マハーバーラタ · 章 12.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.283.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतभयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२८३.१ ॥
すべての生き物に恐怖をもたらすこの時代が過ぎ去るとき、人はどのような善を得るべきか。祖父よ、それを私に語ってください。
12.283.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८३.२ ॥
ここでも人々はこの古い物語、父と息子の対話を語っている。ユディシュティラよ、それを聞け。
12.283.3
द्विजातेः कस्यजित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
पुत्रो बभूव मेधावी मेधावी नाम नामतः ॥ १२.२८३.३ ॥
プリター の子よ、ヴェーダの学習に専念するある再生族の男に、メーダーヴィンという賢い息子が生まれた。
12.283.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मेष्वकुशलं मोक्षधर्मविचक्षणः ॥ १२.२८३.४ ॥
解脱の法に通じたその息子は、読誦に専念し解脱の法に疎い父に語った。
12.283.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तथाऽऽख्याहि यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.२८३.५ ॥
父上、人の寿命が速やかに尽きることを知る賢者は何をすべきか。父上、真実のヨーガを順に私に教え、私が法を行えるようにしてください。
12.283.6
अधीत्य वेदान्ब्रह्मचर्येषु पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.२८३.६ ॥
ヴェーダを学び、梵行の段階にあっては、祖霊の清めのために息子を望むべきである。儀礼どおりに聖火を灯し祭祀を行った後、森に入り、聖者となることを願うべきである。
12.283.7
एवमभ्याहते लोके सर्वतः परिवारिते ।
अमोधासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.२८३.७ ॥
このように世界は四方から打たれ囲まれ、逃れられぬ日々が過ぎ去っているのに、なぜ賢者のように語るのか。
12.283.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.२८३.८ ॥
世界はどのように打たれ、何に囲まれているのか。ここでどの逃れられぬ日々が過ぎ去っているのか。なぜ私をこのように脅かすのか。
12.283.9
मृत्युनाऽऽभ्याहतो लोको जस्या परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्तीमे तच्च कस्मान्न बुध्यसे ॥ १२.२८३.९ ॥
世界は死に打たれ、老いに囲まれている。これらの昼と夜が過ぎ去っているのに、なぜそれに気づかないのか。
12.283.10
यदाहमेव जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोहं कथं प्रतीक्षिप्ये ज्ञानेनापिहितश्चरन् ॥ १२.२८३.१० ॥
死は留まることがないと私は知っている。ならば知によって覆われて歩む私は、どうしてそれを待つことができようか。
12.283.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ॥ १२.२८३.११ ॥
夜ごとに夜が過ぎ去り、寿命がいっそう短くなったとき、深い水の中の魚のように、誰が幸福を得られようか。
12.283.12
यामेकरात्रिं प्रथमां गर्भो विशति मातरम् ।
तामेव रात्रिं प्रस्वाप्य मरणाय विवर्तकः ॥ १२.२८३.१२ ॥
胎児が母胎に入る最初の夜、まさにその夜に人は眠らされ、死へと向きを変えられる。
12.283.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्येति गानवम् ॥ १२.२८३.१३ ॥
花を摘みながら心が別のところにある人に、願いが果たされないうちに死が訪れる。
12.283.14
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाङ्गे चापराहिकम् ।
न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वाऽस्य न वा कृतम् ॥ १२.२८३.१४ ॥
明日すべきことは今日行い、午後のことは午前に行え。死は、その仕事が終わったかどうかを待ってはくれない。
12.283.15
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगान्महान् ।
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो मविष्यति ॥ १२.२८३.१५ ॥
善いことは今日行え。偉大な時があなたを過ぎ去ってしまわぬように。今日、誰の死の時が来るか、誰が知ろうか。
12.283.16
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनिमित्तं हि जीवितम् ॥ १२.२८३.१६ ॥
仕事が未完のまま、死は必ず人を引きずり去る。だから若者も徳ある者であれ。命には定まった兆しがないのだから。
12.283.17
कृते धर्म भवेत्प्रीतिरिह प्रेत्य च शाश्वती ।
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्तमुद्यतः ॥ १२.२८३.१७ ॥
法を行えば、この世でもあの世でも永遠の喜びがある。しかし迷いに囚われ、息子や妻を嘆く者は、ただそれらにのみ心を向ける。
12.283.18
कृत्वा कार्यमकार्यं वा तुष्टिमेषां प्रयच्छति ।
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्याभक्तमनसं नरम् ॥ १२.२८३.१८ ॥
なすべきことでもなすべきでないことでも、彼は家族に満足を与えようとする。息子と家畜に恵まれ、心が散り乱れたその人を、(死が連れ去る)。
12.283.19
सप्तं व्यायं महौघो वा मृत्युरादाय गच्छति ।
संविन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ॥ १२.२८३.१९ ॥
大きな洪水が沈んで疲れた者を押し流すように、欲望に没頭して満たされぬこの者を死が奪い去る。
12.283.20
वृकीवोरपमासाद्य मुत्युरादाय गच्छति ।
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ॥ १२.२८३.२० ॥
雌狼が羊に近づいて捕らえて連れ去るように、死はこの者を連れ去る。「これはなされた、これはなされるべきだ、これは別のもの、なされたこととなされざること。」
12.283.21
एवमीहासमायुक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
कृतानां फलमप्राप्तं कार्याणां कर्मसङ्गिनाम् ॥ १२.२८३.२१ ॥
このように、努力に没頭し、行った行為の果報を得ず、事業に執着する者を死は連れ去る。
12.283.22
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
दुर्बलं बलवन्तं च प्राज्ञं शूरं जडं कविम् ॥ १२.२८३.२२ ॥
畑や市場や家に執着する者を死は連れ去る。弱者も強者も、賢者も勇者も、愚者も詩人も。
12.283.23
अप्राप्तसर्वकामार्थं मृत्युरादाय गच्छति ।
मृत्युर्जरा च व्याधिश्चदुःखं चानेककारणम् ॥ १२.२८३.२३ ॥
あらゆる欲望と目的を得られない者を死は連れ去る。死、老い、病、そして多くの原因による苦しみ。
12.283.24
असंत्याज्यं यदा मर्त्यैः किं स्वस्थ इव तिष्ठति ।
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चाभ्येति देहिनम् ॥ १२.२८३.२४ ॥
死すべき者が捨てられないものが迫っているのに、どうして安らかにしているかのように座っているのか。生まれたそのときから終わらせる者は滅びのために来る。老いもまた受肉した者に近づく。
12.283.25
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ।
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ॥ १२.२८३.२५ ॥
動かぬものも動くものも、これらの存在は対の対立によって結ばれている。近づく死の軍勢を、誰も決して食い止めることはできない。
12.283.26
बलात्सत्यमृते त्वेकं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ।
मृत्योर्वा गृहमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२६ ॥
力から生じる真実と秩序は一つである。不死は真実に依拠する。あるいは、これは死の家である。村に住むことの喜びが。
12.283.27
देवानामेषु वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ।
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२७ ॥
神々のこれらのものの中で、森こそが牛舎である、と聖典は言う。村に住むことの喜びこそ、縛る綱である。
12.283.28
छित्त्वैनां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ।
यो न हिंसति सत्वानि मनोवाक्कर्महेतुभिः ॥ १२.२८३.२८ ॥
これを断ち切って善人は行く。悪人はこれを断ち切れない。思考、言葉、行為によって、いかなる生き物も傷つけない者は。
12.283.29
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स बध्यते ।
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्यव्रतपरायणः ॥ १२.२८३.२९ ॥
生き物の命と生計を奪う者は、それによって縛られはしない。ゆえに、その行いが誓いの真実であり、真実の誓いに専念する者は。
12.283.30
सत्यकामः समो दान्ताः सत्येनैवान्तकं जयेत् ।
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२८३.३० ॥
真実を望み、心が平等で、自制する者は、真実によって死そのものに打ち勝つことができる。不死と死は、ともに身体に確立されている。
12.283.31
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ।
सोहं सत्यमहिंसाथीं कामक्रोधबहिष्कृतः ॥ १२.२८३.३१ ॥
死は迷いによって至り、不死は真実によって至る。真実と非暴力を求める私は、欲望と怒りから離れている。
12.283.32
समाश्रित्य सुखं क्षेमी मृत्युं हास्याम्यमृत्युवत् ।
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ॥ १२.२८३.३२ ॥
幸福と安寧に依拠し、不死者のように死を捨てよう。寂静の供犠を喜び、自制し、梵の供犠に確立した聖者として。
12.283.33
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ।
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो यष्टुमर्हति ॥ १२.२८३.३३ ॥
太陽の北行の時、私は言葉・意・行為の供犠となろう。私のような者が、残虐な動物供犠によってどうして供犠できようか。
12.283.34
अन्तवद्भिरुत प्राज्ञः क्षत्रयज्ञैः पिशाचवत् ।
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजः पितः ॥ १२.२८३.३४ ॥
父よ、滅びゆく王族の供犠によって、賢者でさえ羅刹のようになる。自己によって自己の内に生まれ、自己に住し、子なき私。
12.283.35
आत्मयज्ञो भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ।
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ॥ १२.२८३.३५ ॥
私は自己の供犠となろう。子孫は私を彼岸へ渡してはくれない。言葉と意がいつも正しく定められた者にとって。
12.283.36
तपस्त्यागश्च योगश्च स तैः सर्वमवाप्नुयात् ।
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति विद्यासमं फलम् ॥ १२.२८३.३६ ॥
苦行、放棄、ヨーガによって、彼はそのすべてを得るべきである。知識に等しい眼はなく、知識に等しい果実もない。
12.283.37
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.२८३.३७ ॥
執着に等しい苦しみはなく、捨離に等しい楽しみはない。
12.283.38
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीले स्थितिर्दण्डविधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरमः क्रियाभ्यः ॥ १२.२८३.३८ ॥
バラモンにとって、一心、平等、真実に等しい富はない。善き行いに留まり、戒めの規律を守り、率直であり、そしてさまざまな行為から身を退けること。
12.283.39
किं ते धनैर्बान्धवैर्वाऽपि किं ते ।
किं ते दारैब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गृहा प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.२८३.३९ ॥
バラモンよ、おまえはいずれ死ぬのだから、富も親族も妻も何の役に立つのか。家に入り込んだおまえの自己を求めよ。おまえの祖先や父はどこへ行ったのか。
12.283.40
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा तथाकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र सत्यधर्मपरो भव ॥ १२.२८३.४० ॥
息子のこの言葉を聞いて、父はそのとおりにした。王よ、王の中の王よ、おまえもまた真実と法に専心せよ。