ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.283.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतभयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२८३.१ ॥
ಸರ್ವ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಈ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಾವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು? ಓ ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.
12.283.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८३.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಆ ಸಂವಾದವನ್ನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು.
12.283.3
द्विजातेः कस्यजित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
पुत्रो बभूव मेधावी मेधावी नाम नामतः ॥ १२.२८३.३ ॥
ಪಾರ್ಥನೇ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಮೇಧಾವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು.
12.283.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मेष्वकुशलं मोक्षधर्मविचक्षणः ॥ १२.२८३.४ ॥
ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾದ ಆ ಮಗನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ — ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಕುಶಲನಾಗಿದ್ದ ತಂದೆಗೆ — ಹೇಳಿದನು.
12.283.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तथाऽऽख्याहि यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.२८३.५ ॥
ತಂದೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯರ ಆಯುಷ್ಯ ಬೇಗನೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಧೀರನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ತಂದೆಯೇ, ಯಥಾರ್ಥ ಯೋಗವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದು.
12.283.6
अधीत्य वेदान्ब्रह्मचर्येषु पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.२८३.६ ॥
ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಿತೃಗಳ ಪವಿತ್ರತೆಗಾಗಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು; ವಿಧಿಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿ, ಬಳಿಕ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮುನಿಯಾಗಲು ಬಯಸಬೇಕು.
12.283.7
एवमभ्याहते लोके सर्वतः परिवारिते ।
अमोधासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.२८३.७ ॥
ಹೀಗೆ ಲೋಕವು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಾಗ, ತಪ್ಪದ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀನು ಧೀರನಂತೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವೆ?
12.283.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.२८३.८ ॥
ಲೋಕವು ಹೇಗೆ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ, ಯಾವುದರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಪ್ಪದ ದಿನಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿವೆ? ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಹೆದರಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
12.283.9
मृत्युनाऽऽभ्याहतो लोको जस्या परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्तीमे तच्च कस्मान्न बुध्यसे ॥ १२.२८३.९ ॥
ಲೋಕವು ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿ ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿವೆ — ಇದನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ?
12.283.10
यदाहमेव जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोहं कथं प्रतीक्षिप्ये ज्ञानेनापिहितश्चरन् ॥ १२.२८३.१० ॥
ಮೃತ್ಯು ಹೀಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಯಲಿ?
12.283.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ॥ १२.२८३.११ ॥
ರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಆಯುಸ್ಸು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೀನಿನಂತೆ ಯಾರು ಸುಖ ಕಾಣಬಲ್ಲರು?
12.283.12
यामेकरात्रिं प्रथमां गर्भो विशति मातरम् ।
तामेव रात्रिं प्रस्वाप्य मरणाय विवर्तकः ॥ १२.२८३.१२ ॥
ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಗರ್ಭವು ತಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನೇ (ಮನುಷ್ಯ) ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಮರಣದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
12.283.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्येति गानवम् ॥ १२.२८३.१३ ॥
ಹೂವುಗಳನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ಆಸೆಗಳು ತೀರದಿರುವಾಗಲೇ ಮೃತ್ಯು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.
12.283.14
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाङ्गे चापराहिकम् ।
न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वाऽस्य न वा कृतम् ॥ १२.२८३.१४ ॥
ನಾಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಂದೇ ಮಾಡಬೇಕು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೆಳಗಿನಲ್ಲೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೃತ್ಯು ಅವನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.283.15
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगान्महान् ।
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो मविष्यति ॥ १२.२८३.१५ ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವಾದುದನ್ನು ಇಂದೇ ಮಾಡು; ಮಹಾಕಾಲ ನಿನ್ನನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗದಂತೆ. ಇಂದು ಯಾರ ಮೃತ್ಯುಕಾಲ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ?
12.283.16
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनिमित्तं हि जीवितम् ॥ १२.२८३.१६ ॥
ಕೆಲಸಗಳು ಮುಗಿಯದಿರುವಾಗಲೇ ಮೃತ್ಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವಕನೂ ಧರ್ಮಶೀಲನಾಗಿರಲಿ; ಜೀವನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಗುರುತೂ ಇಲ್ಲ.
12.283.17
कृते धर्म भवेत्प्रीतिरिह प्रेत्य च शाश्वती ।
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्तमुद्यतः ॥ १२.२८३.१७ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೋಹದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಮಗ, ಹೆಂಡತಿಯ ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೇ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.
12.283.18
कृत्वा कार्यमकार्यं वा तुष्टिमेषां प्रयच्छति ।
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्याभक्तमनसं नरम् ॥ १२.२८३.१८ ॥
ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದುದನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮಗ, ಪಶುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾದ, ಮನಸ್ಸು ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು (ಮೃತ್ಯು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ).
12.283.19
सप्तं व्यायं महौघो वा मृत्युरादाय गच्छति ।
संविन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ॥ १२.२८३.१९ ॥
ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹವು ಮುಳುಗಿ ದಣಿದವನನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತೆ, ಕಾಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತೃಪ್ತನಾಗದ ಇವನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
12.283.20
वृकीवोरपमासाद्य मुत्युरादाय गच्छति ।
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ॥ १२.२८३.२० ॥
ತೋಳಿಣಿ ಕುರಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಹಿಡಿದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಮೃತ್ಯು ಇವನನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ—'ಇದು ಮಾಡಿದ್ದಾಯಿತು, ಇದು ಮಾಡಬೇಕು, ಇದು ಇನ್ನೊಂದು, ಮಾಡಿದ್ದೂ ಮಾಡದ್ದೂ.'
12.283.21
एवमीहासमायुक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
कृतानां फलमप्राप्तं कार्याणां कर्मसङ्गिनाम् ॥ १२.२८३.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲ ಪಡೆಯದವನು, ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡವನು.
12.283.22
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
दुर्बलं बलवन्तं च प्राज्ञं शूरं जडं कविम् ॥ १२.२८३.२२ ॥
ಹೊಲ, ಸಂತೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ; ದುರ್ಬಲನನ್ನು, ಬಲವಂತನನ್ನು, ಪ್ರಾಜ್ಞನನ್ನು, ಶೂರನನ್ನು, ಜಡನನ್ನು, ಕವಿಯನ್ನೂ.
12.283.23
अप्राप्तसर्वकामार्थं मृत्युरादाय गच्छति ।
मृत्युर्जरा च व्याधिश्चदुःखं चानेककारणम् ॥ १२.२८३.२३ ॥
ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳು ಸಿಗದವನನ್ನು ಮೃತ್ಯು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಮೃತ್ಯು, ಮುಪ್ಪು, ವ್ಯಾಧಿ, ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳ ದುಃಖ.
12.283.24
असंत्याज्यं यदा मर्त्यैः किं स्वस्थ इव तिष्ठति ।
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चाभ्येति देहिनम् ॥ १२.२८३.२४ ॥
ಮನುಷ್ಯರು ಬಿಡಲಾಗದ್ದು ಇರುವಾಗ, ಯಾಕೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತನಂತೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ? ಹುಟ್ಟಿದೊಡನೆಯೇ ಅಂತಕ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ; ಮುಪ್ಪು ಕೂಡ ದೇಹಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.
12.283.25
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ।
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ॥ १२.२८३.२५ ॥
ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಈ ಭಾವಗಳು ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ಬರುತ್ತಿರುವ ಮೃತ್ಯುಸೇನೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ತಡೆಯಲಾರರು.
12.283.26
बलात्सत्यमृते त्वेकं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ।
मृत्योर्वा गृहमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२६ ॥
ಬಲದಿಂದ ಬರುವ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಋತ ಒಂದೇ. ಅಮೃತವು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಮನೆ.
12.283.27
देवानामेषु वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ।
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२७ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವೇ ಗೋಶಾಲೆ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಬಂಧಿಸುವ ಹಗ್ಗ.
12.283.28
छित्त्वैनां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ।
यो न हिंसति सत्वानि मनोवाक्कर्महेतुभिः ॥ १२.२८३.२८ ॥
ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಸುಕೃತರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ದುಷ್ಕೃತರು ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾರರು. ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಾರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅವನು.
12.283.29
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स बध्यते ।
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्यव्रतपरायणः ॥ १२.२८३.२९ ॥
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅವನು ಬಂಧಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಸತ್ಯವ್ರತಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದವನು.
12.283.30
सत्यकामः समो दान्ताः सत्येनैवान्तकं जयेत् ।
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२८३.३० ॥
ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಸಮಚಿತ್ತನು, ದಮನಶೀಲನು—ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಂತಕನನ್ನು (ಮೃತ್ಯುವನ್ನು) ಗೆಲ್ಲಬಹುದು. ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು ಎರಡೂ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿವೆ.
12.283.31
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ।
सोहं सत्यमहिंसाथीं कामक्रोधबहिष्कृतः ॥ १२.२८३.३१ ॥
ಮೋಹದಿಂದ ಮೃತ್ಯು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯದಿಂದ ಅಮೃತತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು, ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು.
12.283.32
समाश्रित्य सुखं क्षेमी मृत्युं हास्याम्यमृत्युवत् ।
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ॥ १२.२८३.३२ ॥
ಸುಖವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಕ್ಷೇಮದಿಂದಿದ್ದು, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು, ಅಮೃತನಂತೆ. ಶಾಂತಿಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ, ದಾಂತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಮುನಿ.
12.283.33
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ।
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो यष्टुमर्हति ॥ १२.२८३.३३ ॥
ವಾಕ್, ಮನಸ್ಸು, ಕರ್ಮ ಎಂಬ ಯಜ್ಞವಾಗಿ ನಾನು ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ ಇರುವೆನು. ನನ್ನಂತಹವನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪಶುಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಯಜಿಸಲು ಅರ್ಹನು?
12.283.34
अन्तवद्भिरुत प्राज्ञः क्षत्रयज्ञैः पिशाचवत् ।
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजः पितः ॥ १२.२८३.३४ ॥
ನಾಶವಾಗುವ ಕ್ಷತ್ರಯಜ್ಞಗಳಿಂದ, ತಂದೆಯೇ, ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಪಿಶಾಚನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಆತ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ, ಸಂತಾನರಹಿತನಾದ ನಾನು.
12.283.35
आत्मयज्ञो भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ।
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ॥ १२.२८३.३५ ॥
ನಾನು ಆತ್ಮಯಜ್ಞನಾಗುವೆನು; ಸಂತಾನವು ನನ್ನನ್ನು ದಾಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರ ವಾಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಅವರಿಗೆ.
12.283.36
तपस्त्यागश्च योगश्च स तैः सर्वमवाप्नुयात् ।
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति विद्यासमं फलम् ॥ १२.२८३.३६ ॥
ತಪಸ್ಸು, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಯೋಗ — ಇವುಗಳಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು. ವಿದ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಫಲವಿಲ್ಲ.
12.283.37
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.२८३.३७ ॥
ರಾಗಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ದುಃಖವಿಲ್ಲ; ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ.
12.283.38
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीले स्थितिर्दण्डविधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरमः क्रियाभ्यः ॥ १२.२८३.३८ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಏಕತೆ, ಸಮತೆ, ಸತ್ಯತೆಯಂತಹ ಸಂಪತ್ತು ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ; ಶೀಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ದಂಡವಿಧಾನ, ಋಜುತ್ವ, ಬಳಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ವಿರಮಣ.
12.283.39
किं ते धनैर्बान्धवैर्वाऽपि किं ते ।
किं ते दारैब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गृहा प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.२८३.३९ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಸಾಯುವವನಾದರೆ ನಿನಗೆ ಧನದಿಂದೇನು, ಬಂಧುಗಳಿಂದೇನು, ಪತ್ನಿಯರಿಂದೇನು? ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹುಡುಕು. ನಿನ್ನ ಪಿತಾಮಹರು ಮತ್ತು ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು?
12.283.40
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा तथाकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र सत्यधर्मपरो भव ॥ १२.२८३.४० ॥
ಮಗನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ತಂದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು. ಓ ರಾಜ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೂ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಸತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗು.