ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.285
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.285.1
धन्याधन्या इति जनाः सर्वेऽस्मान्प्रवदन्त्युत ।
न दुःखिततरः कश्चित्पुमानस्माभिरस्ति ह ॥ १२.२८५.१ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ 'ਧੰਨ, ਧੰਨ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਾਡ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.285.2
लोकसंभावितैर्दुःखं यत्प्राप्तं कुरुसत्तम ।
प्राप्य जातिं मनुष्येषु देवैरपि पितामह ॥ १२.२८५.२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
12.285.3
कदा वयं करिष्यामः संन्यासं दुःखभेषजम् ।
दुःखमेतच्छरीराणां धारणं कुरुसत्तम ॥ १२.२८५.३ ॥
ਦੁੱਖ ਦੀ ਦਵਾਈ ਸੰਨਿਆਸ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਧਾਰਾਂਗੇ? ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੈ।
12.285.4
विमुक्ताः सप्तदशभिर्हेतुभूतैश्च पञ्चभिः ।
इन्द्रियार्थैर्गुणैश्चैव अष्टाभिश्च पितामह ॥ १२.२८५.४ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਾਰਣ-ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਅੱਠਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।
12.285.5
न गच्छन्ति पुनर्भावं मुनयः संशितव्रताः ।
कदा वयं गमिष्यामो राज्यं हित्वा परंतप ॥ १२.२८५.५ ॥
ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਮੁਨੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਜਾਵਾਂਗੇ?
12.285.6
नास्त्यनन्तं महाराज सर्वं सङ्ख्यानगोचरम् ।
पुनर्भावोपि संख्यातो नास्ति किंचिदिहाचलम् ॥ १२.२८५.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੰਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਅਚਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.285.7
न चापि गम्यते राजन्नैष दोषः प्रसङ्गतः ।
उद्योगादेव धर्मज्ञाः कालेनैव गमिष्यथ ॥ १२.२८५.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੋ, ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੋਗੇ।
12.285.8
नेशेऽयं सततं देही नृपते पुण्यपापयोः ।
तत एव समुत्थेन तमसा रुध्यतेऽपि च ॥ १२.२८५.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੇਹਧਾਰੀ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਉਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਰੋਕਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.285.9
यथाञ्जनमयो वायुः पुनर्मानःशिलं रजः ।
अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रञ्जयन्दिशः ॥ १२.२८५.९ ॥
ਅੰਜਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹਵਾ, ਜਾਂ ਮਾਨਃਸ਼ਿਲਾ ਦੀ ਧੂੜ, ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਉਸੇ ਰੰਗ ਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਦੀ ਹੈ।
12.285.10
तथा कर्मफलैर्देही रञ्जितस्तमसा वृतः ।
विवर्णो वर्णमाश्रित्य देहेषु परिवर्तते ॥ १२.२८५.१० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮਫਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੇਹਧਾਰੀ, ਰੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਕੋਈ ਰੰਗ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
12.285.11
ज्ञानेन हि यदा जन्तुरज्ञानप्रभवं तमः ।
व्यपोहति तदा ब्रह्म प्रकाशेत सनातनम् ॥ १२.२८५.११ ॥
ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.285.12
अयत्नसाध्यं मुनयो वदन्ति ।
चे चापि मुक्तास्तदुपासितव्याः।
त्वया च लोकेन च सामरेण ।
तस्मान्न शाम्यन्ति महर्षिसङ्घाः ॥ १२.२८५.१२ ॥
ਮੁਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਯਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੁਕਤ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ, ਲੋਕ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਹਿਤ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
12.285.13
अस्मिन्नर्थे पुरा गीतं शृणुष्वैकमना नृप ।
यथा दैत्येन वृत्रेण भ्रष्टैश्वर्येण चेष्टितम् ॥ १२.२८५.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਕਥਾ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ — ਐਸ਼ਵਰਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਦੈਂਤ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ।
12.285.14
निर्जितेनासहायेन हृतराज्येन भारत ।
अशोचता शत्रुमध्ये बुद्धिमास्थाय केवलाम् ॥ १२.२८५.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਰਾਜ ਗੁਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
12.285.15
भ्रष्टैश्वर्यं पुरा वृत्रमुशना वाक्यमब्रवीत् ।
कच्चित्पराजितस्याद्य न व्यथा तेऽस्ति दानव ॥ १२.२८५.१५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਐਸ਼ਵਰਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — "ਹੇ ਦਾਨਵ, ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਕੋਈ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕੀ?"
12.285.16
सत्येन तपसा चैव विदित्वा संक्षयं ह्यहम् ।
न शोचामि न हृष्यामि भूतानामागतिं गतिम् ॥ १२.२८५.१६ ॥
ਸੱਚ ਅਤੇ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.285.17
कालसंचोदिता जीवा मज्जन्ति नरकेऽवशाः ।
परिहृष्टानि सर्वाणि दिव्यान्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.२८५.१७ ॥
ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜੀਵ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਵ੍ਯ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.285.18
क्षपयित्वा तु तं कालं गणितं कालचोदिताः ।
सावशेषेण कालेन संधावन्ति पुनःपुनः ॥ १२.२८५.१८ ॥
ਗਿਣੇ ਹੋਏ ਉਸ ਕਾਲ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਕਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
12.285.19
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
निर्गच्छन्त्यवशा जीवाः कालबन्धनबन्धनाः ॥ १२.२८५.१९ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਿਰਯਗ ਜੂਨਾਂ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਲਾਚਾਰ ਜੀਵ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।
12.285.20
एवं संसरमाणानि ह्यहं भूतानि दृष्टवान् ।
यथा कर्म तथा लाभ इति शास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२८५.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਜੈਸਾ ਕਰਮ, ਤੈਸਾ ਫਲ — ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
12.285.21
तिर्यग्गच्छन्ति नरकं मानुष्यं दैवमेव च ।
सुखदुःखे प्रिये द्वेष्ये चरित्वा पूर्वमेव च ॥ १२.२८५.२१ ॥
ਉਹ ਤਿਰਯਗ ਜੂਨ, ਨਰਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਦੇਵ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ-ਅਣਪਿਆਰੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.285.22
कृतान्तविधिसंयुक्तः सर्वो लोकः प्रपद्यते ।
गतं गच्छन्ति चाध्वानं सर्वभूतानि सर्वदा ॥ १२.२८५.२२ ॥
ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮੌਤ) ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਹੀ ਤੁਰਦੇ ਹਨ।
12.285.23
कालसङ्ख्यानसङ्ख्येयं सृष्टिस्थितिपरायणम् ।
तं भाषमाणं भगवानुशना प्रत्यभाषत।
इमान्दुष्टप्रलापांस्त्वं तात कस्मात्प्रभाषते ॥ १२.२८५.२३ ॥
ਕਾਲ ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਯੋਗ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਮੰਦੇ ਬੋਲ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ?"
12.285.24
प्रत्यक्षमेतद्भवतस्तथाऽन्येषां मनीषिणाम् ।
मया यज्जयलुब्धेन पुरा तप्तं महत्तपः ॥ १२.२८५.२४ ॥
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
12.285.25
गन्धानादाय भूतानां रसांश्च विविधानपि ।
अवर्धं त्रीन्समाक्रम्य लोकान्वै स्वेन तेजसा ॥ १२.२८५.२५ ॥
ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ।
12.285.26
ज्वालामालापरिक्षिप्तो वैहायसगतिस्तथा ।
अजेयः सर्वभूतानामासं नित्यमपेतभीः ॥ १२.२८५.२६ ॥
ਲਾਟਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਯ, ਸਦਾ ਨਿਡਰ ਮੈਂ ਸੀ।
12.285.27
ऐश्वर्यं तपसा प्राप्तं भ्रष्टं तच्च स्वकर्मभिः ।
धृतिमास्थाय भगवन्न शोचामि ततस्त्वहम् ॥ १२.२८५.२७ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਐਸ਼ਵਰਜ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.285.28
युयुत्सता महेन्द्रेण पुरा सार्धं महात्मना ।
ततो मे भगवान्दृष्टो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.२८५.२८ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਂਦਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
12.285.29
वैकुण्ठः पुरुषोऽनन्तः शुक्लो विष्णुः सनातनः ।
मुञ्जकेशो हरिश्मश्रुः सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२८५.२९ ॥
ਵੈਕੁੰਠ, ਪੁਰਖ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੁਕਲ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸਨਾਤਨ, ਮੁੰਜ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ, ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ।
12.285.30
नूनं तु तस्य तपसः सावशेषं ममास्ति वै ।
यदहं प्रष्टुमिच्छामि भवन्तं कर्मणः फलम् ॥ १२.२८५.३० ॥
ਯਕੀਨਨ ਉਸ ਤਪ ਦਾ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਬਚਿਆ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਤੁਹਾਥੋਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.285.31
ऐश्वर्यं वै महद्ब्रह्मन्वर्णे कस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
निवर्तते चापि पुनः कथमैश्वर्यमुत्तमम् ॥ १२.२८५.३१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਐਸ਼ਵਰਜ ਕਿਸ ਵਰਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਐਸ਼ਵਰਜ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
12.285.32
भवन्ति कस्माद्भूतानि प्रवर्तन्ते यथा पुनः ।
किं वा फलं परं प्राप्य जीवस्तिष्ठति शाश्वतः ॥ १२.२८५.३२ ॥
ਜੀਵ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵਰਤਦੇ ਹਨ? ਜਾਂ ਪਰਮ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਤਮਾ ਸਦੀਵੀ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
12.285.33
केन वा कर्मणा शक्यमथ ज्ञानेन केन वा ।
ब्रह्मर्षे तत्फलं प्राप्तुं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२८५.३३ ॥
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
12.285.34
इतीदमुक्तः स मुनिस्तदानीं ।
प्रत्याह यत्तच्छृणु राजसिंह।
मयोच्यमानं पुरुषर्षभ त्व ।
मनन्यचित्तः सह सोदरीयैः ॥ १२.२८५.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਤਦ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਸਿੰਘ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।