ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.286
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.286.1
नमस्तस्मै भगवते देवाय प्रभविष्णवे ।
यस्य पृथ्वी तलं तात साकाशं बाहुगोचरः ॥ १२.२८६.१ ॥
ಆ ಭಗವಂತನಾದ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಗೂ, ಭೂಮಿಯ ತಳವೂ ಆಕಾಶವೂ ಅವನ ಬಾಹುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿವೆ.
12.286.2
मूर्धा यस्य त्वनन्तं च स्थानं दानवसत्तम ।
तस्याहं ते प्रवक्ष्यामि विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् ॥ १२.२८६.२ ॥
ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾರ ಶಿರವೂ ನಿವಾಸವೂ ಅನಂತವೋ, ಆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.
12.286.3
तयोः संवदतोरेवमाजगाम महामुनिः ।
सनत्कुमारो धमार्त्मा संशयच्छेदनाय वै ॥ १२.२८६.३ ॥
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
12.286.4
स पूजितोऽसुरेन्द्रेण मुनिनोशनसा तथा ।
निषसादासने राजन्महार्हे मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२८६.४ ॥
ಅಸುರೇಂದ್ರನಿಂದಲೂ ಮುನಿ ಉಶನಸನಿಂದಲೂ ಹೀಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅರಸನೇ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
12.286.5
तमासीनं महाप्रज्ञमुशना वाक्यमब्रवीत् ।
ब्रूह्यस्मै दानवेन्दाय विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् ॥ १२.२८६.५ ॥
ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಉಶನಸನು ಹೇಳಿದನು: "ಈ ದಾನವೇಂದ್ರನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಉತ್ತಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಿರಿ."
12.286.6
सनत्कुमारस्तु वचः श्रुत्वा प्राह वचोऽर्थवत् ।
विष्णोर्माहात्म्यसंयुक्तं दानवेन्द्राय धीमते ॥ १२.२८६.६ ॥
ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತ ದಾನವೇಂದ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.286.7
शृणु सर्वमिदं दैत्य विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् ।
विष्णौ जगत्स्थितं सर्वमिति विद्धि परंतप ॥ १२.२८६.७ ॥
ದೈತ್ಯನೇ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಈ ಉತ್ತಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು. ಈ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ, ಪರಂತಪನೇ.
12.286.8
अस्मिन्गच्छन्ति विलयमस्माच्च प्रभवन्त्युत ।
अवत्येष महाबाहुर्भूतग्रामं चराचरम्।
एष चाक्षिपते काले काले च सृजते पुनः ॥ १२.२८६.८ ॥
ಅವನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನಿಂದಲೇ ಅವು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಈ ಮಹಾಬಾಹು ಚರಾಚರ ಭೂತಸಮೂಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವನೇ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.286.9
नैष दानव ते शक्यस्तपसा नैव चेज्यया ।
संप्राप्तुमिन्द्रियाणां तु संयमेनैव शक्यते ॥ १२.२८६.९ ॥
ದಾನವನೇ, ಇವನನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಯಜ್ಞದಿಂದಲೂ ನೀನು ಪಡೆಯಲಾಗದು. ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಇವನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
12.286.10
बाह्ये चाभ्यन्तरे चैव कर्मणा मनसि स्थितः ।
निर्मलीकुरुते बुद्ध्या सोऽमुत्रानन्त्यमश्नुते ॥ १२.२८६.१० ॥
ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸುವವನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನಂತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.286.11
यथा हिरण्यकर्ता वै रूप्यमग्नौ विशोधयेत् ।
बहुशोऽतिप्रयत्नेन महताऽऽत्मकृतेन ह ॥ १२.२८६.११ ॥
ಬಂಗಾರದ ಕೆಲಸಗಾರನು ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ, ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ತನ್ನ ಕೈಯ ಕ್ರಮದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತೆ.
12.286.12
तद्वज्जातिशतैर्जीवः शुद्ध्यतेऽल्पेन कर्मणा ।
यत्नेन महता चैयवाप्येकजातौ विशुद्ध्यते ॥ १२.२८६.१२ ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಜೀವವು ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
12.286.13
लीलयाऽल्पं यथा गात्रात्प्रमृज्यादात्मनो रजः ।
बहुयत्नेन महता दोषनिर्हरणं तथा ॥ १२.२८६.१३ ॥
ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಧೂಳನ್ನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಒರೆಸಿಬಿಡುವಂತೆ, ದೋಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.
12.286.14
यथा चाल्पेन माल्येन वासितं तिलसर्षपम् ।
न मुञ्चति स्वकं गन्धं तथा सूक्ष्मस्य दर्शनम् ॥ १२.२८६.१४ ॥
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೂಮಾಲೆಯಿಂದ ಸುಗಂಧಗೊಂಡ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬಿಡದಂತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮದ ದರ್ಶನವಿದೆ.
12.286.15
तदेव बहुभिर्माल्यैर्वास्यमानं पुनः पुनः ।
विमुच्य तं स्वकं गन्धं माल्यगन्धेऽवतिष्ठते ॥ १२.२८६.१५ ॥
ಅದೇ ವಸ್ತು ಹಲವು ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಸುಗಂಧಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಾಲೆಯ ಪರಿಮಳದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.
12.286.16
एवं जातिशतैर्युक्तो गुणैरेव प्रसङ्गिषु ।
बुद्ध्या निवर्तते दोषो यत्नेनाभ्यासजेन ह ॥ १२.२८६.१६ ॥
ಹೀಗೆ ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೋಷ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
12.286.17
कर्मणा स्वेन रक्तानि विरक्तानि च दानव ।
यथा कर्मविशेषांश्च प्राप्नुवन्ति तथा शृणु ॥ १२.२८६.१७ ॥
ದಾನವ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅನುರಕ್ತರೂ ವಿರಕ್ತರೂ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಕೇಳು.
12.286.18
यथावत्संप्रवर्तन्ते यस्मिंस्तिष्ठति चानिशम् ।
तत्तेऽनुपूर्व्या व्याख्यास्ये तदिहैकमनाः शृणु ॥ १२.२८६.१८ ॥
ಅವರು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೋ ಅದನ್ನು ನಿನಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳು.
12.286.19
अनादिनिधनः श्रीमान्हरिर्नारायणः प्रभुः ।
देवः सृजति भूतानि स्थावराणि चराणि च ॥ १२.२८६.१९ ॥
ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಹರಿ ನಾರಾಯಣ ಪ್ರಭು ದೇವನು ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಭೂತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.286.20
एष सर्वेषु भूतेषु क्षरश्चाक्षर एव च ।
एकादश विकारात्मा जगत्पिबति रश्मिभिः ॥ १२.२८६.२० ॥
ಅವನೇ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷರನೂ ಅಕ್ಷರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಹನ್ನೊಂದು ವಿಕಾರಗಳ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.286.21
पादौ तस्य महीं विद्धि मूर्धानं दिवमेव च ।
बाहवस्तु दिशो दैत्य श्रोत्रमाकाशमेव च ॥ १२.२८६.२१ ॥
ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭೂಮಿ ಎಂದು ತಿಳಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಓ ದೈತ್ಯನೇ, ಅವನ ತೋಳುಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳು; ಕಿವಿ ಆಕಾಶವೇ.
12.286.22
तस्य तेजोमयः सूर्यो मनश्चन्द्रमसि स्थितम् ।
बुद्धिर्ज्ञानगता नित्यं रसस्त्वप्सु प्रवर्तते ॥ १२.२८६.२२ ॥
ಅವನ ತೇಜೋಮಯ ರೂಪ ಸೂರ್ಯ; ಮನಸ್ಸು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೇರುವ ಬುದ್ಧಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ; ರಸ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
12.286.23
भ्रुवोरनन्तरास्तस्य ग्रहा दानवसत्तम ।
नक्षत्रचक्रं नेत्रं च आस्यमग्निं च दानव।
तं विश्वभूतं विश्वादिं परमं विद्धि चेश्वरम् ॥ १२.२८६.२३ ॥
ಓ ದಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನ ಹುಬ್ಬುಗಳ ಬಳಿ ಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಚಕ್ರ ಅವನ ಕಣ್ಣು; ಅಗ್ನಿ ಅವನ ಮುಖ. ಓ ದಾನವನೇ, ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವಭೂತನೆಂದೂ ವಿಶ್ವಾದಿಯೆಂದೂ ಪರಮ ಈಶ್ವರನೆಂದೂ ತಿಳಿ.
12.286.24
रजस्तमश्च सत्वं च विद्धि नारायणात्मकम् ।
सोश्रमाणां मुखं तात कर्मणस्तत्फलं विदुः ॥ १२.२८६.२४ ॥
ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು, ಸತ್ತ್ವ ಇವು ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿ. ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಶ್ರಮಿಸುವವರ ಮುಖ ಅವನೇ; ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನೂ ಅವನೇ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.286.25
अकर्मणः फलं चैव स एव परमोऽव्ययः ।
छन्दांसि यस्य रोमाणि ह्यक्षरं च सरस्वती ॥ १२.२८६.२५ ॥
ಅಕರ್ಮದ ಫಲವೂ ಅವನೇ; ಅವನೇ ಪರಮನು, ಅವ್ಯಯನು. ವೇದಗಳು ಅವನ ರೋಮಗಳು; ಅಕ್ಷರವೂ ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಅವನವೇ.
12.286.26
बह्वाश्रयो बहुमुखो धर्मो हृदि समाश्रितः ।
स ब्रह्मपरमो धर्मस्तपश्च सदसच्च सः ॥ १२.२८६.२६ ॥
ಅನೇಕ ಆಶ್ರಯಗಳು, ಅನೇಕ ಮುಖಗಳುಳ್ಳ ಧರ್ಮವು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ತಪಸ್ಸೂ, ಸತ್ತೂ ಅಸತ್ತೂ ಅವನೇ.
12.286.27
श्रोत्रशास्त्रग्रहोपेतः षोड्शर्त्विक्क्रतुश्च सः ।
पितामहश्च रुद्रश्च सोऽश्विनौ स पुरंदरः ॥ १२.२८६.२७ ॥
ಶ್ರವಣ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವನೇ ಹದಿನಾರು ಋತ್ವಿಜರ ಯಜ್ಞ. ಅವನೇ ಪಿತಾಮಹ, ರುದ್ರ; ಅವನೇ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿಗಳು; ಅವನೇ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ).
12.286.28
मित्रोऽथ वरुणश्चैव यमोऽथ धनदस्तथा ।
ते पृथग्दर्शनास्तस्य संविदन्ति तथैकताम्।
एकस्य विद्धि देवस्य सर्वं जगदिदं वशे ॥ १२.२८६.२८ ॥
ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಯಮ, ಧನದ (ಕುಬೇರ) ಕೂಡ; ಅವರು ಅವನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದರ್ಶನಗಳು, ಅವನ ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆ ಒಬ್ಬ ದೇವನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.286.29
नानाभूतस्य दैत्येन्द्र तस्यैकत्वं वदन्त्यपि ।
जन्तुः पश्यति विज्ञानात्ततः सत्वं प्रकाशते ॥ १२.२८६.२९ ॥
ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನೇ, ಅನೇಕ ರೂಪವಾದ ಅವನ ಏಕತ್ವವೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜೀವಿ ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಸತ್ತ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
12.286.30
संहारविक्षेपसहस्रकोटी ।
स्तिष्ठन्ति जीवाः प्रचरन्ति चान्ये।
प्रजाविसर्गस्य च पारिमाण्यं ।
वापीसहस्राणि बहूनि दैत्य ॥ १२.२८६.३० ॥
ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಷೇಪದ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ (ಜೀವಿಗಳು) ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ದೈತ್ಯನೇ, ಅವು ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಬಾವಿಗಳಂತೆ.
12.286.31
वाप्यः पुनर्योजनविस्तृतास्ताः ।
क्रोशं च गम्भीरतयाऽवगाढाः।
आयामतः पञ्चशताश्च सर्वाः ।
प्रत्येकशो योजनतः प्रवृद्धाः ॥ १२.२८६.३१ ॥
ಆ ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಯೋಜನ ಅಗಲವಿದ್ದವು; ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ಆಳಕ್ಕೆ ಮುಳುಗಿದ್ದವು. ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಐನೂರು; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದು ಯೋಜನದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದವು.
12.286.32
वाप्या जलं क्षिप्यति वालकोट्या ।
त्वह्ना सकृच्चाप्यथ न द्वितीयम्।
तासां क्षये विद्धि परं विसर्गं ।
संहारमेकं च तथा प्रजानाम् ॥ १२.२८६.३२ ॥
ಬಾವಿಯ ನೀರನ್ನು ಕೂದಲ ತುದಿಯಿಂದ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ತೆಗೆದರೂ, ಎರಡನೆಯ ಸಲ ಅಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿ—ಇದು ಜೀವಿಗಳ ಪರಮ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಹಾರ.
12.286.33
षड्जीववर्णाः परमं प्रमाणं ।
कृष्णो धूम्रो नीलमथास्य मध्यम्।
रक्तं पुनः सह्यतरं सुखं तु ।
हारिद्रवर्णं सुसुखं च शुक्लम् ॥ १२.२८६.३३ ॥
ಆರು ಜೀವ-ವರ್ಣಗಳು ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ: ಕಪ್ಪು, ಹೊಗೆ, ನೀಲಿ; ಅದರ ಮಧ್ಯಮ; ಬಳಿಕ ಕೆಂಪು, ಹೆಚ್ಚು ಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಕರ; ಅರಿಶಿನ ವರ್ಣ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಕರ; ಬಿಳಿ.
12.286.34
परं तु शुक्लं विमलं विशोकं ।
गतक्लमं सिद्ध्यति दानवेन्द्र।
गत्वा तु योनिप्रभवाणि दैत्य ।
सहस्रशः सिद्धिमुपैति जीवः ॥ १२.२८६.३४ ॥
ಆದರೆ ಬಿಳಿ, ನಿರ್ಮಲ, ಶೋಕರಹಿತ, ಆಯಾಸರಹಿತನಾದವನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ದಾನವೇಂದ್ರ. ಬಳಿಕ, ದೈತ್ಯನೇ, ಯೋನಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಜೀವಿ ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
12.286.35
गतिं च यां दर्शनमाह देवो ।
गत्वा शुभं दर्शनमेव चापि।
गतिः पुनर्वर्णकृता प्रजानां ।
वर्णस्तथा कालकृतोऽसुरेन्द्र ॥ १२.२८६.३५ ॥
ದೇವನು ಹೇಳಿದ ಗತಿ, ದರ್ಶನ, ಶುಭದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ, ಗತಿ ಜೀವಿಗಳ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ; ವರ್ಣವೂ ಕಾಲದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ, ಅಸುರೇಂದ್ರ.
12.286.36
शतं सहस्राणि चतुर्दशेह ।
परा गतिर्जीवगणस्य दैत्य।
आरोहणं तत्कृतमेव विद्धि ।
स्थानं तथा निःसरणं च तेषाम् ॥ १२.२८६.३६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ನೂರುಗಳಿವೆ. ಓ ದೈತ್ಯನೇ, ಜೀವಗಣದ ಪರಮ ಗತಿ ಅದೇ. ಅವರ ಆರೋಹಣವೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿ; ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.286.37
योऽस्मादथ भ्रश्यति कालयोगा ।
त्कृष्णे वर्णे तिष्ठति सर्वकृष्टे।
अतिप्रसक्तो निरयाच्च दैत्य ।
ततस्ततः संपरिवर्तते च ॥ १२.२८६.३७ ॥
ಇದರಿಂದ ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಬೀಳುವವನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಓ ದೈತ್ಯನೇ, ನರಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
12.286.38
कृष्णस्य वर्णस्य गतिर्निकुष्टा ।
स मज्जते नरके पच्यमानः।
स्थानं तथा दुर्गतिभिस्तु तस्य ।
प्रजाविसर्गान्सुबहून्वदन्ति ॥ १२.२८६.३८ ॥
ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಗತಿ ನಿಕೃಷ್ಟ; ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಾ ಅವನು ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸ್ಥಾನವೂ ದುರ್ಗತಿಗಳಿಂದಲೇ; ಪ್ರಜೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.286.39
शतं सहस्राणि ततश्चरित्वा ।
प्राप्नोति वर्णं हरितं तु पश्चात्।
स चैव तस्मिन्निवसत्यनिशो ।
युगक्षयं तमसा संवृतात्मा ॥ १२.२८६.३९ ॥
ನಂತರ ನೂರು ಸಾವಿರ (ವರ್ಷ) ಸಂಚರಿಸಿ, ಅನಂತರ ಹಸಿರು ವರ್ಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅದರಲ್ಲೇ ಎಡೆಬಿಡದೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯುಗಕ್ಷಯದವರೆಗೆ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆತ್ಮದೊಂದಿಗೆ.
12.286.40
स वै यदा सत्वगुणेन युक्त ।
स्तमो व्यपोहन्घटते स्वबुद्ध्या।
स लोहितं वर्णमुपैति नीला ।
न्मनुष्यलोके परिवर्तते च ॥ १२.२८६.४० ॥
ಅವನು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿ, ತಮಸ್ಸನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಕೆಂಪು ವರ್ಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನೀಲಿಯೂ, ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
12.286.41
स तत्र संहारविसर्गमेकं ।
स्वकर्मजैर्बन्धनैः क्लिश्यमानः।
ततः स हारिद्रमुपैति वर्णं ।
संहारविक्षेपशते व्यतीते ॥ १२.२८६.४१ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಲಯ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ನೂರು ಲಯ-ವಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ ಹಳದಿ ವರ್ಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.286.42
हारिद्रवर्णस्तु प्रजाविसर्गा ।
त्सहस्रशस्तिष्ठति संचरन्वै।
अविप्रमुक्तो निरये च दैत्य ।
ततः सहस्राणि दशापराणि ॥ १२.२८६.४२ ॥
ಹಳದಿ ವರ್ಣದವನು ಪ್ರಜಾ-ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ; ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದೆ, ಓ ದೈತ್ಯನೇ; ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ.
12.286.43
गतीः सहस्राणि च पञ्च तस्य ।
चत्वारि संवर्तकृतानि चैव।
विमुक्तमेनं निरयाच्च विद्धि ।
सर्वेषु चान्येषु च संभवेषु ॥ १२.२८६.४३ ॥
ಅವನಿಗೆ ಐದು ಸಾವಿರ ಗತಿಗಳು, ಸಂವರ್ತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಾಲ್ಕು ಇವೆ; ನರಕದಿಂದ ಇವನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದು ತಿಳಿ.
12.286.44
स देवलोके विहरत्यभीक्ष्णं ।
ततश्च्युतो मानुषतामुपैति
संहारविक्षेपशतानि चाष्टौ ।
मर्त्येषु तिष्ठन्नमृतत्वमेवि ॥ १२.२८६.४४ ॥
ಅವನು ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಎಂಟು ನೂರು ಲಯ-ವಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಂತರ, ಮರ್ತ್ಯರ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.286.45
सोऽस्मादय भ्रश्यति कालयोगा ।
त्कृष्णे तले तिष्ठति सर्वकृष्टे।
यथा त्वयं सिध्यति जीवलोक ।
स्तत्तेऽभिधास्याम्यसुरप्रवीर ॥ १२.२८६.४५ ॥
ಅವನು ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಇದರಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ಕಪ್ಪು ತಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಈ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಓ ಅಸುರವೀರನೇ, ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.286.46
दैवानि स व्यूहशतानि सप्त ।
रक्तो हरिद्रोऽथ तथैव शुक्लः।
संश्रित्य संधावति शुक्लमेत ।
मष्टावरानर्च्यतमान्स लोकान्। ॥ १२.२८६.४६ ॥
ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಏಳುನೂರು ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಂಪು, ಅರಿಶಿನ ಹಳದಿ, ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಳಿ; ಬಿಳಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನು ಈ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ; ಎಂಟು ಕೆಳಗಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
12.286.47
अष्टौ च षष्टिं च शतानि चैव ।
मनोविरुद्धानि महाद्युतीनाम्।
शुक्लस्य वर्णस्य परा गतिर्या ।
त्रीण्येव रुद्धानि महानुभाव ॥ १२.२८६.४७ ॥
ಎಂಟು, ಅರವತ್ತು, ಮತ್ತು ನೂರಾರು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದವು, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳ; ಬಿಳಿ ವರ್ಣದ ಪರಮ ಗತಿ ಯಾವುದೋ, ಅದರ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಓ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಿಯೇ.
12.286.48
संहाराविक्षेपमनिष्टमेकं ।
चत्वारि चान्यानि वसत्यनीशः।
षष्ठस्य वर्णस्य परा गतिर्या ।
सिद्धावसिद्धस्य गतक्लमस्यर ॥ १२.२८६.४८ ॥
ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಷೇಪ, ಅನಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು; ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಇತರವು, ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಆರನೆಯ ವರ್ಣದ ಪರಮ ಗತಿ, ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸಿದ್ಧನಿಗೆ, ಆಯಾಸವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ…
12.286.49
ततो महान्मानुषतामुपैति ॥ १२.२८६.४९ ॥
ಆಗ ಮಹಾನ್ ಮನುಷ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
12.286.50
तस्मादुपावृत्य ततः क्रमेण ।
सोग्रेण संतिष्ठति भूतसर्गम्।
स सप्तकृत्वश्च परैति लोका ।
न्संहारविक्षेपकृतप्रवासः ॥ १२.२८६.५० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಆಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅವನು ಉಗ್ರನೊಂದಿಗೆ ಭೂತಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಏಳು ಬಾರಿ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರವಾಸದೊಂದಿಗೆ.
12.286.51
देवस्य विष्णोः परमस्य चैव ॥ १२.२८६.५१ ॥
ದೇವ ವಿಷ್ಣುವಿನ, ಪರಮನದೂ ಕೂಡ.
12.286.52
संहारकाले परदिग्धकाया ।
ब्रह्माणमायान्ति सदा प्रजाहि।
चेष्टात्मनो देवगणाश्च सर्वे ।
ये ब्रह्मलोके ह्यमराः स्म तेऽपि ॥ १२.२८६.५२ ॥
ಸಂಹಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪರ-ದಿಗ್ಧಕಾಯರು ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜೆಗಳು, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಆತ್ಮಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮರರಾಗಿದ್ದವರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.286.53
प्रजानिसर्गे तु स शेषकाले ।
स्थानानि स्वान्येव सरन्ति जीवाः।
निःशेषतस्तत्पदं वान्ति चान्ते ।
सर्वे देवा ये सदृशा मनुष्याः ॥ १२.२८६.५३ ॥
ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ — ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಮನುಷ್ಯರು.
12.286.54
ये तु च्युताः सिद्धलोकात्क्रमेण ।
तेषां गतिं यान्ति यथाऽऽनुपूर्व्या।
जीवाः परे तद्बलवेषरूपाः ।
स्वकं विधिं यान्ति विषर्ययेण ॥ १२.२८६.५४ ॥
ಸಿದ್ಧಲೋಕದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚ್ಯುತರಾದವರ ಗತಿ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬಲ, ವೇಷ, ರೂಪ ಹೊಂದಿದ ಪರ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ವಿಪರೀತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ.
12.286.55
स यावदेवास्ति सशेषभुक्तिः ।
प्रजाश्च देव्यौ च तथैव शुक्ले।
तावत्तदङ्गेषु विशुद्धभावः ।
संयम्य पञ्चेन्द्रियरूपमेतत् ॥ १२.२८६.५५ ॥
ಆ ಉಳಿದ ಭೋಗವಿರುವವರೆಗೆ, ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಇಬ್ಬರು ದೇವಿಯರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲೂ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶುದ್ಧ ಭಾವ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ —
12.286.56
नारायणस्येह बलं मया ते ॥ १२.२८६.५६ ॥
ನಾರಾಯಣನ ಬಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.
12.286.57
एवं गते मे न विषादोस्ति कश्चि ।
त्सम्यक्च पश्यामि वचस्तथैतत्।
श्रुत्वा तु ते वाचमदीनसत्व ।
विकल्मषोस्म्यद्य तथा विपाष्मा ॥ १२.२८६.५७ ॥
ಹೀಗಾದುದರಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ವಿಷಾದವೂ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಅದೀನಸತ್ತ್ವದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಈಗ ನಾನು ನಿರ್ಮಲನೂ ಪಾಪರಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
12.286.58
तस्मिज्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२८६.५८ ॥
ಅವನಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.
12.286.59
एवमुक्त्वा स कौन्तेय वृत्रः प्राणानवासृजत् ।
योजयित्वा तथाऽऽत्मानं परं स्थानमवाप्तवान् ॥ १२.२८६.५९ ॥
ಕೌಂತೇಯ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವೃತ್ರನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.286.60
अयं स भगवान्देवः पितामह जनार्दनः ।
सनत्कुमारो वृत्राय यत्तदाख्यातवान्पुरा ॥ १२.२८६.६० ॥
ಪಿತಾಮಹ, ಇವನೇ ಆ ಭಗವಾನ್ ದೇವ ಜನಾರ್ದನ. ಹಿಂದೆ ಸನತ್ಕುಮಾರನಾಗಿ ವೃತ್ರನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದವನು ಇವನೇ.
12.286.61
मूलस्थायी स भगवान्स्वेनानन्तेन तेजसा ।
तत्स्थः सृजति तान्भावानात्मरूपान्महामनाः ॥ १२.२८६.६१ ॥
ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಮಹಾಮನಸ್ಕನಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪವುಳ್ಳ ಆ ಭಾವಗಳನ್ನು (ಜೀವಿಗಳನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.286.62
तुरीयांशेन तस्येमं विद्धि केशवमच्युतम् ।
तुरीयांशेन ब्रह्माणं तस्य विद्धि महात्मनः।
तुरीयार्धेन लोकांस्त्रीन्भावयत्येव बुद्धिमान् ॥ १२.२८६.६२ ॥
ಅವನ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಿಂದ ಈ ಅಚ್ಯುತ ಕೇಶವನನ್ನು ತಿಳಿ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿ. ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದ ಅರ್ಧದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಭಗವಂತನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.286.63
अर्वाक्स्थितस्तु यः स्थायी कल्पान्ते परिवर्तते ।
स शेते भगवानप्सु योऽसावतिबलः प्रभुः।
तान्विघाता प्रसन्नात्मा लोकांश्चरति शाश्वतान् ॥ १२.२८६.६३ ॥
ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ, ಕೆಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಸ್ಥಿರನಾದ ಭಗವಂತನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಭು. ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಧಾತನು ಆ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.286.64
सर्वाण्यशून्यानि करोत्यनन्तः ।
सनातनः संचरते च लोकान्।
स चानिरुद्धः सृजते महात्मा ।
तत्स्थं जगत्सर्वमिदं विचित्रम् ॥ १२.२८६.६४ ॥
ಅನಂತನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಸನಾತನನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಅನಿರುದ್ಧನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಸರ್ವಜಗತ್ತು ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.
12.286.65
वृत्रेण परमार्थज्ञ दृष्टा मन्येत्मनो गतिः ।
सुखात्तस्मात्स सुखितो न शोचति पितामह ॥ १२.२८६.६५ ॥
ಪರಮಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ವೃತ್ರನ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮದ ಗತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸುಖದಿಂದ ಸುಖಿಯಾಗಿ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪಿತಾಮಹ.
12.286.66
शुक्लः शुक्लाभिजातीयः साध्यो नावर्ततेऽनघ ।
तिर्यग्गतेश्च निर्मुक्तो निरयाच्च पितामह ॥ १२.२८६.६६ ॥
ಅನಘನೇ, ಶುಕ್ಲನೂ ಶುದ್ಧ ಜನ್ಮದವನೂ ಆದ, ಸಾಧಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾದವನು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ತಿರ್ಯಗ್ಗತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಪಿತಾಮಹ, ನರಕದಿಂದಲೂ.
12.286.67
हारिद्रवर्णे रक्ते वा वर्तमानस्तु पार्थिव ।
तिर्यगेवानुपश्येत कर्मभिस्तामसैर्वृतः ॥ १२.२८६.६७ ॥
ಓ ಪಾರ್ಥಿವನೇ, ಅರಿಶಿನ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವನು ತಾಮಸ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ತಿರ್ಯಕ್ (ಪಶು) ಯೋನಿಯನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.286.68
वयं तु भृशमापन्ना रक्ताः कष्टाः सुखेऽसुखे ।
कां गतिं प्रतिपत्स्यामो नीलां कृष्णाधमामथ ॥ १२.२८६.६८ ॥
ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರು, ರಾಗಯುಕ್ತರು, ಸುಖದಲ್ಲೂ ದುಃಖದಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟಪಡುವವರು. ನೀಲ, ಕಪ್ಪು, ಅಧಮ ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ನಾವು ಹೊಂದುವೆವು?
12.286.69
शुद्धाभिजनसंपन्नाः पाण्डवाः संशितव्रताः ।
विहत्य देवलोकेषु पुनर्मानुषमेध्यथ ॥ १२.२८६.६९ ॥
ಶುದ್ಧ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ದೃಢವ್ರತರಾದ ಪಾಂಡವರೇ, ದೇವಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುವಿರಿ.
12.286.70
प्रजाविसर्गं च सुखेन लोके ।
प्रेत्यान्येदेहेषु सुखानि भुक्त्वा।
सुखेन संयास्यथ सिद्धसङ्ख्यां ।
मा वो भयं भवतु न वोऽस्तु पापम् ॥ १२.२८६.७० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಸಂತಾನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಮರಣಾನಂತರ ಬೇರೆ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖ ಅನುಭವಿಸಿ, ಸುಖದಿಂದ ಸಿದ್ಧರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸೇರುವಿರಿ. ನಿಮಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದಿರಲಿ, ನಿಮಗೆ ಪಾಪವಿಲ್ಲದಿರಲಿ.