മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.287
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.287.1
अहो धर्मिष्ठता तस्य वृत्रस्यामिततेजसः ।
यस्य विज्ञानमतुलं विष्णोर्भक्तिश्च तादृशी ॥ १२.२८७.१ ॥
അഹോ! അമിത തേജസ്വിയായ ആ വൃത്രന്റെ ധർമനിഷ്ഠ എത്ര മഹത്തരമായിരുന്നു! അവന്റെ ജ്ഞാനം അതുല്യമായിരുന്നു; വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയും അത്തരത്തിലുള്ളതായിരുന്നു.
12.287.2
दुर्विज्ञेयमिदं तस्य विष्णोरमिततेजसः ।
कथं वा राजशार्दूल पदं तु ज्ञातवानसौ ॥ १२.२८७.२ ॥
രാജശാർദൂല! അമിത തേജസ്വിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ രഹസ്യം മനസ്സിലാക്കുക ദുഷ്കരമാണ്; അവൻ ആ പദം എങ്ങനെ അറിഞ്ഞു?
12.287.3
भवता कथितं ह्येतच्छ्रद्दधे चाहमच्युत ।
भूयश्च मे समुत्पन्ना बुद्धिरव्यक्तदर्शना ॥ १२.२८७.३ ॥
അച്യുത! അങ്ങ് പറഞ്ഞതിൽ ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; എങ്കിലും വീണ്ടും എന്റെ മനസ്സിൽ വ്യക്തമല്ലാത്ത ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.287.4
कथं विनिहतो वृत्रः शक्रेण भरतर्षभ ।
धार्मिको विष्णुभक्तश्च तत्त्वज्ञश्च तदन्वये ॥ १२.२८७.४ ॥
ഭരതർഷഭ! ധാർമികനും വിഷ്ണുഭക്തനും തത്ത്വജ്ഞനും ആയ വൃത്രൻ, അവന്റെ വംശത്തിലും അത്തരക്കാരുണ്ടായിരുന്നവൻ, ഇന്ദ്രനാൽ എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു?
12.287.5
एतन्मे संशयं ब्रूहि पृच्छते भरतर्षभ ।
वृत्रः स राजशार्दूल यथा शक्रेण निर्जितः ॥ १२.२८७.५ ॥
ഭരതർഷഭ! ചോദിക്കുന്ന എനിക്ക് ഈ സംശയം പറഞ്ഞുതരിക; രാജശാർദൂല, ആ വൃത്രൻ ഇന്ദ്രനാൽ എങ്ങനെ കീഴടക്കപ്പെട്ടു?
12.287.6
यथा चैवाभवद्युद्धं तच्चाचक्ष्व पितामह ।
विस्तरेण महाबाहो परं कौतूहलं हि मे ॥ १२.२८७.६ ॥
പിതാമഹാ! ആ യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നുവെന്ന് വിസ്തരിച്ചു പറയുക; മഹാബാഹോ, അതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്.
12.287.7
रथेनेन्द्रः प्रयातो वै सार्धं सुरगणैः पुरा ।
ददर्शाथाग्रतो वृत्रं धिष्ठितं पर्वतोपमम् ॥ १२.२८७.७ ॥
മുൻകാലത്ത് ഇന്ദ്രൻ ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം രഥത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ തന്റെ മുന്നിൽ പർവതംപോലെ നിൽക്കുന്ന വൃത്രനെ അവൻ കണ്ടു.
12.287.8
योजनानां शतान्यूर्ध्वं पञ्चोन्छ्रितमरिंदम् ।
शतानि विस्तरेणाथ त्रीणि चाभ्यधिकानि वै ॥ १२.२८७.८ ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനേ! അവൻ അഞ്ഞൂറ് യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നു നിന്നിരുന്നു; വീതിയിൽ മൂന്നൂറിലധികം യോജനയുണ്ടായിരുന്നു.
12.287.9
तत्प्रेक्ष्य तादृशं रूपं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
वृत्रस्य देवाः संत्रस्ता न शान्तिमुपलेभिरे ॥ १२.२८७.९ ॥
മൂന്നുലോകങ്ങൾക്കും ജയിക്കാനാവാത്ത വൃത്രന്റെ ആ രൂപം കണ്ട് ദേവന്മാർ ഭയന്നു; അവർക്ക് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
12.287.10
शक्रस्य तु तदा राजन्नूरुस्तम्भो व्यजायत ।
भयाद्वृत्रस्य सहसा दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ॥ १२.२८७.१० ॥
രാജാവേ! അപ്പോൾ വൃത്രന്റെ ആ ഉത്തമരൂപം കണ്ട് ഭയത്താൽ ഇന്ദ്രന്റെ തുടകൾ പെട്ടെന്ന് മരവിച്ചുപോയി.
12.287.11
ततो नादः समभवद्वादित्राणां च निःस्वनः ।
देवासुराणां सर्वेषां तस्मिन्युद्धे ह्युपस्थिते ॥ १२.२८७.११ ॥
ആ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും എല്ലാവരുടെയും വാദ്യങ്ങളുടെ നാദവും ഗർജനവും ഉയർന്നു.
12.287.12
अथ वृत्रस्य कौरव्य दृष्ट्वा शक्रमवस्थितम् ।
न संभ्रमो न भीः काचिदास्था वा समजायत ॥ १२.२८७.१२ ॥
കൗരവ്യാ! അപ്പോൾ വൃത്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു; അവനിൽ യാതൊരു പരിഭ്രമമോ ഭയമോ ദൃഢനിശ്ചയമോ ഉണ്ടായില്ല.
12.287.13
ततः समभवद्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयंकरम् ।
शक्रस्य च सुरेन्द्रस्य वृत्रस्य च महात्मनः ॥ १२.२८७.१३ ॥
അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന യുദ്ധം ഉണ്ടായി — ശക്രനും ദേവേന്ദ്രനും മഹാത്മാവായ വൃത്രനും തമ്മിൽ.
12.287.14
असिभिः पट्टसैः शूलैः शक्तितोमरम्रुद्गरैः ।
शिलाभिर्विविधाभिश्च कार्मुकैश्च महास्वनैः ॥ १२.२८७.१४ ॥
വാളുകൾ, പട്ടിശങ്ങൾ, ശൂലങ്ങൾ, ശക്തി, തോമരം, ഗദകൾ, പലവിധ കല്ലുകൾ, ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങുന്ന വില്ലുകൾ എന്നിവയാൽ.
12.287.15
अस्त्रैश्च विविर्धौर्दिव्यैः पावकोल्काभिरेव च ।
देवासुरैस्ततः सैन्यैः सर्वमासीत्समाकुलम् ॥ १२.२८७.१५ ॥
പലതരം ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളാലും അഗ്നിജ്വാലകളാലും; അപ്പോൾ ദേവാസുരസൈന്യങ്ങളാൽ എല്ലാം കലുഷമായി.
12.287.16
पितामहपुरोगाश्च सर्वे देवगणास्तदा ।
ऋषयश्च महाभागास्तद्युद्धं द्रष्टुमागमन् ॥ १२.२८७.१६ ॥
അപ്പോൾ പിതാമഹനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും മഹാഭാഗ്യരായ ഋഷിമാരും ആ യുദ്ധം കാണാൻ വന്നു.
12.287.17
विमानाग्र्यैर्महाराज सिद्धाश्च भरतर्षभ ।
गन्धर्वाश्च विमानाग्रैरप्सरोभिः समागमन् ॥ १२.२८७.१७ ॥
മഹാരാജാവേ! ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! സിദ്ധന്മാർ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനങ്ങളിലും ഗന്ധർവന്മാർ വിമാനങ്ങളിൽ അപ്സരസ്സുകളോടൊപ്പവും ഒത്തുചേർന്നു.
12.287.18
ततोऽन्तरिक्षमावृत्य वृत्रो धर्मभूतां वरः ।
अश्मवर्षेण देवेन्द्रं सर्वतः समवाकिरत् ॥ १२.२८७.१८ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വൃത്രൻ ആകാശത്തെ മൂടി, ദേവേന്ദ്രന്റെ മേൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും കല്ലുമഴ പെയ്യിച്ചു.
12.287.19
ततो देवगणाः क्रुद्धाः सर्वतः शरवृष्टिभिः ।
अश्मवर्षमपोहन्त वृत्रप्रेरितमाहवे ॥ १२.२८७.१९ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നും അമ്പുമഴകൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ വൃത്രൻ അയച്ച കല്ലുമഴയെ അകറ്റി.
12.287.20
वृत्रस्तु कुरुशार्दूल महामायो महाबलः ।
मोहयामास देवेन्द्रं मायायुद्धेन सर्वशः ॥ १२.२८७.२० ॥
കുരുശാർദൂലാ, മഹാമായാവിയും മഹാബലവാനുമായ വൃത്രൻ മായായുദ്ധംകൊണ്ട് ദേവേന്ദ്രനെ എല്ലാ വിധത്തിലും മോഹിപ്പിച്ചു.
12.287.21
तस्य वृत्रार्दितस्याथ मोह आसीच्छतक्रतोः ।
रथन्तरेण तं तत्र वसिष्ठः समबोधयत् ॥ १२.२८७.२१ ॥
വൃത്രനാൽ പീഡിതനായ ആ ശതക്രതുവിന് അപ്പോൾ മോഹം ഉണ്ടായി; അവിടെ വസിഷ്ഠൻ രഥന്തരംകൊണ്ട് അവനെ ഉണർത്തി.
12.287.22
देवश्रेष्ठोऽस्ति देवेन्द्र दैत्यासुरनिबर्हण ।
त्रैलोक्यबलसंयुक्तः कस्माच्छक्र विषीदसि ॥ १२.२८७.२२ ॥
ദേവേന്ദ്രാ, നീ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; ദൈത്യാസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവനാണ്; മൂന്നുലോകത്തിന്റെ ബലം ചേർന്നവനാണ്. ശക്രാ, എന്തിന് നീ വിഷാദിക്കുന്നു?
12.287.23
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवश्चैव जगत्पतिः ।
सोमश्च भगवान्देवः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.२३ ॥
ഇതാ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും ജഗത്പതിയും ഭഗവാൻ സോമനും എല്ലാ പരമ ഋഷിമാരും ഉണ്ട്.
12.287.24
समुद्विग्नं समीक्ष्य त्वां स्वस्तीत्यूचुर्जयाय ते ।
मा कार्षीः कश्मलं शक्र कश्चिदेवेतरो यथा।
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा जहि शत्रून्सुराधिप ॥ १२.२८७.२४ ॥
നീ അത്യന്തം വ്യാകുലനാകുന്നത് കണ്ട് അവർ നിനക്ക് ജയത്തിനായി 'സ്വസ്തി' എന്ന് പറഞ്ഞു. ശക്രാ, മറ്റൊരാളെപ്പോലെ ദുഃഖം കൈക്കൊള്ളരുത്; യുദ്ധത്തിൽ ആര്യമായ നിശ്ചയത്തോടെ ശത്രുക്കളെ വധിക്കൂ, സുരാധിപാ.
12.287.25
एष लोकगुरुस्त्र्यक्षः सर्वलोकनमस्कृतः ।
निरीक्षते त्वां भगवांस्त्यज मोहं सुराधिप ॥ १२.२८७.२५ ॥
ലോകഗുരുവായ, ത്ര്യക്ഷനായ, സർവലോകങ്ങളാലും നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഭഗവാൻ നിന്നെ നോക്കുന്നു. സുരാധിപാ, മോഹം ഉപേക്ഷിക്കുക.
12.287.26
एते ब्रह्मर्षयश्चैव बृहस्पतिपुरोगमाः ।
स्तवेन शक्र दिव्येन स्तुवन्ति त्वां जयाय वै ॥ १२.२८७.२६ ॥
ബൃഹസ്പതിയെ മുൻനിർത്തിയ ഈ ബ്രഹ്മർഷികൾ, ഹേ ശക്രാ, ദിവ്യമായ സ്തോത്രത്താൽ വിജയത്തിനായി നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു.
12.287.27
एवं संबोध्यमानस्य वसिष्ठेन महात्मना ।
अतीव वासवस्यासीद्बलमुत्तमतेजसः ॥ १२.२८७.२७ ॥
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനാൽ ഇങ്ങനെ ഉണർത്തപ്പെട്ട വാസവന് അത്യധികമായ ബലമുണ്ടായി.
12.287.28
ततो बुद्धिमुपागम्य भगवान्पाकशासनः ।
योगेन महता युक्तस्तां मायां व्यपकर्षत ॥ १२.२८७.२८ ॥
പിന്നെ ബുദ്ധി പ്രാപിച്ച ഭഗവാൻ പാകശാസനൻ മഹായോഗത്താൽ യുക്തനായി ആ മായയെ നീക്കി.
12.287.29
ततोऽङ्गिरः सुतः श्रीमांस्ते चैव सुमहर्षयः ।
दृष्ट्वा वृत्रस्य विक्रान्तुमुपागम्य महेश्वरम् ॥ १२.२८७.२९ ॥
പിന്നെ അംഗിരസ്സിന്റെ ശ്രീമാനായ പുത്രനും ആ മഹർഷിമാരും വൃത്രന്റെ പരാക്രമം കണ്ട് മഹേശ്വരനെ സമീപിച്ചു.
12.287.30
ऊचुर्वृत्रविनाशार्थं लोकानां हितकाम्यया ।
ततो भगवतस्तेजो ज्वरो भूत्वा जगत्पतेः ॥ १२.२८७.३० ॥
വൃത്രനാശത്തിനായി, ലോകഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു. പിന്നെ ജഗത്പതിയായ ഭഗവാന്റെ തേജസ്സ് ജ്വരമായി മാറി.
12.287.31
समाविशत्तदा रौद्रं वृत्रं लोकपतिं तदा ।
विष्णुश्च भगवान्देवः सर्वलोकाभिपूजितः ॥ १२.२८७.३१ ॥
അപ്പോൾ ഭയങ്കരനായ വൃത്രനിലും, ലോകാധിപതിയായ അവനിലും അവൻ പ്രവേശിച്ചു. ഭഗവാനായ ദേവൻ വിഷ്ണുവും, സർവലോകപൂജിതനും (അതിൽ പ്രവേശിച്ചു).
12.287.32
ऐन्द्रं समाविशुद्वज्रं लोकसंरक्षणे रतः ।
ततो बृहस्पतिर्धीमानुपागम्य शतक्रतुम्।
वसिष्ठश्च महातेजाः सर्वे च परमर्षयः ॥ १२.२८७.३२ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രം അവനിൽ പ്രവേശിച്ചു; അത് ലോകരക്ഷയിൽ മുഴുകിയിരുന്നു. അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ ബൃഹസ്പതി ശതക്രതുവിനെ (ഇന്ദ്രനെ) സമീപിച്ചു, മഹാതേജസ്വിയായ വസിഷ്ഠനും എല്ലാ പരമർഷിമാരും (സമീപിച്ചു).
12.287.33
ते समासाद्य वरदं वासवं लोकपूजितम् ।
ऊचुरेकाग्रमनसो जहि वृत्रमिति प्रभो ॥ १२.२८७.३३ ॥
വരദാതാവും ലോകപൂജിതനുമായ വാസവനെ (ഇന്ദ്രനെ) സമീപിച്ച്, ഏകാഗ്രമനസ്കരായി അവർ പറഞ്ഞു — 'പ്രഭോ, വൃത്രനെ വധിക്കൂ.'
12.287.34
एष वृत्रो महाञ्शक्रे बलेन महता वृतः ।
विश्वात्मा सर्वगश्चैव बहुमायश्च विश्रुतः ॥ १२.२८७.३४ ॥
ഈ മഹാനായ വൃത്രൻ, ഇന്ദ്രനെതിരെ മഹാബലത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ; സർവാത്മാവും സർവവ്യാപിയും അനേകം മായകളുള്ളവനുമായി പ്രസിദ്ധനാണ്.
12.287.35
तदेनमसुरश्रेष्ठं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ।
जहि त्वं योगमास्थाय मावमंस्थाः सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३५ ॥
അതിനാൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും പോലും ജയിക്കാനാവാത്ത ഈ അസുരശ്രേഷ്ഠനെ യോഗം അവലംബിച്ച് വധിക്കൂ; സുരേശ്വരാ, അവനെ നിസ്സാരമായി കാണരുത്.
12.287.36
अनेन हि तपस्तप्तं बलार्थममराधिप ।
षष्टिं वर्षसहस्राणि ब्रह्मा चास्मै वरं ददौ ॥ १२.२८७.३६ ॥
ബലത്തിനായി ഇവൻ അറുപതിനായിരം വർഷം തപസ്സു ചെയ്തു, അമരാധിപാ; ബ്രഹ്മാവ് ഇവന് വരം നൽകി.
12.287.37
महत्त्वं योगिनां चैव महामायत्वमेव च ।
महाबलत्वं च तथा तेजश्चाग्र्यं सुरेश्वर ॥ १२.२८७.३७ ॥
യോഗികളുടെ മഹത്ത്വവും മഹാമായയുടെ ശക്തിയും മഹാബലവും ശ്രേഷ്ഠമായ തേജസ്സും, ഹേ സുരേശ്വരാ.
12.287.38
एतत्त्वां मामकं तेजः समाविशति वासव ।
वृत्रमेवं त्ववध्यं तं वज्रेण जहि दानवम् ॥ १२.२८७.३८ ॥
ഹേ വാസവാ, എന്റെ ഈ തേജസ്സ് നിന്നിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. ആ അവധ്യനായ വൃത്രദാനവനെ വജ്രം കൊണ്ട് വധിക്കൂ.
12.287.39
भगवंस्त्वत्प्रसादेन दितिजं सुदुरासदम् ।
वज्रेण निहनिष्यामि पश्यतस्ते सुरर्षभ ॥ १२.२८७.३९ ॥
ഭഗവാനേ, അങ്ങയുടെ പ്രസാദത്താൽ ആ ദുർജയനായ ദിതിജനെ വജ്രംകൊണ്ട് ഞാൻ വധിക്കും, അങ്ങ് കാൺകെ, ഹേ സുരർഷഭാ.
12.287.40
आविश्यमाने दैत्ये तु ज्वरेणाथ महासुरे ।
देवतानामृषीणां च हर्षान्नादो महानभूत् ॥ १२.२८७.४० ॥
ആ ദൈത്യനായ മഹാസുരനിൽ ജ്വരം പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ആഹ്ലാദത്താൽ മഹാനാദം ഉണ്ടായി.
12.287.41
ततो दुन्दुभयश्चैव शङ्ख्याश्च सुमहास्वनाः ।
मुरजा डिण्डिभाश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ १२.२८७.४१ ॥
അപ്പോൾ ദുന്ദുഭികളും അതിമുഴക്കമുള്ള ശംഖുകളും മുരജങ്ങളും ഡിണ്ഡിമങ്ങളും ആയിരക്കണക്കിന് മുഴങ്ങി.
12.287.42
असुराणां तु सर्वेषां स्मृतिलोपो महानभूत् ।
मायानाशश्च बलवान्क्षणेन समपद्यत ॥ १२.२८७.४२ ॥
എല്ലാ അസുരന്മാർക്കും മഹത്തായ സ്മൃതിനാശമുണ്ടായി; ശക്തമായ മായ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് നശിച്ചു.
12.287.43
तमाविष्टमथो ज्ञात्वा ऋषयो देवतास्तथा ।
स्तुवन्तः शक्नमीशानं तथा प्राचोदयन्नपि ॥ १२.२८७.४३ ॥
അവൻ ആവിഷ്ടനായിരിക്കുന്നതറിഞ്ഞ്, ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനെയും ഈശാനനെയും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് അവനെയും പ്രേരിപ്പിച്ചു.
12.287.44
रथस्थस्य हि शक्रस्य युद्धकाले महात्मनः ।
ऋषिभिः स्तूयमानस्य रूपमासीन्सुदुर्दृशम् ॥ १२.२८७.४४ ॥
യുദ്ധകാലത്ത് രഥത്തിൽ നിന്ന മഹാത്മാവായ ശക്രന്റെ രൂപം ഋഷിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ കാണാൻ അതീവ ദുഷ്കരമായിരുന്നു.