മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.283
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.283.1
अतिक्रामति कालेऽस्मिन्सर्वभूतभयावहे ।
किं श्रेयः प्रतिपद्येत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२८३.१ ॥
സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയം നൽകുന്ന ഈ കാലം കടന്നുപോകുമ്പോൾ ഏതു ശ്രേയസ്സാണ് മനുഷ്യൻ നേടേണ്ടത്? പിതാമഹാ, അത് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
12.283.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पितुः पुत्रेण संवादं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८३.२ ॥
ഇവിടെയും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയുന്നു — പിതാവും പുത്രനും തമ്മിലുള്ള ആ സംവാദം. യുധിഷ്ഠിരാ, അത് കേട്ടുകൊള്ളുക.
12.283.3
द्विजातेः कस्यजित्पार्थ स्वाध्यायनिरतस्य वै ।
पुत्रो बभूव मेधावी मेधावी नाम नामतः ॥ १२.२८३.३ ॥
പാർത്ഥാ, സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയ ഒരു ദ്വിജന് മേധാവി എന്ന പേരുള്ള ബുദ്ധിമാനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
12.283.4
सोऽब्रवीत्पितरं पुत्रः स्वाध्यायकरणे रतम् ।
मोक्षधर्मेष्वकुशलं मोक्षधर्मविचक्षणः ॥ १२.२८३.४ ॥
മോക്ഷധർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണനായ ആ പുത്രൻ, സ്വാധ്യായത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്ന പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു — മോക്ഷധർമ്മങ്ങളിൽ അവിദഗ്ധനായിരുന്ന പിതാവിനോട്.
12.283.5
धीरः किंस्वित्तात कुर्यात्प्रजानन् ।
क्षिप्रं ह्यायुर्भ्रश्यते मानवानाम्।
पितस्तथाऽऽख्याहि यथार्थयोगं ।
ममानुपूर्व्या येन धर्मं चरेयम् ॥ १२.२८३.५ ॥
അച്ഛാ, മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് വേഗം ക്ഷയിക്കുന്നു എന്നറിയുന്ന ധീരൻ എന്തു ചെയ്യണം? അച്ഛാ, യഥാർത്ഥ യോഗം എനിക്ക് ക്രമപ്രകാരം പറഞ്ഞുതരൂ, അതുവഴി ഞാൻ ധർമ്മം ആചരിക്കട്ടെ.
12.283.6
अधीत्य वेदान्ब्रह्मचर्येषु पुत्र ।
पुत्रानिच्छेत्पावनार्थं पितृणाम्।
अग्नीनाधाय विधिवच्चेष्टयज्ञो ।
वनं प्रविश्याथ मुनिर्बुभूषेत् ॥ १२.२८३.६ ॥
വേദങ്ങൾ പഠിച്ച്, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ കഴിഞ്ഞ്, പിതൃക്കളുടെ ശുദ്ധിക്കായി പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കണം; വിധിപ്രകാരം അഗ്നികളെ സ്ഥാപിച്ച് യാഗം ചെയ്ത്, പിന്നെ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മുനിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കണം.
12.283.7
एवमभ्याहते लोके सर्वतः परिवारिते ।
अमोधासु पतन्तीषु किं धीर इव भाषसे ॥ १२.२८३.७ ॥
ഇങ്ങനെ ലോകം എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ആക്രമിക്കപ്പെട്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, തടുക്കാനാകാത്ത ദിനങ്ങൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, നീ ധീരനെപ്പോലെ എന്തിനാണ് സംസാരിക്കുന്നത്?
12.283.8
कथमभ्याहतो लोकः केन वा परिवारितः ।
अमोघाः काः पतन्तीह किंनु भीषयसीव माम् ॥ १२.२८३.८ ॥
ലോകം എങ്ങനെ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു, എന്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടു? ഇവിടെ ഏത് തടുക്കാനാകാത്ത ദിനങ്ങളാണ് കടന്നുപോകുന്നത്? നീ എന്നെ ഇങ്ങനെ എന്തിന് ഭയപ്പെടുത്തുന്നു?
12.283.9
मृत्युनाऽऽभ्याहतो लोको जस्या परिवारितः ।
अहोरात्राः पतन्तीमे तच्च कस्मान्न बुध्यसे ॥ १२.२८३.९ ॥
ലോകം മരണത്താൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ട് വാർദ്ധക്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ പകലുകളും രാത്രികളും കടന്നുപോകുന്നു — ഇത് നീ എന്തുകൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല?
12.283.10
यदाहमेव जानामि न मृत्युस्तिष्ठतीति ह ।
सोहं कथं प्रतीक्षिप्ये ज्ञानेनापिहितश्चरन् ॥ १२.२८३.१० ॥
മരണം ഇങ്ങനെ നിൽക്കുകയില്ലെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. എങ്കിൽ അറിവിനാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്ന ഞാൻ അതിനെ എങ്ങനെ കാത്തിരിക്കും?
12.283.11
रात्र्यांरात्र्यां व्यतीतायामायुरल्पतरं यदा ।
गाधोदके मत्स्य इव सुखं विन्देत कस्तदा ॥ १२.२८३.११ ॥
രാത്രി രാത്രി കഴിഞ്ഞ് ആയുസ്സ് ഏറെ കുറയുമ്പോൾ, ആഴമുള്ള വെള്ളത്തിലെ മത്സ്യംപോലെ ആർക്ക് സുഖം കണ്ടെത്താനാകും?
12.283.12
यामेकरात्रिं प्रथमां गर्भो विशति मातरम् ।
तामेव रात्रिं प्रस्वाप्य मरणाय विवर्तकः ॥ १२.२८३.१२ ॥
ആദ്യത്തെ ഒരു രാത്രിയിൽ ഗർഭം മാതാവിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; ആ രാത്രി തന്നെ ഉറക്കി (മനുഷ്യൻ) മരണത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു.
12.283.13
पुष्पाणीव विचिन्वन्तमन्यत्र गतमानसम् ।
अनवाप्तेषु कामेषु मृत्युरभ्येति गानवम् ॥ १२.२८३.१३ ॥
പൂക്കൾ പറിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് മറ്റെവിടെയോ പോയ മനുഷ്യനെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാകാതിരിക്കെ മൃത്യു സമീപിക്കുന്നു.
12.283.14
श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाङ्गे चापराहिकम् ।
न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वाऽस्य न वा कृतम् ॥ १२.२८३.१४ ॥
നാളത്തെ ജോലി ഇന്നു ചെയ്യണം; ഉച്ചയ്ക്കത്തെ ജോലി രാവിലെ ചെയ്യണം; മരണം അവന്റെ പണി തീർന്നോ ഇല്ലയോ എന്ന് കാത്തിരിക്കുന്നില്ല.
12.283.15
अद्यैव कुरु यच्छ्रेयो मा त्वां कालोऽत्यगान्महान् ।
को हि जानाति कस्याद्य मृत्युकालो मविष्यति ॥ १२.२८३.१५ ॥
നന്മയുള്ളത് ഇന്നുതന്നെ ചെയ്യുക; മഹാകാലം നിന്നെ കടന്നുപോകാതിരിക്കാൻ. ഇന്ന് ആരുടെ മൃത്യുകാലം വരുമെന്ന് ആർക്കറിയാം?
12.283.16
अकृतेष्वेव कार्येषु मृत्युर्वै संप्रकर्षति ।
युवैव धर्मशीलः स्यादनिमित्तं हि जीवितम् ॥ १२.२८३.१६ ॥
പണികൾ തീരാതിരിക്കുമ്പോൾ മരണം തീർച്ചയായും വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു. അതിനാൽ യുവാവും ധർമ്മശീലനായിരിക്കണം; ജീവിതത്തിന് ഒരു അടയാളവുമില്ല.
12.283.17
कृते धर्म भवेत्प्रीतिरिह प्रेत्य च शाश्वती ।
मोहेन हि समाविष्टः पुत्रदारार्तमुद्यतः ॥ १२.२८३.१७ ॥
ധർമ്മം ആചരിച്ചാൽ ഇവിടെയും മരണശേഷവും ശാശ്വതമായ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ മോഹത്താൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടവൻ മകന്റെയും ഭാര്യയുടെയും ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകുന്നു.
12.283.18
कृत्वा कार्यमकार्यं वा तुष्टिमेषां प्रयच्छति ।
तं पुत्रपशुसंपन्नं व्याभक्तमनसं नरम् ॥ १२.२८३.१८ ॥
ചെയ്യേണ്ടതോ ചെയ്യരുതാത്തതോ ചെയ്ത് അവർക്ക് സംതൃപ്തി നൽകുന്നു. പുത്രന്മാരും പശുക്കളും നിറഞ്ഞവനും ഛിന്നമനസ്കനുമായ ആ മനുഷ്യനെ (മൃത്യു കൊണ്ടുപോകുന്നു).
12.283.19
सप्तं व्यायं महौघो वा मृत्युरादाय गच्छति ।
संविन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम् ॥ १२.२८३.१९ ॥
മഹാപ്രവാഹം മുങ്ങിക്ഷീണിച്ചവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ മുഴുകി തൃപ്തി ലഭിക്കാത്ത ഇവനെ മരണം കൊണ്ടുപോകുന്നു.
12.283.20
वृकीवोरपमासाद्य मुत्युरादाय गच्छति ।
इदं कृतमिदं कार्यमिदमन्यत्कृताकृतम् ॥ १२.२८३.२० ॥
പെണ്ണാടു ആടിനെ സമീപിച്ചു പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ മരണം ഇവനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു—'ഇത് ചെയ്തു, ഇത് ചെയ്യണം, ഇത് മറ്റൊന്ന്, ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും.'
12.283.21
एवमीहासमायुक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
कृतानां फलमप्राप्तं कार्याणां कर्मसङ्गिनाम् ॥ १२.२८३.२१ ॥
ഇങ്ങനെ പ്രയത്നത്തിൽ മുഴുകിയവനെ മരണം കൊണ്ടുപോകുന്നു; ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ലഭിക്കാത്തവനും കർമ്മങ്ങളോട് പറ്റിച്ചേർന്നവനുമായ ഇവനെ.
12.283.22
क्षेत्रापणगृहासक्तं मृत्युरादाय गच्छति ।
दुर्बलं बलवन्तं च प्राज्ञं शूरं जडं कविम् ॥ १२.२८३.२२ ॥
നിലത്തിലും അങ്ങാടിയിലും വീട്ടിലും ആസക്തനെ മരണം കൊണ്ടുപോകുന്നു; ദുർബലനെയും ബലവാനെയും, ബുദ്ധിമാനെയും ശൂരനെയും, മന്ദബുദ്ധിയെയും കവിയെയും.
12.283.23
अप्राप्तसर्वकामार्थं मृत्युरादाय गच्छति ।
मृत्युर्जरा च व्याधिश्चदुःखं चानेककारणम् ॥ १२.२८३.२३ ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും ലഭിക്കാത്തവനെ മരണം കൊണ്ടുപോകുന്നു. മരണം, വാർദ്ധക്യം, രോഗം, അനേകകാരണങ്ങളാലുള്ള ദുഃഖം.
12.283.24
असंत्याज्यं यदा मर्त्यैः किं स्वस्थ इव तिष्ठति ।
जातमेवान्तकोऽन्ताय जरा चाभ्येति देहिनम् ॥ १२.२८३.२४ ॥
മനുഷ്യർക്ക് ഒഴിവാക്കാനാകാത്തത് ഉള്ളപ്പോൾ, എന്തിന് സ്വസ്ഥനെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നു? ജനിച്ചയുടനെ അന്തകൻ നാശത്തിനായി വരുന്നു; വാർദ്ധക്യവും ദേഹിയെ സമീപിക്കുന്നു.
12.283.25
अनुषक्ता द्वयेनैते भावाः स्थावरजङ्गमाः ।
न मृत्युसेनामायान्तीं जातु कश्चित्प्रबाधते ॥ १२.२८३.२५ ॥
സ്ഥിരവും ചലിക്കുന്നതുമായ ഈ ഭാവങ്ങൾ ദ്വന്ദ്വങ്ങളാൽ ബന്ധിതമാണ്. വരുന്ന മൃത്യുസേനയെ ആരും ഒരിക്കലും തടയുന്നില്ല.
12.283.26
बलात्सत्यमृते त्वेकं सत्ये ह्यमृतमाश्रितम् ।
मृत्योर्वा गृहमेतद्वै या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२६ ॥
ബലത്തിൽ നിന്നുള്ള സത്യവും ഋതവും ഒന്നാണ്. അമൃതം സത്യത്തിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്നതിലെ ആസക്തി മൃത്യുവിന്റെ ഭവനമാണ്.
12.283.27
देवानामेषु वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुतिः ।
निबन्धनी रज्जुरेषा या ग्रामे वसतो रतिः ॥ १२.२८३.२७ ॥
ദേവന്മാരുടെ ഇവയിൽ വനമാണ് ഗോശാല എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്നതിലെ ആസക്തിയാണ് ബന്ധിക്കുന്ന കയർ.
12.283.28
छित्त्वैनां सुकृतो यान्ति नैनां छिन्दन्ति दुष्कृतः ।
यो न हिंसति सत्वानि मनोवाक्कर्महेतुभिः ॥ १२.२८३.२८ ॥
ഇതിനെ മുറിച്ചാണ് സുകൃതികൾ പോകുന്നത്; ദുഷ്കൃതികൾ ഇതിനെ മുറിക്കുന്നില്ല. മനസ്സ്, വാക്ക്, കർമ്മം എന്നിവയാൽ ജീവികളെ ഹിംസിക്കാത്തവൻ.
12.283.29
जीवितार्थापनयनैः प्राणिभिर्न स बध्यते ।
तस्मात्सत्यव्रताचारः सत्यव्रतपरायणः ॥ १२.२८३.२९ ॥
ജീവികളുടെ ജീവനും ജീവിതോപാധിയും അപഹരിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ സത്യവ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ, സത്യവ്രതത്തിൽ പരായണനായവൻ.
12.283.30
सत्यकामः समो दान्ताः सत्येनैवान्तकं जयेत् ।
अमृतं चैव मृत्युश्च द्वयं देहे प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२८३.३० ॥
സത്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, സമചിത്തൻ, ദാന്തൻ—സത്യത്താൽ തന്നെ അന്തകനെ (മൃത്യുവിനെ) ജയിക്കാം. അമൃതവും മൃത്യുവും ഇവ രണ്ടും ദേഹത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
12.283.31
मृत्युरापद्यते मोहात्सत्येनापद्यतेऽमृतम् ।
सोहं सत्यमहिंसाथीं कामक्रोधबहिष्कृतः ॥ १२.२८३.३१ ॥
മോഹത്താൽ മൃത്യു പ്രാപിക്കുന്നു; സത്യത്താൽ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു. ഞാൻ സത്യവും അഹിംസയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും കാമക്രോധങ്ങളില്ലാത്തവനുമാകുന്നു.
12.283.32
समाश्रित्य सुखं क्षेमी मृत्युं हास्याम्यमृत्युवत् ।
शान्तियज्ञरतो दान्तो ब्रह्मयज्ञे स्थितो मुनिः ॥ १२.२८३.३२ ॥
സുഖം ആശ്രയിച്ച്, ക്ഷേമത്തോടെ, അമൃതനെപ്പോലെ മൃത്യുവിനെ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും. ശാന്തിയജ്ഞത്തിൽ രമിച്ച്, ദമനം ചെയ്ത്, ബ്രഹ്മയജ്ഞത്തിൽ സ്ഥിതനായ മുനി.
12.283.33
वाङ्भनः कर्मयज्ञश्च भविष्याम्युदगायने ।
पशुयज्ञैः कथं हिंस्रैर्मादृशो यष्टुमर्हति ॥ १२.२८३.३३ ॥
വാക്ക്, മനസ്സ്, കർമ്മം എന്ന യജ്ഞമായി ഞാൻ ഉത്തരായണത്തിൽ ഭവിക്കും. എന്നെപ്പോലെയുള്ളവൻ ക്രൂരമായ പശുയജ്ഞങ്ങളാൽ എങ്ങനെ യജിക്കാൻ അർഹനാകും?
12.283.34
अन्तवद्भिरुत प्राज्ञः क्षत्रयज्ञैः पिशाचवत् ।
आत्मन्येवात्मना जात आत्मनिष्ठोऽप्रजः पितः ॥ १२.२८३.३४ ॥
നശിക്കുന്ന ക്ഷത്രയജ്ഞങ്ങളാൽ, അച്ഛാ, ജ്ഞാനി പിശാചിനെപ്പോലെയാകുന്നു. ആത്മാവിൽത്തന്നെ ആത്മാവിനാൽ ജനിച്ച, ആത്മനിഷ്ഠനായ, സന്താനരഹിതനായ ഞാൻ.
12.283.35
आत्मयज्ञो भविष्यामि न मां तारयति प्रजा ।
यस्य वाङ्भनसी स्यातां सम्यक्प्रणिहिते सदा ॥ १२.२८३.३५ ॥
ഞാൻ ആത്മയജ്ഞമായി ഭവിക്കും; സന്താനം എന്നെ കടത്തിവിടില്ല. ആരുടെ വാക്കും മനസ്സും എപ്പോഴും നന്നായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ അവർക്ക്.
12.283.36
तपस्त्यागश्च योगश्च स तैः सर्वमवाप्नुयात् ।
नास्ति विद्यासमं चक्षुर्नास्ति विद्यासमं फलम् ॥ १२.२८३.३६ ॥
തപസ്സും ത്യാഗവും യോഗവും കൊണ്ട് അവൻ എല്ലാം നേടും. വിദ്യയ്ക്ക് സമമായ കണ്ണില്ല; വിദ്യയ്ക്ക് സമമായ ഫലവുമില്ല.
12.283.37
नास्ति रागसमं दुःखं नास्ति त्यागसमं सुखम् ॥ १२.२८३.३७ ॥
രാഗത്തിന് തുല്യമായ ദുഃഖമില്ല; ത്യാഗത്തിന് തുല്യമായ സുഖമില്ല.
12.283.38
नैतादृशं ब्राह्मणस्यास्ति वित्तं ।
यथैकता समता सत्यता च।
शीले स्थितिर्दण्डविधानमार्जवं ।
ततस्ततश्चोपरमः क्रियाभ्यः ॥ १२.२८३.३८ ॥
ബ്രാഹ്മണന് ഏകത, സമത, സത്യത എന്നിവപോലുള്ള സമ്പത്ത് വേറെയില്ല; ശീലത്തിൽ സ്ഥിരത, ദണ്ഡവിധാനം, ഋജുത്വം, പിന്നെ കർമ്മങ്ങളിൽനിന്ന് വിരതി.
12.283.39
किं ते धनैर्बान्धवैर्वाऽपि किं ते ।
किं ते दारैब्राह्मण यो मरिष्यसि।
आत्मानमन्विच्छ गृहा प्रविष्टं ।
पितामहास्ते क्व गताः पिता च ॥ १२.२८३.३९ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, നീ മരിക്കാൻ പോകുന്നുവെങ്കിൽ നിനക്ക് ധനംകൊണ്ടെന്ത്, ബന്ധുക്കൾകൊണ്ടെന്ത്, ഭാര്യമാർകൊണ്ടെന്ത്? വീട്ടിൽ കടന്ന നിന്റെ ആത്മാവിനെ അന്വേഷിക്കുക. നിന്റെ പിതാമഹന്മാരും അച്ഛനും എവിടെ പോയി?
12.283.40
पुत्रस्यैतद्वचः श्रुत्वा तथाकार्षीत्पिता नृप ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र सत्यधर्मपरो भव ॥ १२.२८३.४० ॥
മകന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട് പിതാവ് അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു. ഹേ രാജാവേ, അതുപോലെ നീയും, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, സത്യധർമ്മപരനായിരിക്കുക.