ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.277
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.277.1
धर्ममर्थं च कामं च वेदाः शंसन्ति भारत ।
कस्य लाभो विशिष्टोऽत्र तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२७७.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵੇਦ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦਾ ਲਾਭ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.277.2
अत्र ते वर्तयिष्यामि इतिहासं पुरातनम् ।
कुण्डधारेण यत्प्रीत्या भक्तायोपकृतं पुरा ॥ १२.२७७.२ ॥
ਏਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਭਗਤ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।
12.277.3
अधनो ब्राह्मणः कश्चित्कामाद्धनमवैक्षत ।
यज्ञार्थं सततोऽर्थार्थी तपोऽतप्यत दारुणम् ॥ १२.२७७.३ ॥
ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਾਮਨਾ ਵੱਸ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਯੱਗ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਧਨ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ।
12.277.4
स निश्चयमथो कृत्वा पूजयामास देवताः ।
भक्त्या न चैवाध्यगच्छद्धनं संपूज्य देवताः ॥ १२.२७७.४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
12.277.5
ततश्चिन्तामनुप्राप्तः कतमद्दैवतं तु तत् ।
यन्मे द्रुतं प्रसीदेत मानुषैरजडीकृतम् ॥ १२.२७७.५ ॥
ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਗਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?'
12.277.6
सोऽथ सौम्येन मनसा देवानुचरमन्तिके ।
प्रत्यपश्यज्जलधरं कुण्डधारमवस्थितम् ॥ १२.२७७.६ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਜਲਧਰ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੂੰ।
12.277.7
दृष्ट्वैव तं महाबाहुं तस्य भक्तिरजायत ।
अयं मे धास्यति श्रेयो वपुरेतद्धि तादृशम् ॥ १२.२७७.७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪਈ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
12.277.8
संनिकृष्टश्च देवस्य न चान्यैर्मानुषैर्वृतः ।
एष मे दास्यति धनं प्रभूतं शीघ्रमेव च ॥ १२.२७७.८ ॥
ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ।
12.277.9
ततो धूपैश्च गन्धैश्च माल्यैरुच्चावचैरपि ।
बलिभिर्विविधाभिश्च पूजयामास तं द्विजः ॥ १२.२७७.९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
12.277.10
ततस्त्वल्पेन कालेन तुष्टो जलधरस्तदा ।
तस्योपकारनियतामिमां वाचमुवाच ह ॥ १२.२७७.१० ॥
ਫਿਰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲਧਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
12.277.11
ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा ।
निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः ॥ १२.२७७.११ ॥
ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਵਰਤ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਕਿਰਤਘਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।
12.277.12
आशायास्तनयोऽधर्मः क्रोधोऽसूयासुतः स्मृतः ।
लोभः पुत्रो निकृत्यास्तु कृतघ्नो नार्हति प्रजां ॥ १२.२७७.१२ ॥
ਆਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਧਰਮ ਹੈ; ਈਰਖਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰੋਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਭ ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਕਿਰਤਘਣ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
12.277.13
ततः स ब्राह्मणः स्वप्ने कुण्डधारस्य तेजसा ।
अपश्यत्सर्वभूतानि कुशेषु शयितस्तदा ॥ १२.२७७.१३ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਧਾਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
12.277.14
शमेन तपसा चैव भक्त्या च निरुपस्कृतः ।
शुद्धात्मा ब्राह्मणो रात्रौ निदर्शनमपश्यत ॥ १२.२७७.१४ ॥
ਸ਼ਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ।
12.277.15
मणिभद्रं स तत्रस्थं देवतानां महाद्युतिम् ।
अपश्यत महात्मानं व्यादिशन्तं युधिष्ठिर ॥ १२.२७७.१५ ॥
ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ ਮਣਿਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.277.16
तत्र देवाः प्रयच्छन्ति राज्यानि च धनानि च ।
शुभैः कर्मभिरारब्धाः प्रच्छिदन्त्यशुभेषु च ॥ १२.२७७.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
12.277.17
पश्यतामथ यक्षाणं कुण्डधारो महाद्युतिः ।
निष्पत्य पतितो भूमौ देवानां भरतर्षभ ॥ १२.२७७.१७ ॥
ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ।
12.277.18
ततस्तु देववचनान्मणिभद्रो महामनाः ।
उवाच पतितं भूमौ कुण्डधार किमिच्छसि ॥ १२.२७७.१८ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮਹਾਮਨਾ ਮਣਿਭਦ੍ਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਕੁੰਡਧਾਰ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
12.277.19
यदि प्रसन्ना देवा मे भक्तोऽयं ब्राह्मणो मम ।
अस्यानुग्रहमिच्छामि कृतं किंचित्सुखोदयम् ॥ १२.२७७.१९ ॥
ਜੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.277.20
ततस्तं मणिभद्रस्तु पुनर्वचनमब्रवीत् ।
देवानामेव वचनात्कुण्डधारं माहद्युतिम् ॥ १२.२७७.२० ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਣੀਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
12.277.21
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते कृतकृत्यः सुखी भव ।
धनार्थी यदि विप्रोऽयं धनमस्मै प्रदीयताम् ॥ १२.२७७.२१ ॥
ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ। ਜੇ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
12.277.22
यावद्धनं प्रार्थयते ब्राह्मणोऽयं सथा तव ।
देवानां शासनात्तावदसङ्ख्येयं ददाम्यहम् ॥ १२.२७७.२२ ॥
ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ (ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ)। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਤਨਾ ਹੀ ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵਾਂਗਾ।
12.277.23
विचार्य कुण्डधारस्तु मानुष्यं चलमध्रुवम् ।
तपसो मतिमाधत्त ब्राह्मणस्य यशस्विनः ॥ १२.२७७.२३ ॥
ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਅਨਿੱਤ ਸਮਝ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾਇਆ।
12.277.24
नाहं धनानि याचामि ब्राह्मणाय धनप्रद ।
अन्यमेवाहमिच्छामि भक्तायानुग्रहं कृतम् ॥ १२.२७७.२४ ॥
ਹੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਧਨ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.277.25
पृथिवीं रत्नपूर्णां वा महद्वा रत्नसंचयम् ।
भक्ताय नाहमिच्छमि भवेदेष तु धार्मिकः ॥ १२.२७७.२५ ॥
ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਰਤਨ-ਭੰਡਾਰ ਮੈਂ ਭਗਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋਵੇ।
12.277.26
धर्मेऽस्य रमतां बुद्धिर्धर्मं चैवोपजीवतु ।
धर्मप्रधानो भवतु ममैषोऽनुग्रहो मतः ॥ १२.२७७.२६ ॥
ਇਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮੇ, ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਇਹ ਜੀਵੇ; ਇਹ ਧਰਮਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ।
12.277.27
सदा धर्मफलं राज्यं सुखानि विविधानि च ।
फलान्येवायमश्नातु कायक्लेशविवर्जितः ॥ १२.२७७.२७ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ—ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸੁਖ ਸਦਾ ਮਿਲਣ; ਸਰੀਰਕ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗੇ।
12.277.28
ततस्तदेव बहुशः कुण्डधारो महायशाः ।
अभ्यासमकरोद्धर्मे ततस्तुष्टास्तु देवताः ॥ १२.२७७.२८ ॥
ਤਦ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
12.277.29
प्रीतास्ते देवताः सर्वा द्विजस्यास्य तथैव च ।
भविष्यत्येष धर्मात्मा धर्मे चाधरस्यते मतिः ॥ १२.२७७.२९ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਦ੍ਵਿਜ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇਗੀ, ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
12.277.30
ततः प्रीतो जलधरः कृतकार्यो युधिष्ठिर ।
ईप्सितं मनसो लब्ध्वा वरमन्यैः सुदुर्लभम् ॥ १२.२७७.३० ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਲਧਰ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਵਰ ਪਾ ਕੇ (ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ)।
12.277.31
ततोऽपश्यत चीराणि सूक्ष्मणि द्विजसत्तमः ।
पार्श्वतोऽभ्याशतो न्यस्तान्यथ निर्वेदमागतः ॥ १२.२७७.३१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੇ ਬਾਰੀਕ ਵਸਤਰ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਜਾਗਿਆ।
12.277.32
अयं न सुकृतं वेत्ति को न्वन्यो वेत्स्यते कृतम् ।
गच्छामि वनमेवाहं परं धर्मेण जीवितुम् ॥ १२.२७७.३२ ॥
ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਤਕਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਜਾਣੇਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।
12.277.33
निर्वेदाद्देवतानां च प्रसादात्स द्विजोत्तमः ।
वनं प्रविश्य सुमहत्तप आरब्धवांस्तदा ॥ १२.२७७.३३ ॥
ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
12.277.34
देवतातिथिशेषेण फलमूलाशनो द्विजः ।
धर्मे चास्य महाराज दृढा बुद्धिरजायत ॥ १२.२७७.३४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਖਾ ਕੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਬੁੱਧੀ ਹੋ ਗਈ।
12.277.35
त्यक्त्वा मूलफलं सर्वं पर्णाहारोऽभवद्द्विजः ।
पर्णं त्यक्त्वा जलाहारः पुनरासीद्द्विजस्तदा ॥ १२.२७७.३५ ॥
ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਪੱਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
12.277.36
वायुभक्षस्ततः पश्चाद्बहून्वर्षगणानभूत् ।
न चास्य क्षीयते प्राणस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.२७७.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਹਵਾ ਦਾ ਹੀ ਆਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਵਰ੍ਹੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।
12.277.37
धर्मे च श्रद्दधानस्य तपस्युग्रे च वर्ततः ।
कालेन महता तस्य दिव्या दृष्टिरजायत ॥ १२.२७७.३७ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦਿਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
12.277.38
तस्य बुद्धिः प्रादुरासीद्यदि दद्यामहं धनम् ।
तुष्टः कस्यचिदेवेह मिथ्या वाङ्ग भवेन्मम ॥ १२.२७७.३८ ॥
"ਜੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ" ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
12.277.39
ततः प्रहृष्टवदनो भूय आरब्धवांस्तपः ।
भूयश्चाचिन्तयत्सिद्धो यत्परं सोऽभिमन्यते ॥ १२.२७७.३९ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਤਪ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਸਿੱਧ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਪਰਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
12.277.40
यदि दद्यामहं राज्यं तुष्टो वै यस्य कस्यचित् ।
स भवेदचिराद्राजा न मिथ्या वाग्भवेन्मम ॥ १२.२७७.४० ॥
"ਜੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇਵਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੇਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
12.277.41
तस्य साक्षात्कुण्डधारो दर्शयामास भारत ।
ब्राह्मणस्य तपोयोगात्सौहृदेनाभिचोदितः ॥ १२.२७७.४१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੰਡਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਖਿਆਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।
12.277.42
समागम्य स तेनाथ पूजां चक्रे यथाविधि ।
ब्राह्मणः कुण्डधारस्य विस्मितश्चाभवन्नृप ॥ १२.२७७.४२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੰਡਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
12.277.43
ततोऽब्रवीत्कुण्डधारो दिव्यं ते चक्षुरुत्तमम् ।
पश्य राज्ञां गतिं विप्र लोकांश्चैव तु चक्षुषा ॥ १२.२७७.४३ ॥
ਤਦ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਦਿਵ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਅੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਅੱਖ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ।"
12.277.44
ततो राजसहस्राणि मग्नानि निरये तदा ।
दूरादपश्यद्विप्रः स दिव्ययुक्तेन चक्षुषा ॥ १२.२७७.४४ ॥
ਤਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦਿਵ ਅੱਖ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
12.277.45
मां पूजयित्वा भावेन यदि त्वं दुःखमाप्नुयाः ।
कृतं मया भवेत्किं ते कश्च तेऽनुग्रहो भवेत् ॥ १२.२७७.४५ ॥
ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਪਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਈ?
12.277.46
पश्यपश्य च भूयस्त्वं कामानिच्छेत्कथं नरः ।
स्वर्गद्वारं हि संरुद्धं मानुषेषु विशेषतः ॥ १२.२७७.४६ ॥
ਮੁੜ-ਮੁੜ ਵੇਖ! ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹੇ? ਖ਼ਾਸਕਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦੁਆਰ ਬੰਦ ਹੈ।
12.277.47
ततोऽपश्यत्स कामं च क्रोधं लोभं भयं मदम् ।
निद्रां तन्द्रीं तथाऽऽलस्यमावृत्त्य पुरुषान्स्थितान् ॥ १२.२७७.४७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਭੈ, ਮਦ, ਨੀਂਦ, ਤੰਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਆਲਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖਿਆ।
12.277.48
एतैर्लोकाः सुसंरुद्धा देवानां मानुषाद्भयम् ।
तथैव देववचनाद्विघ्नं कुर्वन्ति सर्वशः ॥ १२.२७७.४८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
12.277.49
न देवैरननुज्ञातः कश्चिद्भवति धार्मिकः ।
एष शक्तोस्मि तपसा दातुं राज्यं धनानि च ॥ १२.२७७.४९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।
12.277.50
ततः पपात शिरसा ब्राह्मणस्तोयधारिणे ।
उवाच चैनं धर्मात्मा महान्मेऽनुग्रहः कृतः ॥ १२.२७७.५० ॥
ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਲਧਾਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਇਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।"
12.277.51
कामलोभानुबन्धेन पुरा ते यदसूयितम् ।
मया स्नेहमविज्ञाय तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ १२.२७७.५१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਮ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਸਨੇਹ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਉਸ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।
12.277.52
क्षान्तमेव मयेत्युक्त्वा कुण्डधारो द्विजर्षभम् ।
संपरिष्वज्य बाहुभ्यां तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२७७.५२ ॥
"ਮੈਂ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੁੰਡਧਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
12.277.53
ततः सर्वांस्तदा लोकान्ब्राह्मणोऽनुचचार ह ।
कुण्डधारप्रसादेन तपसा सिद्धिमागतः ॥ १२.२७७.५३ ॥
ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੰਡਧਾਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
12.277.54
विहायसा च गमनं तथा संकल्पितार्थता ।
धर्माच्छक्त्या तथा योगाद्या चैव परमा गतिः ॥ १२.२७७.५४ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਗਮਨ, ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸਿੱਧੀ, ਧਰਮ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲੀ।
12.277.55
देवता ब्राह्मणाः सन्तो यक्षा मानुषचारणाः ।
धार्मिकान्पूजयन्तीह न धनाढ्यान्न कामिनः ॥ १२.२७७.५५ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੱਜਣ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਨੁਸ਼-ਚਾਰਣ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਧਨਵਾਨਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਾਮੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.277.56
सुप्रसन्ना हि ते देवा यत्ते धर्मे रता मतिः ।
धने सुखकला काचिद्धर्मे तु परमं सुखम् ॥ १२.२७७.५६ ॥
ਤੇਰੀ ਮਤਿ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਮਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ। ਧਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੁੱਖ ਹੈ; ਪਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸੁੱਖ ਹੈ।