മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.284.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.१ ॥
ഏത് ശീലമുള്ളവൻ, ഏത് ആചാരമുള്ളവൻ, ഏത് ജ്ഞാനമുള്ളവൻ, ഏതിനെ പരമാശ്രയമായി കരുതുന്നവൻ പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു?
12.284.2
मोक्षधर्मेषु निरतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति परमं स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.२ ॥
മോക്ഷധർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയവനും, ലഘുവായി ആഹരിക്കുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനുമായവൻ പ്രകൃതിക്കപ്പുറമുള്ള, ശാശ്വതമായ ആ പരമസ്ഥാനം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.284.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
हारीतेन पुरा गीतं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८४.३ ॥
ഇക്കാര്യത്തിലും പണ്ട് ഹാരീതൻ പാടിയ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസത്തെ ആളുകൾ ഉദാഹരിക്കുന്നു. യുധിഷ്ഠിരാ, അത് കേൾക്കുക.
12.284.4
स्वगृहादभिनिःसृत्य लाभेऽलाभे समो मुनिः ।
समुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत् ॥ १२.२८४.४ ॥
സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, ലാഭനഷ്ടങ്ങളിൽ സമചിത്തനായ മുനി, കാമങ്ങൾ അടുത്തുവന്നാലും അവയെ ആഗ്രഹിക്കാതെ സന്ന്യാസിയായി സഞ്ചരിക്കണം.
12.284.5
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत्परम् ।
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा दूषणं व्याहरेत्क्वचित् ॥ १२.२८४.५ ॥
കണ്ണുകൊണ്ടോ, മനസ്സുകൊണ്ടോ, വാക്കുകൊണ്ടോ മറ്റൊരാളെ ദുഷിക്കരുത്; നേരിട്ടോ പരോക്ഷമായോ ഒരിക്കലും ദൂഷണവാക്ക് പറയരുത്.
12.284.6
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायणगतिश्चरेत् ।
नेदं जीवितमासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.२८४.६ ॥
സർവ്വ ജീവികളെയും ഹിംസിക്കരുത്; മൈത്രിയുടെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കണം; ഈ ജീവിതം ലഭിച്ചിട്ട് ആരോടും വൈരം പുലർത്തരുത്.
12.284.7
अतिवादांस्तितिक्षेत नाभिमन्येत कंचन ।
क्रोध्यमानः प्रियं ब्रूयादाक्रुष्टः कुशलं वदेत् ॥ १२.२८४.७ ॥
കഠിനവാക്കുകൾ സഹിക്കണം; ആരെയും അപമാനിച്ചതായി കരുതരുത്. കോപിക്കുമ്പോഴും പ്രിയവാക്കു പറയണം; ആക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടാലും ക്ഷേമം ആശംസിക്കണം.
12.284.8
प्रदक्षिणं च सव्यं च ग्राममध्ये च नाचरेत् ।
भैक्षचर्यामनापन्नो न गच्छेत्पूर्वकेतनम् ॥ १२.२८४.८ ॥
ഗ്രാമമധ്യത്തിൽ വലത്തോട്ടോ ഇടത്തോട്ടോ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യരുത്. ഭിക്ഷാചര്യയിലല്ലാത്തവൻ മുൻപ് താമസിച്ച സ്ഥലത്തേക്ക് പോകരുത്.
12.284.9
अवकीर्णः सुगुप्तश्च न वाचाऽप्यप्रियं चरेत् ।
मृदुः स्यादप्रतीकारो विस्रब्धः स्यादरोषणः ॥ १२.२८४.९ ॥
ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും നന്നായി കാക്കപ്പെട്ടവനുമായിരിക്കണം; വാക്കുകൊണ്ടുപോലും അപ്രിയം ചെയ്യരുത്. മൃദുവായവനും പ്രതികാരം ചെയ്യാത്തവനും വിശ്വസ്തനും കോപമില്ലാത്തവനുമായിരിക്കണം.
12.284.10
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीते पात्रसंचारे भिक्षां लिप्सेत वै मुनिः ॥ १२.२८४.१० ॥
പുക ഒഴിഞ്ഞശേഷം, ഉലക്കകൾ വെച്ചശേഷം, കനൽ അണഞ്ഞശേഷം, ആളുകൾ ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞശേഷം, പാത്രങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം കഴിഞ്ഞശേഷമേ മുനി ഭിക്ഷ തേടാവൂ.
12.284.11
प्राणयात्रिकमात्रः स्यान्मात्रालाभेष्वनादृतः ।
अलाभे न विहन्येत लाभश्चैनं न हर्षयेत् ॥ १२.२८४.११ ॥
പ്രാണൻ നിലനിർത്താൻ മാത്രം മതിയായതായിരിക്കണം; ചെറിയ ലാഭത്തിലും നിസ്സംഗനായിരിക്കണം. ലഭിക്കാതെ വന്നാൽ വേദനിക്കരുത്; ലാഭം അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കരുത്.
12.284.12
लाभं साधारणां नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः ।
अभिपूजितलाभं हि जुगुप्सेतैव तादृशः ॥ १२.२८४.१२ ॥
സാധാരണ ലാഭം ആഗ്രഹിക്കരുത്; ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. ആദരവിലൂടെ കിട്ടുന്ന ലാഭത്തെ അങ്ങനെയുള്ളവൻ വെറുക്കണം.
12.284.13
न चान्नदोषान्निन्देत न गुणानभिपूजयेत् ।
शय्यासने विविक्ते च नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १२.२८४.१३ ॥
ഭക്ഷണത്തിലെ ദോഷങ്ങളെ നിന്ദിക്കരുത്, അതിലെ ഗുണങ്ങളെ പുകഴ്ത്തുകയുമരുത്. ശയ്യയിലും ആസനത്തിലും ഏകാന്തത്തിലും എപ്പോഴും അതിനെത്തന്നെ ബഹുമാനിക്കണം.
12.284.14
शून्यागारं वृक्षमूलमरण्यमथवा गुहाम् ।
अज्ञातचर्यां गत्वाऽन्यां ततोऽन्यत्रैव संविशेत् ॥ १२.२८४.१४ ॥
ശൂന്യമായ ഗൃഹം, വൃക്ഷമൂലം, വനം അല്ലെങ്കിൽ ഗുഹ; അറിയപ്പെടാത്ത ജീവിതത്തോടെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോയി, പിന്നെ വേറൊരിടത്തുതന്നെ വസിക്കണം.
12.284.15
अनुरोधविरोधाभ्यां समः स्यादचलो ध्रुवः ।
सुकृतं दुष्कृतं चोभे नानुरुध्येत कर्मणि ॥ १२.२८४.१५ ॥
ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളാൽ സമനായി, ഇളകാതെ ഉറച്ചവനായിരിക്കണം. നല്ല കർമ്മത്തിലും ചീത്ത കർമ്മത്തിലും കർമ്മത്തിൽ പറ്റിനിൽക്കരുത്.
12.284.16
नित्यतृप्तः सुसंतृष्टः प्रसन्नवदनेन्द्रियः ।
विभीर्जप्यपरो मौनी वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ १२.२८४.१६ ॥
എപ്പോഴും തൃപ്തനായി, നന്നായി സംതൃപ്തനായി, പ്രസന്നമായ മുഖവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമുള്ളവനായി, ഭയമില്ലാത്തവനായി, ജപത്തിൽ മുഴുകിയവനായി, മൗനിയായി, വൈരാഗ്യം ആശ്രയിച്ചവനായിരിക്കണം.
12.284.17
अभ्यस्तं भौतिकं पश्यन्भूतानामागतिं गतिम् ।
विस्मितः सर्वदर्शी च पक्वापक्वेन वर्तयन्।
आत्मारामः प्रशान्तात्मा लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ॥ १२.२८४.१७ ॥
ഭൗതിക ലോകത്തെ അഭ്യസ്തമായി കാണുകയും ജീവികളുടെ വരവും പോക്കും കണ്ടും, വിസ്മയിച്ചും, സർവദർശിയായും, പഴുത്തതും പഴുക്കാത്തതും കൊണ്ട് ജീവിച്ചും, ആത്മാരാമനായും, പ്രശാന്തമനസ്കനായും, ലഘുവായ ആഹാരമുള്ളവനായും, ഇന്ദ്രിയജയിയായും.
12.284.18
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
हिंसावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्विनयेद्वै तपस्वी ।
निन्दा चास्य हृदयं नोपहन्यात् ॥ १२.२८४.१८ ॥
വാക്കിന്റെ വേഗവും മനസ്സിന്റെ വേഗവും കോപത്തിന്റെ വേഗവും ഹിംസയുടെ വേഗവും വയറിന്റെയും ഉപസ്ഥത്തിന്റെയും വേഗവും — ഈ വേഗങ്ങളെ തപസ്വി തീർച്ചയായും അടക്കണം. നിന്ദ അവന്റെ ഹൃദയത്തെ മുറിവേൽപ്പിക്കരുത്.
12.284.19
मध्यस्थ एव तिष्ठेत प्रशंसानिन्दयोः समः ।
एतत्पवित्रं परमं परिव्राजक आश्रयेत् ॥ १२.२८४.१९ ॥
പുകഴ്ചയിലും നിന്ദയിലും തുല്യനായി, മധ്യസ്ഥനായി നിൽക്കണം. ഇതാണ് പരമമായ പവിത്രത; പരിവ്രാജകൻ ഇതിനെ ആശ്രയിക്കണം.
12.284.20
महात्मा सर्वतो दान्तः सर्वत्रैवानपाश्रितः ।
अपूर्वचारकः सौम्यो ह्यनिकेतः समाहितः ॥ १२.२८४.२० ॥
മഹാത്മാവ് എല്ലാ വിധത്തിലും ദാന്തനാണ്; എവിടെയും ആശ്രയമില്ലാത്തവനാണ്. അവൻ അപൂർവമായ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; സൗമ്യനും ഗൃഹരഹിതനും സമാഹിത ചിത്തനുമാണ്.
12.284.21
वानप्रस्थगृहस्थाभ्यां न संसृज्येत कर्हिचित् ।
अज्ञातलिप्सं लिप्सेत न चैनं हर्ष आविशेत् ॥ १२.२८४.२१ ॥
വാനപ്രസ്ഥനോടോ ഗൃഹസ്ഥനോടോ ഒരിക്കലും ബന്ധപ്പെടരുത്. അജ്ഞാതമായതിനെ മാത്രം ആഗ്രഹിക്കണം; സന്തോഷം അവനിൽ പ്രവേശിക്കരുത്.
12.284.22
विजानतां मोक्ष एष श्रमः स्यादविजानताम् ।
मोक्षयानमिदं कृत्स्नं विदुषां हारितोऽब्रवीत् ॥ १२.२८४.२२ ॥
അറിയുന്നവർക്ക് ഇതാണ് മോക്ഷം; അറിയാത്തവർക്ക് ഇത് വെറും പ്രയാസം. ഈ സമ്പൂർണ മോക്ഷമാർഗം വിദ്വാന്മാരുടേതാണെന്ന് ഹാരീതൻ പറഞ്ഞു.
12.284.23
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्गृहात् ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य तथाऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२८४.२३ ॥
സർവ ഭൂതങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകി വീടുവിട്ട് പ്രവ്രജിക്കുന്നവന്റെ ലോകങ്ങൾ തേജോമയമാകുന്നു; അവ അനന്തതയ്ക്ക് യോഗ്യമാകുന്നു.