มหาภารตะ · อัธยายะ 12.285
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.285.1
धन्याधन्या इति जनाः सर्वेऽस्मान्प्रवदन्त्युत ।
न दुःखिततरः कश्चित्पुमानस्माभिरस्ति ह ॥ १२.२८५.१ ॥
คนทั้งหลายกล่าวกับพวกเราว่า "ท่านทั้งหลายโชคดี โชคดี" แต่ไม่มีบุรุษใดที่ทุกข์ยิ่งกว่าพวกเราเลย
12.285.2
लोकसंभावितैर्दुःखं यत्प्राप्तं कुरुसत्तम ।
प्राप्य जातिं मनुष्येषु देवैरपि पितामह ॥ १२.२८५.२ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ ทุกข์ที่เกิดจากสิ่งที่โลกยกย่องนั้นได้มาแล้ว ข้าแต่ปิตามหะ เมื่อได้เกิดเป็นมนุษย์แล้ว แม้เทวดาทั้งหลายก็ยังเป็นทุกข์เช่นนั้น
12.285.3
कदा वयं करिष्यामः संन्यासं दुःखभेषजम् ।
दुःखमेतच्छरीराणां धारणं कुरुसत्तम ॥ १२.२८५.३ ॥
เมื่อใดหนอพวกเราจะปฏิบัติสันยาสะ ซึ่งเป็นยาแก้ทุกข์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ การแบกรับร่างกายนี้เองคือทุกข์
12.285.4
विमुक्ताः सप्तदशभिर्हेतुभूतैश्च पञ्चभिः ।
इन्द्रियार्थैर्गुणैश्चैव अष्टाभिश्च पितामह ॥ १२.२८५.४ ॥
ข้าแต่ปิตามหะ บรรดาผู้ที่หลุดพ้นจากสิบเจ็ดสิ่ง และจากห้าสิ่งอันเป็นเหตุ คือวัตถุแห่งอินทรีย์ คุณทั้งหลาย และแปดสิ่ง
12.285.5
न गच्छन्ति पुनर्भावं मुनयः संशितव्रताः ।
कदा वयं गमिष्यामो राज्यं हित्वा परंतप ॥ १२.२८५.५ ॥
ฤๅษีผู้มั่นคงในวัตอันเคร่งครัดย่อมไม่กลับไปสู่การเกิดอีก ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู เมื่อใดหนอพวกเราจะไปได้ โดยทิ้งอาณาจักรไว้เบื้องหลัง
12.285.6
नास्त्यनन्तं महाराज सर्वं सङ्ख्यानगोचरम् ।
पुनर्भावोपि संख्यातो नास्ति किंचिदिहाचलम् ॥ १२.२८५.६ ॥
ข้าแต่มหาราช ไม่มีสิ่งใดที่ไม่มีที่สิ้นสุด สิ่งทั้งปวงตกอยู่ในขอบเขตของการนับ แม้การเกิดใหม่ก็ถูกนับแล้ว ในโลกนี้ไม่มีสิ่งใดที่คงที่ไม่เคลื่อนไป
12.285.7
न चापि गम्यते राजन्नैष दोषः प्रसङ्गतः ।
उद्योगादेव धर्मज्ञाः कालेनैव गमिष्यथ ॥ १२.२८५.७ ॥
ข้าแต่พระราชา นี่ไม่ใช่ความผิดที่เกิดขึ้นในการสนทนานี้ ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ท่านทั้งหลายจะบรรลุได้ด้วยความพยายามเท่านั้น และเมื่อถึงเวลาอันควร
12.285.8
नेशेऽयं सततं देही नृपते पुण्यपापयोः ।
तत एव समुत्थेन तमसा रुध्यतेऽपि च ॥ १२.२८५.८ ॥
ข้าแต่พระราชา สัตว์ผู้มีร่างนี้ไม่ได้มีอำนาจควบคุมบุญและบาปอยู่เสมอไป และจากความมืดที่เกิดขึ้นนั้นเอง ก็ถูกขัดขวางไว้ด้วย
12.285.9
यथाञ्जनमयो वायुः पुनर्मानःशिलं रजः ।
अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रञ्जयन्दिशः ॥ १२.२८५.९ ॥
เหมือนลมที่เต็มไปด้วยผงตาหรือฝุ่นแดงหินชนวนที่เข้าไปแล้วก็รับสีของสิ่งนั้น และปรากฏออกมา ทำให้ทิศทั้งหลายมีสี
12.285.10
तथा कर्मफलैर्देही रञ्जितस्तमसा वृतः ।
विवर्णो वर्णमाश्रित्य देहेषु परिवर्तते ॥ १२.२८५.१० ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น สัตว์ผู้มีร่างซึ่งถูกย้อมด้วยผลของกรรมและถูกความมืดห่อหุ้มไว้ แม้จะไม่มีสี ก็รับเอาสีแล้วหมุนเวียนอยู่ในร่างทั้งหลาย
12.285.11
ज्ञानेन हि यदा जन्तुरज्ञानप्रभवं तमः ।
व्यपोहति तदा ब्रह्म प्रकाशेत सनातनम् ॥ १२.२८५.११ ॥
เมื่อใดที่สัตว์ได้ด้วยความรู้ ขจัดความมืดที่เกิดจากความไม่รู้ เมื่อนั้นพรหมันนิรันดร์ก็จะส่องแสงปรากฏ
12.285.12
अयत्नसाध्यं मुनयो वदन्ति ।
चे चापि मुक्तास्तदुपासितव्याः।
त्वया च लोकेन च सामरेण ।
तस्मान्न शाम्यन्ति महर्षिसङ्घाः ॥ १२.२८५.१२ ॥
ฤๅษีทั้งหลายกล่าวว่า สิ่งนั้นบรรลุได้โดยไม่ต้องพยายาม แม้บรรดาผู้หลุดพ้นแล้วก็ควรบูชาสิ่งนั้น ทั้งโดยท่าน โดยโลก และพร้อมกับเหล่าเทวดาอมตะ เพราะเหตุนั้น หมู่มหาฤๅษีจึงยังไม่สงบ
12.285.13
अस्मिन्नर्थे पुरा गीतं शृणुष्वैकमना नृप ।
यथा दैत्येन वृत्रेण भ्रष्टैश्वर्येण चेष्टितम् ॥ १२.२८५.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังด้วยใจเดียวเถิด เพลงที่ขับร้องไว้เมื่อนานมาแล้วในเรื่องนี้ คือเรื่องที่ไดตยะวฤตระประพฤติเมื่อถูกริบอำนาจปกครอง
12.285.14
निर्जितेनासहायेन हृतराज्येन भारत ।
अशोचता शत्रुमध्ये बुद्धिमास्थाय केवलाम् ॥ १२.२८५.१४ ॥
ข้าแต่ลูกหลานของภรต เมื่อถูกปราบ ไม่มีผู้ช่วย และถูกริบอาณาจักรแล้ว เขาก็ไม่โศกเศร้า แต่ท่ามกลางศัตรู เขาพึ่งพาเพียงปัญญาอย่างเดียว
12.285.15
भ्रष्टैश्वर्यं पुरा वृत्रमुशना वाक्यमब्रवीत् ।
कच्चित्पराजितस्याद्य न व्यथा तेऽस्ति दानव ॥ १२.२८५.१५ ॥
เมื่อนานมาแล้ว อุศนัส (ศุกระ) ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่วฤตระ ผู้ถูกริบอำนาจปกครอง ว่า "ดูก่อนทานพ ท่านไม่เศร้าใจบ้างหรือ แม้ว่าวันนี้จะพ่ายแพ้แล้ว"
12.285.16
सत्येन तपसा चैव विदित्वा संक्षयं ह्यहम् ।
न शोचामि न हृष्यामि भूतानामागतिं गतिम् ॥ १२.२८५.१६ ॥
ด้วยความจริงและตบะ ข้าพเจ้าได้รู้จักความพินาศแล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่โศกเศร้า ไม่ยินดี ต่อการมาและไปของสรรพสัตว์
12.285.17
कालसंचोदिता जीवा मज्जन्ति नरकेऽवशाः ।
परिहृष्टानि सर्वाणि दिव्यान्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.२८५.१७ ॥
สัตว์ทั้งหลายถูกกาลผลักดัน ย่อมจมลงในนรกโดยไร้อำนาจ และนักปราชญ์กล่าวว่า แม้สิ่งที่เป็นทิพย์ทั้งหมดก็ถูกกัดกร่อนไป
12.285.18
क्षपयित्वा तु तं कालं गणितं कालचोदिताः ।
सावशेषेण कालेन संधावन्ति पुनःपुनः ॥ १२.२८५.१८ ॥
เมื่อผ่านช่วงเวลาที่นับไว้นั้นไปแล้ว ถูกกาลผลักดัน สัตว์ทั้งหลายก็วิ่งวนซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยกาลที่เหลืออยู่
12.285.19
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
निर्गच्छन्त्यवशा जीवाः कालबन्धनबन्धनाः ॥ १२.२८५.१९ ॥
สัตว์ทั้งหลายผ่านครรภ์สัตว์เดรัจฉานนับพันชาติ และแม้นรกเอง ก็ออกมาอีกโดยไร้อำนาจ ถูกพันธนาการด้วยโซ่ตรวนของกาล
12.285.20
एवं संसरमाणानि ह्यहं भूतानि दृष्टवान् ।
यथा कर्म तथा लाभ इति शास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२८५.२० ॥
ข้าพเจ้าได้เห็นสัตว์ทั้งหลายท่องเที่ยวอยู่ในสังสารวัฏอย่างนี้ การกระทำเป็นเช่นไร ผลที่ได้รับก็เป็นเช่นนั้น นี่คือคำสอนแห่งคัมภีร์
12.285.21
तिर्यग्गच्छन्ति नरकं मानुष्यं दैवमेव च ।
सुखदुःखे प्रिये द्वेष्ये चरित्वा पूर्वमेव च ॥ १२.२८५.२१ ॥
พวกเขาไปสู่กำเนิดสัตว์เดรัจฉาน ไปสู่นรก ไปสู่กำเนิดมนุษย์ และไปสู่กำเนิดเทพ เมื่อได้เสวยสุขและทุกข์ อันเป็นที่รักและที่เกลียด ตามกรรมที่ทำไว้ก่อนแล้ว พวกเขาก็ไปเช่นนั้น
12.285.22
कृतान्तविधिसंयुक्तः सर्वो लोकः प्रपद्यते ।
गतं गच्छन्ति चाध्वानं सर्वभूतानि सर्वदा ॥ १२.२८५.२२ ॥
โลกทั้งหมดซึ่งผูกอยู่กับกฎของกฤตานตะ ความตาย ย่อมดำเนินไป สรรพชีวิตทั้งปวงก็ย่อมเดินตามทางที่ผู้ล่วงลับไปแล้วเดินไปเสมอ
12.285.23
कालसङ्ख्यानसङ्ख्येयं सृष्टिस्थितिपरायणम् ।
तं भाषमाणं भगवानुशना प्रत्यभाषत।
इमान्दुष्टप्रलापांस्त्वं तात कस्मात्प्रभाषते ॥ १२.२८५.२३ ॥
เมื่อท่านกำลังกล่าวถึงสิ่งที่นับได้ด้วยการนับกาลเวลา และผูกพันอยู่กับการสร้างและการดำรงอยู่ พระผู้เป็นเจ้าอุศนัสจึงตรัสตอบท่านว่า "ลูกรัก เหตุใดเจ้าจึงกล่าวถ้อยคำชั่วร้ายเหล่านี้"
12.285.24
प्रत्यक्षमेतद्भवतस्तथाऽन्येषां मनीषिणाम् ।
मया यज्जयलुब्धेन पुरा तप्तं महत्तपः ॥ १२.२८५.२४ ॥
เรื่องนี้ประจักษ์แก่ท่านและแก่นักปราชญ์ท่านอื่นทั้งหลาย คือ เราซึ่งโลภในชัยชนะ ได้เคยบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่มาแล้วในกาลก่อน
12.285.25
गन्धानादाय भूतानां रसांश्च विविधानपि ।
अवर्धं त्रीन्समाक्रम्य लोकान्वै स्वेन तेजसा ॥ १२.२८५.२५ ॥
เรารับเอากลิ่นของสรรพชีวิตและรสต่าง ๆ มากมาย และด้วยรัศมีของตนเองได้ครอบงำโลกทั้งสามจนไม่มีใครควบคุมได้
12.285.26
ज्वालामालापरिक्षिप्तो वैहायसगतिस्तथा ।
अजेयः सर्वभूतानामासं नित्यमपेतभीः ॥ १२.२८५.२६ ॥
เราถูกล้อมด้วยพวงมาลาแห่งเปลวไฟ และเคลื่อนไปในท้องฟ้า สรรพสัตว์ไม่อาจเอาชนะได้ และเราเป็นผู้ปราศจากความกลัวอยู่เสมอ
12.285.27
ऐश्वर्यं तपसा प्राप्तं भ्रष्टं तच्च स्वकर्मभिः ।
धृतिमास्थाय भगवन्न शोचामि ततस्त्वहम् ॥ १२.२८५.२७ ॥
อำนาจอธิปไตยที่ได้มาด้วยตบะ ได้สูญเสียไปเพราะกรรมของเราเอง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เมื่อตั้งมั่นอยู่ในความมั่นคงแล้ว เราจึงไม่โศกเศร้า
12.285.28
युयुत्सता महेन्द्रेण पुरा सार्धं महात्मना ।
ततो मे भगवान्दृष्टो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.२८५.२८ ॥
ในกาลก่อน เมื่อเราปรารถนาจะรบกับท้าวมเหนทร ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ครั้งนั้นพระผู้เป็นเจ้า คือพระหรินารายณ์ ผู้เป็นเจ้า ได้ปรากฏแก่เรา
12.285.29
वैकुण्ठः पुरुषोऽनन्तः शुक्लो विष्णुः सनातनः ।
मुञ्जकेशो हरिश्मश्रुः सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२८५.२९ ॥
ไวกุณฐะ บุรุษผู้ไม่มีที่สิ้นสุด ผู้ขาวผ่อง พระวิษณุผู้เป็นนิรันดร ผู้มีเส้นผมดังหญ้ามุญชะ มีหนวดเคราสีทอง เป็นปู่ของสรรพชีวิตทั้งปวง
12.285.30
नूनं तु तस्य तपसः सावशेषं ममास्ति वै ।
यदहं प्रष्टुमिच्छामि भवन्तं कर्मणः फलम् ॥ १२.२८५.३० ॥
แน่นอนว่ายังคงมีส่วนที่เหลือจากตบะนั้นอยู่ในตัวเรา เพราะฉะนั้นเราจึงปรารถนาจะถามท่านเรื่องผลของกรรม
12.285.31
ऐश्वर्यं वै महद्ब्रह्मन्वर्णे कस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
निवर्तते चापि पुनः कथमैश्वर्यमुत्तमम् ॥ १२.२८५.३१ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ อำนาจอธิปไตยอันยิ่งใหญ่นั้นตั้งอยู่บนวรรณะใด และอำนาจอันสูงสุดนั้นหวนกลับได้อย่างไร
12.285.32
भवन्ति कस्माद्भूतानि प्रवर्तन्ते यथा पुनः ।
किं वा फलं परं प्राप्य जीवस्तिष्ठति शाश्वतः ॥ १२.२८५.३२ ॥
สรรพชีวิตเกิดขึ้นจากสิ่งใด และย่อมคลี่คลายขึ้นอีกอย่างไร หรือเมื่อได้ผลอันสูงสุดแล้ว ชีวาตมันจะดำรงอยู่ตลอดไปได้อย่างไร
12.285.33
केन वा कर्मणा शक्यमथ ज्ञानेन केन वा ।
ब्रह्मर्षे तत्फलं प्राप्तुं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२८५.३३ ॥
ด้วยกรรมใด หรือด้วยความรู้ใด จึงจะบรรลุผลนั้นได้ ข้าแต่พรหมฤษี ขอท่านโปรดอธิบายผลนั้นให้เราฟังด้วยเถิด
12.285.34
इतीदमुक्तः स मुनिस्तदानीं ।
प्रत्याह यत्तच्छृणु राजसिंह।
मयोच्यमानं पुरुषर्षभ त्व ।
मनन्यचित्तः सह सोदरीयैः ॥ १२.२८५.३४ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น ฤๅษีผู้นั้นจึงตอบในครานั้น จงฟังสิ่งที่เรากล่าว ข้าแต่ราชสีห์ในหมู่กษัตริย์ ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ จงตั้งใจฟังโดยไม่แยกจิต พร้อมด้วยพี่น้องของท่านเถิด