మహాభారతం · అధ్యాయం 12.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.284.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.१ ॥
ఏ ప్రవర్తన కలవాడు, ఏ ఆచారం కలవాడు, ఏ జ్ఞానం కలవాడు, దేనిని పరమ ఆశ్రయంగా కలవాడు ప్రకృతికి అతీతమైన, శాశ్వతమైన బ్రహ్మ స్థానాన్ని పొందుతాడు?
12.284.2
मोक्षधर्मेषु निरतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति परमं स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.२ ॥
మోక్షధర్మాలలో నిమగ్నుడై, అల్పాహారం తీసుకుంటూ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు ప్రకృతికి అతీతమైన, శాశ్వతమైన ఆ పరమ స్థానాన్ని పొందుతాడు.
12.284.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
हारीतेन पुरा गीतं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८४.३ ॥
ఈ విషయంలో కూడా పూర్వం హారీతుడు గానం చేసిన ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తారు. యుధిష్ఠిరా, దానిని విను.
12.284.4
स्वगृहादभिनिःसृत्य लाभेऽलाभे समो मुनिः ।
समुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत् ॥ १२.२८४.४ ॥
తన ఇంటి నుండి బయలుదేరి, లాభనష్టాలలో సమభావం కలిగిన ముని, కోరికలు దగ్గరకు వచ్చినా వాటిని ఆశించకుండా పరివ్రాజకుడిగా సంచరించాలి.
12.284.5
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत्परम् ।
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा दूषणं व्याहरेत्क्वचित् ॥ १२.२८४.५ ॥
కళ్ళతో, మనస్సుతో, మాటతో ఇతరులను దూషించకూడదు; ప్రత్యక్షంగా గానీ పరోక్షంగా గానీ ఎప్పుడూ నిందావాక్యం పలకకూడదు.
12.284.6
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायणगतिश्चरेत् ।
नेदं जीवितमासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.२८४.६ ॥
సర్వప్రాణులను హింసించకూడదు; మైత్రి మార్గంలో నడవాలి; ఈ జీవితాన్ని పొంది ఎవరితోనూ వైరం పెంచుకోకూడదు.
12.284.7
अतिवादांस्तितिक्षेत नाभिमन्येत कंचन ।
क्रोध्यमानः प्रियं ब्रूयादाक्रुष्टः कुशलं वदेत् ॥ १२.२८४.७ ॥
కఠిన మాటలను సహించాలి; ఎవరినీ అవమానించినట్లు భావించరాదు. కోపంతో ఉన్నప్పుడూ ప్రియమైన మాటే పలకాలి; దూషించబడినా శుభాన్నే కోరాలి.
12.284.8
प्रदक्षिणं च सव्यं च ग्राममध्ये च नाचरेत् ।
भैक्षचर्यामनापन्नो न गच्छेत्पूर्वकेतनम् ॥ १२.२८४.८ ॥
గ్రామ మధ్యలో కుడివైపుగా గానీ ఎడమవైపుగా గానీ ప్రదక్షిణ చేయరాదు. భిక్షాచర్యలో లేనివాడు పూర్వపు నివాస స్థలానికి వెళ్లరాదు.
12.284.9
अवकीर्णः सुगुप्तश्च न वाचाऽप्यप्रियं चरेत् ।
मृदुः स्यादप्रतीकारो विस्रब्धः स्यादरोषणः ॥ १२.२८४.९ ॥
ఆత్మనిగ్రహంతో, బాగా కాపాడుకుంటూ ఉండాలి; మాటతోనైనా అప్రియంగా ప్రవర్తించరాదు. మృదువుగా, ప్రతీకారం చేయనివాడుగా, విశ్వసనీయుడుగా, కోపం లేనివాడుగా ఉండాలి.
12.284.10
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीते पात्रसंचारे भिक्षां लिप्सेत वै मुनिः ॥ १२.२८४.१० ॥
పొగ తగ్గి, రోకళ్లు దించబడి, నిప్పుకణాలు ఆరి, జనం భోజనం ముగించి, పాత్రల సంచారం గడిచిన తర్వాత మునియే భిక్షను కోరాలి.
12.284.11
प्राणयात्रिकमात्रः स्यान्मात्रालाभेष्वनादृतः ।
अलाभे न विहन्येत लाभश्चैनं न हर्षयेत् ॥ १२.२८४.११ ॥
ప్రాణాన్ని నిలబెట్టేంత మాత్రమే కలిగి ఉండాలి; కొంచెం లభించినా ఉదాసీనంగా ఉండాలి. లభించకపోతే బాధ పడకూడదు; లభిస్తే అది అతన్ని సంతోషపెట్టకూడదు.
12.284.12
लाभं साधारणां नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः ।
अभिपूजितलाभं हि जुगुप्सेतैव तादृशः ॥ १२.२८४.१२ ॥
సాధారణ లాభాన్ని కోరరాదు; గౌరవించబడినప్పుడు కూడా భోజనం చేయరాదు. గౌరవం ద్వారా వచ్చిన లాభాన్ని అలాంటివాడు అసహ్యించుకోవాలి.
12.284.13
न चान्नदोषान्निन्देत न गुणानभिपूजयेत् ।
शय्यासने विविक्ते च नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १२.२८४.१३ ॥
ఆహారంలోని దోషాలను నిందించకూడదు, దాని గుణాలను పొగడకూడదు. పడక, ఆసనం, ఏకాంతం - అన్నిటిలోనూ ఎల్లప్పుడూ దానినే గౌరవించాలి.
12.284.14
शून्यागारं वृक्षमूलमरण्यमथवा गुहाम् ।
अज्ञातचर्यां गत्वाऽन्यां ततोऽन्यत्रैव संविशेत् ॥ १२.२८४.१४ ॥
ఖాళీ ఇల్లు, చెట్టు మొదలు, అరణ్యం లేదా గుహ, లేదా తెలియని జీవనంతో వేరే చోటికి వెళ్ళి, అక్కడి నుండి మరొక చోటనే నివసించాలి.
12.284.15
अनुरोधविरोधाभ्यां समः स्यादचलो ध्रुवः ।
सुकृतं दुष्कृतं चोभे नानुरुध्येत कर्मणि ॥ १२.२८४.१५ ॥
అనురాగం, విరాగం రెండింటిలోనూ సమంగా, చలించకుండా స్థిరంగా ఉండాలి. మంచి పని, చెడ్డ పని రెండింటిలోనూ కర్మకు అంటుకోకూడదు.
12.284.16
नित्यतृप्तः सुसंतृष्टः प्रसन्नवदनेन्द्रियः ।
विभीर्जप्यपरो मौनी वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ १२.२८४.१६ ॥
ఎల్లప్పుడూ తృప్తుడై, బాగా సంతుష్టుడై, ప్రసన్న వదనంతో, ఇంద్రియాలతో, భయం లేనివాడై, జపంలో నిమగ్నుడై, మౌనియై, వైరాగ్యాన్ని ఆశ్రయించినవాడై ఉండాలి.
12.284.17
अभ्यस्तं भौतिकं पश्यन्भूतानामागतिं गतिम् ।
विस्मितः सर्वदर्शी च पक्वापक्वेन वर्तयन्।
आत्मारामः प्रशान्तात्मा लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ॥ १२.२८४.१७ ॥
భౌతిక ప్రపంచాన్ని అభ్యాసంగా చూస్తూ, ప్రాణుల రాకపోకలను గమనిస్తూ, ఆశ్చర్యపడి, సర్వదర్శిగా, పండిన, పండని (ఆహారం)తో జీవిస్తూ, ఆత్మారాముడై, ప్రశాంత మనస్కుడై, తేలికైన ఆహారం తీసుకుంటూ, ఇంద్రియ జయం కలవాడై.
12.284.18
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
हिंसावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्विनयेद्वै तपस्वी ।
निन्दा चास्य हृदयं नोपहन्यात् ॥ १२.२८४.१८ ॥
వాక్కు యొక్క వేగం, మనస్సు యొక్క వేగం, కోపం యొక్క వేగం, హింస యొక్క వేగం, ఉదరం మరియు ఉపస్థ (జననేంద్రియం) యొక్క వేగం — ఈ వేగాలను తపస్వి నిగ్రహించాలి. నింద అతని హృదయాన్ని గాయపరచకూడదు.
12.284.19
मध्यस्थ एव तिष्ठेत प्रशंसानिन्दयोः समः ।
एतत्पवित्रं परमं परिव्राजक आश्रयेत् ॥ १२.२८४.१९ ॥
ప్రశంసలోనూ నిందలోనూ సమంగా, మధ్యస్థంగా ఉండాలి. ఇదే అత్యంత పవిత్రమైనది; పరివ్రాజకుడు దీనినే ఆశ్రయించాలి.
12.284.20
महात्मा सर्वतो दान्तः सर्वत्रैवानपाश्रितः ।
अपूर्वचारकः सौम्यो ह्यनिकेतः समाहितः ॥ १२.२८४.२० ॥
మహాత్ముడు అన్ని విధాలా దాంతుడు; ఎక్కడా ఆధారపడనివాడు. అతడు అపూర్వ మార్గంలో సంచరిస్తాడు; సౌమ్యుడు, గృహరహితుడు, సమాహిత చిత్తుడు.
12.284.21
वानप्रस्थगृहस्थाभ्यां न संसृज्येत कर्हिचित् ।
अज्ञातलिप्सं लिप्सेत न चैनं हर्ष आविशेत् ॥ १२.२८४.२१ ॥
వానప్రస్థుడితో, గృహస్థుడితో ఎప్పుడూ సంబంధం పెట్టుకోకూడదు. తెలియనిదాన్ని కోరాలి; హర్షం అతనిలో ప్రవేశించకూడదు.
12.284.22
विजानतां मोक्ष एष श्रमः स्यादविजानताम् ।
मोक्षयानमिदं कृत्स्नं विदुषां हारितोऽब्रवीत् ॥ १२.२८४.२२ ॥
తెలిసినవారికి ఇదే మోక్షం; తెలియనివారికి ఇది కేవలం శ్రమ. ఈ సంపూర్ణ మోక్షమార్గం విద్వాంసులదే అని హారీతుడు చెప్పాడు.
12.284.23
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्गृहात् ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य तथाऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२८४.२३ ॥
సర్వ ప్రాణులకు అభయాన్నిచ్చి ఇంటినుండి ప్రవ్రజించేవానికి లోకాలు తేజోమయమవుతాయి; అవి అనంతత్వానికి అర్హమవుతాయి.