सुखम् ॥ १२.२७७.५६ ॥
నీ బుద్ధి ధర్మంలో రమిస్తున్నందున ఆ దేవతలు నీపట్ల అత్యంత ప్రసన్నులై ఉన్నారు. ధనంలో కొంచెం సుఖం ఉంది; కానీ ధర్మంలోనే పరమ సుఖం ఉంది.