Mahābhārata · Adhyāya 12.285
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.285.1
धन्याधन्या इति जनाः सर्वेऽस्मान्प्रवदन्त्युत ।
न दुःखिततरः कश्चित्पुमानस्माभिरस्ति ह ॥ १२.२८५.१ ॥
Todos nos llaman «afortunados, afortunados», y sin embargo no hay hombre más afligido que nosotros.
12.285.2
लोकसंभावितैर्दुःखं यत्प्राप्तं कुरुसत्तम ।
प्राप्य जातिं मनुष्येषु देवैरपि पितामह ॥ १२.२८५.२ ॥
¡Oh, mejor de los Kurus! El dolor que se padece incluso por lo que el mundo estima, oh abuelo, al haber alcanzado el nacimiento entre los hombres, viene incluso de los dioses.
12.285.3
कदा वयं करिष्यामः संन्यासं दुःखभेषजम् ।
दुःखमेतच्छरीराणां धारणं कुरुसत्तम ॥ १२.२८५.३ ॥
¿Cuándo adoptaremos el renunciamiento, remedio del dolor? Oh mejor de los Kuru, este cargar con los cuerpos es en sí mismo dolor.
12.285.4
विमुक्ताः सप्तदशभिर्हेतुभूतैश्च पञ्चभिः ।
इन्द्रियार्थैर्गुणैश्चैव अष्टाभिश्च पितामह ॥ १२.२८५.४ ॥
Oh abuelo, los liberados de los diecisiete, de los cinco elementos causales, de los objetos de los sentidos, de las cualidades y de los ocho.
12.285.5
न गच्छन्ति पुनर्भावं मुनयः संशितव्रताः ।
कदा वयं गमिष्यामो राज्यं हित्वा परंतप ॥ १२.२८५.५ ॥
Los sabios firmes en sus votos no vuelven a renacer. Oh abrasador de enemigos, ¿cuándo partiremos, dejando atrás el reino?
12.285.6
नास्त्यनन्तं महाराज सर्वं सङ्ख्यानगोचरम् ।
पुनर्भावोपि संख्यातो नास्ति किंचिदिहाचलम् ॥ १२.२८५.६ ॥
No hay nada infinito, gran rey; todo cae dentro del alcance de la enumeración. Incluso el renacer ha sido contado; aquí nada es inmóvil.
12.285.7
न चापि गम्यते राजन्नैष दोषः प्रसङ्गतः ।
उद्योगादेव धर्मज्ञाः कालेनैव गमिष्यथ ॥ १२.२८५.७ ॥
Y no, oh rey, este es un defecto que surge en el curso del discurso. Oh conocedores del dharma, solo mediante el esfuerzo, y a su debido tiempo, lo alcanzaréis.
12.285.8
नेशेऽयं सततं देही नृपते पुण्यपापयोः ।
तत एव समुत्थेन तमसा रुध्यतेऽपि च ॥ १२.२८५.८ ॥
Este ser encarnado, oh rey, no tiene control constante sobre el mérito y el demérito. Y de esa misma oscuridad que surge, también es obstruido.
12.285.9
यथाञ्जनमयो वायुः पुनर्मानःशिलं रजः ।
अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रञ्जयन्दिशः ॥ १२.२८५.९ ॥
Como el viento lleno de collirio, o el polvo de arsénico rojo, que al penetrar toma su color y se ve, tiñendo las direcciones.
12.285.10
तथा कर्मफलैर्देही रञ्जितस्तमसा वृतः ।
विवर्णो वर्णमाश्रित्य देहेषु परिवर्तते ॥ १२.२८५.१० ॥
Así también el ser encarnado, teñido por los frutos de sus acciones y envuelto en oscuridad, aunque sin color, toma un color y gira por los cuerpos.
12.285.11
ज्ञानेन हि यदा जन्तुरज्ञानप्रभवं तमः ।
व्यपोहति तदा ब्रह्म प्रकाशेत सनातनम् ॥ १२.२८५.११ ॥
Cuando el ser vivo, por el conocimiento, disipa la oscuridad nacida de la ignorancia, entonces el Brahman eterno resplandece.
12.285.12
अयत्नसाध्यं मुनयो वदन्ति ।
चे चापि मुक्तास्तदुपासितव्याः।
त्वया च लोकेन च सामरेण ।
तस्मान्न शाम्यन्ति महर्षिसङ्घाः ॥ १२.२८५.१२ ॥
Los sabios dicen que se alcanza sin esfuerzo. Incluso los liberados deben venerarlo, tú y el mundo, junto con los inmortales. Por eso las asambleas de grandes sabios no se calman.
12.285.13
अस्मिन्नर्थे पुरा गीतं शृणुष्वैकमना नृप ।
यथा दैत्येन वृत्रेण भ्रष्टैश्वर्येण चेष्टितम् ॥ १२.२८५.१३ ॥
Oh rey, escucha con mente única un canto de antaño sobre este asunto: cómo se comportó el daitya Vṛtra cuando fue despojado de su soberanía.
12.285.14
निर्जितेनासहायेन हृतराज्येन भारत ।
अशोचता शत्रुमध्ये बुद्धिमास्थाय केवलाम् ॥ १२.२८५.१४ ॥
Oh descendiente de Bharata, derrotado, sin aliados y despojado de su reino, no se lamentó, sino que en medio de sus enemigos se refugió únicamente en una sola inteligencia.
12.285.15
भ्रष्टैश्वर्यं पुरा वृत्रमुशना वाक्यमब्रवीत् ।
कच्चित्पराजितस्याद्य न व्यथा तेऽस्ति दानव ॥ १२.२८५.१५ ॥
Hace tiempo Uśanas (Śukra) dijo estas palabras a Vṛtra, despojado de su soberanía: "Oh dānava, ¿acaso no te aflige ahora, aunque hayas sido derrotado?"
12.285.16
सत्येन तपसा चैव विदित्वा संक्षयं ह्यहम् ।
न शोचामि न हृष्यामि भूतानामागतिं गतिम् ॥ १२.२८५.१६ ॥
Por la verdad y la austeridad he conocido la destrucción; por eso no me aflijo ni me alegro por la llegada y partida de los seres.
12.285.17
कालसंचोदिता जीवा मज्जन्ति नरकेऽवशाः ।
परिहृष्टानि सर्वाणि दिव्यान्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.२८५.१७ ॥
Los seres impulsados por el tiempo se hunden impotentes en el infierno; y los sabios dicen que incluso todas las cosas divinas se desgastan.
12.285.18
क्षपयित्वा तु तं कालं गणितं कालचोदिताः ।
सावशेषेण कालेन संधावन्ति पुनःपुनः ॥ १२.२८५.१८ ॥
Tras agotar aquel tiempo contado, impulsados por el tiempo, corren una y otra vez con el tiempo que resta.
12.285.19
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
निर्गच्छन्त्यवशा जीवाः कालबन्धनबन्धनाः ॥ १२.२८५.१९ ॥
Tras pasar por miles de vientres animales e incluso por el infierno, los seres vivos impotentes salen de nuevo, atados por las ataduras del tiempo (kāla-bandhana).
12.285.20
एवं संसरमाणानि ह्यहं भूतानि दृष्टवान् ।
यथा कर्म तथा लाभ इति शास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२८५.२० ॥
Así he visto a los seres vagar en el saṃsāra: tal como es la acción (karma), así es el fruto — esta es la enseñanza de las escrituras.
12.285.21
तिर्यग्गच्छन्ति नरकं मानुष्यं दैवमेव च ।
सुखदुःखे प्रिये द्वेष्ये चरित्वा पूर्वमेव च ॥ १२.२८५.२१ ॥
Van a nacimientos animales, al infierno, al nacimiento humano y al divino; habiendo experimentado antes placer y dolor, lo querido y lo odiado, por acciones pasadas, así continúan.
12.285.22
कृतान्तविधिसंयुक्तः सर्वो लोकः प्रपद्यते ।
गतं गच्छन्ति चाध्वानं सर्वभूतानि सर्वदा ॥ १२.२८५.२२ ॥
Todo el mundo, sujeto al decreto de la Muerte (Kṛtānta), avanza; todos los seres siempre recorren el camino que ya recorrieron los que partieron.
12.285.23
कालसङ्ख्यानसङ्ख्येयं सृष्टिस्थितिपरायणम् ।
तं भाषमाणं भगवानुशना प्रत्यभाषत।
इमान्दुष्टप्रलापांस्त्वं तात कस्मात्प्रभाषते ॥ १२.२८५.२३ ॥
A él, que hablaba de lo que se cuenta por el cómputo del tiempo y se ocupa de la creación y la conservación, el venerable Uśanas respondió: «Querido hijo, ¿por qué pronuncias estos perversos desvaríos?»
12.285.24
प्रत्यक्षमेतद्भवतस्तथाऽन्येषां मनीषिणाम् ।
मया यज्जयलुब्धेन पुरा तप्तं महत्तपः ॥ १२.२८५.२४ ॥
Esto es evidente para usted y para otros sabios: yo, ávido de victoria, practiqué antes una gran austeridad.
12.285.25
गन्धानादाय भूतानां रसांश्च विविधानपि ।
अवर्धं त्रीन्समाक्रम्य लोकान्वै स्वेन तेजसा ॥ १२.२८५.२५ ॥
Tomando los aromas de los seres y sus diversos sabores, y dominando los tres mundos con mi propio esplendor, me volví sin límites.
12.285.26
ज्वालामालापरिक्षिप्तो वैहायसगतिस्तथा ।
अजेयः सर्वभूतानामासं नित्यमपेतभीः ॥ १२.२८५.२६ ॥
Rodeado por una guirnalda de llamas y moviéndome por el cielo, era invencible para todos los seres, siempre libre de temor.
12.285.27
ऐश्वर्यं तपसा प्राप्तं भ्रष्टं तच्च स्वकर्मभिः ।
धृतिमास्थाय भगवन्न शोचामि ततस्त्वहम् ॥ १२.२८५.२७ ॥
El dominio conquistado por la ascesis se ha perdido por mis propios actos; oh venerable, habiendo adoptado la firmeza, no me lamento.
12.285.28
युयुत्सता महेन्द्रेण पुरा सार्धं महात्मना ।
ततो मे भगवान्दृष्टो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.२८५.२८ ॥
Antes, cuando deseaba combatir con el magnánimo Mahendra, entonces el venerable Hari Nārāyaṇa, el señor, se me apareció.
12.285.29
वैकुण्ठः पुरुषोऽनन्तः शुक्लो विष्णुः सनातनः ।
मुञ्जकेशो हरिश्मश्रुः सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२८५.२९ ॥
Vaikuṇṭha, el Varón, el infinito, el blanco, Viṣṇu, el eterno, de cabellos como hierba muñja, de barba leonada, el abuelo de todos los seres.
12.285.30
नूनं तु तस्य तपसः सावशेषं ममास्ति वै ।
यदहं प्रष्टुमिच्छामि भवन्तं कर्मणः फलम् ॥ १२.२८५.३० ॥
Ciertamente aún me queda algo de aquella ascesis, y por ello deseo preguntarte por el fruto de la acción.
12.285.31
ऐश्वर्यं वै महद्ब्रह्मन्वर्णे कस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
निवर्तते चापि पुनः कथमैश्वर्यमुत्तमम् ॥ १२.२८५.३१ ॥
Oh brahmán, ¿en qué varṇa reposa esta gran soberanía? ¿Y cómo vuelve a retirarse aquella soberanía suprema?
12.285.32
भवन्ति कस्माद्भूतानि प्रवर्तन्ते यथा पुनः ।
किं वा फलं परं प्राप्य जीवस्तिष्ठति शाश्वतः ॥ १२.२८५.३२ ॥
¿De qué surgen los seres y cómo vuelven a desplegarse? ¿O bien, habiendo alcanzado el fruto supremo, cómo permanece eterno el jīva?
12.285.33
केन वा कर्मणा शक्यमथ ज्ञानेन केन वा ।
ब्रह्मर्षे तत्फलं प्राप्तुं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२८५.३३ ॥
¿Por qué acción, o por qué conocimiento, es posible alcanzar ese fruto? Oh sabio entre los brahmanes, deberías explicármelo.
12.285.34
इतीदमुक्तः स मुनिस्तदानीं ।
प्रत्याह यत्तच्छृणु राजसिंह।
मयोच्यमानं पुरुषर्षभ त्व ।
मनन्यचित्तः सह सोदरीयैः ॥ १२.२८५.३४ ॥
Así interpelado, aquel sabio entonces respondió. Escucha lo que digo, oh león entre los reyes. Oh toro entre los hombres, escucha con mente indivisa, junto con tus hermanos.