మహాభారతం · అధ్యాయం 12.287
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.287.1
अहो धर्मिष्ठता तस्य वृत्रस्यामिततेजसः ।
यस्य विज्ञानमतुलं विष्णोर्भक्तिश्च तादृशी ॥ १२.२८७.१ ॥
అహో! అమిత తేజస్వి అయిన ఆ వృత్రుని ధర్మనిష్ఠ ఎంత గొప్పది! అతనికి అతుల్యమైన జ్ఞానం ఉండేది; విష్ణువుపై అతనికి అంతటి భక్తి కూడా ఉండేది.
12.287.2
दुर्विज्ञेयमिदं तस्य विष्णोरमिततेजसः ।
कथं वा राजशार्दूल पदं तु ज्ञातवानसौ ॥ १२.२८७.२ ॥
రాజశార్దూలా! అమిత తేజస్వి అయిన విష్ణువు యొక్క ఈ రహస్యాన్ని తెలుసుకోవడం కష్టం; అతడు ఆ స్థితిని ఎలా తెలుసుకున్నాడు?
12.287.3
भवता कथितं ह्येतच्छ्रद्दधे चाहमच्युत ।
भूयश्च मे समुत्पन्ना बुद्धिरव्यक्तदर्शना ॥ १२.२८७.३ ॥
అచ్యుతా! మీరు చెప్పినదాన్ని నేను నమ్ముతాను; అయినా మళ్లీ నా మనసులో అవ్యక్తమైన ఒక సందేహం కలుగుతోంది.
12.287.4
कथं विनिहतो वृत्रः शक्रेण भरतर्षभ ।
धार्मिको विष्णुभक्तश्च तत्त्वज्ञश्च तदन्वये ॥ १२.२८७.४ ॥
భరతర్షభా! ధార్మికుడు, విష్ణుభక్తుడు, తత్త్వజ్ఞుడు అయిన వృత్రుడు, అతని వంశంలో కూడా అలాంటివారు ఉన్నవాడు, ఇంద్రునిచే ఎలా సంహరించబడ్డాడు?
12.287.5
एतन्मे संशयं ब्रूहि पृच्छते भरतर्षभ ।
वृत्रः स राजशार्दूल यथा शक्रेण निर्जितः ॥ १२.२८७.५ ॥
భరతర్షభా! అడుగుతున్న నాకు ఈ సందేహాన్ని తీర్చు; రాజశార్దూలా, ఆ వృత్రుడు ఇంద్రునిచే ఎలా జయించబడ్డాడు?
12.287.6
यथा चैवाभवद्युद्धं तच्चाचक्ष्व पितामह ।
विस्तरेण महाबाहो परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.२८७.६ ॥
పితామహా! ఆ యుద్ధం ఎలా జరిగిందో విస్తారంగా చెప్పు; మహాబాహూ, నాకు దానిపై గొప్ప కుతూహలం ఉంది.
12.287.7
रथेनेन्द्रः प्रयातो वै सार्धं सुरगणैः पुरा ।
ददर्शाथाग्रतो वृत्रं धिष्ठितं पर्वतोपमम् ॥ १२.२८७.७ ॥
పూర్వం ఇంద్రుడు దేవగణాలతో కలిసి రథంపై బయలుదేరాడు. అప్పుడు తన ముందు పర్వతంలా నిలిచి ఉన్న వృత్రుడిని చూశాడు.
12.287.8
योजनानां शतान्यूर्ध्वं पञ्चोन्छ्रितमरिंदम् ।
शतानि विस्तरेणाथ त्रीणि चाभ्यधिकानि वै ॥ १२.२८७.८ ॥
శత్రువులను అణచువాడా! అతడు ఐదు వందల యోజనాల ఎత్తుగా లేచి ఉన్నాడు; వెడల్పు మూడు వందలకు పైగా ఉంది.
12.287.9
तत्प्रेक्ष्य तादृशं रूपं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
वृत्रस्य देवाः संत्रस्ता न शान्तिमुपलेभिरे ॥ १२.२८७.९ ॥
మూడు లోకాలకూ కూడా జయింపరాని వృత్రుని ఆ రూపాన్ని చూసి దేవతలు భయపడ్డారు; వారు శాంతిని పొందలేదు.
12.287.10
शक्रस्य तु तदा राजन्नूरुस्तम्भो व्यजायत ।
भयाद्वृत्रस्य सहसा दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ॥ १२.२८७.१० ॥
రాజా! అప్పుడు వృత్రుని ఆ ఉత్తమ రూపాన్ని చూసి భయంతో ఇంద్రుని తొడలు అకస్మాత్తుగా మొద్దుబారిపోయాయి.
12.287.11
ततो नादः समभवद्वादित्राणां च निःस्वनः ।
देवासुराणां सर्वेषां तस्मिन्युद्धे ह्युपस्थिते ॥ १२.२८७.११ ॥
ఆ యుద్ధం ప్రారంభం కాగానే దేవతలు, అసురులు అందరి వాద్యాల నాదమూ గర్జనమూ చెలరేగాయి.
12.287.12
अथ वृत्रस्य कौरव्य दृष्ट्वा शक्रमवस्थितम् ।
न संभ्रमो न भीः काचिदास्था वा समजायत ॥ १२.२८७.१२ ॥
కౌరవ్యా! అప్పుడు వృత్రుడు ఎదురుగా నిలిచిన ఇంద్రుని చూశాడు; అతనిలో ఏ కలవరమూ, భయమూ, లేక ఏ దృఢనిశ్చయమూ కలగలేదు.
12.287.13
ततः समभवद्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयंकरम् ।
शक्रस्य च सुरेन्द्रस्य वृत्रस्य च महात्मनः ॥ १२.२८७.१३ ॥
అప్పుడు మూడు లోకాలను భయకంపితం చేసే యుద్ధం జరిగింది — శక్రుడు, దేవేంద్రుడు మరియు మహాత్ముడైన వృత్రుడి మధ్య.
12.287.14
असिभिः पट्टसैः शूलैः शक्तितोमरम्रुद्गरैः ।
शिलाभिर्विविधाभिश्च कार्मुकैश्च महास्वनैः ॥ १२.२८७.१४ ॥
ఖడ్గాలు, పట్టిశాలు, శూలాలు, శక్తులు, తోమరాలు, గదలు, అనేక రకాల రాళ్లు, భారీ ధ్వని చేసే విల్లులతో.
12.287.15
अस्त्रैश्च विविर्धौर्दिव्यैः पावकोल्काभिरेव च ।
देवासुरैस्ततः सैन्यैः सर्वमासीत्समाकुलम् ॥ १२.२८७.१५ ॥
అనేక దివ్య అస్త్రాలతో, అగ్ని ఉల్కలతో; అప్పుడు దేవాసుర సైన్యాలతో సమస్తం అల్లకల్లోలమైంది.
12.287.16
पितामहपुरोगाश्च सर्वे देवगणास्तदा ।
ऋषयश्च महाभागास्तद्युद्धं द्रष्टुमागमन् ॥ १२.२८७.१६ ॥
అప్పుడు పితామహుడిని ముందుంచుకొని దేవగణాలన్నీ, మహాభాగ్యవంతులైన ఋషులు ఆ యుద్ధాన్ని చూడటానికి వచ్చారు.
12.287.17
विमानाग्र्यैर्महाराज सिद्धाश्च भरतर्षभ ।
गन्धर्वाश्च विमानाग्रैरप्सरोभिः समागमन् ॥ १२.२८७.१७ ॥
మహారాజా! భరతశ్రేష్ఠా! సిద్ధులు ఉత్తమ విమానాలలో, గంధర్వులు విమానాలతో అప్సరసలతో కలిసి వచ్చారు.
12.287.18
ततोऽन्तरिक्षमावृत्य वृत्रो धर्मभूतां वरः ।
अश्मवर्षेण देवेन्द्रं सर्वतः समवाकिरत् ॥ १२.२८७.१८ ॥
అప్పుడు ధర్మాత్ములలో శ్రేష్ఠుడైన వృత్రుడు ఆకాశాన్ని కప్పి, దేవేంద్రుడిపై అన్ని వైపుల నుండి రాళ్ల వర్షం కురిపించాడు.
12.287.19
ततो देवगणाः क्रुद्धाः सर्वतः शरवृष्टिभिः ।
अश्मवर्षमपोहन्त वृत्रप्रेरितमाहवे ॥ १२.२८७.१९ ॥
అప్పుడు కోపించిన దేవగణాలు అన్ని వైపుల నుండి బాణవర్షంతో, యుద్ధంలో వృత్రుడు ప్రయోగించిన రాళ్ల వర్షాన్ని తొలగించాయి.
12.287.20
वृत्रस्तु कुरुशार्दूल महामायो महाबलः ।
मोहयामास देवेन्द्रं मायायुद्धेन सर्वशः ॥ १२.२८७.२० ॥
కురుశ్రేష్ఠా, మహామాయావి మహాబలుడైన వృత్రుడు మాయాయుద్ధంతో దేవేంద్రుడిని అన్ని విధాలుగా మోహింపజేశాడు.
12.287.21
तस्य वृत्रार्दितस्याथ मोह आसीच्छतक्रतोः ।
रथन्तरेण तं तत्र वसिष्ठः समबोधयत् ॥ १२.२८७.२१ ॥
వృత్రుడిచే బాధింపబడిన ఆ శతక్రతువుకు అప్పుడు మోహం కలిగింది; అక్కడ వసిష్ఠుడు రథంతరంతో అతడిని మేల్కొలిపాడు.
12.287.22
देवश्रेष्ठोऽस्ति देवेन्द्र दैत्यासुरनिबर्हण ।
त्रैलोक्यबलसंयुक्तः कस्माच्छक्र विषीदसि ॥ १२.२८७.२२ ॥
దేవేంద్రా, నీవు దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు; దైత్యులను అసురులను నాశనం చేసేవాడవు; త్రిలోకాల బలం కలవాడవు. శక్రా, ఎందుకు విషాదపడుతున్నావు?
12.287.23
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवश्चैव जगत्पतिः ।
सोमश्च भगवान्देवः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.२३ ॥
ఇదిగో బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు, జగత్పతి, భగవంతుడు సోముడు, అందరు పరమర్షులు (నీతో ఉన్నారు).
12.287.24
समुद्विग्नं समीक्ष्य त्वां स्वस्तीत्यूचुर्जयाय ते ।
मा कार्षीः कश्मलं शक्र कश्चिदेवेतरो यथा।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा जहि शत्रून्सुराधिप ॥ १२.२८७.२४ ॥
నీవు అత్యంత కలతచెందడం చూసి వారు విజయానికి నీకు 'స్వస్తి' అన్నారు. శక్రా, ఇతరులవలె దుర్బలత్వం చూపకు; యుద్ధంలో ఆర్య నిశ్చయంతో శత్రువులను సంహరించు, సురాధిపా.
12.287.25
एष लोकगुरुस्त्र्यक्षः सर्वलोकनमस्कृतः ।
निरीक्षते त्वां भगवांस्त्यज मोहं सुराधिप ॥ १२.२८७.२५ ॥
లోకగురువు, త్ర్యక్షుడు, సర్వలోకనమస్కృతుడైన ఈ భగవానుడు నిన్ను చూస్తున్నాడు. సురాధిపా, మోహాన్ని విడిచిపెట్టు.
12.287.26
एते ब्रह्मर्षयश्चैव बृहस्पतिपुरोगमाः ।
स्तवेन शक्र दिव्येन स्तुवन्ति त्वां जयाय वै ॥ १२.२८७.२६ ॥
బృహస్పతి ముందున్న ఈ బ్రహ్మర్షులు, ఓ శక్రా, దివ్యమైన స్తవంతో విజయం కోసం నిన్ను స్తుతిస్తున్నారు.
12.287.27
एवं संबोध्यमानस्य वसिष्ठेन महात्मना ।
अतीव वासवस्यासीद्बलमुत्तमतेजसः ॥ १२.२८७.२७ ॥
మహాత్ముడైన వసిష్ఠునిచే ఈ విధంగా ప్రబోధింపబడిన వాసవునిలో అత్యధిక బలం కలిగింది.
12.287.28
ततो बुद्धिमुपागम्य भगवान्पाकशासनः ।
योगेन महता युक्तस्तां मायां व्यपकर्षत ॥ १२.२८७.२८ ॥
అప్పుడు బుద్ధిని పొంది, గొప్ప యోగంతో కూడిన భగవానుడు పాకశాసనుడు ఆ మాయను తొలగించాడు.
12.287.29
ततोऽङ्गिरः सुतः श्रीमांस्ते चैव सुमहर्षयः ।
दृष्ट्वा वृत्रस्य विक्रान्तुमुपागम्य महेश्वरम् ॥ १२.२८७.२९ ॥
అప్పుడు అంగిరసుని శ్రీమంతుడైన కుమారుడు, ఆ మహర్షులు, వృత్రుని పరాక్రమాన్ని చూసి మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్ళారు.
12.287.30
ऊचुर्वृत्रविनाशार्थं लोकानां हितकाम्यया ।
ततो भगवतस्तेजो ज्वरो भूत्वा जगत्पतेः ॥ १२.२८७.३० ॥
వృత్రుని వినాశం కోసం, లోకాల హితాన్ని కోరి వారు అన్నారు. అప్పుడు జగత్పతి అయిన భగవానుని తేజస్సు జ్వరంగా మారింది.
12.287.31
समाविशत्तदा रौद्रं वृत्रं लोकपतिं तदा ।
विष्णुश्च भगवान्देवः सर्वलोकाभिपूजितः ॥ १२.२८७.३१ ॥
అప్పుడు భయంకరుడైన వృత్రునిలో, లోకాధిపతియైన అతనిలో, అతడు ప్రవేశించాడు. భగవంతుడైన దేవుడు విష్ణువు, సర్వలోకపూజితుడు కూడా (అందులో ప్రవేశించాడు).
12.287.32
ऐन्द्रं समाविशुद्वज्रं लोकसंरक्षणे रतः ।
ततो बृहस्पतिर्धीमानुपागम्य शतक्रतुम्।
वसिष्ठश्च महातेजाः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.३२ ॥
ఇంద్రుని వజ్రం అతనిలో ప్రవేశించింది; అది లోకాలను రక్షించడంలో నిమగ్నమై ఉంది. అప్పుడు బుద్ధిమంతుడైన బృహస్పతి శతక్రతువు (ఇంద్రుని) వద్దకు వెళ్ళాడు, మహాతేజస్వి వసిష్ఠుడు మరియు అందరు పరమర్షులు (కూడా వెళ్ళారు).
12.287.33
ते समासाद्य वरदं वासवं लोकपूजितम् ।
ऊचुरेकाग्रमनसो जहि वृत्रमिति प्रभो ॥ १२.२८७.३३ ॥
వారు వరదాత, లోకపూజితుడైన వాసవుని (ఇంద్రుని) సమీపించి, ఏకాగ్రమనస్కులై ఇలా అన్నారు — 'ప్రభూ, వృత్రుని సంహరించు.'
12.287.34
एष वृत्रो महाञ्शक्रे बलेन महता वृतः ।
विश्वात्मा सर्वगश्चैव बहुमायश्च विश्रुतः ॥ १२.२८७.३४ ॥
ఈ మహాన్ వృత్రుడు, ఇంద్రునికి వ్యతిరేకంగా మహా బలంతో చుట్టబడినవాడు; సర్వాత్ముడు, సర్వవ్యాపి, అనేక మాయలు కలవాడుగా ప్రసిద్ధుడు.
12.287.35
तदेनमसुरश्रेष्ठं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
जहि त्वं योगमास्थाय मावमंस्थाः सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३५ ॥
అందువలన, మూడు లోకాలకూ కూడా జయింపరాని అసురశ్రేష్ఠుడైన ఇతనిని యోగాన్ని ఆశ్రయించి సంహరించు; సురేశ్వరా, ఇతనిని తక్కువగా భావించకు.
12.287.36
अनेन हि तपस्तप्तं बलार्थममराधिप ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि ब्रह्मा चास्मै वरं ददौ ॥ १२.२८७.३६ ॥
ఇతడు బలం కోసం అరవై వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు, అమరాధిపతీ; బ్రహ్మ ఇతనికి వరం ఇచ్చాడు.
12.287.37
महत्त्वं योगिनां चैव महामायत्वमेव च ।
महाबलत्वं च तथा तेजश्चाग्र्यं सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३७ ॥
యోగుల మహత్వమూ, మహామాయా శక్తీ, మహాబలమూ, శ్రేష్ఠమైన తేజస్సూ, ఓ సురేశ్వరా.
12.287.38
एतत्त्वां मामकं तेजः समाविशति वासव ।
वृत्रमेवं त्ववध्यं तं वज्रेण जहि दानवम् ॥ १२.२८७.३८ ॥
ఓ వాసవా, నా ఈ తేజస్సు నీలో ప్రవేశిస్తుంది. ఆ అవధ్యుడైన వృత్ర దానవుడిని వజ్రంతో సంహరించు.
12.287.39
भगवंस्त्वत्प्रसादेन दितिजं सुदुरासदम् ।
वज्रेण निहनिष्यामि पश्यतस्ते सुरर्षभ ॥ १२.२८७.३९ ॥
ఓ భగవంతుడా, నీ అనుగ్రహంతో ఆ దుర్జయుడైన దితిజుడిని వజ్రంతో సంహరిస్తాను, నువ్వు చూస్తుండగా, ఓ దేవశ్రేష్ఠా.
12.287.40
आविश्यमाने दैत्ये तु ज्वरेणाथ महासुरे ।
देवतानामृषीणां च हर्षान्नादो महानभूत् ॥ १२.२८७.४० ॥
ఆ దైత్యుడు, మహాసురుడు జ్వరంతో ప్రవేశిస్తుండగా, దేవతలు, ఋషుల హర్షంతో మహా ధ్వని ఉద్భవించింది.
12.287.41
ततो दुन्दुभयश्चैव शङ्ख्याश्च सुमहास्वनाः ।
मुरजा डिण्डिभाश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ १२.२८७.४१ ॥
అప్పుడు దుందుభులు, అత్యంత ధ్వనించే శంఖాలు, మురజాలు, డిండిమాలు వేలకొద్దీ మ్రోగాయి.
12.287.42
असुराणां तु सर्वेषां स्मृतिलोपो महानभूत् ।
मायानाशश्च बलवान्क्षणेन समपद्यत ॥ १२.२८७.४२ ॥
అసురులందరికీ గొప్ప స్మృతి నష్టం కలిగింది; బలమైన మాయ క్షణంలో నశించింది.
12.287.43
तमाविष्टमथो ज्ञात्वा ऋषयो देवतास्तथा ।
स्तुवन्तः शक्नमीशानं तथा प्राचोदयन्नपि ॥ १२.२८७.४३ ॥
అతడు ఆవిష్టుడయ్యాడని తెలుసుకొని, ఋషులు మరియు దేవతలు ఇంద్రుడిని, ఈశానుడిని స్తుతిస్తూ అతడిని కూడా ప్రేరేపించారు.
12.287.44
रथस्थस्य हि शक्रस्य युद्धकाले महात्मनः ।
ऋषिभिः स्तूयमानस्य रूपमासीन्सुदुर्दृशम् ॥ १२.२८७.४४ ॥
యుద్ధసమయంలో రథంపై నిలిచిన మహాత్ముడైన శక్రుని రూపం, ఋషులచే స్తుతించబడుతూ, చూడడానికి అత్యంత దుర్లభంగా ఉండెను.