มหาภารตะ · อัธยายะ 12.280
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.280.1
मोक्षः पितामहेनोक्त उपायान्नानुपायतः ।
तमुपायं यथान्यायं श्रोतुमिच्छामि भारत ॥ १२.२८०.१ ॥
ปิตามหะ (พระพรหม) ตรัสว่า โมกษะย่อมได้ด้วยวิธีที่ชอบ มิใช่ด้วยวิธีที่ผิด ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังวิธีนั้นให้ถูกต้องตามธรรม ข้าแต่พระภารตะ
12.280.2
त्वय्येवैतन्महाप्राज्ञ युक्तं निपुणदर्शनम् ।
यदुपायेन सर्वार्थं नित्यं मृगयसेऽनघ ॥ १२.२८०.२ ॥
ท่านผู้มีปัญญายิ่ง เป็นการสมควรสำหรับท่านผู้มีทัศนะละเอียดลึกซึ้ง ที่ท่านแสวงหาประโยชน์ทั้งปวงด้วยวิธีการอยู่เสมอ ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป
12.280.3
करणे घटस्य या बुद्धिर्घटोत्पत्तौ न सा मता ।
एवं धर्माभ्यपायेषु नान्यद्धर्मेषु कारणम् ॥ १२.२८०.३ ॥
ปัญญาที่เกี่ยวกับการทำหม้อ ไม่ถือว่าเป็นเหตุให้หม้อเกิดขึ้น ฉันใดก็ฉันนั้น ในบรรดาวิธีการแห่งธรรม ก็ไม่มีสิ่งอื่นใดเป็นเหตุของธรรมทั้งหลาย
12.280.4
पूर्वे समुद्रे यः पन्थाः स न गच्छति पश्चिमम् ।
एकः पन्था हि मोक्षस्य तन्मे विस्तरतः शृणु ॥ १२.२८०.४ ॥
ทางที่ไปสู่มหาสมุทรทิศตะวันออก ย่อมไม่ไปถึงทิศตะวันตก มีทางสู่โมกษะเพียงทางเดียว จงฟังทางนั้นจากข้าพเจ้าโดยละเอียด
12.280.5
क्षमया क्रोधमुच्छिन्द्यात्कामं संकल्पवर्जनात् ।
सत्वसंसेवानद्धीरो निद्रामुच्छेत्तुमर्हति ॥ १२.२८०.५ ॥
ด้วยความอดทน พึงถอนความโกรธ ด้วยการละความคิดปรุงแต่ง พึงถอนความปรารถนา ผู้มั่นคงที่คบหาสัตตวะ ย่อมสามารถถอนความง่วงนอนได้
12.280.6
अप्रमादाद्भयं रक्षेच्छ्वासं क्षेत्रज्ञशीलनात् ।
इच्छां द्वेषं च कामं च धैर्येण विनिवर्तयेत् ॥ १२.२८०.६ ॥
ด้วยความไม่ประมาท พึงป้องกันความกลัว ด้วยการฝึกฝนตามผู้รู้แห่งเกษตร พึงรักษาลมหายใจ พึงหันความปรารถนา ความเกลียดชัง และราคะกลับเสียด้วยความมั่นคง
12.280.7
भ्रमं संमोहमावर्तमभ्यासाद्विनिवर्तयेत् ।
निद्रां चाप्रतिभां चैव ज्ञानाभ्यासेन तत्त्ववित् ॥ १२.२८०.७ ॥
พึงหันความหลงงง ความเหม่อลอย และวังวนแห่งจิตกลับเสียด้วยการฝึกปฏิบัติ ส่วนความง่วงนอนและความไม่แจ่มชัดแห่งปัญญา ผู้รู้ความจริงพึงหันกลับด้วยการฝึกฝนความรู้
12.280.8
उपद्रवांस्तथा रोगान्हितजीर्णमिताशनात् ।
लोभं मोहं च संतोषाद्विषयांस्तत्त्वदर्शनात् ॥ १२.२८०.८ ॥
ความทุกข์เบียดเบียนและโรคภัย พึงเอาชนะด้วยการกินอาหารที่เป็นประโยชน์ ย่อยง่าย และพอประมาณ ความโลภและความหลง พึงเอาชนะด้วยความสันโดษ และอารมณ์แห่งอินทรีย์ พึงเอาชนะด้วยการเห็นความจริง
12.280.9
अनुक्रोशादधर्मं च जयेद्धर्ममवेक्षया ।
आयत्या च जयेदाशामर्थं सङ्गविवर्जनात् ॥ १२.२८०.९ ॥
พึงเอาชนะอธรรมด้วยความกรุณา และเอาชนะธรรมด้วยการพิจารณาอย่างรอบคอบ พึงเอาชนะความหวังด้วยการพิจารณาผลในอนาคต และเอาชนะทรัพย์สมบัติด้วยการละความยึดติด
12.280.10
अनित्यत्वेन च स्नेहं क्षुधं योगेन पण्डितः ।
कारुण्येनात्मनो मानं तृष्णां च परितोषतः ॥ १२.२८०.१० ॥
บัณฑิตพึงเอาชนะความรักใคร่ด้วยการเข้าใจความไม่เที่ยง เอาชนะความหิวด้วยโยคะ เอาชนะความถือตัวในตนด้วยความกรุณา และเอาชนะตัณหาด้วยความสันโดษอย่างสมบูรณ์
12.280.11
उत्थानेन जयेत्तन्द्रीं वितर्कं निश्चयाज्जयेत् ।
मौनेन बहुभाषां च शौर्येण च भयं जयेत् ॥ १२.२८०.११ ॥
พึงเอาชนะความเกียจคร้านด้วยความเพียร เอาชนะความสงสัยด้วยความแน่ใจ เอาชนะการพูดมากด้วยความเงียบ และเอาชนะความกลัวด้วยความกล้าหาญ
12.280.12
यच्छेद्वाङ्भनसी बुद्ध्या तां यच्छेज्ज्ञानचक्षुषा ।
ज्ञानमात्मा महान्यच्छेत्तं यच्छेज्ज्ञानमात्मनः ॥ १२.२८०.१२ ॥
พึงควบคุมวาจาและใจด้วยปัญญา และควบคุมสิ่งเหล่านั้นด้วยดวงตาแห่งปัญญา พึงควบคุมปัญญาด้วยอาตมันอันยิ่งใหญ่ และควบคุมปัญญานั้นไว้ในอาตมันของตน
12.280.13
तदेतदुपशान्तेन बोद्धव्यं शुचिकर्मणा ।
योगदोषान्समुच्छिद्यात्पञ्च यान्कवयो विदुः ॥ १२.२८०.१३ ॥
สิ่งนี้ผู้สงบระงับและมีกรรมบริสุทธิ์พึงรู้ คือการตัดโทษแห่งโยคะทั้งห้าที่ปราชญ์ทั้งหลายรู้จักให้ขาดสิ้นไป
12.280.14
कामं क्रोधं च लोभं च भयं स्वप्नं च पञ्चमम् ।
परित्यज्य निषेवेत तथेमान्योगसाधनान् ॥ १२.२८०.१४ ॥
พึงละราคะ โทสะ โลภะ ความกลัว และความหลับเป็นข้อที่ห้า แล้วจึงปฏิบัติตามวิธีแห่งโยคะเหล่านี้
12.280.15
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा ।
शौचमाहारतः शुद्धिरिन्द्रियाणां च संयमः ॥ १२.२८०.१५ ॥
การเพ่งฌาน การศึกษา การให้ทาน ความจริง ความละอาย ความซื่อตรง ความอดทน ความบริสุทธิ์ การชำระด้วยการกินอาหาร และการสำรวมอินทรีย์
12.280.16
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानमपहन्ति च ।
सिध्यन्ति चास्य संकल्पा विज्ञानं च प्रवर्तते ॥ १२.२८०.१६ ॥
ด้วยสิ่งเหล่านี้ ความรุ่งเรืองย่อมเจริญขึ้น และบาปย่อมถูกทำลาย ความตั้งใจของเขาย่อมสำเร็จ และวิญญาณย่อมเกิดขึ้น
12.280.17
धूतपापः स तेजस्वी लध्वाहारो जितेन्द्रियः ।
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १२.२८०.१७ ॥
ผู้ที่ขจัดบาปได้แล้ว มีรัศมีรุ่งเรือง บริโภคอาหารเบา และควบคุมอินทรีย์ได้แล้ว เมื่อกุมความปรารถนาและความโกรธไว้ได้แล้ว พึงมุ่งไปยังฐานะของพรหมัน
12.280.18
अमूढत्वमसङ्गित्वं कामक्रोधविवर्जनम् ।
अदैन्यमनुदीर्णत्वमनुद्वेगो व्यवस्थितिः ॥ १२.२८०.१८ ॥
ความไม่หลง ความไม่ยึดติด การละความปรารถนาและความโกรธ ความไม่ท้อแท้ ความไม่กระวนกระวาย ความไม่ทุกข์ และความมั่นคง
12.280.19
एष मार्गो हि मोक्षस्य प्रसन्नो विमलः शुचिः ।
तथा वाक्कायमनसां नियमः कामतोऽन्यथा ॥ १२.२८०.१९ ॥
นี่แลคือทางสู่โมกษะ ที่เยือกเย็น ปราศจากมลทิน และบริสุทธิ์ ทำนองเดียวกัน การสำรวมวาจา กาย และใจ หากเป็นไปด้วยความปรารถนา ก็มิใช่ทางนั้น