マハーバーラタ · 章 12.282

12.282.1

भ्रातरः पितरः पौत्रा ज्ञातयः सुहृदः सुताः ।
अर्थहेतोर्हताः क्रूरैरस्माभिः पापबुद्धिभिः ॥ १२.२८२.१ ॥

兄弟、父、孫、親族、友、そして息子たちは、財のために、残酷で悪意を抱いた我々によって殺されたのです。

येयमर्थोद्भवा तृष्णा कथमेतां पितामह ।
निवर्तयेयं पापानि तृष्णया कारिता वयम् ॥ १२.२८२.२ ॥

祖父よ、富から生じるこの渇望をどうすれば退けられるのでしょうか。渇望に駆られて、私たちはこれらの罪を犯させられたのです。

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं विदेहराजेन माण्डव्यायानुपृच्छते ॥ १२.२८२.३ ॥

この件については、マーンダヴィヤが問うたときにヴィデーハの王が歌ったという、この古い物語も語られています。

सुसुखं बत जीवामि यस्य मे नास्ति किंचन ।
मिथिलायां प्रदीप्तायां न मे दह्यति किंचन ॥ १२.२८२.४ ॥

私は何ひとつ所有していないので、とても安らかに生きています。ミティラーが燃えていても、私のものは何も燃えないのです。

अर्थाः खलु समृद्धा हि गाढं दुःखं विजानताम् ।
असमृद्धास्त्वपि सदा मोहयन्त्यविचक्षणान् ॥ १२.२८२.५ ॥

理解している人にとって、富の豊かさは実に深い苦しみをもたらします。そして富が乏しくても、それは常に愚かな人々を惑わせるのです。

यच्च कामसुखं लोके यच्च दिव्यं महत्सुखम् ।
तृष्णाक्षयसुखस्यैते नार्हतः षोडशीं कलाम् ॥ १२.२८२.६ ॥

世間の欲望の快楽も、神々しい大いなる幸福も、渇望が尽きる幸福の十六分の一にすら値しないのです。

यथैव शृङ्गं गोः काले वर्धमानस्य वर्धते ।
तथैव तृष्णा वित्तेन वर्धमानेन वर्धते ॥ १२.२८२.७ ॥

牛の角が時とともに成長するように、財が増えると渇望もまた増していく。

किंचिदेव ममत्वेन यदा भवति कल्पितम् ।
तदेव परितापाय नाशे संपद्यते पुनः ॥ १२.२८२.८ ॥

所有欲によって何かを自分のものと思い込むと、それが失われたとき再び苦悩の種となる。

न कामाननुरुध्येत दुःखं कामेषु वै रतिः ।
प्राप्यार्थमुपयुञ्जीत धर्मं कामान्विवर्जयेत् ॥ १२.२८२.९ ॥

欲望を追うべきではない。欲望に喜びを見出すことはまさに苦しみだからである。財を得たならばそれを用い、法に従い、欲望を捨てるべきである。

विद्वान्सर्वेषु भूतेषु व्याघ्रमांसोपमो भवेत् ।
कृतकृत्यो विशुद्धात्मा सर्वं ज्यजति वै स्वयम् ॥ १२.२८२.१० ॥

賢者はあらゆる生き物の中で、虎の肉のように（執着なく）あるべきである。なすべきことを成し遂げ、魂の清らかな者は、自ら一切を捨て去る。

उभे सत्यानृते त्यक्त्वा शोकानन्दौ प्रियाप्रिये ।
भयाभये च संत्यज्य भव शान्तो निरामयः ॥ १२.२८२.११ ॥

真実と虚偽、悲しみと喜び、好ましいものと好ましくないもの、恐れと無畏、その両方を捨て去り、静寂で苦しみなき者となれ。

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः ।
योसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखं ॥ १२.२८२.१२ ॥

愚者には捨て難く、身体が老いても老いることのない、命を奪う病のようなその渇望——その渇望を捨てる者に安楽がある。

चारित्रमात्मनः पश्यंश्चन्द्रशुद्धमनामयम् ।
धर्मात्मा लभते कीर्ति प्रेत्य चेह यथासुखम् ॥ १२.२८२.१३ ॥

自らの行いを月のように清らかで欠けたところのないものと見る義の人は、この世でも死後でも、安楽のうちに名声を得る。

राज्ञस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रीतिमानभवद्द्विजः ।
पूजयित्वा च तद्वाक्यं माण्डव्यो मोक्षमाश्रितः ॥ १२.२८२.१४ ॥

王のその言葉を聞いて、そのバラモンは喜んだ。そしてその言葉を敬い、マーンダヴィヤは解脱に至った。