มหาภารตะ · อัธยายะ 12.284
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.284.1
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणः ।
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.१ ॥
ผู้มีความประพฤติเช่นไร มีการปฏิบัติเช่นไร มีความรู้เช่นไร และมีสิ่งใดเป็นที่พึ่งสูงสุด จึงจะบรรลุถึงสถานพรหมันอันสูงสุด ซึ่งเหนือกว่าปกฤติและเป็นนิรันดร์ได้
12.284.2
मोक्षधर्मेषु निरतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ।
प्राप्नोति परमं स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम् ॥ १२.२८४.२ ॥
ผู้ที่มุ่งมั่นในคำสอนว่าด้วยโมกษะ กินอาหารน้อย และควบคุมอินทรีย์ได้ ย่อมบรรลุสถานอันสูงสุดนั้น ซึ่งเหนือกว่าปกฤติและเป็นนิรันดร์
12.284.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
हारीतेन पुरा गीतं तं निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.२८४.३ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังยกนิทานโบราณขึ้นกล่าวอ้าง ซึ่งหาริตะเคยขับขานไว้ในกาลก่อน จงฟังเรื่องนั้นเถิด ยุธิษฐิระ
12.284.4
स्वगृहादभिनिःसृत्य लाभेऽलाभे समो मुनिः ।
समुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत् ॥ १२.२८४.४ ॥
ฤๅษีผู้ออกจากเรือนของตน มีจิตสม่ำเสมอทั้งในการได้และการเสีย พึงเที่ยวไปในฐานะผู้สละโลก ไม่ผูกพันแม้กามที่เข้ามาใกล้
12.284.5
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेत्परम् ।
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा दूषणं व्याहरेत्क्वचित् ॥ १२.२८४.५ ॥
ไม่พึงทำให้ผู้อื่นมัวหมองด้วยตา ด้วยใจ หรือด้วยวาจา และไม่พึงเอ่ยคำตำหนิไม่ว่าต่อหน้าหรือลับหลังผู้ใดเลย
12.284.6
न हिंस्यात्सर्वभूतानि मैत्रायणगतिश्चरेत् ।
नेदं जीवितमासाद्य वैरं कुर्वीत केनचित् ॥ १२.२८४.६ ॥
ไม่พึงเบียดเบียนสรรพสัตว์ พึงดำเนินตามทางแห่งมิตรภาพ และเมื่อได้ชีวิตนี้แล้ว ไม่พึงก่อเวรกับผู้ใด
12.284.7
अतिवादांस्तितिक्षेत नाभिमन्येत कंचन ।
क्रोध्यमानः प्रियं ब्रूयादाक्रुष्टः कुशलं वदेत् ॥ १२.२८४.७ ॥
พึงอดทนต่อคำหยาบ และไม่ถือโทษผู้ใด แม้โกรธก็พึงกล่าวแต่คำที่น่ารัก แม้ถูกด่าก็พึงอวยพรให้ดี
12.284.8
प्रदक्षिणं च सव्यं च ग्राममध्ये च नाचरेत् ।
भैक्षचर्यामनापन्नो न गच्छेत्पूर्वकेतनम् ॥ १२.२८४.८ ॥
ไม่พึงเดินเวียนขวาหรือเวียนซ้ายกลางหมู่บ้าน และเมื่อยังมิได้อยู่ในวิถีการขอทาน ก็ไม่พึงไปยังที่อยู่เดิมของตน
12.284.9
अवकीर्णः सुगुप्तश्च न वाचाऽप्यप्रियं चरेत् ।
मृदुः स्यादप्रतीकारो विस्रब्धः स्यादरोषणः ॥ १२.२८४.९ ॥
ผู้สำรวมตนและคุ้มครองตนดีแล้ว แม้ด้วยวาจาก็ไม่พึงพูดสิ่งที่ไม่น่ารัก พึงเป็นผู้อ่อนโยน ไม่ตอบโต้ เป็นผู้ไว้วางใจได้ และปราศจากความโกรธ
12.284.10
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीते पात्रसंचारे भिक्षां लिप्सेत वै मुनिः ॥ १२.२८४.१० ॥
ฤๅษีพึงขอทานเมื่อควันจางแล้ว ครกและสากวางลงแล้ว ถ่านไฟดับแล้ว ผู้คนรับประทานอาหารเสร็จแล้ว และการเดินไปมาของภาชนะผ่านไปแล้วเท่านั้น
12.284.11
प्राणयात्रिकमात्रः स्यान्मात्रालाभेष्वनादृतः ।
अलाभे न विहन्येत लाभश्चैनं न हर्षयेत् ॥ १२.२८४.११ ॥
พึงมีเพียงเท่าที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต และไม่เอาใจใส่แม้ในสิ่งที่ได้มาเพียงเล็กน้อย เมื่อไม่ได้อะไรก็ไม่พึงเสียใจ และเมื่อได้มาก็ไม่พึงให้ยินดีจนเกินไป
12.284.12
लाभं साधारणां नेच्छेन्न भुञ्जीताभिपूजितः ।
अभिपूजितलाभं हि जुगुप्सेतैव तादृशः ॥ १२.२८४.१२ ॥
ไม่พึงปรารถนาลาภทั่วไป และไม่พึงฉันเมื่อถูกยกย่องบูชา ผู้เช่นนั้นพึงรังเกียจลาภที่ได้มาด้วยการยกย่องบูชา
12.284.13
न चान्नदोषान्निन्देत न गुणानभिपूजयेत् ।
शय्यासने विविक्ते च नित्यमेवाभिपूजयेत् ॥ १२.२८४.१३ ॥
ไม่พึงติโทษของอาหาร และไม่พึงสรรเสริญคุณของมัน พึงให้เกียรติอาหารนั้นเสมอ ทั้งบนที่นอน บนที่นั่ง และในที่สงัด
12.284.14
शून्यागारं वृक्षमूलमरण्यमथवा गुहाम् ।
अज्ञातचर्यां गत्वाऽन्यां ततोऽन्यत्रैव संविशेत् ॥ १२.२८४.१४ ॥
เรือนว่าง โคนต้นไม้ ป่า หรือถ้ำ เมื่อไปยังที่อื่นและดำเนินชีวิตแบบที่ไม่มีใครรู้จักแล้ว ก็พึงพักอาศัยในอีกที่หนึ่งต่อไป
12.284.15
अनुरोधविरोधाभ्यां समः स्यादचलो ध्रुवः ।
सुकृतं दुष्कृतं चोभे नानुरुध्येत कर्मणि ॥ १२.२८४.१५ ॥
พึงมีจิตสม่ำเสมอต่อทั้งความชอบและความชัง ไม่หวั่นไหว มั่นคง และไม่ยึดติดกับการกระทำ ไม่ว่าจะเป็นกรรมดีหรือกรรมชั่ว
12.284.16
नित्यतृप्तः सुसंतृष्टः प्रसन्नवदनेन्द्रियः ।
विभीर्जप्यपरो मौनी वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ १२.२८४.१६ ॥
พึงพอใจอยู่เสมอและยินดีอย่างยิ่ง มีใบหน้าผ่องใสและอินทรีย์สงบ ไม่หวาดกลัว ตั้งใจสวดภาวนา เป็นผู้นิ่ง และพึ่งพาความปลอดจากราคะ
12.284.17
अभ्यस्तं भौतिकं पश्यन्भूतानामागतिं गतिम् ।
विस्मितः सर्वदर्शी च पक्वापक्वेन वर्तयन्।
आत्मारामः प्रशान्तात्मा लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ॥ १२.२८४.१७ ॥
พึงมองโลกวัตถุว่าเป็นสิ่งที่ได้ฝึกฝนมาแล้ว มองเห็นการมาและไปของสรรพสัตว์ ทั้งอัศจรรย์ใจและเห็นทุกสิ่ง ดำรงชีวิตด้วยอาหารทั้งสุกและดิบ ยินดีในอาตมัน มีจิตสงบ กินน้อย และควบคุมอินทรีย์ได้
12.284.18
वाचो वेगं मनसः क्रोधवेगं ।
हिंसावेगमुदरोपस्थवेगम्।
एतान्वेगान्विनयेद्वै तपस्वी ।
निन्दा चास्य हृदयं नोपहन्यात् ॥ १२.२८४.१८ ॥
แรงกระตุ้นของวาจา แรงกระตุ้นของใจ แรงกระตุ้นของความโกรธ แรงกระตุ้นของความรุนแรง และแรงกระตุ้นของท้องและอวัยวะเพศ ผู้บำเพ็ญตบะพึงข่มแรงกระตุ้นเหล่านี้ให้ได้ และการนินทาไม่พึงทำลายหัวใจของเขา
12.284.19
मध्यस्थ एव तिष्ठेत प्रशंसानिन्दयोः समः ।
एतत्पवित्रं परमं परिव्राजक आश्रयेत् ॥ १२.२८४.१९ ॥
พึงวางตนเป็นกลาง มีใจเสมอทั้งในคำสรรเสริญและคำนินทา นี่คือความบริสุทธิ์อันสูงสุด ผู้ออกบวชพึงพึ่งพาสิ่งนี้
12.284.20
महात्मा सर्वतो दान्तः सर्वत्रैवानपाश्रितः ।
अपूर्वचारकः सौम्यो ह्यनिकेतः समाहितः ॥ १२.२८४.२० ॥
มหาตมะเป็นผู้ข่มตนได้ในทุกด้าน ไม่พึ่งพิงสิ่งใดในที่ใดเลย ท่องเที่ยวในลักษณะที่ไม่เคยมีมาก่อน อ่อนโยน ไม่มีเรือน และมีใจตั้งมั่น
12.284.21
वानप्रस्थगृहस्थाभ्यां न संसृज्येत कर्हिचित् ।
अज्ञातलिप्सं लिप्सेत न चैनं हर्ष आविशेत् ॥ १२.२८४.२१ ॥
ไม่พึงคบหาผู้อยู่ป่าหรือผู้ครองเรือนเลย พึงปรารถนาสิ่งที่ยังไม่รู้จัก และความยินดีอย่าได้เข้าครอบงำเขา
12.284.22
विजानतां मोक्ष एष श्रमः स्यादविजानताम् ।
मोक्षयानमिदं कृत्स्नं विदुषां हारितोऽब्रवीत् ॥ १२.२८४.२२ ॥
สำหรับผู้รู้ นี่คือโมกษะ ส่วนสำหรับผู้ไม่รู้ นี่เป็นเพียงความเหน็ดเหนื่อย ยานพาหนะแห่งโมกษะทั้งหมดนี้เป็นของผู้มีปัญญา ฤๅษีหารีตะกล่าวไว้
12.284.23
अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यः प्रव्रजेद्गृहात् ।
लोकास्तेजोमयास्तस्य तथाऽनन्त्याय कल्पते ॥ १२.२८४.२३ ॥
ผู้ใดให้ความปลอดภัยแก่สรรพสัตว์ทั้งปวงแล้วออกบวชจากเรือน โลกของเขาย่อมเรืองรอง และเขาย่อมสมควรแก่ความไม่มีที่สิ้นสุด