మహాభారతం · అధ్యాయం 12.285
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.285.1
धन्याधन्या इति जनाः सर्वेऽस्मान्प्रवदन्त्युत ।
न दुःखिततरः कश्चित्पुमानस्माभिरस्ति ह ॥ १२.२८५.१ ॥
ప్రజలందరూ మమ్మల్ని 'ధన్యులు, ధన్యులు' అని అంటారు; కానీ మా కంటే ఎక్కువ దుఃఖితుడైన పురుషుడు ఎవడూ లేడు.
12.285.2
लोकसंभावितैर्दुःखं यत्प्राप्तं कुरुसत्तम ।
प्राप्य जातिं मनुष्येषु देवैरपि पितामह ॥ १२.२८५.२ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, లోకం మెచ్చిన కర్మల వల్లనే దుఃఖం కలుగుతుంది; పితామహా, మనుష్యులలో జన్మించి దేవతల వల్ల కూడా దుఃఖం కలుగుతుంది.
12.285.3
कदा वयं करिष्यामः संन्यासं दुःखभेषजम् ।
दुःखमेतच्छरीराणां धारणं कुरुसत्तम ॥ १२.२८५.३ ॥
దుఃఖానికి ఔషధమైన సన్న్యాసాన్ని మేము ఎప్పుడు చేపడతాము? కురుశ్రేష్ఠా, శరీరాలను ధరించడమే ఈ దుఃఖం.
12.285.4
विमुक्ताः सप्तदशभिर्हेतुभूतैश्च पञ्चभिः ।
इन्द्रियार्थैर्गुणैश्चैव अष्टाभिश्च पितामह ॥ १२.२८५.४ ॥
పితామహా, పదిహేడు, ఐదు కారణభూత తత్త్వాలు, ఇంద్రియార్థాలు, గుణాలు, ఎనిమిది వాటి నుండి విముక్తులైనవారు.
12.285.5
न गच्छन्ति पुनर्भावं मुनयः संशितव्रताः ।
कदा वयं गमिष्यामो राज्यं हित्वा परंतप ॥ १२.२८५.५ ॥
కఠిన వ్రతులైన మునులు పునర్జన్మను పొందరు. శత్రువులను తపింపజేయువాడా, రాజ్యాన్ని విడిచి మేము ఎప్పుడు వెళ్తాము?
12.285.6
नास्त्यनन्तं महाराज सर्वं सङ्ख्यानगोचरम् ।
पुनर्भावोपि संख्यातो नास्ति किंचिदिहाचलम् ॥ १२.२८५.६ ॥
మహారాజా, అనంతమైనది ఏదీ లేదు; అన్నీ లెక్కించదగినవే. పునర్జన్మ కూడా లెక్కించబడింది; ఇక్కడ కదలనిది ఏదీ లేదు.
12.285.7
न चापि गम्यते राजन्नैष दोषः प्रसङ्गतः ।
उद्योगादेव धर्मज्ञाः कालेनैव गमिष्यथ ॥ १२.२८५.७ ॥
రాజా, ఇది సందర్భవశాత్తు వచ్చిన దోషం కాదు. ధర్మజ్ఞులారా, ప్రయత్నం వల్లనే, కాలానికి తగినట్లుగానే మీరు దానిని చేరుకుంటారు.
12.285.8
नेशेऽयं सततं देही नृपते पुण्यपापयोः ।
तत एव समुत्थेन तमसा रुध्यतेऽपि च ॥ १२.२८५.८ ॥
రాజా, ఈ దేహధారి పుణ్యపాపాలపై ఎల్లప్పుడూ అధికారం కలిగి ఉండడు. అందువల్లనే పుట్టిన అజ్ఞానపు చీకటితో అది అడ్డగించబడుతుంది కూడా.
12.285.9
यथाञ्जनमयो वायुः पुनर्मानःशिलं रजः ।
अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रञ्जयन्दिशः ॥ १२.२८५.९ ॥
అంజనంతో నిండిన గాలి, లేదా మానఃశిల ధూళి, లోపల ప్రవేశించి ఆ రంగులోనే కనిపిస్తూ దిక్కులను రంగుతో నింపినట్లు.
12.285.10
तथा कर्मफलैर्देही रञ्जितस्तमसा वृतः ।
विवर्णो वर्णमाश्रित्य देहेषु परिवर्तते ॥ १२.२८५.१० ॥
అలాగే కర్మఫలాలచే రంగుపూయబడి, చీకటితో కప్పబడిన దేహధారి, రంగులేనిదైనా ఒక రంగును స్వీకరించి దేహాలలో తిరుగుతుంది.
12.285.11
ज्ञानेन हि यदा जन्तुरज्ञानप्रभवं तमः ।
व्यपोहति तदा ब्रह्म प्रकाशेत सनातनम् ॥ १२.२८५.११ ॥
ప్రాణి జ్ఞానంతో, అజ్ఞానం వల్ల పుట్టిన చీకటిని తొలగించినప్పుడు, అప్పుడు సనాతనమైన బ్రహ్మం ప్రకాశిస్తుంది.
12.285.12
अयत्नसाध्यं मुनयो वदन्ति ।
चे चापि मुक्तास्तदुपासितव्याः।
त्वया च लोकेन च सामरेण ।
तस्मान्न शाम्यन्ति महर्षिसङ्घाः ॥ १२.२८५.१२ ॥
ఇది ప్రయత్నం లేకుండానే సాధించదగినదని మునులు అంటారు. ముక్తులు కూడా దానిని ఉపాసించదగినవారు; నీచేత, లోకం చేత, దేవతలతో కూడా. అందువల్లనే మహర్షుల సమూహాలు శాంతించవు.
12.285.13
अस्मिन्नर्थे पुरा गीतं शृणुष्वैकमना नृप ।
यथा दैत्येन वृत्रेण भ्रष्टैश्वर्येण चेष्टितम् ॥ १२.२८५.१३ ॥
రాజా, ఈ విషయంపై పూర్వం పాడబడిన ఒక గాథను ఏకాగ్రమనస్కుడవై విను — ఐశ్వర్యం కోల్పోయిన దైత్యుడు వృత్రుడు ఎలా ప్రవర్తించాడో.
12.285.14
निर्जितेनासहायेन हृतराज्येन भारत ।
अशोचता शत्रुमध्ये बुद्धिमास्थाय केवलाम् ॥ १२.२८५.१४ ॥
భారతా, ఓడిపోయి, సహాయం లేక, రాజ్యం కోల్పోయి, శత్రువుల మధ్య కేవలం ఒకే బుద్ధిని ఆశ్రయించి అతడు శోకించలేదు.
12.285.15
भ्रष्टैश्वर्यं पुरा वृत्रमुशना वाक्यमब्रवीत् ।
कच्चित्पराजितस्याद्य न व्यथा तेऽस्ति दानव ॥ १२.२८५.१५ ॥
పూర్వం ఐశ్వర్యం కోల్పోయిన వృత్రునితో ఉశనుడు ఇలా అన్నాడు — "దానవా, ఓడిన నీకు ఇప్పుడు ఏ వ్యథా లేదా?"
12.285.16
सत्येन तपसा चैव विदित्वा संक्षयं ह्यहम् ।
न शोचामि न हृष्यामि भूतानामागतिं गतिम् ॥ १२.२८५.१६ ॥
సత్యం, తపస్సుల ద్వారా నాశనాన్ని తెలుసుకున్నాను; కాబట్టి ప్రాణుల రాకపోకలకు నేను శోకించను, సంతోషించను.
12.285.17
कालसंचोदिता जीवा मज्जन्ति नरकेऽवशाः ।
परिहृष्टानि सर्वाणि दिव्यान्याहुर्मनीषिणः ॥ १२.२८५.१७ ॥
కాలంచే ప్రేరేపించబడిన జీవులు నిస్సహాయంగా నరకంలో మునుగుతారు; దివ్యమైనవన్నీ కూడా క్షీణిస్తాయని జ్ఞానులు చెబుతారు.
12.285.18
क्षपयित्वा तु तं कालं गणितं कालचोदिताः ।
सावशेषेण कालेन संधावन्ति पुनःपुनः ॥ १२.२८५.१८ ॥
లెక్కించబడిన ఆ కాలాన్ని క్షయం చేసి, కాలంచే ప్రేరేపించబడి, మిగిలిన కాలంతో అవి మళ్ళీ మళ్ళీ పరుగెత్తుతాయి.
12.285.19
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
निर्गच्छन्त्यवशा जीवाः कालबन्धनबन्धनाः ॥ १२.२८५.१९ ॥
వేల తిర్యగ్యోనులలోనూ నరకంలోనూ వెళ్ళి, కాలబంధనాలతో బంధింపబడిన అసహాయ జీవులు బయటపడతాయి.
12.285.20
एवं संसरमाणानि ह्यहं भूतानि दृष्टवान् ।
यथा कर्म तथा लाभ इति शास्त्रनिदर्शनम् ॥ १२.२८५.२० ॥
ఈ విధంగా సంసారంలో తిరుగుతున్న ప్రాణులను నేను చూశాను. ఎలాంటి కర్మో అలాంటి ఫలం — ఇదే శాస్త్ర నిర్దేశం.
12.285.21
तिर्यग्गच्छन्ति नरकं मानुष्यं दैवमेव च ।
सुखदुःखे प्रिये द्वेष्ये चरित्वा पूर्वमेव च ॥ १२.२८५.२१ ॥
అవి తిర్యగ్యోనికి, నరకానికి, మానుష్యానికి, దైవానికి వెళ్తాయి. పూర్వ కర్మల వల్ల సుఖదుఃఖాలను, ప్రియాప్రియాలను అనుభవించిన తర్వాతే అలా జరుగుతుంది.
12.285.22
कृतान्तविधिसंयुक्तः सर्वो लोकः प्रपद्यते ।
गतं गच्छन्ति चाध्वानं सर्वभूतानि सर्वदा ॥ १२.२८५.२२ ॥
కృతాంతుని (మరణ) విధానంతో కూడిన సర్వలోకమూ వెళ్తుంది. సర్వ ప్రాణులూ ఎప్పుడూ గతించినవారు నడిచిన దారిలోనే నడుస్తాయి.
12.285.23
कालसङ्ख्यानसङ्ख्येयं सृष्टिस्थितिपरायणम् ।
तं भाषमाणं भगवानुशना प्रत्यभाषत।
इमान्दुष्टप्रलापांस्त्वं तात कस्मात्प्रभाषते ॥ १२.२८५.२३ ॥
కాలసంఖ్యతో లెక్కించదగిన, సృష్టి స్థితులలో నిమగ్నమైన మాటలు పలుకుతున్న అతనికి భగవంతుడు ఉశనుడు ఇలా జవాబిచ్చాడు: "ఓ వత్సా, ఈ దుష్ట ప్రలాపాలు ఎందుకు పలుకుతున్నావు?"
12.285.24
प्रत्यक्षमेतद्भवतस्तथाऽन्येषां मनीषिणाम् ।
मया यज्जयलुब्धेन पुरा तप्तं महत्तपः ॥ १२.२८५.२४ ॥
ఇది మీకు, ఇతర జ్ఞానులకు ప్రత్యక్షమే. విజయలోభంతో నేను పూర్వం మహా తపస్సు చేశాను.
12.285.25
गन्धानादाय भूतानां रसांश्च विविधानपि ।
अवर्धं त्रीन्समाक्रम्य लोकान्वै स्वेन तेजसा ॥ १२.२८५.२५ ॥
ప్రాణుల గంధాలను, వివిధ రసాలను స్వీకరించి, మూడు లోకాలను తన తేజస్సుతో ఆక్రమించి, నేను అపరిమితుడనయ్యాను.
12.285.26
ज्वालामालापरिक्षिप्तो वैहायसगतिस्तथा ।
अजेयः सर्वभूतानामासं नित्यमपेतभीः ॥ १२.२८५.२६ ॥
జ్వాలల మాలతో చుట్టబడి, ఆకాశమార్గంలో సంచరించే, సర్వభూతాలకూ జయింపరానివాడనై, ఎల్లప్పుడూ భయరహితుడనై ఉన్నాను.
12.285.27
ऐश्वर्यं तपसा प्राप्तं भ्रष्टं तच्च स्वकर्मभिः ।
धृतिमास्थाय भगवन्न शोचामि ततस्त्वहम् ॥ १२.२८५.२७ ॥
తపస్సుతో పొందిన ఐశ్వర్యం తన కర్మల వల్లనే నశించింది. ఓ భగవంతుడా, ధైర్యాన్ని ధరించి నేను శోకించడం లేదు.
12.285.28
युयुत्सता महेन्द्रेण पुरा सार्धं महात्मना ।
ततो मे भगवान्दृष्टो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ १२.२८५.२८ ॥
పూర్వం మహాత్ముడైన మహేంద్రునితో యుద్ధం చేయగోరినపుడు, అప్పుడు భగవంతుడు హరి నారాయణ ప్రభువు నాకు దర్శనమిచ్చాడు.
12.285.29
वैकुण्ठः पुरुषोऽनन्तः शुक्लो विष्णुः सनातनः ।
मुञ्जकेशो हरिश्मश्रुः सर्वभूतपितामहः ॥ १२.२८५.२९ ॥
వైకుంఠుడు, పురుషుడు, అనంతుడు, శుక్లుడు, విష్ణువు, సనాతనుడు, ముంజగడ్డి వంటి జుట్టు కలవాడు, పసుపుపచ్చ గడ్డం కలవాడు, సర్వభూతాల పితామహుడు.
12.285.30
नूनं तु तस्य तपसः सावशेषं ममास्ति वै ।
यदहं प्रष्टुमिच्छामि भवन्तं कर्मणः फलम् ॥ १२.२८५.३० ॥
నిజంగా ఆ తపస్సులో మిగిలినది నా దగ్గర ఉంది; అందుకే కర్మఫలాన్ని మీ నుండి అడగాలనుకుంటున్నాను.
12.285.31
ऐश्वर्यं वै महद्ब्रह्मन्वर्णे कस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
निवर्तते चापि पुनः कथमैश्वर्यमुत्तमम् ॥ १२.२८५.३१ ॥
బ్రహ్మన్, ఈ గొప్ప ఐశ్వర్యం ఏ వర్ణంలో నెలకొని ఉంది? ఆ ఉత్తమ ఐశ్వర్యం మళ్ళీ ఎలా తిరిగిపోతుంది?
12.285.32
भवन्ति कस्माद्भूतानि प्रवर्तन्ते यथा पुनः ।
किं वा फलं परं प्राप्य जीवस्तिष्ठति शाश्वतः ॥ १२.२८५.३२ ॥
ప్రాణులు దేని నుండి పుడతాయి, మళ్ళీ ఎలా ప్రవర్తిస్తాయి? లేదా పరమ ఫలాన్ని పొంది జీవుడు శాశ్వతంగా ఎలా నిలిచి ఉంటాడు?
12.285.33
केन वा कर्मणा शक्यमथ ज्ञानेन केन वा ।
ब्रह्मर्षे तत्फलं प्राप्तुं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.२८५.३३ ॥
ఏ కర్మతో, లేదా ఏ జ్ఞానంతో ఆ ఫలాన్ని పొందడం సాధ్యం? బ్రహ్మర్షీ, దానిని నాకు వివరించుము.
12.285.34
इतीदमुक्तः स मुनिस्तदानीं ।
प्रत्याह यत्तच्छृणु राजसिंह।
मयोच्यमानं पुरुषर्षभ त्व ।
मनन्यचित्तः सह सोदरीयैः ॥ १२.२८५.३४ ॥
ఇలా అడగబడిన ఆ ముని అప్పుడు ఇలా బదులిచ్చాడు. రాజసింహమా, నేను చెప్పేది విను. పురుషర్షభా, నీ సోదరులతో కలిసి అనన్య చిత్తంతో వినుము.